1 Aanbieding Handreiking Duurzaamheidsrapportage voor decentrale overheden aan Commissie BBV

Informatienota

Onderwerp Aanbieding Handreiking Duurzaamheidsrapportage voor decentrale overheden aan Commissie BBV Nummer 2024/1995336 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 7.2 Algemene dekkingsmiddelen Afdeling CC Auteur Odekerken, W. Email wodekerken@haarlem.nl Kernboodschap Op 13 november 2024 is er vanuit een vrijwillige werkgroep uit de praktijk een Handreiking Duurzaamheidsrapportage voor decentrale overheden aangeboden aan de Commissie BBV en aan het ministerie van BZK. De Handreiking geeft richtlijnen en praktische tips over hoe decentrale overheden hun duurzaamheidsprestaties kunnen meten, rapporteren en verbeteren. Gemeente Haarlem heeft actief bijgedragen aan het opstellen van deze Handreiking; Haarlem is namelijk trekker en initiatiefnemer van deze vrijwillige werkgroep. Dit is in lijn met de bestuurlijke opdracht opgenomen in het coalitieakkoord 2018-2022, waarin werd verzocht toe te werken naar een klimaatbegroting. De duurzaamheidsbegroting is naar aanleiding hiervan ontwikkeld, het instrument waarin wordt gerapporteerd over de duurzaamheidsdoelstellingen. De vrijwillige werkgroep is gestart met als doel om een uniforme aanpak voor duurzaamheidsrapportage voor decentrale overheden te ontwikkelen. Deze werkgroep draagt daarnaast bij aan kennisdeling op het gebied van duurzaamheidsrapportage vanuit diverse perspectieven en organisaties.

Behandelvoorstel voor commissie

Dat Haarlem voorop loopt in het rapporteren op duurzaamheid wordt duidelijk, omdat Haarlem met de duurzaamheidsbegroting en de doelenbomen in de Programmabegroting voor een groot deel reeds voldoet aan de rapportagerichtlijnen zoals opgenomen in de Handreiking. Tegelijk is Haarlem nog niet klaar; er ontbreken nog een aantal zaken/thema’s. De ontbrekende delen zullen wanneer beschikbaar op logische plekken in de P&C documenten worden toegevoegd. De wijze van duurzaamheidsrapportage zoals opgenomen in de Handreiking past in de reeds ingezette koers van Haarlem. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Bestuur. Het college wenst door middel van deze informatienota de commissie op de hoogte te stellen van de deelname en trekkersrol van de gemeente Haarlem aangaande de ontwikkeling van een uniform rapportagekader voor duurzaamheid voor decentrale overheden. En informeert de commissie daarnaast over de relatieve voorsprong die Haarlem heeft opgebouwd door tijdig en gestaag te werken aan duurzaamheidsrapportages. Kenmerk: 2024/1995336

1/4

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 12 november 2024

n.v.t. 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Decentrale overheden, waaronder gemeenten, spelen een belangrijke rol bij het realiseren van duurzaamheid in de samenleving. Gemeente Haarlem heeft in 2018 duurzaamheid opgenomen in het Coalitieprogramma 2018 ‘Duurzaam doen’; aangegeven wordt dat wordt toegewerkt naar een klimaatbegroting. Naar aanleiding van deze opdracht is de Duurzaamheidsbegroting ontwikkeld. In het Coalitieprogramma 2022-2026 ‘Actie!’ is in aanvulling op de eerdere bestuurlijke opdracht opgenomen dat het doel is om deze coalitieperiode duurzaamheid(sdoelstellingen) en brede welvaart volledig te integreren in de reguliere begroting. De impact die decentrale overheden, waaronder gemeenten, kunnen maken met hun beleid op het gebied van klimaat, milieu en maatschappij zorgt ervoor dat de verantwoordelijkheid om over gemaakte keuzes te verantwoorden toeneemt. Om decentrale overheden te ondersteunen bij het opstellen van een duurzaamheidsrapportage is er vanuit de praktijk een samenwerking ontstaan. Gemeente Haarlem is trekker van dit vrijwillige initiatief bestaande uit deelnemers van de volgende organisaties: -

Gemeente Etten-Leur Gemeente Haarlem Gemeente Leiden Gemeente Maastricht Gemeente Middelburg Gemeente Utrecht Provincie Utrecht

-

Waterschap de Dommel Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier IPO VNG BNG Bank NWB Bank

-

CBS De Vrije Universiteit Amsterdam Ministerie van BZK BDO Deloitte PwC Publieke Sector Accountants

De vrijwillige werkgroep heeft in gezamenlijkheid een Handreiking ‘Duurzaamheidsrapportage en verantwoording voor decentrale overheden’ ontwikkeld, welke gebruikt kan worden door organisaties om te starten met hun duurzaamheidsrapportage (bijlage 1). Deze Handreiking geeft richtlijnen en praktische tips over hoe decentrale overheden hun duurzaamheidsprestaties kunnen meten, rapporteren en verbeteren. Het doel is om meer transparantie te creëren over de duurzaamheidsprestaties, daarnaast is een uniforme aanpak essentieel om de inspanningen en resultaten van decentrale overheden vergelijkbaar te maken. Decentrale overheden zijn (nog) niet wettelijk verplicht om te rapporteren over duurzaamheid. Toch kunnen decentrale overheden wel indirect verplicht worden, bijvoorbeeld via de Europese richtlijn Kenmerk: 2024/1995336

2/4

‘Corporate Sustainable Reporting Directive’ (CSRD). Decentrale overheden spelen namelijk een rol in de waardeketen van CSRD-plichtige ondernemingen. Voorbeelden van CSRD-plichtige ondernemingen waar de gemeente onderdeel is van de waardeketen zijn enkele verbonden partijen zoals Spaarnelanden en SRO, en de publieke banken. Deze ketenpartners zijn op bepaalde punten afhankelijk van informatie van decentrale overheden. Deze informatienota informeer u over de Handreiking ‘Duurzaamheidsrapportage en verantwoording voor decentrale overheden’ en de impact hiervan op de gemeente Haarlem. Opbouw van de handreiking In de Handreiking wordt aangesloten bij de definitie van duurzaamheid van het CBS: Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de levensbehoeften van de huidige generatie, zonder die van de toekomstige generaties tekort te doen. Het gaat hierbij om economische, sociale en leefomgevingsbehoeften. De Handreiking sluit aan bij nationale en internationale ontwikkelingen, meetmethodieken en indicatoren rondom duurzaamheidsrapportages. Qua systematiek en thema’s volgt de Handreiking de lijn van de CSRD. Hierbij is gekeken welke informatie relevant is om over te rapporteren door decentrale overheden, hiervoor is een basis kernset ontwikkeld.

Echter verschillen decentrale overheden op het gebied van verantwoordelijkheden en activiteiten, derhalve zijn drie aanvullende sets ontwikkeld met specifieke onderwerpen (indicatoren) voor gemeenten, provincies en waterschappen. De Handreiking ‘Duurzaamheidsrapportage en -verantwoording voor decentrale overheden’ is op 13 november aangeboden aan de commissie BBV. Groeimodel en ontwikkelopgave Het doel van de Handreiking is niet om volledig te zijn, duurzaamheidsrapportage is namelijk nog een groeimodel. Enkele van de klimaat gerelateerde thema’s zoals circulariteit en klimaatbestendigheid zijn nog lastig te meten. Ook sociale thema’s zijn veelal vooralsnog niet meetbaar. Het ontwikkelen van effectieve meetinstrumenten kost tijd. Beoogd wordt om de set van indicatoren wanneer mogelijk stapsgewijs uit te breiden: Environmental is vooralsnog het meest ontwikkeld, voor Social en Governance zijn er minder gestandaardiseerde kaders. Het verder vormgeven van Environmental, Social en Governance is onderdeel van de doorontwikkeling. 2. Kernboodschap Op 13 november 2024 is er vanuit een vrijwillige werkgroep uit de praktijk een Handreiking Duurzaamheidsrapportage voor decentrale overheden aangeboden aan de Commissie BBV en aan het ministerie van BZK.

De Handreiking geeft richtlijnen en praktische tips over hoe decentrale overheden hun duurzaamheidsprestaties kunnen meten, rapporteren en verbeteren. Gemeente Haarlem heeft actief bijgedragen aan het opstellen van deze Handreiking; Haarlem is namelijk trekker en initiatiefnemer van deze vrijwillige werkgroep genaamd de ‘Coalition of the Willing’. Dit is in lijn met de bestuurlijke opdracht opgenomen in het coalitieakkoord 2018-2022, Kenmerk: 2024/1995336

3/4

waarin werd verzocht toe te werken naar een klimaatbegroting. De duurzaamheidsbegroting is naar aanleiding hiervan ontwikkeld, het instrument waarin wordt gerapporteerd over de duurzaamheidsdoelstellingen. De vrijwillige werkgroep is gestart met als doel om een uniforme aanpak voor duurzaamheidsrapportage voor decentrale overheden te ontwikkelen. Deze werkgroep draagt daarnaast bij aan kennisdeling op het gebied van duurzaamheidsrapportage vanuit diverse perspectieven en organisaties. Dat Haarlem voorop loopt in het rapporteren op duurzaamheid wordt duidelijk, omdat Haarlem met de duurzaamheidsbegroting en de doelenbomen in de Programmabegroting voor een groot deel reeds voldoet aan de rapportage-richtlijnen zoals opgenomen in de Handreiking. Tegelijk is Haarlem nog niet klaar; er ontbreken nog een aantal zaken/thema’s. De ontbrekende delen zullen wanneer beschikbaar op logische plekken in de P&C documenten worden toegevoegd. De wijze van duurzaamheidsrapportage zoals opgenomen in de Handreiking past in de reeds ingezette koers van Haarlem. 3. Consequenties De Handreiking ‘Duurzaamheidsrapportage en -verantwoording voor decentrale overheden’ streeft naar een uniforme aanpak voor duurzaamheidsrapportage voor decentrale overheden. Dit eenduidige rapportagekader heeft betekenis voor de gemeente Haarlem.

Echter, met de ingezette wijze van stapsgewijs ontwikkelen via de duurzaamheidsbegroting, en de indicatoren in de doelenboom, is de impact beperkt; Haarlem rapporteert in de P&C documenten nu al over een groot deel van de thema’s opgenomen in de Handreiking. Vanuit de Handreiking wordt aangegeven dat het uitgangspunt is dat er wordt gerapporteerd over indicatoren waarvoor de data reeds beschikbaar is, bijvoorbeeld door middel van een landelijk toegankelijke databron. In de komende periode wordt vanuit de werkgroep nagedacht over het oprichten van één dashboard, waarin alle benodigde data ontsloten wordt. Enerzijds omdat dit de drempel om over de duurzaamheidsthema’s te rapporteren verlaagt voor decentrale overheden. Anderzijds biedt dit dashboard een plek waar onderling kan worden vergeleken. Haarlem zal aansluiten op het uniforme rapportagekader, zoals opgenomen in de Handreiking ‘Duurzaamheidsrapportage en -verantwoording voor decentrale overheden’. 4. Vervolg In komende periode wordt geanalyseerd over welke indicatoren van het uniforme rapportagekader, zoals opgenomen in de Handreiking, reeds gerapporteerd wordt. Voor de resterende indicatoren wordt gekeken naar een logische plek om hierover te rapporteren in de P&C documenten. Daarnaast zal worden aangesloten bij het nog te ontwikkelen Dashboard gelieerd aan de Handreiking.

In de Kadernota 2026 zal de voortgang gepresenteerd worden. 5. Bijlagen Bijlage 1: Handreiking Duurzaamheidsrapportage en -verantwoording voor decentrale overheden.

Kenmerk: 2024/1995336

4/4