1 Actualisatie Speelruimtebeleid

Informatienota

Onderwerp Actualisatie Speelruimtebeleid Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/0516851 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving BBOR Tetteroo-Mathijsen, M.T.L.C. 06-57388890 mtetteroomathijsen@haarlem.nl Het Haarlemse Speelbeleid uit 2013 is inmiddels verouderd en sluit niet meer goed aan bij de nieuwe Omgevingswet. Daarom past het college de werkwijze aan, zodat het beleid weer praktisch uitvoerbaar is. De visie en de uitgangspunten blijven hetzelfde. De commissie Beheer wordt hierover geïnformeerd. Vanwege de technische staat van een groot deel van de speel- en sporttoestellen is het project ‘Programma Spelen’ in september 2024, vooruitlopend op de beleidsactualisatie al gestart (zie ook Vernieuwing speelplekken | Gemeente Haarlem). Het project ‘Programma Spelen’ houdt al rekening met nieuwe uitgangspunten conform de Omgevingswet, de Omgevingsvisie en ander vigerend beleid van Haarlem, waarmee wordt ingezet op meervoudig ruimtegebruik in de openbare ruimte. Door het speelbeleid zelf ook te actualiseren borgen we deze uitgangspunten ook voor de toekomst. Niet langer vervangen we dus een wipkip voor een wipkip, maar wordt er vanuit een integrale blik bij de ontwerpen rekening gehouden met: demografie, samenhang speelstructuur, sport, groen, toegankelijkheid, klimaatadaptatie, materiaalgebruik etc. Haarlem telt ruim 34.000 inwoners met een leeftijd tot en met 18 jaar. Dat is ruim 20% van de Haarlemmers1.

Bij de totstandkoming van dit geactualiseerde beleid willen we daarom nadrukkelijk de doelgroep betrekken! Het geactualiseerde speelruimtebeleid wordt in lijn met de vereisten van de Omgevingswet vormgegeven als deelprogramma en krijgt de titel ‘Speelvriendelijke openbare ruimte, voorbij het hek van de speelplek’. Het vervangt het Speelruimteplan uit 2013.

1 Haarlem in cijfers - Dashboard - Bevolking - Haarlem.

Kenmerk: 2025/0516851

1/5

Het speelbeleid staat op zichzelf, maar er is sprake van een samenhang met het vastgestelde beleid voor Sport en Bewegen in de openbare ruimte én met de Nota over de speeltuinverenigingen (verwacht December 2025). Spelende jongeren kunnen immers veelal op dezelfde sport- en speelplek terecht als de sportende volwassene. Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer.

Besluit college d.d. 9 september 2025

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast.

• • • • • • • • • • • •

Speelruimtebeleid 2013-2020 (2012/46255) Omgevingsvisie (2021/492095) Groenbeleidsplan - Haarlem gaat op groen! (2022/606659) Beleidsplan Sporten en Bewegen in de openbare ruimte (2024/0320101) Agenda Toegankelijkheid Haarlem (2025/384931) Stedelijk Plan Water (2023/1554669) Strategisch Plan Klimaatadaptatie (2021/640034) Mobiliteitsbeleid (2021/313959) Actieprogramma Circulaire Economie (2023/317984) Participatie en inspraakbeleid (2023/2104267) Lokaal uitvoeringsplan Gezondheidsbeleid (2021/185408) Proces vernieuwen en vergroenen van speelplekken in Haarlem (2024/1208725)

de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Het Haarlemse Speelbeleid uit 2013 is inmiddels verouderd en sluit niet meer goed aan bij de nieuwe Omgevingswet. Daarom past het college de werkwijze aan, zodat het beleid weer praktisch uitvoerbaar is. De visie en de uitgangspunten blijven hetzelfde. De nieuwe werkwijze krijgt een integrale benadering, omdat ruimte in Haarlem schaars is en er veel verschillende maatschappelijke opgaven zijn. Dit biedt kansen om speelruimte slim te combineren met andere functies, zoals groen, toegankelijkheid en klimaatadaptatie. Buitenspelen staat onder druk. Kinderen bewegen minder en zijn minder vaak buiten. Dat heeft effect op gezondheid, sociale ontmoeting en de ontwikkeling van een kind. Speelplekken moeten daarom uitdagend zijn en aansluiten bij wat kinderen zelf belangrijk vinden. Het gaat niet alleen om

fysieke beweging, maar ook om motorische uitdagingen, sociale interactie en creatieve spelvormen. Dus niet meer oude speelobjecten 1-op-1 vervangen, maar kijken waar echt behoefte ligt. Schaarse openbare ruimte en meerdere opgaven. Er zijn veel opgaven in de openbare ruimte (groen en klimaatadaptatie, toegankelijkheid, sport, duurzaam en circulair materiaalgebruik) en weinig ruimte. Daarom is een integrale werkwijze noodzakelijk. Het uitgangspunt van het vigerende beleid gaat nog uit van 1-op-1 vervanging, terwijl we door de vele opgaven die het hoofd geboden moeten worden, juist willen inzetten op meervoudig ruimtegebruik met multifunctionele en gecombineerde oplossingen die meerdere doelen tegelijk dienen. Project ‘Programma Spelen’. Vooruitlopend op deze beleidsactualisering, is het project ‘Programma Spelen’ al gestart met de vervanging van 121 speelplekken in de openbare ruimte in de komende jaren. Bij dit project zijn uitgangspunten uit de Omgevingsvisie, demografische gegevens en beleidsdoelen op het gebied van participatie, toegankelijkheid, vergroening, sport, klimaatadaptatie en duurzaam en circulair materiaalgebruik in de opdracht meegegeven. Vaststellen van het geactualiseerde speelbeleid leidt ertoe dat deze uitgangspunten ook voor toekomstige vervangingen geborgd zijn.

Na afloop van het project ‘Programma Spelen’ worden de resterende speelplekken op basis van onderhoudsbehoefte periodiek vernieuwd, waarbij het nieuwe beleid dan leidend is. Het college informeert de commissie met deze Informatienota over de aanpak om te komen tot een geactualiseerd Speelbeleid onder de titel ‘Speelvriendelijke Openbare Ruimte, voorbij het hek van de speelplek’. 2. Toelichting Spelen gaat over bewegen, ontdekken, ontmoeten en kan in principe overal, ook buiten het hek van de sport- en speelplek. De voorwaarde hierbij is dat de buitenruimte veilig, divers én uitdagend is, zodat aangesloten wordt bij verschillende speelbehoeftes2. Haarlem is een compacte stad met een groeiende bevolking, wat de vraag naar kwalitatief en kwantitatief goede plekken om te bewegen, ontdekken en ontmoeten vergroot. Samenhang met sport en speeltuinen Spelen gaat over de gehele speelstructuur en omvat de volgende plekken: Formele speelplekken zoals speelplekken in de openbare ruimte, schoolpleinen & speeltuinverenigingen. o o

Informele speelplekken en speelaanleidingen (grasveldjes, pleinen, brede stoepen, plantsoenen, parken etc) Routes tussen de formele en informele speelplekken en verblijfplekken van de doelgroep

Er is dus sprake van een overlap met het vastgestelde beleid voor Sport en Bewegen in de openbare ruimte én met de Nota over de speeltuinverenigingen (verwacht December 2025). Spelende jongeren kunnen immers veelal op dezelfde sport- en speelplek terecht als de sportende volwassene.

2 Speelvriendelijke steden - Helleman - 2024.

Kenmerk: 2025/0516851

3/5

3. Resultaten en/of consequenties Resultaten Het geactualiseerde beleid richt zich met name op twee resultaten: 1. Heldere interpretatie voor de toepassing van de speelnorm Het college stelt geen geheel nieuw speelbeleid op, het beleid uit 2013 wordt geactualiseerd. Het kader uit het vigerende beleid wordt aangehouden. De OBB3 speelnorm omvat de gehele speelstructuur, en combineert informatie op verschillende niveaus (oppervlakte, aantallen kinderen, leeftijden, actieradius, speelwaarde, aantal toestellen etc) om tot een beoordeling van waarde van speelplekken te komen. Wat echter ontbreekt, is een heldere vertaling van de gelaagde OBB norm. Het geactualiseerde beleid ziet toe op een heldere interpretatie van de norm om de huidige werkwijze van vervanging van speeltoestellen op te kunnen aanpassen. 2. Integrale aanpak Met het nieuwe beleid stappen we af van één-op-één vervanging en maken we de overstap naar een integrale aanpak. Op deze manier wordt het combineren van opgaven en het richting geven aan meervoudig ruimtegebruik geborgd. Speelplekken worden als geheel beoordeeld, afgestemd op de speelstructuur, gemeentelijke ambities en de levenscyclus van de locatie. Daarbij bestaat er samenhang met het beleid voor Sport en Bewegen in de openbare ruimte en het aanstaande beleid voor Speeltuinen.

Financiële consequenties Er zijn geen financiële consequenties verbonden aan deze informatienota. Het project ‘Programma Spelen’ wordt tot 2028 gefinancierd vanuit het projectbudget van €7,5 miljoen. Voor de toevoeging van meer groen, bomen en water, net als andere klimaatadaptieve ingrepen, wordt gebruik gemaakt van aanvullende, reeds bestaande, budgetten. Het dagelijks onderhoud en de reguliere vervanging van speeltoestellen wordt vanuit het beheerbudget gedekt en is ondergebracht binnen het contract voor dagelijks beheer en onderhoud van Spaarnelanden. Omdat door middel van het geactualiseerde speelbeleid invulling wordt gegeven aan sociale en fysieke doelen is het van belang om te kijken hoe investeringen uit het sociaal en fysiek domein aan elkaar kunnen worden gekoppeld. De mogelijkheid tot het ontschotten van middelen is iets waar we nog ervaring mee moeten gaan opdoen. Juridische consequenties Conform de vereisten van de Omgevingswet en de Omgevingsvisie wordt het geactualiseerde Speelbeleid vormgegeven als deelprogramma onder ‘Buurtgericht ontwikkelen’ en ‘Gezonde leefomgeving’. Het vaststellen van een deelprogramma is een collegebevoegdheid. Het deelprogramma vervangt het Speelruimtebeleid uit 2013.

3 Vernoemd naar ontwerp advies bureau wat norm heeft opgesteld.

4. Uitvoering en vervolg Participatie Omdat het een actualisatie van beleid betreft, wordt een licht Participatie Inspraak Proces (PIP) gevolgd. We herhalen niet het participatieproces van het vigerende speelruimtebeleid, maar herijken, vullen aan en verdiepen waar nodig en/of nuttig. De Kinderraad en de Kinderburgermeester worden vanaf het begin van de actualisatie betrokken. Andere partijen zoals Spaarnelanden, Buurts en Sportsupport Kennemerland, ingenieursbureaus, Platform Groen en Platform Toegankelijkheid worden ook geconsulteerd. De belangrijkste participatie vindt echter plaats binnen de reguliere (her)inrichtingsprojecten. In Haarlem zijn ruim 34.000 inwoners tot 18 jaar, ongeveer 20% van de bevolking. Zij hebben het meeste baat bij goed ingerichte speelruimte en zijn echte speelexperts. Hun input is daarmee voor de uitvoering van het beleid richtinggevend voor ontwerp. Uiteraard betrekken we ook andere doelgroepen, want die maken ook gebruik van speel/sportplekken. Bij het (her)inrichten en vervangen van speel/sportplekken wordt daarom ook het perspectief van volwassenen, zoals ouders en omwonenden, meegenomen.

Een goede speelstructuur voor kinderen biedt immers tegelijk ruimte voor volwassenen en ouderen om te bewegen, ontdekken, ontspannen en ontmoeten, bijvoorbeeld via veilige routes, rustpunten, kwalitatief goede speel/sportvoorzieningen en toegankelijke ontmoetingsplekken. Planning Om begin 2026 tot vaststelling van het deelprogramma ‘Speelvriendelijke Openbare Ruimte’ te komen met het doel een integraal kader voor de inrichting van een speelvriendelijke openbare ruimte te kunnen bieden, wordt een collegebesluit voor het concept deelprogramma ‘Speelvriendelijke Openbare Ruimte’ in november 2025 voorbereid. In oktober vindt een bijeenkomst plaats met een vertegenwoordiging van de Kinderraad, de Kinderburgemeester en de Jongerenraad. 5. Bijlagen -

Kenmerk: 2025/0516851

5/5