1 Aanpak buitengebied

Informatienota

Onderwerp Aanpak buitengebied Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/467896 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving PG Jordaan, C. 023 – 511 3978 cjordaan@haarlem.nl Haarlem laat zich beschrijven als een gemeente met een hoog stedelijk karakter omringd door een slanke groene stadsrand. De omvang van ons buitengebied is in verhouding met het aantal inwoners beperkt. Het buitengebied is van groot belang voor de gezondheid van inwoners. Met de grote diversiteit aan ruimteclaims die binnen de gemeentegrenzen een plek moeten vinden, komt er een steeds hogere druk op het gebruik van natuurgebieden en komen er ook steeds vaker voorstellen voor andere functies in het buitengebied. Om hier goede afwegingen in te kunnen maken en in te spelen op natuur en gezondheid, verdient het Haarlemse buitengebied aandacht. Het college wil naar een buitengebied dat letterlijk en figuurlijk bruist van het leven en waar in de toekomst meer ruimte is voor natuur, recreatie, stadslandbouw en andere vormen van kleinschalige voedselproductie. Het college wil het buitengebied toegankelijker maken en inspelen op de behoeften van zowel haar inwoners als het klimaat en de natuur. In samenhang met de Omgevingsvisie en het Groenbeleidsplan is het college daarom gestart met een aanpak voor het buitengebied.

In deze aanpak wordt toegewerkt naar een toekomstverhaal over de waarde van het buitengebied en een afwegingskader om initiatieven in het buitengebied op een transparante en eenduidige wijze te kunnen beoordelen. Ook sluiten we aan bij de realisatie van NNN door de provincie Noord-Holland in het Westelijk Tuinbouwgebied door te starten met een verkenning. En voeren we projecten uit de Regio Deal MRA West Beter in Balans uit.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

•

Het college stuurt de Informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer. Ecologische Beleidsplan (2019), het Ontwikkelperspectief Binnenduinrand (2019), de Zuid-Kennemer Agenda (2019), de Omgevingsvisie Haarlem 2045 (2021), het Groenbeleidsplan (2022), NatuurNetwerk Haarlem (2022) Uitvoeringsprogramma regiodeal MRA West Beter in Balans (2025) en Vrijgeven krediet aankoop twee percelen Blinkertpad (2024)

Kenmerk: 2025/467896

1/4

Besluit college d.d. 9 september 2025

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Haarlem is een dichtbebouwde stad omringd door een slanke groene stadsrand. Het buitengebied is van groot belang voor de gezondheid van inwoners en draagt in positieve zin bij aan meer beweging, mentale gezondheid en via bewustwording en duurzame landbouw aan gezond eten. Haarlem heeft daarnaast een woningbouwopgave van tienduizend extra woningen voor het jaar 2030. De groei van het aantal inwoners betekent een bijbehorende groeiende vraag naar recreatieve mogelijkheden. En dat in een regio waar op dit moment al een tekort is aan groene, recreatieve ruimte. Inwoners zoeken daarom op andere plekken naar recreatiemogelijkheden, wat ten koste gaat van kwetsbare Natura2000 gebieden, zoals Het Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Dit vraagt om meer ruimte voor recreatie in het buitengebied, terwijl op die plek ook een opgave ligt voor natuurontwikkeling en klimaatadaptatie1 en er diverse claims zijn vanuit de stad. Zonder een duidelijk verhaal op de toekomst van het buitengebied, waar en hoe verschillende functies een plek kunnen krijgen en op welke wijze de gemeente daarop kan sturen, is de stad overgeleverd aan de veelheid van onsamenhangende initiatieven en belangen, de bonte lappendeken aan grondposities en verschillende belangengroepen die actief zijn in het gebied.

In de afgelopen jaren is via verschillende invalshoeken en belangen gekeken naar de opgaven in het buitengebied. De beleidsstukken dragen ieder op hun eigen manier of onderwerp bij aan het gewenste toekomstbeeld. Het college informeert u in deze Informatienota over de aanpak buitengebied waarin we werken naar een nota Buitengebied. 2. Toelichting Het college wil een natuur- en klimaatrobuust buitengebied realiseren waar Haarlemmers trots op zijn, waar mensen graag komen en ook makkelijk kunnen komen. Naar een buitengebied dat letterlijk en figuurlijk bruist van het leven en waar in de toekomst meer ruimte is voor natuur, recreatie, duurzame landbouw en andere vormen van kleinschalige voedselproductie.

1 Ook hittestress, wateroverlast, droogte en de noodtoestand rondom biodiversiteit (Motie gemeenteraad 29

juni 2022) dienen aangepakt te worden.

Kenmerk: 2025/467896

2/4

De gemeente Haarlem heeft een relatief klein buitengebied (zie bijlage 1: Buitengebied Haarlem) dat in grote mate bijdraagt aan de leefbaarheid van de stad en de biodiversiteit in de gemeente. De aanpak buitengebied richt zich op de volgende drie grote opgaven: • Het realiseren van voldoende groene ruimte en recreatieve mogelijkheden. • Het versterken van de ecologische waarden in en om de stad. • Het verantwoord inpassen van stedelijke functies in het buitengebied. 3. Resultaten en/of consequenties De nota buitengebied gaat in op: • Narratief buitengebied: Toekomstbeeld verbindt ons beleid en geeft richting Het narratief is een samenhangend verhaal op de toekomst van het buitengebied. Per deelgebied wordt een duidelijk toekomstbeeld geschetst over hoe de waardevolle kenmerken behouden en versterkt kunnen worden en welke kansen er liggen. • Afwegingskader: Met een afwegingskader sturen op de opgaven in buitengebied Aan de hand van het narratief wordt een afwegingskader opgesteld dat bestaat uit richtlijnen waarmee gestuurd kan worden op initiatieven in het buitengebied. Per deelgebied wordt op deze manier helder welke functies wél en niet passend zijn in het buitengebied. • Uitvoeringsagenda: Lopende en toekomstige activiteiten Om de samenhang van activiteiten in het buitengebied te borgen, wordt een adaptieve uitvoeringsagenda opgesteld.

In de uitvoeringsagenda nemen we lopende initiatieven en kansen die zich aandienen op zodat we snel kunnen schakelen op initiatieven waar energie op zit. Er loopt al veel. Zo heeft de gemeente afgelopen jaren percelen verworven in het Westelijk Tuinbouwgebied (WTG) en de Poelpolder, is een duinrel bij Duinvliet hersteld, heeft de gemeente Rijkssubsidie ontvangen voor de Regio Deal MRA West Beter in Balans, is een nieuwe locatie voor Ecoring gevonden in de Poelpolder en is een kwartiermaker buitengebied aangesteld. Ook is vanuit de Regio Deal het Young Innovators programma van College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs ingezet in de Poelpolder en worden door het sociaal domein projecten opgestart om bewegen en bewustzijn te vergroten onder inwoners. Tot slot wordt door het Actieprogramma Circulaire Economie gewerkt aan een verkenning voor stadslandbouw. Financiele en juridische consequenties Er zijn geen financiele en juridische consequenties verbonden aan deze informatienota. 4. Uitvoering en vervolg Het college gaat in lijn met het tweede uitvoeringspoor van het Groenbeleidsplan aan de slag met het narratief, het afwegingskader en de uitvoeringsagenda en tegelijkertijd door met twee deelgebieden uit de uitvoeringsagenda. Te weten Poelpolder uit de Regio Deal en de verkenning van het gebiedsproces Westelijk Tuinbouwgebied.

Kenmerk: 2025/467896

3/4

Nota Buitengebied Het college legt begin 2026 de nota buitengebied met het narratief inclusief afwegingskader en het eerste concept van de uitvoeringsagenda ter vaststelling voor aan de gemeenteraad. Gebiedsproces Westelijk Tuinbouwgebied Het college start in samenhang met het gebiedsproces van Zuid-Kennemerland binnenduinrand, waaronder de NNN opgave, van de provincie Noord-Holland en samen met partners, grondeigenaren, agrarische ondernemers en bewoners een verkenning voor een gebiedsproces voor heel het Westelijk Tuinbouwgebied (WTG). Er wordt in de nota Buitengebied aangegeven welke ambities er zijn en wat daarvoor nodig is aan onder andere organisatie, kaders, afspraken met derden, planologische randvoorwaarden, planning en inzicht in de kosten voor de uitvoering van het plan met zich meebrengt. In de tussentijd wordt ingespeeld op kansen en gekeken naar een (tijdelijke) invulling van het aangekochte perceel. Regio Deal Poelpolder De gemeente gaat met de bewoners een plan maken hoe de recreatieve en ecologische waarden in de Poelpolder versterkt kunnen worden. Belangrijk onderdeel van het project is de sociale activatie van bewoners en het bevorderen van het gebruik van het buitengebied.

Begin volgend jaar leggen wij een startnotitie voor over de uitvoering van de Regiodealprojecten waarin de inzichten van de Young Innovators een plek krijgt en tevens korte termijnmaatregelen worden voorgesteld. Afstemming met partners in het buitengebied Over de aanpak buitengebied zijn we in overleg met onze buurgemeenten, zoals Bloemendaal, Heemstede, Haarlemmermeer en Velsen, en partners. Dit zijn onder meer de Provincie NoordHolland, het Nationaal Park Zuid-Kennemerland, het Hoogheemraadschap Rijnland, Recreatieschap Spaarnwoude, PWN, Staatsbosbeheer. Daarnaast worden de grondeigenaren, agrarische ondernemers en bewoners in de komende periode betrokken. Planning Bovenstaande activiteiten worden verwerkt in een nota Buitengebied die begin 2026 ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt aangeboden. Bijlage Bijlage 1: Buitengebied Haarlem

Kenmerk: 2025/467896

4/4