1 9e Wijziging Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond

Collegebesluit

Onderwerp 9e Wijziging Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2026/21199 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving VTH Dool, W. van den en Buskop, R. 06-39290040 wdool@haarlem.nl , rbuskop@haarlem.nl De Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond (GR ODIJ) zet zich dagelijks in voor het in stand houden van een veilige en duurzame fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Dat doet ODIJ voor 14 regiogemeenten waaronder de gemeente Haarlem en de provincie Noord-Holland. In 2024 heeft het bestuur van ODIJ geconcludeerd dat de organisatie van ODIJ versterkt moet worden om de dienstverlening aan de inwoners en de bedrijven in de gemeenten en de provincie op peil te houden. En om te kunnen voldoen aan de strengere landelijke eisen voor omgevingsdiensten die per april 2026 gaan gelden. Met het programma ‘Basis op orde’ wordt tot 1 januari 2027 daaraan gewerkt. In het kader van de versterking van de organisatie is ODIJ gestart met een traject van doorontwikkeling tot een financieel robuuste en toekomstbestendige omgevingsdienst en het daarmee op orde krijgen van de basis. De 9e wijziging van de GR is een product van het op orde krijgen van de basis. Door de Kadernota 2027 en de GR wijziging gelijktijdig aan te bieden, wil ODIJ de raden en staten in staat stellen om een zienswijze in te dienen op het wijzigingsvoorstel GR en wensen en bedenkingen kenbaar te maken ten aanzien van de kadernota.

Daarmee rondt ODIJ samen met de huidige raad een proces van twee jaar af. De ingediende wensen en bedenkingen dienen vervolgens als waardevolle input voor de overdracht van informatie van de huidige raden aan de nieuwe raden na de gemeenteraadsverkiezingen.

Behandelvoorstel voor commissie

De commissie wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college en over de wijze van agendering van het voorstel in de raadsvergadering.

Relevante eerdere besluiten

Toetreding contractgemeenten tot Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond (2016/515232)

Kenmerk: 2026/21199

1/6

Zienswijze op ontwerp 8e wijzigingsbesluit en technische wijzigingen gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (2023/1860995) Besluit college d.d. 20 januari 2026

Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. De raad in de gelegenheid te stellen om middels bijgevoegd ontwerpraadsbesluit een zienswijze op de 9e Wijziging van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (GR ODIJ) naar voren te brengen bij het Dagelijks Bestuur van de GR ODIJ. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding De Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (GR ODIJ) zet zich in opdracht van 14 regiogemeenten en de provincie Noord-Holland dagelijks in voor het in stand houden van een veilige en duurzame fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Voor de aan de GR deelnemende partijen wordt een diversiteit aan wettelijke taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving, en milieuadvisering uitgevoerd. In 2024 heeft het Algemeen Bestuur (AB) van de GR ODIJ geconcludeerd dat de organisatie van ODIJ versterkt moet worden om de dienstverlening aan de inwoners en de bedrijven in de gemeenten en de provincie op peil te houden. En om te kunnen voldoen aan de strengere landelijke eisen voor omgevingsdiensten die per april 2026 gaan gelden. In het kader van de versterking van de organisatie is ODIJ gestart met een traject van doorontwikkeling tot een financieel robuuste en toekomstbestendige omgevingsdienst. Om het traject van de doorontwikkkeling succesvol te laten zijn, heeft ODIJ zich in de afgelopen periode intensief ingespannen om de basis op orde te krijgen en hebben de deelnemende partijen aan de GR voor 2025 en 2026 een extra financiële bijdrage gegeven. Ook in de komende periode wordt nog hard gewerkt aan de doorontwikkeling, waarin drie ontwikkellijnen centraal staan: 1. het op orde brengen van de financiële basis, 2.

een actualisatie van de GR, 3. het inventariseren van toekomstscenario’s van ODIJ. In het kader van de ontwikkellijn van de actualisatie van de GR – en daarmee ook van de governance - moet de GR op onderdelen worden gewijzigd. Het AB van de ODIJ heeft op 17 december 2025 besloten de 9e wijziging van de GR - via de colleges van de gemeenten en Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland – voor een zienswijze aan te willen laten bieden aan de raden en

Kenmerk: 2026/21199

2/6

Provinciale Staten. Met het voorleggen van de wijziging van de GR wil ODIJ ook een proces van twee jaar met de huidige raden en staten in zekere zin afronden. 2. Beoogd resultaat Het tijdig aanpassen van de gemeenschappelijke regeling ODIJ is vanwege het uniformeren van de afspraken met de deelnemers en het tijdig op orde brengen van de juridische basis. 3. Onderbouwing voorstel Wijzigingen in de GR ODIJ per 2027 Om de juridische basis en de governance op orde te brengen wordt de GR ODIJ op de volgende punten wel of niet gewijzigd. Bestuursstructuur (hoofdstuk 2) a. Het Algemeen Bestuur (AB) wijzigt niet. De gemeente Haarlem heeft één afgevaardigde. b. Het Dagelijks Bestuur (DB) bestaat uit vijf leden: de voorzitter en vier andere leden. Het DB bestaat tenminste uit één lid van elke regio. Daarmee is Haarlem niet meer standaard lid van het DB. Stemrecht (hoofdstuk 2) De gewogen stemverhouding per deelnemer wordt bepaald op basis van de totale jaarlijkse financiële bijdrage van de deelnemer aan de dienst: dat zijn zowel de verplichte taken als de facultatieve taken van de deelnemer als percentage van de totale begroting. Van delegaat naar mandaat (hoofdstuk 3) Wijziging van het huidige hybride model van delegaat en mandaat in een regeling waarin alle deelnemers via mandaat participeren en de verantwoordelijkheid nemen.

Verplichte en facultatieve taken (hoofdstuk 3): GR ODIJ voert naast de voor de deelnemers verplichte taken desgewenst ook facultatieve taken uit. Voor aanpassing van deze dienstverlening is instemming van het algemeen bestuur nodig als het financiële effect meer dan 3% van de facultatieve taken van de betreffende deelnemer is. Dienstverleningsovereenkomsten (hoofdstuk 3) Het takenpakket wordt in 2027 alleen nog op basis van een uniforme dienstverleningsovereenkomst (DVO) voor onbepaalde tijd door ODIJ uitgevoerd. Dit takenpakket bestaat uit de verplichte milieutaken en de niet verplichte facultatieve taken. Gemeenten die veel facultatieve taken door ODIJ laten uitvoeren, verbinden zich daarmee bewust voor onbepaalde aan de ODIJ. Dit draagt bij aan een (financieel) toekomstbestendigere organisatie omdat er voor een langere periode meer zekerheid is over de dekking van langlopende verplichtingen. In de uniforme DVO worden de standaardafspraken vastgelegd over de verplichte looptijd en de desintegratiekosten bij beëindiging van de DVO.

Kenmerk: 2026/21199

3/6

Financiële bepalingen (hoofdstuk 5) Het nieuwe financieringsmodel, dat per 2027 wordt ingevoerd, leidt tot een andere kostenverdeling en afspraken over de rapportageverplichtingen. In de Kadernota 2027 zijn de uitgangspunten van het nieuwe financieringsmodel verwerkt. De raad heeft eerder ingestemd met de inhoudelijke wijziging op basis van de nieuwe Wet gemeenschappelijke regelingen en wijzigingen die voortkomen uit de Omgevingswet. Wijzigingen die bij wet al geregeld zijn, komen in het 9e wijzigingsvoorstel te vervallen. Was-wordt lijst wijzigingsvoorstel Om het de raad te vergemakkelijken zijn zienwijze op bij het wijzigingsvoorstel mee te geven, is in bijlage 2 een zogenoemde ‘was-wordt tabel’ van de huidige en gewijzigde regeling opgenomen. Deze was-wordt-tabel is van opmerkingen voorzien (bijlage 3). 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s Maximum algemene reserve In de gewijzigde GR wordt niet meer gesproken over het maximum van € 260.000,-- voor de algemene reserve. Zonder een dergelijk plafond kan de reserve onnodig groot worden. Dat kan leiden tot het oppotten van publieke middelen. Een duidelijk maximum draagt bij aan transparantie richting deelnemers.

4.2 Kanttekeningen Wijziging stemverhouding Doordat de gewogen stemverhouding per deelnemer wordt bepaald op basis van de totale jaarlijkse financiële bijdrage voor de verplichte taken én de facultatieve taken kan het zich voordoen dat een deelnemer onder de aangepaste GR meer of minder invloed krijgt dan voorheen bij eventuele aankomende besluiten over het toekomstscenario van de ODIJ, de kerntaken en de bedrijfsvoering. Zo brengt Haarlem alleen de wettelijke taken bij de GR in en krijgt daardoor een minder zware stem dan voorheen. En mogelijk daardoor een minder zware stem dan een gemeente die door het inbrengen van ook de facultatieve taken een totaal hogere financiële bijdrage heeft dan Haarlem. Dit past ook in het werken met één integraal uurtarief waarbij geen onderscheid wordt gemaakt in beide taken. Mocht het AB van ODIJ op termijn overwegen het afnemen van milieu-gerelateerde taken voor alle deelnemers te gaan verplichten of belangrijke strategische keuzes te maken, dan zal de mindere stem van Haarlem op die mogelijke ontwikkeling logischerwijs ook minder invloed hebben. Overigens is het inbrengen van taken aan de gemeente zelf.

Kenmerk: 2026/21199

4/6

Rolscherpte opdrachtgever opdrachtnemerschap Het opdrachtgeversplatform (art.12) is bedoeld om de onderlinge samenwerking tussen de deelnemers en de ODIJ te bevorderen.De aan te brengen rolscherpte tussen de opdrachtgevers en ODIJ kan consequenties voor die deelnemers hebben die thans de beleid- en adviestaken bij ODIJ hebben belegd. Zij zullen het opdrachtgeverschap zelf moeten vormgeven, waaronder de advisering van de bestuurder en het maken van beleid. Dat vraagt mogelijk extra ambtelijke capaciteit bij een gemeente die zij zelf dienen te bekostigen. Er gaat immers geen beleidscapaciteit over vanuit ODIJ naar een gemeente. In het geval van Haarlem is daar geen sprake van omdat alleen de wettelijke basistaken bij de ODIJ zijn belegd. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën In de gewijzigde GR zijn de uitgangspunten van de nieuwe financieringsstructuur verwerkt. De financiële consequenties hiervan zijn verwerkt in de Kadernota 2027 van de ODIJ, die middels een separaat voorstel aan het college ter kennisname wordt voorgelegd. 5.2 Communicatie De zienswijze van de gemeenteraad wordt schriftelijk kenbaar gemaakt aan het Dagelijks Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond. 5.3 Participatie Niet van toepassing.

5.4 Juridisch Het wijzigen van de GR is een bevoegdheid van het college met de mogelijkheid van de zienswijze en uiteindelijke toestemming van de raad. De Wet Gemeenschappelijke regelingen versterkt de rol van de gemeenteraden bij GR-wijzigingen. De gemeenteraad kan binnen acht weken na ontvangst van de ontwerpregeling zijn zienswijze over de ontwerpregeling geven. De raad mag ook van de mogelijkheid tot het geven van zienswijzen afzien. 5.5 Planning Nadat de raden en provinciale staten hun zienswijzen hebben kenbaar gemaakt, wordt de GR definitief aangepast met inachtneming van de zienswijzen. Daarna worden de (nieuwe) raden en provinciale staten om hun toestemming gevraagd voor de gewijzigde regeling. Als onderdeel van het ontwikkelprogramma van ODIJ in 2026 wordt de nieuwe uniforme DVO en de desintegratieregeling voorbereid en zal de financiële verordening nog moeten worden aangepast op de nieuwe afspraken.

Kenmerk: 2026/21199

5/6

6. Bijlagen 1. Wijzigingsvoorstel GR ODIJmond 2. Wijzigingsvoorstel GR ODIJmond – was wordt tabel DEF 3. Opmerkingen bij de was wordt tabel

Kenmerk: 2026/21199

6/6