1 Actualisering uitvoeringsagenda Woonakkoord Zuid-KennemerlandIJmond en nieuwe regionale Woonagenda

Collegebesluit

Onderwerp Verlenging en actualisering uitvoeringsagenda Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond en nieuwe regionale Woonagenda Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

2025/763885 Roduner, F.J. 4.1 Wonen en woningbouw ECDW Graaf - Smit, M.H. de 0642654367 m.d.graaf@haarlem.nl In april 2021 sloten de gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond het regionaal Woonakkoord (bestuursakkoord en uitvoeringsagenda). Het bestuursakkoord is toen door de gemeenteraad vastgesteld en is inmiddels door de raad met 2 jaar verlengd. Het college had de uitvoeringsagenda vastgesteld en verlengt daarom nu ook deze met 2 jaar inclusief actualisering door middel van een addendum. Daarnaast is de regionale Woonagenda opgesteld, waarmee komend jaar de eerste stappen richting nieuwe regionale afspraken worden gezet. Het college stuurt het collegebesluit ter kennisname naar de commissie Ontwikkeling. •

•

•

• • • •

Vaststellen Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025 “Samen bouwen aan een toekomstbestendige regio”, onderdeel Bestuursakkoord (2021/614) in raadsvergadering 25 maart 2021. Vaststellen Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025 “Samen bouwen aan een toekomstbestendige regio”, onderdeel uitvoeringsagenda (2021/614) in collegevergadering 9 februari 2021 en in raadsvergadering 25 maart 2021. Voortgangsbericht: uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025 (2023/1922184) informatienota in commissie vergadering 1 februari 2024 Woondeal MRA 2023 (2023/27955) in commissie vergadering van 9 maart 2023. Regionale Woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond (2024/1551344) in commissie ontwikkeling op 3 oktober 2024 ter kennisname. Woonvisie Haarlem 2021-2025 (2021/25829) in raadsvergadering van 6 april 2021. Concept Volkshuisvestingsprogramma Haarlem 2026-2030 (2025/689023) in college van 18 november 2025

Kenmerk: 2025/763885

1/7

Besluit college d.d. 2 december 2025

Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. De uitvoeringsagenda van het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025 met 2 jaar te verlengen en te actualiseren. 2. In te stemmen met de regionale Woonagenda Zuid-Kennemerland/ IJmond. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025 “Samen bouwen aan een toekomstbestendige regio” is in 2021 vastgesteld en loopt eind 2025 af. Het regionaal Woonakkoord bestaat uit twee onderdelen: het bestuursakkoord (door de gemeenteraad vastgesteld voor 5 jaar) en de uitvoeringsagenda (met afspraken en acties vastgesteld door het college). In de uitvoeringsagenda zijn de concrete acties en afspraken uit het bestuursakkoord uitgewerkt, verdeeld over de vier hoofdthema’s van het Woonakkoord: Woningbouw, Betaalbaarheid, Doelgroepen en Duurzaamheid. De afgelopen 5 jaar is er in regionaal verband hard gewerkt om de afspraken van het Woonakkoord uit te voeren samen met de woningcorporaties, provincie Noord-Holland en andere betrokken partijen. Op 1 februari 2024 is de raad geïnformeerd over de tussentijdse resultaten en accentverschuivingen in de uitvoering van het Woonakkoord, die deels voortkwamen uit de Woondeal MRA uit 2023. Dit gebeurde met het “Voortgangsbericht: uitvoering Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 20212025” (2023/1922184). Het voortgangsbericht gaf aan dat de thema’s uit het Woonakkoord, onderdeel bestuursakkoord, nog actueel waren, waardoor het Woonakkoord, onderdeel bestuursakkoord alleen is verlengd en wel op 16 oktober jl. (2025/594341).

De uitvoeringsagenda is ook nog actueel, maar op onderdelen waren wel enkele accentverschuivingen van toepassing, bleek uit de evaluatie, zoals een verhoogde ambitie voor het aantal nieuwbouwwoningen tot 18.500 woningen t/m 2030, in lijn met de Woondeal MRA. Met dit besluit krijgt de uitvoeringsagenda een addendum (bijlage 1) en wordt de regionale Woonagenda (bijlage 2) als input gebruikt in aanloop naar het maken van nieuwe regionale afspraken in het nog op te stellen regionaal Volkshuisvestingsprogramma. Hiermee worden belangrijke thema’s vanuit de huidige regionale samenwerking meegegeven aan de nieuwe bestuurders.

Kenmerk: 2025/763885

2/7

Overzicht stappen om te komen tot nieuwe regionale woonafspraken Zuid-Kennemerland/ IJmond:

Omdat de Wet versterking regie volkshuisvesting nog niet in definitieve vorm is vastgesteld, gaat de provincie Noord-Holland de Woonakkoorden eveneens met 2 jaar verlengen. Ook wenst de provincie om in alle provinciale deelregio’s in een vergelijkbaar tempo nieuwe afspraken te maken. Voor de uitvoering van de huidige regionale afspraken van het Woonakkoord, kan door de verlenging nog steeds subsidie worden aangevraagd. Daarnaast vond er op 2 oktober jl. het startoverleg plaats met stakeholders uit de regio ZuidKennemerland/ IJmond voor nieuwe regionale afspraken. 2. Beoogd resultaat Door de looptijd van het huidig Woonakkoord 2021-2025, onderdeel uitvoeringsagenda, met 2 jaar te verlengen en te actualiseren, net als het bestuursakkoord, is daarmee het gehele Woonakkoord verlengd. Hierdoor ontstaat er geen gat tussen het aflopen van het huidig Woonakkoord en een nieuw regionaal beleids- en uitvoeringsprogramma (regionaal Volkshuisvestingsprogramma). De regionale Woonagenda Zuid-Kennemerland/ IJmond is input voor het op te stellen regionaal Volkshuisvestingsprogramma na de verkiezingen. 3. Onderbouwing voorstel 1.Het verlengen en actualiseren van de uitvoeringsagenda van het Woonakkoord geeft ruimte om de (huidige) afspraken vanuit het Woonakkoord verder uit te voeren c.q. af te ronden.

De uitvoering van een aantal afspraken van het Woonakkoord is nog bezig en is niet volledig afgerond. Het verlengen en actualiseren van de uitvoeringsagenda geeft hiervoor de ruimte en tijd. Er kan daarmee ook nog steeds aanspraak worden gemaakt op provinciale subsidie, wat de financiële lasten beperkt houdt. Tevens zullen enkele afspraken mogelijk weer in het regionaal Volkshuisvestingsprogramma terecht komen. Voortbouwend op het Voortgangsbericht 2023, is in dit Addendum een overzicht gegeven van: • activiteiten die sinds 2024 zijn afgerond (na het verschijnen van het Voortgangsbericht) (afgerond); • activiteiten die periodiek uitgevoerd worden (periodiek); • activiteiten waar momenteel aan gewerkt wordt (lopend); • activiteiten die voor de komende periode voorzien wordt (vooral voor 2026) (voorzien).

Kenmerk: 2025/763885

3/7

2.Het addendum van de uitvoeringsagenda en de regionale Woonagenda passen binnen het huidige woonbeleid. Haarlem kan niet zelf alle uitdagingen op het gebied van Volkshuisvesting aanpakken. In de huidige Woonvisie van Haarlem en het toekomstig Haarlems Volkshuisvestingsprogramma, de regionale Woonzorgopgave, regionaal Woonakkoord en de Woondeal MRA is regionale samenwerking daarom een hoeksteen van het Haarlems Volkshuisvestingsbeleid. Verdere regionale samenwerking past daarmee binnen de uitvoering van het woonbeleid en de ingeslagen weg in reeds vastgesteld beleid. 3. De regionale Woonagenda geeft, vanuit de huidige regionale samenwerking, de thema’s aan die input zijn voor het nog op te stellen regionaal Volkshuisvestingsprogramma. Er is een duidelijke behoefte bij zowel de regiogemeenten in Zuid-Kennemerland/ IJmond als de provincie Noord-Holland en ook de regionale woningcorporaties om de regionale samenwerking op het gebied van wonen voort te zetten. In de regionale Woonagenda zijn vanuit de huidige regionale samenwerking de belangrijkste thema’s vastgelegd en onderbouwd, waarover in de tweede helft van 2026, na de gemeenteraadsverkiezingen, keuzes moeten worden gemaakt voor het nieuw regionale Volkshuisvestingsprogramma. Dit zijn de volgende zes thema’s. Hierbij worden per thema ontwikkelingen en opgaven benoemd en ideeën voor regionale samenwerking aangegeven: 1.

Woningbouw: Een update is nodig van de woningbouwopgave voor de komende periode (t/m 2035). Onderdeel van dit thema is regionaal in gesprek gaan over meer eenduidigheid aan bovenlokale ontwikkelaars, die daardoor sneller of goedkoper kunnen bouwen. Regionaal wordt er in gesprek gegaan over afstemmen dan wel kennisdelen over voorwaarden voor betaalbare woningen om realisatie en kwaliteit te waarborgen. Er wordt gewerkt aan het verbeteren van de monitoring, onder andere aan de hand van de Monitor Plancapaciteit en het aanjagen van de woningbouw via (deel) regionale versnellingstafels. 2. Betaalbaar bouwen: Onderdeel zijn het opstellen van instructieregels over betaalbaar bouwen en bouwen voor aandachtsgroepen. Het maken van afspraken over de aantallen nultreden, geclusterde en zorggeschikte woningen en de regionale verdeling daarvan. Ook is er aandacht voor de uitdagingen van het realiseren van 2/3 betaalbare nieuwbouw in de regio. 3. Beter benutten van de bestaande woningvoorraad: De belangrijke thema’s zijn: de transformatie van leegstaande panden, aanpassingen van woningen voor specifieke doelgroepen, het splitsen, optoppen of delen van woningen en kennis delen op regionaal niveau. 4.

Huisvesting van ouderen, starters en overige aandachtsgroepen: Onder dit thema valt hoofdzakelijk de ‘fair share‘ verdeling van verschillende aandachtsgroepen, waarbij de focus ligt op de vastgestelde regionale Woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/ IJmond uit 2024. De doelgroepen die hierbij centraal staan zijn: ouderen, mensen met een psychische kwetsbaarheid,

Kenmerk: 2025/763885

4/7

(dreigend) daklozen en mensen met een beperking. Ook komen arbeidsmigranten, woonwagenbewoners, statushouders en studenten aan de orde. 5. Woonruimteverdeling en urgenten: Het centrale thema bij woonruimteverdeling is de verdeling van te huisvesten verplichte urgente groepen woningenzoekenden via de Huisvestingsverordening. Evaluatie voor verbetering van het woonruimteverdeelsysteem en stimuleren van doorstroming op de woningmarkt. 6. Leefbare en toekomstgerichte wijken: Onderdeel is het afstemmen/faseren van herstructureringsplannen om waterbedeffecten te voorkomen. Het streven naar een samenhangende, gemeente-overstijgende aanpak (schaalvergroting) om zo meer kans te maken op subsidiering. En regionale afstemming en kennisdeling voor een integrale aanpak van fysieke, economische en sociale maatregelen. 4.De regionale Woonagenda anticipeert op toekomstige wet- en regelgeving. De Wet versterking regie volkshuisvesting is nog niet vastgesteld. Een Novelle op de wet (met name de door de Tweede Kamer aangenomen amendementen) ligt op het moment voor advies bij de Raad van State. Wanneer de Wet versterking regie volkshuisvesting uiteindelijk wordt vastgesteld en in werking treedt, gaat er waarschijnlijk een hoop veranderen voor alle betrokken partijen.

Gemeenten met meer sociale huur dan het landelijk gemiddelde moeten waarschijnlijk 40% van de nieuwbouw in het middensegment bouwen en gemeenten met minder sociale huur moeten 30% sociale huurwoningen bouwen, in totaal moet 2/3 van de nieuwbouw in de categorie betaalbaar vallen. Gemeenten moeten regionale afspraken maken over de toewijzing van urgent woningzoekenden en dit regelen in de Huisvestingsverordening en in Volkshuisvestingsprogramma’s concreet aangeven waar, wanneer en voor wie gebouwd wordt de komende jaren. De wet verplicht gemeenten om de huisvesting van aandachtsgroepen regionaal af te stemmen en een lokaal Volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Het lokale Volkshuisvestingsprogramma dient ook afgestemd te worden op de behoefte van de regio. De coördinerende en controlerende rol van de provincie is ook in deze wet vastgelegd. Door de regionale Woonagenda vast te stellen, wordt geanticipeerd op een aantal wettelijke verplichtingen die in de Wet versterking regie volkshuisvesting worden vastgesteld. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s Er is nog geen duidelijkheid over toekomstige wet- en regelgeving. Het is op dit moment nog steeds niet duidelijk wanneer de Wet versterking regie volkshuisvesting definitief in werking treedt. Daarnaast liggen er nog een viertal amendementen waarover een definitief besluit genomen dient te worden.

Dit zijn: een verbod op voorrang voor statushouders, voorrang voor dakloze gezinnen met kinderen, het afhandelen van bouwvergunningen door de minister van VRO als gemeenten te laat beslissen en het verlengen van het voorkeursrecht van

Kenmerk: 2025/763885

5/7

gemeenten zonder plannen verder te concretiseren. De Raad van State heeft negatief geadviseerd over het voorstel om voorrang voor statushouders te schrappen. Voor de voorrang voor dakloze gezinnen moet worden afgebakend voor wie dit precies moet gaan gelden. Het beslissen over bouwvergunningen moet verder worden onderzocht en leidt mogelijk tot andere verhoudingen tussen het Rijk, de provincies en gemeenten. De wijzigingen rondom het voorkeursrecht maken inbreuk op het eigendomsrecht, maar moeten voorkomen dat grond voor potentiële woningbouwlocaties door grondspeculatie steeds duurder wordt. Het uitstellen van het inwerking treden van de wet en de duidelijkheid rondom de amendementen kan leiden tot aanpassingen in de regionale Woonagenda. 4.2 Kanttekeningen Het thema Duurzaamheid is steviger belegd in andere documenten en overlegstructuren. In het huidig Woonakkoord is thema 4 ‘Duurzaamheid’ is een set afspraken rondom Duurzaamheid vastgelegd. In het nieuwe regionaal Volkshuisvestingsprogramma is het voornemen geen apart hoofdstuk rondom Duurzaamheid op te nemen, omdat dergelijke ambities en afspraken in andere beleidsstukken en overlegstructuren zijn vastgelegd. De verschillende convenanten van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) zijn hier een voorbeeld van. Duurzaamheid is wel een verplicht thema in het lokale Volkshuisvestingsprogramma. 5.

Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Door de verlenging van het regionaal Woonakkoord (onderdeel uitvoeringagenda) met 2 jaar kunnen de regiogemeenten gebruik blijven maken van de provinciale subsidieregeling. De provincie heeft subsidie beschikbaar gesteld voor het opstellen van een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma. De totale kosten voor het opstellen van dit proces om te komen tot uiteindelijk een regionaal Volkshuisvestingsprogramma (zie paragraaf 5.5. planning) bedraagt €60.000,-, waarvan 50% door de provincie wordt gesubsidieerd. De resterende €30.000,- wordt verdeeld over de regiogemeenten. Voor Haarlem betekent dit, conform de regionale verdeelsleutel, een bijdrage van circa €8.000,-. Deze lasten worden gedekt uit het structurele budget voor Volkshuisvesting en regionale samenwerking. Daarnaast levert Haarlem reguliere ambtelijke capaciteit gedurende het proces tot vaststelling van het regionaal Volkshuisvestingsprogramma. 5.2 Communicatie Met behulp van het adviesbureau dat de regionale samenwerking coördineert, zijn de stappen om te komen tot een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma in kaart gebracht (zie paragraaf 5.5. planning).

Nadat het bestuursakkoord en de uitvoeringsagenda door de raad en het college zijn verlengd en geactualiseerd, gaan de regiogemeenten, waaronder Haarlem, in 2026, na de gemeenteraadsverkiezingen, verder met het opstellen van een nieuw regionaal Volkshuisvestingsprogramma met de nieuwe bestuurders. Bij de uitwerking van de plannen worden naast de provincie

Kenmerk: 2025/763885

6/7

onder andere ook de regionale woningcorporaties, Woonservice, zorgorganisaties, huurdersvertegenwoordiging en marktpartijen actief betrokken. 5.3. Participatie Aan de uitvoeringsagenda van het Woonakkoord werken de regionale corporaties en provincie actief samen. Ze zijn betrokken en konden hun input meegeven aan het addendum van de uitvoeringsagenda (meeweten en meedoen). Op 2 oktober jl. heeft het startoverleg plaats gevonden voor nieuwe regionale afspraken. Hierin zijn de eerste kaders voor het regionale Volkshuisvestingsprogramma besproken met stakeholders uit de regio Zuid-Kennemerland/ IJmond. Aanwezig waren onder andere bestuurders van de regiogemeenten, regionale woningcorporaties, Woonservice, zorgorganisaties en marktpartijen (meeweten en meedoen). De regionale corporaties hebben aangegeven hun huurdersvertegenwoordiging hierover te informeren. Het uiteindelijk regionaal Volkshuisvestingsprogramma wordt ook de provincie vastgesteld (meebeslissen). Aan de regionale corporaties zal gevraagd worden om in te stemmen met de nieuwe regionale afspraken en actief bij te dragen aan de uitvoering van de afspraken (meedoen). 5.4. Juridisch De uitvoeringsagenda van het Woonakkoord is een collegebevoegdheid, zoals deze al is vastgesteld in 20211. Het addendum en de verlenging kunnen daarmee eveneens door het college worden geaccordeerd.

De regionale Woonagenda is een aanzet voor regionale afspraken die verder worden besproken met nieuwe bestuurders voor het regionaal Volkshuisvestingsprogramma, En die mogelijk door de raad wordt vastgesteld, afhankelijk inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting. 5.5. Planning Om te komen tot een nieuwe regionaal Volkshuisvestingsprogramma worden vier fasen doorlopen: van A t/m D, zoals in het schema in de ‘aanleiding’ is aangegeven. Met dit besluit wordt uitvoering gegeven aan fase B en C. Fase D is voorzien eind 2026. 6. Bijlagen 1. Verlenging en actualisering Uitvoeringsagenda Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025 (addendum). 2. Regionale Woonagenda Zuid-Kennemerland/ IJmond.

1

Zie ook Gemeentewet Hoofdstuk 10 (artikel 160-169).

Kenmerk: 2025/763885

7/7