04-21 transcript raad 21 april

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING VAN GEMEENTE HAARLEM d.d. 21 april 2022

1.

Opening en mededelingen De voorzitter: Dames en heren, het is half zeven dus ik wil graag deze, half zes sorry, half zes, deze raadsvergadering beginnen. Ik open de vergadering. Ik verzoek iedereen te gaan zitten en ook vooral de onderlinge gesprekken te staken. Ik heb begrepen dat we compleet zijn, wat erg mooi is, dan betekent het overigens wel dat er nog iemand onderweg is. Nog meerderen zelfs. Hoe? Mevrouw Van Zetten: Er ontbreekt nog iemand van BVNL. De voorzitter: Ja. Mevrouw Van Zetten: De heer, hoe heet hij. De voorzitter: Ik zie ook bij GroenLinks zijn er nog twee afwezig, bij de VVD is nog iemand afwezig. De heer Van Kessel. De heer Van Kessel: Ja, ik zou graag de heer Aerssens afmelden voor deze vergadering. De voorzitter: Oké, dan noteren we dat. Ja, de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, collega Rademaker van BVNL is iets later, hij komt eraan. De voorzitter: Mooi, dank. En de GroenLinks-leden komen er ook nog aan. Ja, goed. Oké, ja. Wethouder Botter die is ook afwezig, die laat zich verontschuldigen want die is bij de opening, eens even kijken, van het Rudolph Steiner. Ja. Goed, wij hebben, dus wilt u alstublieft geconcentreerd blijven? We hebben maar een uur vergadertijd, we hebben echt nog wel een aantal dingen denk ik te bespreken. Om half zeven is er een lichte warme maaltijd beschikbaar.

Om zeven uur begint de commissie Beheer en ook om zeven uur begint een informatiebijeenkomst over vluchtelingen Oekraïne. Om acht uur start de commissie Bestuur.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter: Dan komen we toe aan agendapunt twee: het vaststellen van de agenda. Kunt u zich erin vinden? Ja? De heer Wiedemeijer: De heer Visser is ook lichtelijk vertraagd. De voorzitter: Aha, ja daar is ook nog een lege stoel. Oké, maar die komt er ook nog aan? Goed, dank u wel. Dat noteren we dan ook. Eens even kijken, bij de agenda wil ik melden dat agendapunt drie dat daar geen stukken voor zijn dus dat kan in principe komen te vervallen maar. Verder akkoord met de agenda? Dan stellen we hem zo vast. Ah, niet, de heer Aynan. De heer Aynan: Van de orde, voorzitter. Dit is een belangrijk onderwerp en volgens mij is het ook een beetje de gewoonte om met enige coulance te betrachten, mochten we in tijdnood komen.

1

De voorzitter: Zeker, daar zal ik proberen prudent mee om te gaan en tegelijkertijd is die maaltijd bijvoorbeeld, ja die is ook wel een reden om te zeggen: laten we in ieder geval ons best doen om te proberen ervoor te zorgen dat mensen zo enigszins gezond nog kunnen eten. Goed. 4.

Benoeming commissieleden De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt vier, er zijn nog twee commissieleden waarvan gevraagd is om die ook tot de commissie toe te laten. Dat zijn de heer Peter Van den Doel en mevrouw Anika Timmerman, beiden van GroenLinks. Graag wil ik eerst even vragen aan de commissie Geloofsbrieven of dat allemaal in orde is. Mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Ik zal wel gaan staan hè. Op grond van artikel 82 van de Gemeentewet, artikel 5 van de algemene commissieverordening en artikel 5 van het reglement van orde voor de vergaderingen van de gemeenteraad van Haarlem worden de volgende personen voorgedragen als plaatsvervanger in de commissies van Advies voor mevrouw Sacha Schneiders, mevrouw Anika Timmerman en voor mevrouw Palwasha Hamzad, de heer Peter Van den Doel. De commissie belast met het onderzoek van de geloofsbrieven van genoemden, heeft de geloofsbrieven in orde bevonden. De commissie adviseert de raad om betrokkenen toe te laten voor de benoemingen als plaatsvervanger in de commissies van advies. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan vraag, kijk ik even rond. Kunt u zich vinden in die toelating, de benoeming van deze commissieleden? Ja, dat is het geval. Dan is er nog één ding wat moet gebeuren voordat ze dat ook daadwerkelijk kunnen doen en dat is dat zij de verklaring en belofte afleggen.

Ik wil als eerste de heer Van den Doel uitnodigen om naar voren te komen en voor mij plaats te nemen. Ik wil iedereen vragen om te gaan staan. Misschien kunnen wij het ook wel inderdaad, dan lezen we het één keer, dan kunt u naast elkaar gaan staan. Zelfde partij, dat moet kunnen. Ja, ja, ja. Goed, ik ga u de tekst voorlezen van de belofte, verklaring en belofte en ik verzoek u daarna te antwoorden, als ik uw naam noem: dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik om tot commissielid van de raad benoemd te worden rechtstreeks noch middellijk onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van het gemeentebestuur naar eer en geweten zal vervullen. De heer Van den Doel. De heer Van den Doel: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Mevrouw Timmerman. Mevrouw Timmerman: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Dan installeer ik u beiden als commissielid van de gemeente Haarlem en ik wens u veel succes en ook veel plezier bij de gemeente. Als het goed is, zijn er ook bloemen. Die worden gehaald en die krijgt u in ieder geval overhandigd. Mooi.

5.

Voortgang proces van coalitievorming De voorzitter: Dan staat als vijfde punt op de agenda: de voortgang van het proces van coalitievorming. U heeft daarover een brief ontvangen en ik zou graag als eerst het woord willen geven aan de heer Wiedemeijer van de PvdA en daarna ga ik inventariseren wie hierover het woord wil voeren. De heer Wiedemeijer.

2

De heer Wiedemeijer: Ja, voorzitter, geachte collega’s. In de raad van zeven april meldde ik u dat de PvdA de goede hoop had voor Pasen u te mogen melden dat er voorkeursscenario’s zijn voor de coalitievorming. Helaas is dat niet het geval. Voor u staat dan ook iemand die teleurgesteld is. Teleurgesteld dat het nog niet is gelukt. Maar hoopvol dat hier breed de urgentie wordt gevoeld om zo snel mogelijk wel tot een vruchtbaar resultaat te komen. Voorzitter, ik zou graag twee onderwerpen met u willen bespreken. Eén: hoe zijn we hier gekomen? Twee: hoe gaan we hieruit komen? De eerste is: hoe zijn we hier gekomen? Na een reeks van verkennende gesprekken heeft de PvdA voorgesteld een sociaal en progressief blok van PvdA, GroenLinks, D66, samen achttien zetels te nemen als uitgangspunt en daarbij aanvulling te zoeken voor een daadkrachtige coalitie. Hier zijn gesprekken gevoerd met één de VVD, twee CDA, ChristenUnie en Actiepartij en drie SP en Jouw Haarlem. De heer Roduner en ik willen u allen nogmaals bedanken voor uw positieve bijdrage en continueren graag de samenwerking die tijdens deze gesprekken zijn opgebouwd. De samenwerkingen van partijen die zijn opgestart zijn dapper en lovenswaardig. In een reeks aanvullende gesprekken tussen PvdA, GroenLinks en D66 is onderzocht welke variant tot het meeste draagvlak zou kunnen leiden.

Op woensdag dertien april jongstleden hebben de PvdA en GroenLinks hier de voorkeur uitgesproken voor een coalitie van PvdA, GroenLinks, D66, ChristenUnie en Actiepartij. Hierbij gaf D66 aan een voorkeur te hebben voor PvdA, GroenLinks, D66 en VVD. Een voorkeur die ze ook al eerder in de openbare verslagen hebben aangegeven. Waar D66 aangaf dat ze bij voorkeur niet met te veel partijen een coalitie vormen, is als compromis de Actiepartij op dat moment afgevallen. Deze voorkeur had namens de PvdA de voorkeur omdat inhoudelijk het meest kansrijk blijkt om de onder de vorige periode ingezette koers verder te brengen. Voldoende meerderheid in zee om tot daadkrachtige besluitvorming te komen maar tegelijkertijd voldoende ruimte heeft om hier in de raad inbreng van andere partijen mee te nemen. Naar ons oordeel doet dit voorstel ook recht aan de verkiezingsuitslag en de verhoudingen in de raad. Hierbij voelt de PvdA zich nadrukkelijk verantwoordelijk om ook wensen van andere partijen mee te nemen, zoals de SP, Jouw Haarlem en Actiepartij en de VVD, gezien de constructieve gesprekken die zijn gevoerd. Vervolgens hebben we op donderdag veertien april hebben de fracties van de PvdA en GroenLinks met het voorstel van woensdagavond ingestemd. De fractie van D66 helaas niet.

Gedurende het Paasweekend heeft de PvdA en GroenLinks samen met D66 de gesprekken gecontinueerd om te achterhalen waar de zorgen en wensen van D66 bevinden om het wel te kunnen laten werken, aangezien beide partijen graag de samenwerking met D66 continueren. Voorzitter, gedurende dit proces zijn er vanuit D66 een aantal aanvullende eisen op tafel gekomen. Ten eerste het CDA en de ChristenUnie mochten samen één wethouder leveren, een voorstel waar beide partijen zelf gehoor aan kunnen of wensen te geven. Het tweede is PvdA, GroenLinks, D66 zouden ieder twee wethouders leveren waarbij het totaal op zeven fulltime wethouders zou komen. Hierbij zou D66 ook met vijf zetels twee fulltime wethouders leveren. Voorzitter, de PvdA vond en vindt in deze fase niet oppertune om de eis in te willigen om zowel naar zeven fulltime wethouders te gaan als een partij met vijf zetels twee fulltime wethouders te laten leveren. De inhoudelijke argumentatie voor deze majeure eis is vooralsnog niet helder maar wellicht verandert dat nog. Daarnaast de PvdA geeft er nadrukkelijk de voorkeur aan om de gesprekken over het aantal wethouders en de portefeuilleverdeling het sluitstuk te laten zijn voor de formatie en de inhoud het vertrekpunt, gezien de grote uitdagingen in de samenleving.

Er zijn momenteel geen inhoudelijke bezwaren bekend om niet inhoudelijk aan de slag te gaan met het voorgestelde voorkeursscenario. Voorzitter, dat was het deel hoe we hier zijn gekomen. Dan ga ik graag verder met hoe we hieruit gaan komen. Dat is nog niet zo makkelijk. Als grootste partij voelen wij een grote verantwoordelijkheid voor de ontstane situatie. We zijn wel de grootste partij maar desalniettemin past ons eveneens bescheidenheid gezien de impasse. Wellicht hebben we gedurende het proces de complexiteit van de uitslag onderschat en hadden we verwacht eenvoudiger tot een voorstel te kunnen komen, dat is helaas nog niet gelukt. Wellicht dat daardoor fouten zijn opgetreden. Daar moeten we de komende weken in het reces maar zelf over nadenken. Voorzitter, de oplossingen. Wij zien momenteel twee oplossingen. De eerste is de variant PvdA, GroenLinks, D66, CDA, ChristenUnie komen

3

alsnog tot een werkbare oplossing en gaan alsnog samen aan de slag. Dit geniet alsnog de voorkeur van de PvdA. De tweede is wanneer dit niet lukt, zullen er nieuwe verkennende gesprekken worden opgestart. Het lijkt de heer Roduner en mij verstandig dat indien gewenst er een externe verkenner deze gesprekken begeleidt. Deze externe persoon is dan dus iemand anders dan de heer Roduner en ik. Mocht de raad dit wenselijk achten dan heeft de PvdA wel een aantal heldere uitgangspunten voor nieuwe gesprekken. De eerste is uiteraard, zoals ook al breed gedeeld in de raad, we zetten in op een sociaal, progressief, groen en daadkrachtig college. Die voorwaarde blijft fier overeind. Ten tweede: gezien de gevoerde gesprekken staat de PvdA niet langer open voor een coalitie met de VVD én D66. Wel met of de VVD of D66. We hebben geconstateerd dat een combinatie hiervan te veel leidt tot een coalitie van twee blokken waar wij graag willen werken aan een gezamenlijke visie voor de stad en een coalitie verenigt in een constructieve samenwerking. Zodoende achten wij de combinatie van de twee partijen niet langer kansrijk. Voorzitter, daar sluit ik mee af. Uiteraard ben ik van harte bereid eventuele vragen te beantwoorden. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we even, denk ik, een rondje maken langs de fracties die willen reageren. Mevrouw Van Zetten.

Mevrouw Van Zetten: Nou, even een verduidelijking. Op basis waarvan vond u eerst een combinatie van VVD en D66 wel wenselijk en sinds wanneer kan dat ineens niet meer? Gezien u gaat iedereen bedanken voor constructieve gesprekken en et cetera maar wat is er gebeurd? Waarom kan dit niet meer? Kunt u dat even uitleggen? En vervolgens heb ik dan nog wel een paar andere vragen, hoor. De heer Wiedemeijer: Daar ben ik daarna net zo benieuwd naar. Voorzitter, dat komt eigenlijk door het volgende. Het is oprecht waar dat de heer Roduner en ik zeer tevreden waren over de gesprekken met de VVD, zowel de bijdrage van de heer Van Kessel als zijn compagnon de heer Boer. Die vonden wij zeer constructief, realistisch en daar zagen wij ook gezamenlijke uitgangspunten in. Alleen gedurende de gesprekken die wij hebben gevoerd, zagen wij een dynamiek ontstaan waarbij het risico significant werd dat er eigenlijk een blok van twee partijen aan de ene kant en twee aan de andere kant zouden ontstaan. Nou, dat vinden wij een risico voor de samenwerking gedurende de gehele periode. De voorzitter: Mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Ik vind een weinig helder antwoord. U heeft mevrouw Langenakker ingehuurd om de gesprekken te begeleiden. Op welk moment, wanneer was welk, kijk wij vinden, wij staan als buitenstaander geen idee wat zich hier heeft afgespeeld.

Blijkbaar is er toch iets belangrijks gebeurd de afgelopen tijd. Wanneer dacht u ineens van oh dat kunnen twee blokken worden? Want dat had u natuurlijk de vorige keer ook al kunnen bedenken. Wat is nou precies de aanleiding geweest om dat te denken? Want ja wij willen met zijn allen de stad regeren. Je hebt altijd een linker- en een rechtervleugel. De voorzitter: Uw vraag is duidelijk. Mevrouw Van Zetten: Wat is er nou misgegaan? Legt u dat nu eens even uit. De voorzitter: De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: Nou ja, kijk als ik eraan denk van nou wat hadden we eerder kunnen bedenken dan was het risico eerder wel ook aanwezig maar dat werd gewoon steeds helderder gedurende de gesprekken. Dat

4

komt ook naar voren in de gesprekken waarop partijen hun voorkeur toelichten, waarom zij graag zeg maar dat blok wilden maar een gedeelte daarvan zal ik ook in de vertrouwelijkheid van die gesprekken houden. De voorzitter: Goed. Ik kijk, de heer Smit. De heer Smit: Dank u wel, de heer de voorzitter. De heer Wiedemeijer, ook ik heb vanaf bijna begin buitengestaan dus ik heb ook vragen net zoals. De voorzitter: Misschien de microfoon iets dichter bij uw mond. De heer Smit: Sorry. Ik heb toch gelezen al een fors aantal weken voor de verkiezingsdag dat uw collega de heer Roduner zei niet met de VVD in één coalitie te willen? Kunt u uitleggen hoe ik dat verkeerd gelezen heb? En waar heb ik in de stukken vanaf de eerste gesprekken kunnen vinden dat u de optie én VVD én D66 open had staan? De heer Wiedemeijer: De eerste vraag dat is inderdaad geen correct citaat. De heer Roduner heeft aangegeven dat het niet zijn voorkeur genoot maar we hebben alleen FvD uitgesloten dus dat eerste klopt niet. Tweede, wij hebben tot de brief van gisteravond is die optie opengebleven, VVD, D66 en die lag ook op de avond zelf dat er werd besloten voor het voorkeursscenario is die ook opengebleven. We hebben natuurlijk met drie voorkeursscenario’s gewerkt de afgelopen weken en die zijn gewoon totdat er één voorkeur is uitgesproken alle drie ook kansrijk geweest.

Sterker nog, nu er wellicht nieuwe gesprekken gevoerd moeten worden, zijn er weer verschillende opties. De voorzitter: Dank u wel. De heer Smit. De heer Smit: Ja voorzitter, dank u. Dus de heer Roduner is in de krant verkeerd geciteerd een aantal weken geleden naar aanleiding van zijn positie als lijsttrekker en door hem niet gewenst raadslid? Dat moet u even toelichten bij mij. De heer Wiedemeijer: Dat heb ik net bevestigd. De heer Smit: Wat zegt u? De heer Wiedemeijer: Dat heb ik u net bevestigd. De heer Smit: Het tweede is, kunt u aangeven of straks want u moet alles opzoeken, waar precies staat in de stukken die u de raad heeft aangereikt over de verslagen van de diverse rondes waarin staat dat u de optie én VVD én D66 heeft opengezet? Ik ben het niet tegengekomen namelijk. De heer Wiedemeijer: Dat stond in alle stukken dus dat is een vrij overzichtelijk antwoord. De voorzitter: Goed. Eens even kijken, de heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Dank u wel, voorzitter. De heer Wiedemeijer, ongelooflijk veel respect voor het harde werk wat u doet samen met uw collega. De tekst die u daarnet zegt, vielen me een paar dingen op. U zegt: in deze fase is het niet wenselijk twee wethouders voor D66. Heeft u de nadruk op in deze fase maar daarna zegt u in het sluitstuk kunnen we het altijd over de posities van de wethouders hebben.

Dus is het nu helemaal definitief uitgesloten of zegt u alleen in deze fase kan het niet en komt het later terug? En wat mij voor de rest

5

opviel, is dat u zegt van wij willen vooral sociaal en groen zijn. Dan ga ik, dat vind ik altijd als u dat zegt dan lijkt het net alsof al die partijen die er niet bij betrokken zijn niet sociaal en groen zijn. Vind ik persoonlijk een beetje steken omdat wij het groenste paragraaf van alle partijen hebben. Maar goed, dus of u daar een beetje voortaan op kan letten dat u ook die andere partijen niet helemaal zwart afschildert. Dan de laatste vraag, nee de een na laatste vraag. U zegt dan dat u, oh pardon, dan doen we eerst even deze twee. De voorzitter: De heer Wiedemeijer. De heer Wiedemeijer: De eerste, ja de toevoeging in deze fase. Kijk, op het moment dat iedereen zegt er verandert hier nooit meer wat, ja dan hebben we een oneindige impasse dus dat lijkt me niet verstandig. Maar goed, volgens mij zitten we ook allemaal in de politiek dat je overtuigt kan worden als iemand goede argumenten aandraagt dus misschien dat op een andere fase iemand ons weet te overtuigen dat het heel goed is om heel veel wethouders toe te voegen. Ik denk dat vijf niet veel is, zeven fulltime lijkt weer vrij veel. Nou, het is op dit moment niet heel waarschijnlijk. Het is een beetje net zo waarschijnlijk als dat Feyenoord kampioen wordt. Het gebeurt af en toe maar meestal niet. De voorzitter: De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, hier heb ik niks meer aan toe te voegen, voorzitter.

Dan viel het mij nog op dat u zegt van ja we hebben constructieve gesprekken gehad met die andere partijen waar u dus wat vaker dan één keer mee heeft gesproken en dat u dat graag wilt voortzetten. Ik hoop dat u begrijpt dat bijvoorbeeld een Trots Haarlem ook graag constructief wil meewerken, dat wij nou niet worden uitgesloten omdat we niet tot twee of drie keer aan die tafel hebben gezet. De laatste vraag is: klopt het dat u landelijk gaat? De heer Wiedemeijer: Ik geloof dat er een deadline was voor morgen tien uur om aan te melden, dat heb ik niet gedaan. Dus dat is niet het geval. Uw tweede vraag, laat ik die iets algemener beantwoorden. Kijk, de inzet van de PvdA dat ongeacht welke coalitie er komt, ongeacht wie daarin zitten, zullen wij in ieder geval als grootste partij proberen om het gevoerde beleid voor zoveel mogelijk, zo breed mogelijk draagvlak te kunnen laten rekenen. Dus dat geldt ook voor mensen die dan niet in de coalitie zitten, dus als u geweldige ideeën heeft, u heeft die zeker af en toe, dan gaan we daar zeker naar kijken. De voorzitter: Goed, dank u wel. De heer Kuin. De heer Kuin: Voorzitter, goedemiddag. Wij zijn gewend om altijd beide partijen te horen. We horen nu één partij. We hebben goed gezien dat de brief ondertekend is door alleen de PvdA, dus voordat wij commentaar gaan geven, wil ik eigenlijk wel horen wat D66 hiervan vindt.

De voorzitter: Dank u wel. Nee, dat is geen vraag aan u dus ik zou ook zeggen volgens mij is het goed als we gewoon even nu andere partijen ook de gelegenheid geven om te reageren. Ik weet niet, mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Ik mag toch de heer Wiedemeijer nog een vraag stellen? De voorzitter: Als dat zo is, als er nog vragen zijn voor de heer Wiedemeijer, laten we dat eerst even doen en dan daarna gaan naar de andere partijen. Mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Dat lijkt mij de normale gang van zaken.

6

De voorzitter: U heeft net de gelegenheid ook gehad maar u kunt nog weer nieuwe bedenken. Mevrouw Van Zetten: Nee, ik zei dat was pas één vraagje. Nee, het waren constructieve gesprekken en we staan voor grote uitdagingen, nou blabla dat zal allemaal wel. U bent de grootste partij. Ik constateer ja zeven zetels dat is ook niet gigantisch groot. De marges zijn nogal smal. Ik begrijp uit het stuk dat u ons toe heeft gestuurd dat u ervan uitgaat dat de PvdA twee volle wethouders gaat leveren. Klopt dat? En op basis waarvan eigenlijk? De heer Wiedemeijer: Voorzitter, die vraag kan ik beantwoorden met het is in ieder geval geen harde eis vanuit de PvdA. Dus dat moet iets zijn wat vanzelfsprekend andere partijen ons t.z.t. gaan gunnen. Dus dat is geen harde eis, tot dusver natuurlijk wel zo geweest dat de grootste partij dat zo heeft geweest. Maar ja, uit het verleden kun je geen rechten ontlenen dus we gaan kijken of anderen dat ons t.z.t. gaan gunnen. De voorzitter: Mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Omdat het een vrij belangrijk component is van het stuk dat u ons toe heeft gestuurd en u gaat van uit van vijf wethouders, in feite. U wilt toch uiteindelijk de oude coalitie continueren, alleen ja als aanhanger is dan de ChristenUnie erbij gekomen met een halve wethouder.

Maar dan nog, dan lees ik het niet anders, dat zegt u ook zelf, u gaat ervan uit de grootste partij levert twee wethouders. Ik constateer u heeft maar zeven zetels. In de tijd hadden wij als D66 acht zetels toen hebben we het probleem opgelost, gaat altijd natuurlijk over machtsblokken hoe ga je daar invulling aan geven, door te komen met twee parttime wethouders. Dat was gewoon, vorige keer hadden we natuurlijk logisch negen zetels voor GroenLinks en ook D66, dat je dan met twee volle wethouders komt dat kan ik begrijpen. Maar het kan geen automatisme zijn, lijkt mij, ik denk dat ik niet de enige ben die er zo over denkt, dat je met zeven zetels met zo marginale verschillen met andere partijen recht doet gelden op twee wethouders. Dan zou ik zeggen: gaat u nog eens even kijken en misschien, dat is een coalitiedingetje, maar dan zou ik zeggen u kunt ook komen met twee parttimers. Dan kan de rest volledig met een volle wethouder meedoen. Het is maar een suggestie. De voorzitter: Dank u wel. Dank u wel. De heer Wiedemeijer nog. De heer Wiedemeijer: Ik heb u deze vraag net al geantwoord. Het is van ons geen harde eis. Andere partij heeft wel aangegeven dat ze liever geen deeltijd wethouders willen. Dus nogmaals, we gaan zien hoe dat loopt. Ik heb er geen harde eisen op tafel gelegd. De voorzitter: Dank u wel. Eens even kijken, dan gaan we naar mevrouw Van den Broek.

Mevrouw Van den Broek: Dank u wel, voorzitter. De heer Wiedemeijer geeft aan de coalitie vooral vanuit de inhoud te laten vormgeven maar ik ben wel nieuwsgierig dan hoe de PvdA tot het compromis is gekomen om de Actiepartij, om daar afscheid van te nemen. Dan ga je toch wel gelijk heel erg naar de vorm kijken. De heer Wiedemeijer: Zeker. Nou, ook in het openbare verslag heeft D66 al eerder de voorkeur uitgegeven om een coalitie te vormen langs de kant van niet te veel partijen. Dus in het proces hebben wij ook geprobeerd hen daarin te helpen dat dat te honoreren. Wij konden dat ook wel deels begrijpen. Vervolgens hebben wij aangegeven waar de diverse voorkeuren lagen en toen was het compromis dat de ChristenUnie, daar lag toen de voorkeur en daar zijn wij toen naartoe gekomen. Dus dat zit inderdaad niet op een inhoudelijk argument. Dat klopt.

7

De voorzitter: Dank u wel. Nog andere vragen? De heer Van Kessel. De heer Van Kessel: Ja, dank u wel, voorzitter. Vraag aan de heer Wiedemeijer om wat reflectie op het proces en dan vooral met betrekking tot de keuze om niet een aparte verkenner aan te stellen. Denkt u dat het proces anders was verlopen op het moment dat u van meet af aan met een externe verkenner had gewerkt? De heer Wiedemeijer: Voorzitter, in de reflectie gaf ik al aan dat wij hadden verwacht dat het eenvoudiger tot een voorstel zou kunnen komen. Achteraf kun je concluderen dat dat wellicht een inschattingsfout was. Maar ja, we hadden ook verwacht dat de uitdagingen zo groot zijn dat we tot een voorstel hadden kunnen komen. Misschien kun je achteraf concluderen dat we inderdaad al een externe verkenner hadden kunnen aanstellen. Dat is inderdaad het geval. Misschien had dat gewerkt, misschien niet. Dat weten we niet. De voorzitter: De heer Van Kessel. De heer Van Kessel: Ja, dan nog een vraag ook over dat proces. Halverwege het proces toen de verkenning nog niet was afgelopen toen heeft u voorgesteld, dat is ook geëffectueerd, om mevrouw Langenakker als informateur aan te wijzen. Allereerst misschien nog de vraag, had misschien verwacht dat ze hier aanwezig zou zijn vanavond, misschien weet u waarom dat is.

Maar aan de andere kant ook, waarom is er op dat moment voor gekozen, op het moment dat de verkenning nog niet was afgerond om toen al eigenlijk een informateur aan te wijzen die eigenlijk nu toch op best wel korte, in een korte periode toch alweer moet stoppen met haar werk? De heer Wiedemeijer: Voorzitter, volgens mij ligt dat in het verlengde van de vorige vraag die u stelde. Wij hadden verwacht, dat hebben we toen ook in de brief donderdag zeven april hier besproken, dat wij de verkenning konden afronden en dat we tot een voorkeursscenario konden komen. Dus in de brief stond toen ook dat wij mevrouw Langenakker niet als verkenner maar als informateur hadden benoemd. Simpelweg omdat wij de verwachting hadden dat wij op vrij korte termijn met de informatie konden beginnen. Dat blijkt met de kennis van nu een onjuiste inschatting. De voorzitter: Dank u wel. Dat waren de vragen voor de heer Wiedemeijer. Dan, u wilt nog een vraag stellen? De heer Smit. De heer Smit: De heer Wiedemeijer, wie is we in uw laatste zin? De heer Wiedemeijer: Primair de heer Roduner en ik maar ik vermoed zomaar ook mijn fractie. De voorzitter: Dank u wel. Dan is het goed om te kijken naar andere partijen om ook aan bijdrage te leveren in de discussie. Er is net expliciet gevraagd om de opvatting van D66, mevrouw Cimen. Mevrouw Cimen: Dank u wel, voorzitter.

D66 is op zestien maart de derde partij van Haarlem geworden en wij zijn de kiezer dankbaar voor hun steun. D66 wil zich inzetten voor goed onderwijs, kansengelijkheid, betaalbare woningen, goede zorg en een duurzame en gezonde stad. Wij willen graag een bijdrage leveren aan een progressief en een stabiel stadsbestuur met oog voor uitvoeringskracht. Gelet op de grote uitdagingen in de stad, denk aan stikstof, de woningnood, minder geld van het rijk de komende jaren, inflatie en de tekorten op Jeugdzorg en WMO vinden wij het belangrijk dat de nieuwe coalitie op een stevige basis berust. Een stevige basis op inhoud, in zetelaantallen met een gelijkwaardig partnerschap dat recht doet aan de verkiezingsuitslag van zestien maart jongstleden. Voorzitter, de verkenners van de PvdA hebben het

8

initiatief genomen voor de gesprekken met alle partijen. Ze hebben aangegeven dat de PvdA, GroenLinks en D66 de basis vormen voor een nieuwe coalitie. Dat zien wij ook zo en werken we heel graag aan mee. Vervolgens hebben de verkenners drie coalitievarianten gepresenteerd waar naar eigen zeggen muziek in zit, waar zij van hebben aangegeven er inhoudelijk uit te kunnen komen. Er was zelfs sprake van luxe. Onze voorkeursvariant met de vier grootste partijen zat daarbij. Daar is echter geen steun voor gebleken bij de anderen, ondanks dat er inhoudelijk geen onoverbrugbare belemmeringen waren. D66 was wel positief verrast over het gezamenlijke geluid, de samenwerking en drie duidelijke speerpunten wat de SP en Jouw Haarlem hebben ingebracht maar wegens andere beelden over de lopende verwerving over Jeugdzorg en gewoon in de wijk heeft deze variant niet onze eerste voorkeur gehad. Dit was ook niet de voorkeursvariant van de anderen. D66 is daarom gaan nadenken over op welke manier de voorkeursvariant van PvdA en GroenLinks met zes partijen, die allemaal zeer begrijpelijk en terecht ook willen meedoen in een college als ze instappen, ook voor ons werkbaar zou worden. Een variant die gedurende de besprekingen door de PvdA is aangepast naar CDA en ChristenUnie en aan ons is voorgelegd voor een ja of een nee.

We hebben geprobeerd, omdat we er samen uit willen komen, mee te bewegen in een variant die niet onze eerste keus is en die variant die ook niet voor de hand ligt, gelet op de verkiezingsuitslag van zestien maart. D66 heeft inderdaad gevraagd voor een tweede wethouder voor PvdA maar ook GroenLinks en D66, dat klopt. Vanaf dag één heeft D66 gepleit voor een stabiele coalitie dat ook in het college in balans is. Wij hebben de optie voor zeven wethouders hebben wij ook bepleit voor 0,8 fte of 0,9 fte. Dat is helaas niet teruggekomen in het verhaal. We willen de Haarlemse belastingbetaler natuurlijk ook niet onnodig op kosten jagen. Wat D66 betreft, betekent samen spelen ook eerlijk samen delen. We hadden gehoopt op een benadering onze kant op, dat is helaas niet het geval geweest en dat betreurt mijn fractie. Maar voorzitter. De voorzitter: U heeft een interruptie van de heer Visser, ChristenUnie. De heer Visser: Ja, ik hoorde u volgens mij net een bijzin over kosten zeggen. Zei u nou dat kosten voor u een belangrijke afweging is voor het aantal wethouders? Heb ik u zo goed begrepen? Mevrouw Cimen: Dat is wel een aspect, ook als je gaat uitbreiden in het aantal wethouders. Je maakt ook een afweging tussen de taken, tussen de balans in de coalitie en ook de kosten. Ja.

De heer Visser: Maar dan klopt toch de constatering dat de variant zoals hij is besproken met ChristenUnie en CDA dat die goedkoper is dan de variant die u nu zelf voorstelt met fulltime wethouders van D66? Mevrouw Cimen: Nou, die verdeling die was nog, was een andere verdeling ook voorgelegd en dan zou je ook op ongeveer 6,4 uitkomen in totaal. Of ja, als je zeven keer 0,8, zeven keer 0,8 doet, kom je uit op 5,6 volgens mij. Dus dat is dan ook weer een iets andere variant. Maar goed, dat kan ook nog onderwerp. De heer Visser: Nee, maar daarmee erkent u dus dat het voorstel wat op hoofdlijnen besproken is dat dat goedkoper is dan de variant die u nu als eis op tafel legt? Mevrouw Cimen: Dat is niet waar. Kijk, we hebben ook andere opties op tafel gelegd om met elkaar te bespreken en tegelijkertijd, we hebben ook naar meer gekeken dan ook alleen de kosten maar ook naar de stabiliteit, het aantal partners en de balans binnen de coalitie. Voorzitter, zoals de brief ook gister aangaf, we zitten in een impasse. Zoveel is duidelijk. PvdA, GroenLinks en ook D66 zijn er samen niet uitgekomen. Die verantwoordelijkheid dragen wij samen, ook D66. Ik wil vanavond graag benadrukken dat we de afgelopen weken vele, goede en soms ook echt stevige gesprekken met elkaar aan tafel hebben gevoerd, waarvoor ook onze dank.

D66 is en blijft van harte bereid om deel uit te maken van de toekomstige coalitie. Wij willen onze

9

verantwoordelijkheid pakken op de grote uitdagingen in onze stad en wij vinden wel dat de stad belang heeft bij een stabiel en een gelijkwaardig meerderheidscollege. Wij hopen snel op een doorbraak want de stad verdient een bestuur dat vlot aan de slag gaat. We kijken uit naar het vervolg met een externe verkenner die met een frisse blik de goede dialoog met de hele raad aangaat en opstart en aangeeft welk mogelijkheden er zijn. Moedig voorwaarts. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie nu op dit moment niet direct verdere vragen. De heer Drost. De heer Drost: Ja, dank u wel, voorzitter. Laat ik allereerst beginnen te zeggen dat het geen verrassing mag zijn waar GroenLinks staat. Heeft in alle verslagen die openbaar zijn, kunnen lezen wat we hebben gezegd en we hebben ook een open brief als eerst opgesteld, daar zijn we het proces mee ingegaan, waar wij voor staan. Wij staan voor die linkse progressieve koers en we zien dat ook bevestigd door de uitslag. Haarlem is een progressieve stad, heeft ook progressief gestemd. Progressiever dan vier jaar geleden. We zien ook die bevestiging in de meerderheid van de raad, dat zien we in verslagen, meerdere partijen van u heeft ook gezegd inderdaad we zien die links progressieve koers. We hebben daarbij ook gezegd dat wij op zoek gaan naar partijen die die inhoud onderschrijven en ook hetzelfde kijken naar de stad.

Welke opgaven staan we voor, dat gezamenlijk die grote opgaven waar we voor staan, aan kunnen pakken en dat we daar ook hetzelfde naar kijken. Nou, zo zijn we ook zeven april uit elkaar gegaan en de heer Wiedemeijer heeft het toen ook verteld het proces, ook gezegd van nou op zondag worden meerdere gesprekken met meerdere varianten gevoerd en met verschillende partijen. Nou, ik wil ook al die partijen danken voor hun tijd. We hebben dat als prettige open gesprekken ervaren. Het mooie is dat eigenlijk meerdere partijen ook de koers onderschrijven, zelfs de huidige koers. We hebben ook een variant gevonden in onze optiek waarin partijen niet alleen die koers onderschrijven en daar tot een mooi coalitieakkoord willen komen maar ook heel duidelijk staan voor dezelfde opgaven. Die precies kijken, er zit een club met mensen die kijkt gewoon hetzelfde naar hoe wij naar de stad kijken en wat tof, bij wijze van, kunnen we beginnen en dat coalitieakkoord dat schrijft zichzelf wel. Daarom hebben we ook voor de variant voor het verder verkennen van de CDA, ChristenUnie en Actiepartij gekozen. Daar zien wij de stabiliteit in. Dat zijn partijen die de koers onderschrijven en hetzelfde naar de stad kijken, ik herhaal mezelf een beetje maar dat is wel het belang, voor ons doorslaggevend geweest. Daarin vinden wij stabiliteit terug. Dus wat ons betreft is het ook gewoon he ho let’s go.

We snakken ook vooral naar die inhoud. Ik heb best wel wat mensen afgelopen weken die vroegen: goh Jasper, hoe gaat het nou met die onderhandelingen? Waar zit een beetje de, gaan jullie dit project aanpakken of ga je dit doen op sociaal vlak? Ja, moet ik eigenlijk bekennen het is een beetje gênant misschien maar we hebben nog geen eens de inhoud besproken, anders dan die hoofdlijnen en te kijken waar we voor staan. Ik merk dat ik daar, dat we daar als GroenLinks gewoon echt zin in hebben. Gewoon huppakee jongens, we hebben enorme opgaven, laten we daar ook mee aan de slag gaan. Nou goed, ik ga niet het hele verhaal van de lijn verder met PvdA herhalen. Ik wil wel zeggen dat we wel begrijpen dat we op dit moment in een impasse zitten. Er worden twee voorstellen gedaan van of ga wel die variant die nu voorligt ga die uitdiepen, ofwel doe nog een tweede ronde. Onze voorkeur lijkt duidelijk hè, die sluit aan bij die CDA, ChristenUnie, Actiepartij variant verder uitdiepen. Maar goed, ik hoor ook graag hoe de raad erin staat. We kunnen leven met die tweede optie als dat helpt maar wel even de Engelse term pressure cooker setting, wel gewoon huppakee die gesprekken voeren komende week, dat vinden we op zich oké maar we willen wel, we gaan niet wekenlang weer gesprekken voeren wie met wie. Dat moeten we onszelf niet aandoen, dat moeten we de stad niet aandoen.

Laten we daar ook in doorpakken en voor ons is daarin belang, stel dat het die tweede optie wordt, is nog steeds we gaan voor die links progressieve koers en we kiezen nog steeds, kijken we vanuit de inhoud naar hoe kunnen we nou met elkaar een nieuwe coalitie vormen. Tot zo ver.

10

De voorzitter: Dank u wel. De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ja, u zegt links progressieve koers. We hadden het net over de heer Wiedemeijer die zei van het kan niet D66 en de VVD zijn. Maar als u het over links progressief heeft, heeft u dan meer een voorkeur voor de VVD dan voor de D66? De heer Drost: Het mogen duidelijk zijn, in al die varianten staat PvdA, D66. Daar hebben we vanuit de warmtepomp die de ChristenUnie noemde, daar hebben we duidelijk op inhoud en ook op samenwerking overeenstemming gevonden en vervolgens hebben we gekeken ja hoe kom je dan tot een meerderheid en dan komen we op die CDA, ChristenUnie en de Actiepartij variant. De heer Van den Raadt: Ja, dan over die constructieve partij. CDA die heeft de grootste klap gehad, die is gewoon gehalveerd. In welk opzicht zou u dan, wat is dan de voorkeur om voor CDA te kiezen? Ik mag u erop wijzen dat bij de uitslag van 2018 bij de Stemwijzer het logo van Trots Haarlem exact op het logo van het CDA zat en dat heeft nog acht weken een relletje geweest dat de CDA niet te vinden was in de uitslag omdat het logo van Trots Haarlem precies er bovenop zat. Dus in dat opzicht zou u ook die keuze kunnen maken. De heer Drost: Nou, ten eerste elke stem is ons evenveel waard. Uiteindelijk kijk je gewoon hoe kom je gezamenlijk in dezelfde richting tot een meerderheid.

Als ik nou had gezegd CDA is gehalveerd en dus te kleine partij? Dan zeg je eigenlijk in feite op dit moment tegen elf partijen die in de raad zitten: joh, jullie zijn te klein, jullie doen niet mee, we gaan alleen kijken naar grote partijen en daar gaan we iets van maken. Dat vind ik veel minder democratisch dan dat u zegt: joh, die halvering CDA dan moet u vooral daarnaar kijken. Dus op die manier kijken we naar hoe we een coalitie vormen. De heer Van den Raadt: Nou voorzitter, dat zei ik helemaal niet. U had het over constructieve partijen die al jarenlang bezig waren maar ik constateer alleen dat CDA gehalveerd is en misschien als Omtzigt echt zijn eigen partij start, dat de volgende keer misschien nog wel anders kan zijn. Dus in dat opzicht vroeg ik me af wat u precies bedoelde met constructief en dat u op die lijn wil zitten, dan zijn er meer partijen die heel dicht bij het CDA zitten, dat bedoelde ik. Graag, als u wil dat alle kleine partijen meedoen, daar ben ik helemaal voorstander van. De heer Drost: Ik heb gezegd dat de gesprekken constructief waren, dus constructief zat in de gesprekken en inderdaad de voorkeursvariant voor ons daar zit een goede samenwerking in. We kijken hetzelfde naar de stad en we denken dat we daar op inhoud een prachtig akkoord mee kunnen sluiten. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Kessel. De heer Van Kessel.

De heer Van Kessel: Dank u wel, voorzitter. Tijdens een campagne benadrukken politieke partijen hoe ze van elkaar verschillen. Voor een korte periode groeien de partijen uit elkaar. Het kan er fel aan toe gaan en soms gaat het zelfs zo ver dat partijen elkaar uitsluiten. Dat doet het misschien goed in de peilingen maar dat maakt het samenwerken na de verkiezingen niet makkelijker. Na de verkiezingen zullen democratische partijen de verschillen moeten overbruggen. Dit is niet alleen een goede traditie maar dat is onze democratische plicht. De VVD betreurt het dan ook dat het niet gelukt is verschillen op dit moment te overbruggen en dat deze verkenning is gestrand. Hoe kon dit gebeuren en hoe nu verder? Een week na de verkiezingen nam de PvdA als grootste partij het initiatief voor de verkenning, niet met een externe verkenner maar met de wethouder en de fractievoorzitter. Het eerste gesprek met de PvdA was aangenaam, goed voorbereid met dank ook nog de griffie. De VVD opperde om samenwerking te onderzoeken van de meest logische vier. De vier partijen die na

11

de verkiezingen de grootste zijn geworden en een stabiele coalitie kunnen vormen met een ruime meerderheid. Daarbij hebben wij in de gesprekken een beeld geschetst hoe deze coalitie gezamenlijk tot de grote uitdagingen van deze stad zou kunnen aanpakken. De PvdA besloot tot een tweede ronde met drie voorkeursvarianten. Een ronde zonder externe verkenner die achteraf gezien behoorlijk op een onderhandeling leek. De VVD werd door de PvdA aan de tand gevoeld over de zorg, over het armoedebeleid en over de daklozenvoorzieningen in Haarlem en daar zag de VVD voor het eerst dat de PvdA toch wat moeite had met de dubbele pet van aan de ene kant verkenner en aan de andere kant een onderhandelende politieke partij. Onze vraag was of deze onderwerpen afgestemd waren met de andere twee partijen en het antwoord was nee. Dus voor ons was het duidelijk, het tweede ronde gesprek was er eentje met de PvdA als partij en niet als verkenner. Het gesprek ging overigens wel naar tevredenheid want op zeven april concludeerde de verkenners dat drie varianten de potentie lijken te hebben om tot een coalitieakkoord te komen. Een keuze uit luxe hoorden we de PvdA nog zeggen. Er blijkt alleen wel een derde ronde nodig te zijn, hoewel de verkenners natuurlijk ook met een verslag naar de gemeenteraad hadden kunnen komen, met een advies daarin.

Die derde ronde die is bijzonder want allereerst constateert de VVD dat de verkenners geen verslagen hebben gemaakt van deze gesprekken. Dat vinden wij ongelukkig omdat wij er waarde aan hechten dat er openbare verantwoording plaatsvindt over het verkenningsproces. Ten tweede is vanaf de derde ronde ook mevrouw Langenakker aanwezig bij de gesprekken als informateur terwijl de verkenning nog niet tot een einde gekomen was. Ik vroeg er net al naar. De verkenners ondertekenden ook de brief van gisteren, wat natuurlijk wel vraagtekens oproept bij de positie van mevrouw Langenakker. Ik denk dat wij als raad daar dus ook niet zorgvuldig in geweest zijn met de opmerkingen over het benoemen van mevrouw Langenakker tot informateur. Dat had scherper en beter gekund en dat zeg ik tegen ons allen. Ten derde moeten we tot de conclusie komen dat in die derde ronde de drie luxe varianten zijn afgevallen en dat deze verkenningspoging helaas is gestrand. Voorzitter, tot zo ver het terugkijken. De weg voorwaarts is wat de VVD betreft een nieuwe verkenning door een externe verkenner. Een verkenner die we vragen om de mogelijkheden van een stabiele meerderheidscoalitie te onderzoeken en de VVD staat daarbij klaar om verschillen te overbruggen. We verwachten dat één van de collega’s hier een motie over gaat indienen en de VVD dient die mede in. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.

De heer Aynan. De heer Aynan: Dank u wel, voorzitter. Wat we hier algemeen delen met elkaar is dat we voor een grote uitdaging staan. De wooncrisis, mensen die noodgedwongen de stad moeten verlaten of tot hun pensioen bij de ouders moeten blijven, wachtlijsten in de zorg, de vertrouwenscrisis tussen burger en overheid en dan heb ik het niet eens over actuele thema’s zoals de oorlog in Oekraïne of de energierekening en de boodschappen die voor velen onbetaalbaar zijn geworden. Voorzitter, in zo’n situatie is het dan niet uit te leggen dat we hier in de raad aan het navelstaren zijn. Over poppetjes, over hoeveel wethouders een partij krijgt, wie aan wie vasthoudt, wie wie durft los te laten. Voorzitter, deze tijd vraagt aan ons allen om over onze eigen schaduw heen te springen en dat we met werkbare oplossingen komen waar Haarlemmers die ons nodig hebben ook echt iets aan hebben. In het belang, in dat belang van de stad hebben de SP en Jouw Haarlem ervoor gekozen om ook samen op te trekken in het belang van die stad. We hebben aangegeven bij de onderhandelaars mee te willen doen, mee te willen denken over hoe we de wooncrisis kunnen aanpakken, hoe we de wachtlijsten in de zorg te lijf kunnen gaan en hoe we die vertrouwenscrisis in godsnaam ten goede kunnen keren. Want er is echt iets aan de hand. Ik hoef hier de dossiers van de afgelopen periode niet op te noemen.

Hier hadden we graag samen met de drie partijen en samen met de SP hadden we daar ook inhoudelijk graag het gesprek over willen voeren maar die kans hebben we eigenlijk nooit gekregen. Zo ver zijn we nooit gekomen. PvdA, GroenLinks en D66 konden het blijkbaar, dat hoort u vandaag allemaal, niet eens worden over een

12

voorkeursvariant. Dan zitten we hier in een impasse, in een normaal Nederlands taalgebruik met de gebakken peren. Voorzitter, daarom stellen we voor om een externe adviseur aan te stellen die alles in kaart brengt en gesprekken gaat voeren op basis van inhoud en de verkiezingsuitslag want soms wordt er gedaan alsof er geen verkiezingen zijn geweest. Er is wel degelijk iets veranderd. De verhoudingen zijn veranderd, de coalitie heeft minder zetels tot zijn beschikking en de vorige coalitie heeft net aan de meerderheid weten te behouden. Dus de situatie is veranderd en daar dient ook de externe adviseur naar te kijken. Nogmaals, wij samen met de SP en alle andere welwillenden zijn bereid om ook onze verantwoordelijkheid te nemen en een bijdrage te leveren aan de oplossingen waar de stad om schreeuwt en ook onze verantwoordelijkheid te nemen voor een sociale stad waar niemand buiten de boot valt. Daarvoor dienen we de motie externe verkenner in die ook dus echt alle opties op tafel legt en alles onderzoekt en niet zoals de PvdA wil de drie onderzochte varianten buiten beschouwing laat, alleen op die manier geven we alle varianten een kans. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Kuin. De heer Kuin: Ja, het is uitstekend verwoord, een kleine aanvulling op het verhaal.

Wat ons betreft is dat de kern van het debat dat GroenLinks en PvdA hier doen alsof er geen verkiezingen zijn geweest en het ook zo letterlijk verwoorden en opschrijven: hoe kunnen we zo mogelijk doorgaan met waar we mee bezig waren? Ik denk dat D66 terecht zegt met het CDA doorgaan doet geen recht aan de verkiezingsuitslag. Wat ons betreft krijg je geen normaal debat als niet de erkenning hier plaatsvindt dat er wat veranderd is sinds de verkiezingen. De coalitie heeft netto vier zetels verloren en het kan toch niet zo zijn dat ze doorgaan met wat ze vier jaar lang gedaan hebben? Wat ons betreft gaat het daar om en moet er een accentverschuiving plaatsvinden. Het gaat om het herstel van het vertrouwen met de burger, het gaat om de zorg de wachtlijsten aan te pakken en het gaat om echt wat te gaan doen met wonen. Dank jullie wel. Moet ik doorgaan? De voorzitter: Ja, het is uw maidenspeech ook dus dat helpt. Goed. De heer Smit. De heer Smit: De heer de voorzitter, we constateren elke keer als we met de stemwijzer bezig zijn, nu klap ik even uit de school, dat om stellingen te maken die een bandbreedte laten zien tussen de verschillen in de fracties dat wij er echt heel veel moeite mee hebben want heel veel zware thema’s in onze stad kijken we met zijn allen hetzelfde tegenaan.

Nuances, ja nuances kunnen zijn maar de thema’s die herkennen we vaak allemaal en ze zijn hier genoemd. Niets nieuws, de zware thema’s, de verschillen zijn niet zo groot. Toch hebben we nu acht jaar lang, en de laatste vier jaar is dat gesublimeerd, een coalitie gehad die veel te systematisch de dialoog uit de weg ging want ze hadden zelf gekozen en veel te vaak de dialoog ook met de oppositie niet voerde want er was al gekozen. Er werd in een kuddegeest ja of nee gezegd. Dat is zonde want heel veel mensen hier in de raad willen zich inzetten met hun kwaliteit voor de stad en nu zie je een streven naar een coalitie van 21 zetels en dat is toch de meerderheid. Dan ga ik even niet in op de kwaliteiten van de afzonderlijke fracties daarin maar 21 is toch een meerderheid. Dat timmeren we weer dicht en dan gaan we weer vier jaar door. Ik zou zeggen: kijk eens naar Nederland anno 2022. Zo moet je het toch niet meer doen? Dan is de oude bestuurscultuur toch echt wel overleefd. Ga breder denken, voel je niet kwetsbaar door met de andere fracties te gaan denken maar ga breed denken. Dat lukt blijkbaar op dit moment niet. Dat vind ik jammer en dat vind ik ook verkeerd voor weer vier jaar.

Ik denk dat als wij een verkenner van buiten halen, die met ons op wat meer afstand naar zowel de thema’s in de stad kan kijken, de kwaliteiten binnen de raad, de gemeenschappelijkheid die er veel meer is in fracties dan wordt gesuggereerd, dat je dan tot creatievere voorstellen kunt komen en vandaar dat wij ook de motie ondersteunen om met een verkenner van buitenaf van scratch af, het kan sneller maar het begint weer even opnieuw, kan kijken naar de kwaliteiten die in de raad zijn, de ambities die in de raad zijn, hoe we denken over de zware thema’s en hoe we die misschien in

13

gezamenlijkheid kunnen oplossen en niet met een eng model van 21 is de meerderheid. Daar pleit ik voor dat dat de kans krijgt. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van den Raadt heeft nog een vraag aan u. De heer Van den Raadt: Ja, interruptie. Heeft u dan nog een voorkeur voor een externe verkenner? Moet dat iemand zijn die helemaal niks met de politiek te maken heeft? De heer Smit: Ik ben daar pragmatisch in, het moet iemand zijn die door de meerderheid van de raad gewaardeerd wordt in de positie waarin we die persoon willen hebben. De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen? De heer Van Leeuwen, Actiepartij. De heer Van Leeuwen: Ja, dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de jaarlijkse kermis staat weer op de grote markt en er is dit jaar een attractie aan toegevoegd: de formatie carrousel onder leiding van PvdA. Daar zaten drie karretjes in en wij lezen dat er twee karretjes zijn gecrasht en dat één karretje te zwaar beladen was. Nou ja, dat kan. Een te zwaar beladen karretje, dan moet er iemand uitstappen. Dat hebben we gelezen. Maar toch is het gek want we wisten van tevoren allemaal wie er in die karretjes waren ingestapt.

Een PvdA die nu aangeeft geen zeven wethouders te willen hebben, een D66 die het liefst geen zes partijen heeft maar minder en ook twee zetels wil hebben dus ja dan weet je van tevoren met wie je instapt en dan zit er altijd, dan is de kans groot dat er iemand te veel aanwezig is. Voorzitter, ik vind het niet getuigen van gelijkwaardigheid in een gesprek op het moment dat je dat moet lezen in een brief die 24 uur van tevoren wordt gedeeld met de hele gemeenteraad. Er was een informateur, ik heb die mevrouw één keer gezien, een hele aardige mevrouw, jullie kennen haar als je hier langer zit. Maar ik heb nooit meer wat van der gehoord. Geen telefoontje, geen knelpunten om eens aan te geven van joh dit is wat er speelt. Dat heeft mij verbaasd, het heeft mij bijzonder verbaasd want ik verwacht dat we met elkaar in een professionele manier omgaan om deze stad inderdaad een stap verder te brengen. Het schaderapport wat is opgemaakt door de PvdA over dat carrouselletje wat is vastgelopen, laat wel zien dat er keuze zijn gemaakt maar impliciet de argumenten die erachter zitten die zijn ons niet medegedeeld.

Dus waarom stapt Actiepartij uit? Waarom blijft ChristenUnie, met alle respect overigens hoor Frank, daarin zitten? Voorzitter, Actiepartij zag kansen voor een voortzetting van duurzaam doen, dat is eigenlijk in de woorden van de heer Drost net goed verteld, maar wij hebben van tevoren aangegeven we tekenen niet voor een coalitieakkoord waarbij wij het verlies van CDA en GroenLinks compenseren met een kruisje en vervolgens niet deelnemen. Dus we doen of mee of we doen niet mee. Ja, anders dan SP en Jouw Haarlem hebben wij ons ook niet als een blok aangeboden met CDA en ChristenUnie, wij willen ons gewoon verhouden tot de partijen met wie wij in een coalitie zouden kunnen samenwerken. Dat zijn dus alle partijen en daarin past het niet om een groot tegenover een klein blok te plaatsen. Voorzitter, een karretje wat stilstaat dat is makkelijk uitstappen. Dus wat dat betreft is dat niet zo’n erg groot probleem voor Actiepartij om dat te moeten doen als dat de stad verder helpt. Het zesde wiel gaat van de wagen en ik weet dat u ook weet wat het spreekwoord is: een vijfde wiel aan de wagen kan ook nog wel eens te veel worden gevonden. Dus ik hoop dat het niet gebeurt. Als het moet gebeuren, wees er dan snel duidelijk in. Voorzitter, wat wij inhoudelijk hebben willen bijdragen dat heeft u kunnen lezen.

Wij pleiten er nu voor dat er inderdaad een nieuwe machinist wordt aangesteld, dat we afscheid nemen van een carrousel die eeuwig rondjes blijft draaien. De stad moet vooruit dus er zal op een andere manier gekeken moeten worden naar de verkenning en wat ons betreft is alles daarin open en ik wil één ding wel meegeven als er straks een motie komt die dat bewerkstelligt dan zou ik willen dat de externe verslaggever, of verkenner verslag doet en verslag komt uitbrengen aan deze gemeenteraad want dat is de grote omissie die ik nu heb gezien de afgelopen veertien dagen. Dank u wel.

14

De voorzitter: Dank u wel. De heer Visser. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Die beeldspraak van Actiepartij spreekt mij wel aan. Laat ik dan maar gelijk op die beeldspraak reageren. De ChristenUnie heeft zich in dit proces zeker niet als reservewiel gevoeld. We hebben het gevoel gehad dat er goede gesprekken zijn geweest in een goede sfeer dus wat dat betreft ook, ondanks dat er natuurlijk dingen misschien niet gelopen zijn zoals iedereen had verwacht of gehoopt, kijken wij daar wel positief op terug. Soms hebben dingen tijd nodig. Dat beeld van die kermis met die wagentjes spreekt me ook wel aan maar bij kermis hoort ook lekker eten. Ik zit eigenlijk al te popelen om churros te halen straks maar u zit natuurlijk ook te wachten op eten en misschien is dat ook wel wat in het proces nodig is, dat we elkaar gewoon weer eens in een etentje nog eens even goed in de ogen kijken. Ik herkende namelijk ook veel van de woorden van D66. Volgens ons is er een ambitieuze coalitie nodig die zorgt voor continuïteit. Er zijn heel veel dingen op papier gezet en het is nu een kwestie van doen, doen, doen en vooral duurzaam doen. Dat vraagt een stevige basis, stabiliteit. Daarom vinden we het wel logisch dat er naar de variant is gekeken waarnaar is gekeken.

Het vraagt ook een open houding naar de raad, ongeacht welke coalitie er komt, we moeten het met zijn allen doen want het is nou een maal versnippert en we zitten inderdaad met vier grote fracties maar ook met elf klein fracties. Dus welke coalitie er ook komt, we moeten goed nadenken hoe verhoudt die coalitie zich tot de raad? Dat vinden we echt een belangrijk onderwerp. De gesprekken waren constructief en wij moeten ook constateren, dat staat ook op papier, op inhoud waren er gewoon geen problemen. Er is eigenlijk een derde ronde gesprek geweest waarin vooral is gesproken over van hoe wil je die samenwerking vormgeven en dat snapt de ChristenUnie ook, ons paste daar echt bescheidenheid als eenmansfractie. Daar past ook bij dat je goed met elkaar het gesprek hebt over hoe doe je dat dan? Een aantal kleine fracties, hoeveel het er ook zijn, een aantal grote fracties. Volgens mij hebben we daar ook goed open over gepraat, hebben wij daar ook samen met de Actiepartij en CDA ook ideeën over op tafel gelegd. Op een gegeven moment is dus inderdaad gezegd van zonder de Actiepartij maar we hebben ook nog wel ideeën gegeven van hoe wij dachten hoe dat zou kunnen gaan werken. Ik was enigszins verbaasd dat dus in dat gesprek waar het over die samenwerking zou gaan de nieuwe eisen die we nu lezen van D66 niet op tafel zijn gekomen.

Dus wij hebben vanuit onze kant wel aangegeven hoe dat zou kunnen gaan werken en wij zouden daar graag het gesprek over voortzetten want we zien er echt wel ideeën over maar die nieuwe eisen die verrasten mij ook. Ik denk dat het in dit proces echt van belangrijk is dat we allemaal onze wensen gewoon op tafel leggen en daar met elkaar over praten. Volgens mij moet er dan gewoon een mooie coalitie uitkomen en of de ChristenUnie daarbij zit of niet, dat wachten we dan af. Dus laten we een frisse start maken. Wat ons betreft valt over alles te praten, over die verhoudingen, je kan denken aan de stemverhoudingen, je kan denken over zwaarte van portefeuilles, je kan over deeltijd wethouders praten, je kan ook kijken in de financiën voor de ondersteuning want u kent ons als ChristenUnie, wij vinden altijd dat ook goed naar de begroting moet worden gekeken. Ik denk dat ik het daarbij moet laten. Ik hoop gewoon dat we in een nieuwe ronde gesprekken snel tot een conclusie kunnen komen en ik sluit me wat dat betreft tenslotte aan bij GroenLinks: laten we niet om de hete brei heen blijven draaien maar nu gaan doen en snel tot een conclusie komen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Dreijer. De heer Dreijer: Voorzitter, ja het CDA was natuurlijk verheugd dat wij uitgenodigd werden voor de gesprekken en ook samen met de ChristenUnie op basis van inhoud.

We passen natuurlijk heel goed bij de, nou ja de ambities die het CDA of sorry PvdA en ook GroenLinks hebben. We hebben samen natuurlijk ook in de coalitie gezeten. We hebben een mooi programma gemaakt, duurzaam doen, waar heel veel in de stijgers is gezet, waar heel veel nog in uitvoering moet gaan gebeuren. Overigens ook samen natuurlijk met D66

15

gedaan. Ja om even in beeldspraak te blijven: het was een, volgens ChristenUnie, een warmtepomp die daar neergezet werd als basis. Een warmtepomp met een mooie COP die goed rendement ging draaien. Alleen wat belangrijk is, is natuurlijk de SCOP. Voor de kenners, dit gaat om langtermijn ook rendement ook kunnen opleveren. Gaandeweg is er dus wat veranderd en blijken er met name, dat is al meerdere keren gezegd, ook vanuit D66 wat meer eisen op tafel gelegd te zijn. Met name met die twee wethouders maar ook staat hier in het stuk dat deeltijdwethouders onwenselijk zijn. Maar ik hoor de D66 ook zeggen dat eigenlijk ook deeltijdwethouders wel zouden kunnen. Tenminste, corrigeer me als het niet zo is. Dus ik zie daar toch nog wel een opening in en kijk de twee mogelijkheden die de PvdA opgeschreven heeft dat is voorstel PvdA, GroenLinks, CDA, D66 en ChristenUnie continueren en kijken of we er toch op enige manier nog uit kunnen komen. Zoals u al zal merken en weten, dat zal ook onze voorkeur zijn. Maar goed, ik weet dus niet wat die reikwijdte is. Ik heb daarom even ook eerst even GroenLinks afgewacht wat hun standpunt was en volgens mij ligt er toch een opening aan de andere kant van deze tafel wellicht en ik ben benieuwd hoe de D66, welke bandbreedte zij nog ziet in toch nog doorzetten van deze coalitie die hier voorligt.

Als daar natuurlijk niks uit gaat komen dan is de enige optie om weer verder te gaan zoeken maar zoals al gezegd onze voorkeur gaat wel naar optie één die op papier geschreven is. Tot zo ver laat ik het even, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van den Raadt. De heer Van den Raadt: Ik had nog wel een vraag aan de heer Dreijer van het CDA. Heeft het CDA ook een voorkeur bijvoorbeeld voor wel VVD en D66 bij elkaar? De heer Dreijer: Nou niet want dan zijn we niet meer nodig. Dus dat zou erg jammer zijn. Als ik puur naar eigen belang kijk dan zie ik wel een samenwerking met één van deze twee partijen hoor maar ja goed is gewoon pragmatisch. De heer Van den Raadt: Nou ja goed, nu kan ik natuurlijk vragen van oké het belangrijkste voor u is dat u erbij zit maar dat zal ik dan maar niet vragen. Maar ik snap dan niet dat u zegt: we willen graag doorgaan zoals het was. Het CDA is natuurlijk gehalveerd, heeft drie wethouders versleten in die periode waarvan we in ieder geval van de tweede wethouder weten dat die zei dat er het vertrouwen ontbrak en dat hij het voelde alsof hij een mes in zijn rug kreeg. De stemmer heeft het CDA in deze constructie gehalveerd en dan zegt u van: we willen daar graag mee doorgaan. De heer Dreijer: Nee, ik weet niet wat dat er mee te maken heeft.

Het gaat erom dat we een programma neergezet hebben in de vorige periode waar we achter staan en stonden en nog steeds achter staan. Dat willen we graag afmaken. Dat we gehalveerd zijn, ja dat is een feit. Wat de reden daarvan, we hebben niet echt drie wethouders versleten want eentje is nog in de running. Ja, we gaan puur op basis van ambitie en we zien een heel mooi coalitieprogramma die we hadden die zien we graag gecontinueerd in de uitvoering. We hebben grote uitdagingen en daar willen we graan aan meewerken. Zo simpel is het. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Zetten. Mevrouw Van Zetten: Ja, dat recht doen aan de verkiezingen dat wordt door alle partijen op een andere manier geïnterpreteerd. Ik hoor net CDA zeggen ja ik zou denken u bent gewoon gehalveerd en hoef de woorden van de heer Van den Raadt niet te herhalen maar recht doen aan de verkiezingen zou betekenen dat u gewoon een stapje terug doet, een enige bescheidenheid zou dan op zijn plaats zijn. Recht doen aan de verkiezingen, ik zie gewoon een heel versplinterd landschap met vier duidelijke, met vier grote partijen en dan ga je natuurlijk kijken wat voor wereld leven we op dit moment. De zaken zijn natuurlijk niet meer zoals een