1 Actualisatie participatiebeleid

Collegebesluit

Onderwerp Concept Beleidskader participatie Haarlem Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/1191491 Leeuwen, B. van 6.2 Gemeentelijk bestuur BC Nab, K.A. 0235113471 knab@haarlem.nl Gemeente Haarlem wil graag gebruik maken van de kennis en kunde uit de stad om zo tot betere beleidsvorming en -uitvoering te komen. Daarnaast ontwikkelen steeds meer inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties initiatieven om de stad socialer, groener en leefbaarder te maken. Gemeente Haarlem wil ondersteuning bieden bij de realisatie van die initiatieven. In voorjaar 2023 is gesproken met actieve bewoners, maatschappelijke organisaties, ambtenaren en raadsleden over de rol van participatie en hoe het participatieproces in te richten. De uitkomsten van dat participatieproces zijn meegenomen in dit concept beleidskader participatie en vervangt de beleidsnota ‘De nieuwe Haarlemse participatiepraktijk’ uit 2011. Een belangrijke wijzigingen ten opzichte van het beleid uit 2011 zijn de initiatieffase en het participatieverslag. Belanghebbenden worden al in de initiatieffase betrokken, nog voor de daadwerkelijke participatie plaatsvindt. Het participatieverslag is een beknopte weergave van de belangrijkste uitkomsten van de participatie en is een openbaar verslag. Daarnaast er een inspanningsverplichting om de juiste doelgroepen te betrekken bij de participatie, ook die zich minder snel laten horen.

Het college heeft besloten het concept beleidskader (bijlage 1) vrij te geven voor inspraak.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie Bestuur van 23 november 2023. Het college vraagt de commissie om haar opinie over het concept beleidskader. De zienswijzen vanuit de commissie worden meegenomen in de nota van beantwoording. Na de inspraakperiode zal het definitieve beleidskader participatie ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden.

Kenmerk: 2023/1191491

1/5

Na vaststelling door de raad wordt het beleidskader vertaald in een participatieverordening, die de inspraakverordening uit 2011 vervangt. Relevante eerdere besluiten

Besluit College d.d. 31 oktober 2023

-

De nota ‘Naar een nieuwe Haarlemse participatiepraktijk’ is vastgesteld tijdens de Raadsvergadering van 28 juni 2011 te Haarlem (2011/151502)

-

Op 15 december 2022 heeft de commissie Bestuur de startnotitie (2022/1539562) vastgesteld voor het opstellen van nieuw participatiebeleid.

-

Bij de stukken van de commissie Beheer op 6 juli jl. zat het participatieverslag van de diverse participatiebijeenkomsten met inwoners

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het concept beleidskader participatie Haarlem vrij te geven voor inspraak. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding In 2011 is de beleidsnota ‘De nieuwe Haarlemse participatiepraktijk’ vastgesteld. Om gezamenlijk de grote uitdagingen van de toekomst op te pakken is een actueel, helder participatiebeleid in lijn met nieuwe wetgeving (Omgevingswet en de Wet Versterking participatie op decentraal niveau) noodzakelijk. Dit beleidskader participatie Haarlem vervangt de nota uit 2011. De inbreng van Haarlemmers die nu al vaker betrokken zijn bij participatieprocessen (wijkraden, zelforganisaties, stadmakers, ervaringsdeskundigen en andere betrokken Haarlemmers) en opgedane ervaring vanuit het programma versterken lokale democratie, zijn betrokken bij het opstellen van dit beleidskader. 2. Besluitpunten college Het college wordt gevraagd het volgende besluit te nemen: 1. Het concept beleidskader participatie Haarlem vrij te geven voor inspraak.

Kenmerk: 2023/1191491

2/5

3. Beoogd resultaat  Beter beleid en betere uitvoering door gebruik te maken van de kennis en kunde uit de stad.  Betere besluitvorming door belangenafweging: zoveel mogelijk belangen op tafel om een weloverwogen keuze te kunnen nemen.  Meer maatschappelijke initiatieven om de stad mooier, groener en socialer te maken.  Betere afstemming van verwachtingen door transparante procesafspraken en door te luisteren naar elkaar.

4. Argumenten 1. Kennis en kunde uit de stad benutten Inwoners van Haarlem zijn expert in hun eigen woonomgeving. Door hun eerder en meer te betrekken bij beleid en uitvoering gaat de kwaliteit daarvan omhoog. 2. Belangenafweging Voor een transparant proces en door zoveel mogelijk belangen in beeld te hebben kan een goede belangenafweging plaatsvinden. 3. Maatschappelijke initiatieven stimuleren en het verstevigen van het netwerk in de stad Bewoners en (sociaal) ondernemers zetten zich graag in om hun eigen wijk mooier, leefbaarder en socialer te maken. Met het geactualiseerde participatiebeleid leggen we vast dat er ruimte is voor maatschappelijk initiatief, als dit bijdraagt aan de verwezenlijking van de gemeentelijke doelstellingen. De gemeente neemt hierin, waar mogelijk, een faciliterende en soms ook financierende rol. 4. In het Coalitieakkoord 2022-2026 is de ambitie voor een actueel participatiebeleid vastgelegd. Met het beleidskader participatie Haarlem wordt hieraan voldaan. 5. Het Coalitieakkoord 2022-2026 benoemt de waarde van participatie en initiatieven uit de wijken. Het benutten van de kennis, kunde en energie van de stad is een essentieel uitgangspunt voor het participatiebeleid. 'De coalitie stelt zich ten doel dat 'de gemeente goed samenwerkt met de inwoners van buurten en wijken.

We vragen inwoners en ondernemers ook zelf met initiatieven te komen voor de grote opgaven.' 6. Er is sprake van een wettelijke verplichting om te komen tot (actueel) participatiebeleid. De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Het te actualiseren beleid moet als een standaard gelden voor zowel externen als de gemeente Haarlem die beiden

Kenmerk: 2023/1191491

3/5

vorm moeten geven aan participatie in het kader van de Omgevingswet. Het gemeentelijk beleid vormt daarmee een toetsingskader voor het beoordelen van de kwaliteit van de participatie door externe partijen. Daarnaast is er een wetsvoorstel Versterking participatie op decentraal niveau waarin onder meer staat: ‘Na inwerkingtreding van deze wet is de gemeenteraad verplicht de inspraakverordening te wijzigen in een participatieverordening.’

5. Risico’s en kanttekeningen 1. Haarlemmers betrekken in een zo vroeg mogelijk stadium. Het blijft moeilijk om grotere groepen te interesseren voor participatie als onderwerpen in de beleidsfase en/of op visie-niveau spelen. Dit vergt extra inspanning van ambtenaren om in contact te komen met de verschillende netwerken, experts en sleutelfiguren die er zijn in de stad. De gemeentelijke organisatie zal meer moeten aansluiten bij de leefwereld van bewoners. 2. De implicaties op uitvoeringsniveau van eerder vastgesteld beleid worden pas echt duidelijk in de uitvoering. Dan wordt verwezen naar eerder vastgesteld beleid. De gewenste zeggenschap op de directe leefomgeving is dan beperkter dan men soms hoopte. In de initiatieffase moet dit reeds helder benoemd en vastgelegd worden om verkeerde of te hoge verwachtingen in de participatiefase zoveel mogelijk te voorkomen. 3. Het verbeteren van de kwaliteit van de uitvoering van participatie betekent ook het vroegtijdig in beeld hebben van capaciteit en financiën. Het organiseren van participatie zelf is erg intensief en vraagt capaciteit, tijd en geld. In de uitvoering moet daarom bij elk project, programma en beleidsvoornemen vooraf expliciet capaciteit en budget gereserveerd worden voor het proces.

6. Uitvoering Vanaf 23 oktober 2023 ligt het concept beleidskader participatie en de concept participatieverordening Haarlem 6 weken ter inspraak. In november wordt het geheel ter bespreking aan de commissie Bestuur aangeboden. De zienswijzen vanuit de commissie worden meegenomen in de inspraakreacties. Na de inspraakperiode zal het definitieve beleidskader ter vaststelling aan de gemeenteraad worden aangeboden. Na de vaststelling van het beleidskader, zal dit vertaald worden in een participatieverordening Haarlem, die de inspraakverordening uit 2011 vervangt. Participatie is geen routine-onderdeel van een doorsnee werkproces, maar een bewuste keuze voor samenwerken aan de stad. Een ieder die het initiatief tot participatie neemt (of dat de gemeente zelf is of een andere partij) moet zich actief opstellen om het meest passende traject bij het voorliggende participatieonderwerp te vinden. Participatie is altijd maatwerk. We houden bij het inzetten van

Kenmerk: 2023/1191491

4/5

participatiemiddelen rekening met de mogelijkheden en kennis van de deelnemers, met als doel het optimaal toegankelijk maken van het participatieproces. We denken integraal, vanuit verschillende perspectieven die van toepassing zijn op het thema. Daarmee is participatie democratie in actie: het samen met gemeente, inwoners en initiatiefnemers creëren van maatschappelijke meerwaarde voor Haarlem. Elk van deze rollen kan een bijdrage leveren aan de processen. Het zorgvuldig vormgeven van een participatietraject vraagt kennis, inspiratie en middelen. In de loop van jaren is in Haarlem en bij andere overheidsinstanties veel ervaring opgedaan met participatietrajecten, -middelen en methodieken. Democratiewerkplaats De opgebouwde expertise krijgt een centrale plek in de Democratiewerkplaats; een interne vindplaats voor kennis, ervaring en advies over participatie en inspraak. Voor het daadwerkelijk implementeren van de werkwijze op basis van de aangescherpte uitgangspunten wordt de organisatie getraind. We zoeken daarvoor aansluiting met de organisatieontwikkeling van gemeente Haarlem waarbij ‘van buiten naar binnen werken’ een vertrekpunt is van al ons handelen. 7. Bijlagen Bijlage 1 Concept beleidskader participatie Bijlage 2 Bijlage bij concept beleidskader: Participatie Haarlem - Leidende principes

Kenmerk: 2023/1191491

5/5