04-08 Transcript cie Beheer

Dus wat dat betreft hebben wij best vertrouwen in het voorstel wat er ligt en we denken ook dat de aanpak met eerst de sociale woningbouw doen heel gunstig is, want dat betekent dat er veel afnemers zijn en nou ja, er ligt ook geld, omdat die woningen toch de warmtevoorziening daarvan toch moest worden gemoderniseerd. Dus dat zijn allemaal kansen. En we weten ook dat het heel moeilijk is, en een hoge eis die we hier stellen, om infrastructuur te maken die kostendekkend is. Want dat is echt vrij zeldzaam. Meestal is infrastructuur verlieslatend. Dus we zullen zien hoe dat zich gaat ontwikkelen. Bij de recente projecten hier in de buurt hebben we gezien dat dat toch moeizaam is gegaan. Maar goed, dat gaan we zien. We willen toch als zienswijze twee dingen meegeven. Een punt wat D66 ook al maakte. Wij vinden het heel belangrijk dat de vergaderstukken van de raad van commissarissen of de raad van toezicht en de aandeelhoudersvergadering openbaar worden, of in ieder geval voor de gemeenteraad beschikbaar komen. En niet geheim, zoals dat nu in de stukken staat. Dat is heel belangrijk. Met name als er straks toch ingegrepen moet worden of er ingrijpende veranderingen in het project moeten worden gedaan om het project door te laten gaan. En het tweede punt, dat hebben we natuurlijk al eerder gemaakt.

Wij vinden het echt heel belangrijk dat we de overeenkomst sluiten met de holding, dus met Liander, en niet … Alliander, en niet met Firan. Want, nou ja, tijdens de technische sessie probeerde Firan, de afgevaardigden van Firan, ons gerust te stellen door te zeggen, nou ja, we doen heel veel projecten en daarom zullen de aandeelhouders ons heus niet laten ploffen. Nu hebben we natuurlijk wel vaker gezien dat bedrijven die in bezit zijn, waarvan de 100% aandelen in handen zijn van de overheid, alsnog zijn omgevallen. Dus dat is niet echt een garantie wat ons betreft. Bovendien zijn we … Maken we ons erg afhankelijk van hoe de provincie Gelderland daar bijvoorbeeld tegenaan kijkt, want die bezitten 44%. Maar een ander risico is natuurlijk, ze doen heel veel projecten, stel dat een ander project niet

20

goed gaat en dat ze daardoor financieel in de problemen komen. En dan moeten we maar afwachten en hopen of Liander dan gaat bijspringen. En ja, wij denken dat het risico voor zo’n belangrijke organisatie als Liander vrij klein is, en daarom denken we dat het toch goed mogelijk moet zijn als de gemeente Haarlem wel een handtekening daar gaat halen in plaats van bij Firan. Nou, we hebben ook even gekeken hoe dat bij andere projecten is gedaan. Nou in Rotterdam is bijvoorbeeld met de holding getekend. In Zaanstad niet. Zaanstad heeft ook maar 44% van de aandelen. Maar goed, dat is de keuze van Zaanstad. Purmerend heeft 100% van de aandelen. Dus ja, daar zal het ook niet zo’n issue geweest zijn. Wij gaan voor 50% van de aandelen. De raad van … De toezichthouders worden voor een belangrijk deel gekozen door Firan, want die kunnen dat indirect hebben ze eigenlijk zeggenschap over de aandeelhouder die in de DENH wordt toegewezen, en die samen met de gemeente Haarlem wordt toegewezen. Dus ze hebben een aardige vinger in de pap. Dus ik denk dat het belangrijk is dat we met de goede partij een overeenkomst sluiten, zodat we later niet in de problemen komen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Hulster van de Actiepartij. De heer Dreijer van het CDA, u heeft het woord. De heer Dreijer: Ja. Dank u wel, voorzitter. Nou ik zal ook nog wel even wat vertellen over warmtenetten.

Kijk, we moeten van het gas af, dat staat wel vast volgens mij hè. En of dat nou in 2040 is of 2050, we gaan er vanaf. En net zoals de heer Hulster zei, er zijn al heel wat warmtenetten. Hij noemde veertig, maar ik weet dat er twintig hele grote warmtenetten al in Nederland zijn die al meer dan 350.000 huishoudens hebben aangesloten. En ze verwachten een groei naar dik een half miljoen huishoudens voor 2030 al aangesloten te hebben. Dus het is wel een dingetje wat waarschijnlijk wel werkt, anders wordt het niet op deze schaal uitgerold. Als je ergens een warmtenet wilt hebben in Haarlem, dan is de kans van slagen natuurlijk het grootst in Meerwijk op dit moment. Er zijn zeker met die gestapelde bouw minder eigenaren waar we mee hoeven te overleggen, de corporaties die dan meedoen en die ook nog een flinke duit in het zakje doen. En de corporatie, de ketels van de corporaties die zijn natuurlijk ook al afgeschreven, die zijn ook nodig aan vervanging toe, dus er moet wel wat gebeuren. Dus nogmaals, een warmtenet in Meerwijk, ik zie daar echt wel de grootste kans van slagen. Dat is … Als het ergens lukt, dan is het gewoon daar. En buiten dat we van het gas af moeten, we hebben ook nog een CO2 opgave. En een warmtenet met duurzame bronnen heeft gewoon minimaal 50% tot 70% minder CO2-uitstoot dan de gasgestookte installaties.

Nou, even tot dat een beetje technische zaak over de warmtenetten. De businesscase die is getoetst door een financiële analyse te maken door twee bedrijven. Dat was de firma Enpact en een second opinion vervolgens door Fakton Energy. En nou ja, Fakton Energy heeft een beetje gekeken naar de eerste financiële analyse, heeft zijn opmerkingen daarvoor gemaakt. En ik had het de vorige maand ook al gevraagd eigenlijk, aangegeven, ik zou graag die twee beide analyses samengevoegd willen zien als zijnde de analyse en de businesscase zoals de gemeente, het college het ziet. Dus ik vraag … Een vraag aan de wethouder of we dus voor juni ergens, nou ja, eigenlijk de zienswijze, of de reflectie van de gemeente op de beide analyses van deze twee partijen kunnen krijgen. En we daarbij misschien ook nog een … Dat risicodossier zit er nu niet bij, maar misschien ook nog een herziene risicodossiers. Misschien zijn er wat risico’s bijgekomen, misschien zijn er wat risico’s af gegaan. Maar dat we wel dat hele setje compleet en eenduidig en kort en krachtig op dat moment kunnen krijgen. Maar wij hebben een positieve grondhouding voor het oprichten van een Haarlems warmtenet. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dreijer van het CDA. Nu mijnheer Amand, Trots Haarlem. De heer Amand: Ja. Dank u wel, voorzitter. Prachtig plan is het wat we hebben. Prachtig, alles is prachtig.

Laten we nou beginnen met die woningbouwvereniging een beetje te helpen, en ook de Haarlemmers. Maar

21

zorg wel dat de kosten in de hand blijven. Niet dat de mensen nu meer moeten gaan betalen als nu. Trots wil eigenlijk dat u er een soort pilot van maakt, dat we na een jaar nog eens even kunnen evalueren hoe het nou allemaal precies zit. En dan mis ik ook een beetje. Het gevaar is natuurlijk, als je met van die grote jongens in zee gaat, dat de risico’s ook groter worden. Dus, Meerwijk prima, als de wijkraden het er ook mee eens zijn, dan kunnen wij er ook in vinden. Enkel voor de bewoners is het natuurlijk wel een grote verandering, maar die moeten natuurlijk ook alles anders aanschaffen. Pannen, potten, alles en nog wat. Dus elektrisch koken is prachtig, maar er moet toch wel een geldig iets voor tegenover staan. Trots heb wel het advies, laat de oude leidingen, en waar we beginnen, de gasleidingen liggen. Want anders hebben we zo meteen weer een probleem als het mis gaat. Dus wij willen toch wel een beetje een onderbouwd advies hebben en dat we daarmee goed met die woningbouwverenigingen. En dan heb ik nog één ding, en dat is denk ik gezien de politiek vandaag aan de dag, niet dat we zo meteen een nieuw college met alles opzadelen wat wij eventueel fout hebben gedaan. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Er is nog een interruptie van de heer Aerssens van de VVD. De heer Amand: Prima. De heer Aerssens: Ja. Dank u, voorzitter.

Ik ben erg benieuwd hoe mijnheer Amand hier een proef van een jaar van wil gaan maken. Dit is een hele grote investering die we gaan doen. Hoe wilt u van al deze technische aanpassingen een proef van een jaar maken. De voorzitter: Mijnheer Amand. De heer Amand: Nou, gewoon … U kan bijvoorbeeld ook, en dat weet u natuurlijk als VVD’er helemaal, je kan iets proberen en dan kan je zeggen, we doen het een jaar, we gaan met die situatie verder waar we in zitten. En dat is natuurlijk wel even iets wat de Haarlemmer graag wil weten. Niet dat we zo meteen een volgend college met een heleboel gekkigheid opzadelen, dat financieel de Haarlemmer en de burger de pineut is. Dus dat willen we niet. Je kan zeggen, we doen één straat en daar beginnen we mee. En niet meteen met tien straten tegelijk. Dus dat lijkt me even zinnig om dat dus even in ogenschouw te nemen. De voorzitter: Oké. Dank u wel, mijnheer Amand. Mijnheer Mohr van Hart voor Haarlem, ga uw gang. De heer Mohr: Ja, voorzitter, dank u wel. Vandaag wordt onze zienswijze gevraagd op een visie, waarover in deze commissie veelvuldig is gesproken. En die bespreking herinner ik mij vooral door de volstrekte afwezigheid van antwoorden op vele essentiële vragen. Maar ook vanwege de naïeve wijze waarop wij in deze stad denken over aardgas, over waterstof en over kernenergie als onderdeel van de toekomstige energiemix.

En zeker na recente uitspraken van de Europese Commissie en de bereidheid van de Europese Centrale Bank om laagtarief leningen te verstrekken ten behoeve van de innovaties rond kernenergie, is aardgas zo gek nog niet. We sluiten ook niet uit dat het voorliggende warmtenet met commerciële invoeding binnen nu en enkele jaren een uiterst kostbare zal blijken, bijvoorbeeld als, en dat valt niet uit te sluiten, de koppeling tussen warmte en de gasprijs wordt losgelaten. Voorzitter, het warmtenet in Schalkwijk kent vele risico’s. Risico’s ten aanzien van de BOM, de deelnemers in deze onderneming, het rendement, het comfort, de prijs, maar ook risico’s ten aanzien van het maatschappelijk sentiment, bijvoorbeeld rond datacenters. Mijn indruk is dat deze onder recente publiciteit aan het kantelen is. En invoeding door datacenters zal in de loop van de komende tijd steeds meer omstreden raken. Ook bleek dat de businesscase alleen onder de meest gunstige omstandigheden positief is. Dat vinden wij te mager. Voorzitter, deze risico’s worden in deze ambitie van het college onvoldoende onderkend. Althans, door de gemeente Haarlem. Want de commerciële partijen hebben

22

de risico’s zeer scherp in beeld. Wat wij in de loop van dit onzekere proces gaan zien, is dat deze partners opkomende risico’s neerleggen bij de zwakste schakel in de samenwerking, en dat is wethouder Berkhout. Ons vermoeden is dat alleen al de financiële risico’s aanzienlijk zullen zijn en een gat, mogelijk zelfs een krater, zullen slaan in de gemeentelijke financiën. Deze krater van Berkhout zal de Haarlemse financiële huishouding vele, vele jaren in een wurggreep houden. Lokale belastingen zullen omhoog gaan, en de overige voorzieningen daar zal op worden gekort. Voorzitter, onze zienswijze op de krater van Berkhout, kan door het uitblijven van essentiële antwoorden en een deugdelijke businesscase daarom niet anders dan negatief zijn. Wat Hart voor Haarlem betreft stoppen wij de puriteinen, stoppen wij het ecoterrorisme in deze stad, en zorgen wij ervoor dat risico’s hermetisch zijn afgedicht en zekerheden ook echt kunnen worden gegarandeerd, want dat doet dit avontuur niet. De voorzitter: Er is een interruptie. Een interruptie van mevrouw Verhoeff van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Verhoeff: Nou, mijnheer Mohr, u klinkt zeer overtuigd van uw eigen gelijk. Maar zou u ook kunnen proberen om uit te leggen welke risico’s zo groot zijn dat wij ze niet kunnen beheersen, want eerlijk gezegd kan ik dat uit uw betoog niet opmaken.

En u zult niet deze hele zware … anders elementenloos hebben gebracht. Dus graag enige onderbouwing van uw aanname dat de stad hier wel eens op leeg zou kunnen lopen. En zeker als u het al durft te benoemen als het gat van de heer Berkhout. Nou hoop ik dat het allemaal niet klopt, maar ik wil toch graag uw onderbouwing horen. De heer Mohr: Mevrouw Verhoeff, mevrouw Verhoeff, ik noemde het zelfs de krater van Berkhout. En het antwoord op uw eigen vraag zit in de vele, vele stukken die wij de afgelopen maanden ook in uw afwezigheid, kan ik u melden, hebben besproken. Voorzitter, geen … Mevrouw Verhoeff: Maar mijnheer Mohr? De voorzitter: Sorry, mevrouw Verhoeff. Mevrouw Verhoeff: Mag ik even … De voorzitter: Ja, ga uw gang. Mevrouw Verhoeff: Mijnheer Mohr, ik ben wel afwezig geweest, maar ik kan dan nog steeds heel goed stukken lezen. Kijk, ik heb diezelfde stukken gelezen en een aantal andere mensen hier ook. Die hebben wel een aantal risico’s de vorige keer aangegeven. Maar de risico’s kunnen, en dat blijkt ook uit de adviezen van die bureaus, gemanaged worden. Dus ik hoor graag van u, als u zo’n expert bent, en zo stelt u zich hier op, welke risico’s dan specifiek een probleem gaan worden die u uit de stukken heeft gehaald. Want wij hebben schijnbaar iets anders gelezen. De voorzitter: De heer Mohr. Mevrouw Verhoeff: En u bent niet een man van ‘…’ duurkoop hoop ik.

De voorzitter: Ik denk dat uw vraag wel duidelijk is. Mijnheer Mohr, komt u met een antwoord. De heer Mohr: Voorzitter, ik denk dat de stukken incompleet waren, en dat vooral de zaken die niet in de stukken stonden de grote risico’s vormen. Wat gaat het de gemeente kosten? Waar komt het restrisico terecht? Of welke wijze profiteren de commerciële partners van dit avontuur? Wat gebeurt er als Engie … Ik

23

denk dat u niet ervan op de hoogte bent dat Engie haar Nederlandse tak zal verzelfstandigen. En dat betekent dat bij grote problemen Berkhout niet meer kan terugvallen op de grote Franse moeder. Dat soort elementen daar bent u niet van op de hoogte. Neem ik u ook niet kwalijk, staan niet in de stukken, maar zijn feitelijk wel risico’s die aan dit project kleven. En daar heb ik het over, mevrouw Verhoeff. Voorzitter, geen groen licht vanuit Hart voor Haarlem voor deze krater van Berkhout. Nog wel één vraag. Leverancier Engie zal op korte termijn worden verzelfstandigd. Dat betekent dat de Nederlandse tak zich afscheidt van de Franse tak. En daarbij kunnen wij niet meer terugvallen op de Franse moeder als er problemen ontstaan. Ik zou graag van de wethouder horen of hij hiervan op de hoogte is en welke risico’s hij hierin ziet. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Mohr voor Hart voor Haarlem. Nu is het woord aan de heer Aerssens van de VVD. Ga uw gang. De heer Aerssens: Dank u voor het woord, voorzitter. Ja, een zeer complex project is dit wel. Ik denk dat het belangrijk is dat we vooral op hoofdlijnen hiernaar kijken. En op die hoofdlijnen heb ik wel een aantal punten. Namelijk dat de VVD ziet, hetzelfde probleem wat Hart voor Haarlem ziet, dat het best een project is waar veel risico’s aan vastzitten.

En die risico’s, zoals in de stukken staat, kunnen best gemanaged worden, maar daar moet vanuit de ambtelijke organisatie wel echt zeer goed de focus op. Ik hoor graag van de wethouder hoe hij dat zelf ziet. Ook herhalen wij, zoals we in de eerdere besprekingen van het warmtenet al hebben gedaan, dat wij heel graag van de wethouder horen een plan B. Namelijk wat gaan doen als bepaalde bronnen niet meer beschikbaar zijn. Bijvoorbeeld geothermie, wat gaat er gebeuren als geothermie uit het plaatje in Haarlem valt. Het is op dit moment nog onzeker, die proefboringen die gaan een keer plaatsvinden. Maar wat als daar uitkomt dat het uiteindelijk niet een mogelijkheid is. Daarover zouden graag ook de wethouder willen horen. En bij voorkeur zelfs een schriftelijk uitgewerkte mogelijkheid. Mocht het zo zijn dat geothermie in de toekomst, nadat we wel een warmtenet zijn gaan aanleggen, toch geen optie blijkt, dan wil ik eigenlijk vrijwel direct daarna een plan hebben wat in werking kan treden. Ook, en het punt is al eerder genoemd, wil ik de wethouder vragen of hij problemen voorziet met bewoners. Bewoners waar dit warmtenet op aangesloten moet worden, deze moeten uiteraard goed meegenomen worden in wat hier gaat gebeuren.

Maar voorzien we hier problemen in en gaat dit eventueel vertraging opleveren en ook kosten? Ook wil ik graag opmerken dat, en we hebben het net ook al gehoord, er ook nog andere bronnen zijn die tot de mogelijkheden behoren. Waterstof is een bron die inderdaad in opkomst is. Maar ook volgens de Europese Commissie wordt nog altijd gas als een duurzame bron gezien. Uiteraard weten we, dat raakt een keer op. Maar de termijn die we daaraan verbinden is misschien niet degene die wij daarin zouden zijn. En dit blijft ook nog altijd de bron die de pieklast moet gaan opvangen. Ook nog een punt over dat datacenter, want op zich is dat een redelijk zekere bron voor de komende jaren. Maar wat als daar onverhoopt iets met dat datacenter gebeurt. In het begin zal dat datacenter het enige zijn waar het warmtenet op is aangesloten. Stel, even in een situatie die we allemaal niet hopen, dat er nou in dat datacenter wat gebeurt waardoor die capaciteit naar nul gaat. Wat gaan we dan doen en worden de Haarlemse huizen op dat moment alsnog van warmte voorzien? Dus, voorzitter, ik ben benieuwd, wat is nou daadwerkelijk de leveringszekerheid van dit project? Kan de wethouder garanderen dat er altijd warmte is wanneer deze benodigd is. Ook willen wij het punt op ‘…’ aquathermie nog noemen in deze.

Dat zou een goed alternatief kunnen zijn, zij het niet dat we ons ernstig afvragen of het wel mogelijk is bij ons, gezien het water mogelijk niet te warm of te diep is. Voorzitter, al met al ziet de VVD best wel wat beren op de weg. En we hopen uiteraard dat de wethouder er een aantal kan wegnemen met toezeggingen, maar alsnog blijven wij op dit moment redelijk sceptisch met betrekking tot het aanleggen van het warmtenet. Wel hoor ik hier een duidelijke meerderheid en is het moment uiteraard wel nu of nooit. Dus het zal een gok zijn wie we gaan nemen, maar laten we allicht alle risico’s die hier gaan zijn zo goed mogelijk afdichten en managen naar de toekomst. Dank u wel.

24

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Aerssens. Mijnheer Aynan, Jouw Haarlem. Ga uw gang. De heer Aynan: Ja. Dank u wel, voorzitter. Ook wij zien risico’s qua haalbaarheid en draagbaarheid voor de stad. De restwarmte is een risico inderdaad van, wat gebeurt er als dat wegvalt. En geothermie is hartstikke onzeker. Er is al een paar jaar vertraging. We zouden boren, nou we hebben nog steeds niks gezien. En in het stuk wordt ook Zaanstad als voorbeeld genomen. Maar ja, die hebben een biomassacentrale gebouwd voor het warmtenet. En dat is volgens mij niet de weg die wij op willen. Voorzitter, dit is eigenlijk een collegebevoegdheid. Maar het college is zo aardig om ons om een zienswijze te vragen. En ik zal me niet over de inhoud uitspreken, want dat hebben we eigenlijk al twee commissie gedaan. Ik beperk me tot het oprichtingsbesluit. En dan vallen mij een paar dingen op. De bestuursstructuur is toch echt niet helder. We hebben een directeur die bij Firan vandaan komt. En we hebben gelukkig wel een raad van toezicht, maar tot mijn verbazing is die beperkt tot 5 jaar en wordt die ook nog eens een keer benoemd door de aandeelhouder. En dat is echt gewoon not done. Een raad van toezicht behoort een controlerende rol te hebben die ook door niet de aandeelhouders of de directeur benoemd wordt. Die moet echt gewoon onafhankelijk zijn, dat is tegen de governance wat hier in staat.

Dus kijkt u daar ook alstublieft goed naar. Verder vallen ons inderdaad ook de financiële risico’s op. Want er wordt wel gezegd van, nou wij gaan er met een paar miljoen in. Maar er staat letterlijk in de oprichtingsakte van, als er geld nodig is, dan wordt dat naar rato, dus de helft, wordt dat gewoon bijgestort. Nou dat betekent dus dat dat een schip van bijleggen kan worden. Ja, stel dat dat inderdaad die restwarmte wegvalt en dat we een biomassacentrale moeten bouwen om toch die warmte te garanderen. Hoeveel miljoen gaat dat kosten? Ik lees daar niets over. Verder nog. Het is de bedoeling dat binnen 5 jaar de aandelen niet verkocht worden, maar verderop in de oprichtingsakte staat 3 jaar. Dus wat is het nou? Is het nou 3 jaar of 5 jaar? En een vraag over dat de directie zelfstandig bevoegd is zonder enige, ja wat moet ik zeggen, verantwoording af te leggen, tot en met €100.000 te lenen. Nou ja, je kan dan tien keer €100.000 lenen, heb je ook 1 miljoen. Ja, hoe is dat afgedicht? Graag een reactie daarop. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Aynan. De heer Aynan: Mevrouw Otten, Liberaal Haarlem. Mevrouw Otten: Dank u wel, voorzitter. Liberaal Haarlem staat zeer kritisch ten opzichte van dit plan. Er zijn nog geen concrete antwoorden op vele vragen, en het wachten is nog steeds op duidelijkheid. We moeten niet het beste meisje van de klas willen zijn.

De ontwikkelingen zijn nog volop in gang. De Haarlemmer zal de dupe worden van een financieel risico, en de Haarlemmer wordt hierin meegesleurd. Het is een elitair feestje van links. Een elitair feestje met veel te veel risico’s en te veel onduidelijkheid. Een elitair feestje wat Haarlemmers heel veel geld gaat kosten zonder enige vorm van zekerheid. Maak pas op de plaats. Mijn woorden zullen over een paar jaar nog herinnerd worden en alsnog bewaarheid worden. Doe het alstublieft niet. De voorzitter: Mevrouw Verhoeff heeft nog een interruptie. Mevrouw Verhoeff, ga uw gang. Mevrouw Verhoeff: Ja, mevrouw … Of mevrouw de voorzitter, ik wil graag aan mevrouw vragen, waarom is het een elitair feestje? Volgens mij, als we zeggen dat het een sociale transitie is, omdat je met name ook met de corporaties begint en die inwoners dus een kans geeft, kan het toch nooit elitair zijn? Of vindt u juist dat iedereen die aan de onderste kant, of de onderste helft van de samenleving qua financiën zit, dat die dan ook elitair zijn? Is dat een nieuwe elite ofzo? De voorzitter: Mevrouw Otten.

25

Mevrouw Otten: U geeft zelf al het antwoord. U heeft het, met name zal daar gestart gaan worden. Uiteindelijk zal heel Haarlem daarin meegesleurd worden. En dan denk ik vooral aan de middeninkomens, waar jullie het ook zo vaak over hebben. Die zullen daar het moeilijkste en gewoon teveel geld in moeten gaan steken. En dat is absoluut nog niet duidelijk. Dat kunt u ook niet ontkennen. Mevrouw Verhoeff: Nou, mevrouw, dat ontken ik juist wel hoor. Want kijk, ‘…’ 45% van de Haarlemse bevolking is afhankelijk van sociale woningbouw. We hebben nog niet al die huizen, maar dat is wel zo. De middeninkomens kunnen daar ook op aansluiten. Maar ik vraag vooral aan u, hoe kunt u nou weten dat de middeninkomens dat niet gaan redden. Het gaat juist over de sociale huisvesting, sociale woningen, dat is toch niet de elite? Dus wat bedoelt u nou met het woord elitair? Ik begrijp hier werkelijk niets van. En een links feestje, mevrouw. Iedereen moet nog van het gas af uiteindelijk? De voorzitter: Mevrouw Otten. Mevrouw Otten: Met het woord elitair bedoel ik dat het een te duur feestje is voor de gemiddelde Haarlemmer. En ik vind het echt heel erg dat u zeg maar doet alsof het allemaal heel betaalbaar is en het allemaal hosanna is. Terwijl het, A, nog niet duidelijk is wat er allemaal gaat gebeuren. B, niet duidelijk is wat het gaat kosten, wat het gaat opleveren. U kunt dit gewoon niet doen.

Dit lijkt een simpel leuk plan, maar dat is het niet. Het is gewoon met teveel risico’s. En ik vind het nogmaals elitair, omdat u denkt dat iedereen dat zomaar kan betalen. En hoe weet ik dat middeninkomens het niet kunnen betalen? Omdat ik daar zelf bijvoorbeeld toe hoor. De voorzitter: Oké, dank u wel. Ik wil nu mijnheer Visser als laatste het woord geven van de ChristenUnie. Ga uw gang. De heer Visser: Dank u wel, voorzitter. Dank voor alle stukken. Er zijn al veel goede vragen gesteld door allerlei fracties. Ik sluit me met name aan bij de vragen die door D66 en CDA zijn gesteld. Ik ben vooral benieuwd naar de reacties van het college op de aanbevelingen op de second opinions, want die mis ik namelijk in het raadsstuk. Terwijl we juist, zo’n second opinion doen we niet voor niks zou ik zo zeggen. Dan heb ik nog een paar vragen. Ik ben blij dat wordt gesproken over woonlastenneutraal, maar is dat echt 100% gegarandeerd? Wij willen namelijk geen energiearmoede. De woningcorporaties willen meedoen. Dat is mooi zo’n intentie, maar komt ook dat zwart op wit? En waarom is er alleen, ik sluit me aan bij de vraag van de heer Aynan, de eerste 5 jaar een raad van toezicht en daarna niet? In het raadsstuk, voorzitter, vind ik de uitvoeringsparagraaf nogal mager. Zo wordt alleen gesproken over een definitief ontwerp wat er nog gaat komen.

Maar er wordt niet gesproken over het voorlopig ontwerp. Terwijl juist uit de second opinions blijkt dat juist het voorlopig ontwerp inzicht kan geven in een groot deel van de risico’s. Dus gaan we nu snel aan de slag met het voorlopig ontwerp en komt dat er misschien nog voor het volgende go-moment, zodat we wat beter inzicht hebben op de risico’s. Engie is straks als leverancier verantwoordelijk voor de duurzaamheid. Ik mis nog een analyse van wat nou de afspraken op dat punt zijn. Bijvoorbeeld als het gaat om de piekwarmte. En ik geloof dat GroenLinks daar ook een vraag over had gesteld. Voorzitter, hoe kunnen we de warmteproducenten binden, strakker dan alleen maar inkoop. Daarnet werd er al wel op gewezen toch de afhankelijkheid die we hebben van de datacenter. En hoe open is het netwerk, want heeft de leverancier daar niet uiteindelijk een besluit over. Dus wat nou als wij straks nieuwe warmtebronnen hebben die we graag willen aansluiten op het energienetwerk, maar de leverancier wil dat niet. Hoe gaan we daarmee om? En ten slotte een vraag, ik mis nog het verhaal van de lange termijn. We gaan nu 10 jaar een proces in van aanleggen, van beginnende exploitaties, allemaal heel spannend. Maar wat gebeurt er na 15 jaar? Wat is onze visie dan op de verhoudingen, op het eigenaarschap? En welke scenario’s zijn daarvoor? Ook dat mis ik. Dank u wel.

26

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Visser. We hebben nu iedere fractie gehad. Het woord is nu aan wethouder Berkhout. Er zijn heel veel vragen gesteld, wethouder. Succes, ga uw gang. Wethouder Berkhout: Dank u wel, voorzitter. Ja, dat klopt. Ja, dank allemaal. Terugkerend onderwerp in deze commissie denk ik. Dus we hebben er ook vorige week, uh vorige maand, vorige maand, afgelopen commissies uitvoerig over gesproken. Ik denk dat ik ook … Dus ik zal niet in herhaling vallen. Maar ik denk dat het wel goed is om met elkaar nog even … Laat ik u in ieder geval meenemen in het uitgangspunt dat we hier met elkaar een urgentie hebben, maar ook een momentum hebben om deze stap met elkaar te zetten. Maar dat doen we niet van vandaag op morgen, daar nemen we uitvoerig de tijd voor. En we werken dan ook al langer samen met deze partners, en we proberen zorgvuldig de juiste stappen met elkaar te zetten. En ik denk dat een aantal van u goed hebben gezegd, dit is ook echt een stap als het gaat om de sociale energietransitie. Het is niet alleen praktisch dat de grond open gaat in Meerwijk, dat de ketels van de corporaties zijn afgeschreven en we dat momentum gebruiken. Maar het is ook vooral een stap voor huurders, de lagere inkomens in deze stad, die we hiermee de zekerheid bieden de komende jaren. En niet de onzekerheid van stijgende energielasten en stijgende gasprijzen.

Want juist de mensen die het wel kunnen betalen die zullen dat wel redden. Maar deze mensen … Als we dit momentum missen, staan zij achteraan in de rij en zullen zij geconfronteerd worden de komende decennia met stijgende gasprijzen en een energiearmoede. En daarom is het wat wij doen hier zo relevant. En dan ga ik nu de vragen af. GroenLinks, eventjes voor de duidelijkheid, PDENH en Firan maken samen een joint venture DENNH. Dus dat is één partij, en daarom is het een fiftyfifty verdeling. De piekbelasting. Terecht dat u zich daar zorgen over maakt, want we zullen inderdaad nog een aantal jaar gas blijven gebruiken, ook bij dit warmtenet, ook al is de basislast gewoon een schone energiebron. Maar dat willen we natuurlijk maximaal klein houden. En daar proberen we ook op te sturen. Maar dat zal ook gepaard moeten gaan met isolatiemaatregelen vanuit de woningcorporaties, om uiteindelijk van die hoge temperatuur naar een middentemperatuur te gaan. Dan zie ook de vragen, technische vragen denk ik, van D66 op dat vlak. Maar volgens mij was daar ook de opmerking van de PvdA, een soort van … Of van D66 via de monden van PvdA, blijf ook op dat isoleren letten. Dus dat zijn ook gespreken die we nog voeren met de corporaties uiteraard, om die piekbelasting zo klein mogelijk te houden. Dan OPHaarlem. U bent kritisch, u ziet risico’s. Ik hoop dat wij u … Enigszins wel verbaast.

Volgens mij neem ik u intensief mee, misschien wat te intensief, als ik de heer Mohr hoor. Maar volgens mij kunt u mij niet, of het college niet beschuldigen dat wij u pas achteraf informeren. Volgens mij nemen we u uitvoerig mee de afgelopen jaren. En daar kunt u een oordeel over hebben, maar dat is wel onze intentie om u goed en intensief mee te nemen. En ja, dat we dan koploper zijn, dat deel ik eerlijk gezegd niet helemaal. We hebben 70.000 woningen in deze stad die aardgasvrij moeten worden, dat is ook gewoon het klimaatakkoord wat wij ondertekend hebben. We zullen aan de bak moeten met elkaar de komende jaren. En dit is zo’n moment hè. Als de riolering wordt vervangen en de Cv-ketels worden vervangen, dat je voor 5200 woningen van die 73.000 in deze stad, nog niet de nieuwe woningen meegeteld, moeten we toch iets gaan doen. En wat ik net ook zei, het alternatief is juist datgene wat duurder wordt. U had ook nog een vraag over de particuliere koopwoningen. We hebben ook daar laten zien dat daar zit nu nog een onrendabele top. Dus we starten nu met de corporaties, maar u heeft ook de ingezonden brief van de heer Hilteman gezien. Zij zijn nauw betrokken, hij is ook in de vorm van een klankbordgroep hierbij betrokken. Dus wij zoeken echt naar dat moment om op een later moment ook deze koopwoningen aan te sluiten, om dan op die manier eigenlijk het warmtenet uit te breiden.

Maar op dit moment starten we daar dus niet mee. Dan D66, twee vragen. De aandeelhoudersvergadering en de geheimhouding daarvan. Eerlijk gezegd, ik snap dat. Ik snap dat u goed betrokken wilt worden. Volgens mij … Ik geloof de ChristenUnie haalde dat aan het eind nog aan, en ook de PvdA heeft daar vragen over. Dus ik denk dat dat goed is. Laat ik duidelijk zijn dat … Even kijken, hoe zeggen we dat. Kijk, als er sowieso grote financiële of uitbreidingsbesluiten komen, dan gaat dat standaard langs de raad. Maar ik denk dat het ook goed is om

27

eventjes u mee te nemen in de aandeelhoudersvergaderingen. Ik denk dat het goed is dat u dat als zienswijzepunt meegeeft, laat ik het zo zeggen, dat u daar behoefte aan heeft. En dat wij het oprichtingsbesluit met een uitleg komen hoe we daar gevolg aan geven. Want ik snap dat dat een waardevol punt is, maar het is eventjes zoeken naar de beste manier om daaraan te voldoen. Dus daarom mijn tegenverzoek om dat op te nemen in de zienswijze. Ik heb het idee dat daar ook wel meer partijen een verzoek voor doen. Dan een andere, ook door meerdere partijen gezegd eigenlijk van, aan de ene kant, wij nemen hier de stap om het oprichtingsbesluit te gaan vaststellen. Dus wij zetten dit vehicle neer, deze schakel in de keten. Tegelijkertijd hebben we met partners zijn we bezig, zoals de woningbouwcorporaties. En hoe gaat het met de communicatie richting de huurders? Uiteindelijk van al die complexen die ook in meerderheid zullen moeten in stemmen om dit te doen slagen. Ik denk dat dat wel echt belangrijk is, dat we daar een volgordelijkheid in zien. Dus in eerste instantie maken wij nu de keuze om een oprichtingsbesluit vast te stellen, daar zetten wij de eerste stap. Daarna, als die stap genomen is, is het aan de corporaties om te gaan communiceren aan hun huurders hoe we dat met elkaar gaan doen.

Dat is … Maar, daar heeft volgens mij mevrouw Moison net mij ook over bevraagd van, dat willen we toch wel samen doen, wethouder? Want wij hebben daar toch ook een belang bij en ook een rol in te spelen? Dat ben ik met u eens. Ik heb ook afgelopen week met mijn collega wethouder in Zaanstad gesproken. Ja, mijnheer Aynan, zij hebben een biomassacentrale, maar verder is het systeem wel identiek. Dus de bron is anders. Maar hun structuur en hun aansluiting, daar zijn zij 2 jaar lopen ze op ons voor. Dus ik heb haar gevraagd, hoe gaat nu en hoe heeft u eigenlijk … Hoe zijn de corporaties omgegaan met het aansluiten en het overtuigen of comfort bieden aan hun huurders? En dat gaf wel wat interessante tips. Zij gaf ook interessante tips. Dus ik ben zeker voornemens, ook in de volgende fase met onze corporaties, denk ik ook wel langs te gaan eigenlijk bij Zaanstad en bij de Zaanse woningbouwcorporaties even die kennis uit te wisselen, hoe wij uiteindelijk de huurders kunnen meenemen. Ik denk dat we daar ook … Bijvoorbeeld tips zijn … Kijk, sowieso wat helpt is het niet meer dan huidige principe. Maar wat ook kan helpen, zij hadden bijvoorbeeld een iets lager starttarief wat zij kregen. Of wat enorm hielp, gaf mijn collega uit Zaanstad mee, is dat er kookcursussen werden aangeboden door corporaties, juist als het gaat om inductie koken.

Ik denk dat dat soort zaken, dus eventjes meedenken in wat heeft een huurder nodig, dat daar ervaring op is gedaan in Zaanstad en dat we dat goed kunnen gebruiken richting de huurders toe. Dus dat is even een toezegging. Ook een manier van denken die ik u denk ik meegeef aan mevrouw Moison van de SP, maar ook aan D66 als het gaat om de volgordelijkheid en de communicatie naar de huurders toe. Dan, SP vroeg mij nog over het rendement. Dat staat nu op 3,6%, maar dat is nog onderwerp van gesprek. Laat duidelijk zijn, dat betekent dus dat het project zichzelf zou terugverdienen. Dat is dus een plus, dat is rendement. Tegelijkertijd hebben we u ook meegenomen in de risico’s en de beheersmaatregelen. Maar, ja, dat is een goed teken. Vaak doen wij investeringen in deze stad, waarvan wij ze afschrijven, we weten dat we die niet meer terugkrijgen. In dit geval werken we dus aan leningen waarvan we rendement verwachten. Dus dat is wel de manier om daarnaar te kijken. U gaf ook nog eventjes aan, hoe zit het met de subsidies? Nou, ik heb u natuurlijk afgelopen najaar verteld dat we de PAW, de Proeftuin Aardgasvrije Wijken, hebben misgelopen. Ik heb daar overigens over, net voor de meivakantie, een gesprek over met het ministerie, om een nadere toelichting waar het toen op is stukgelopen. Wij hebben dat eigenlijk summier toegelicht gekregen als het ging over de bronzekerheid.

Ik ben ervan overtuigd dat wij sindsdien wel stappen hebben gezet over die bronzekerheid, als het gaat om de CyrusOne-afspraken voor de restwarmte. Anderen onder u vroegen mij ook, hoe zeker is dat? Wij werken toe naar zo’n leveringsvaststelling met CyrusOne. Ik denk, als we die in de pocket hebben, om het maar zo te zeggen, we een goede kans maken op zo’n PAWsubsidie in een volgende tranche. Tegelijkertijd hebben we daar ook aangegeven, deze hebben we bewust niet meegenomen in de businesscase. Dus deze zit niet in … Hebben we dus ook niet misgelopen. Altijd goed om hem er wel bij te hebben, dus daar zijn we nog druk over in gesprek. Daarnaast is er ook de SHH, een subsidie voor corporaties, waar ook Fakton volgens mij, de second opinion, aangaf dat dat een zekere kans is. Dus daar

28

… Dat … Daar gaan we zeker nog mee aan de slag. Ik denk … Dat biedt mij even de gelegenheid om eigenlijk op de vraag van het CDA in te gaan. Die zei … En dat is een terechte vraag, de heer Dreijer, ik ga u dat ook toezeggen. Ik ga u toezeggen om bij juni bij de stukken een reflectie op de analyse of de aanbevelingen, laat ik het zo zeggen, een reflectie op de aanbevelingen van Fakton en Enpact te leveren vanuit ons. Maar ook een nieuwe, ja, hoe noem je dat, inmiddels dat een third opinion, een nieuwe second opinion op de businesscase. En een nieuw overzicht van de risico’s en de beheersmaatregelen. Wij werken dat continu bij, maar ik denk dat dat een logisch moment is, gezien u dan het financierings- of investeringsbesluit neemt, dat wij dat geactualiseerd hebben. En ook hebben gezegd, hoe hebben wij nou die aanbevelingen verwerkt. Dus dat zeg ik u bij deze toe. En dan de bronzekerheid. Kijk, dus dat gaf ik volgens mij net eventjes aan hè, wij zien behoorlijk zeker, volgens mij gaf de VVD dat ook aan, de restwarmte, de CyrusOne bronzekerheid. Die is er nu, al vandaag, al gister, die is gratis. Daar moet wel … We moeten wel van A naar B om dat te benutten. Maar die bronzekerheid is er. Tegelijkertijd, en er zijn nog wel wat meer datacenters op dat terrein dan alleen CyrusOne, dus daar zitten wel een redelijke, voor de basislast, qua schone energie wel een redelijke zekerheid.

Tegelijkertijd willen wij een zekerheid van een andere bron, geothermie. Maar … De voorzitter: Oké. Voordat u verder gaat, wethouder. Wethouder Berkhout: Ja, u zoekt een punt. Ja. De voorzitter: Er is een vraag van mijnheer Amand van Trots. Mijnheer Amand, ga uw gang. De heer Amand: Dank u wel, voorzitter. Ik had één vraag aan de wethouder. Kunt u een termijn vertellen dat u denkt, wanneer gaat u dat realiseren? Dus dat wil Trots graag weten. Heeft u een termijn? Een jaar, twee jaar, wat gaat u doen? De voorzitter: Kunt u even zeggen, wat de wethouder moet realiseren? Kunt u dat even duidelijk maken? De heer Amand: Nou, hij wil toch de warmtenet, alles, in Schalkwijk. Prima, maar welke tijdsduur gaat u aanleggen daarvoor? Heeft u een termijn? Een jaar, twee jaar? Wilt u het van het jaar? Wanneer gaat u starten? De voorzitter: Wethouder, dat is de vraag. Wethouder Berkhout: Ja. Naar mijn weten heeft u dat ook in de bijlage kunnen zien. Maar het is … In principe loopt dat dus ook gelijk op met IVORIM, en starten wij eigenlijk idealiter begin volgend jaar, maar dat heeft natuurlijk wel een lange looptijd. We zijn nog wel een aantal jaren zoet mee, om het maar zo te zeggen. Maar als u daar nadere informatie over wilt over de tijdlijn, volgens mij zat die bij de vorige commissie bij één van de bijlages, nadrukkelijk het stappenplan hoe we daar vorm aan gaan geven.

Dus dat … De voorzitter: Oké, vervolg … Dank u wel. Vervolgt u uw betoog. Wethouder Berkhout: Ja zeker, ga ik doen. Ik moet er denk ik aan uw woorden, uw toon te horen wat sneller door heen. Dat ga ik dus ook proberen. Maar voor die andere bronnen. Geothermie hopen we zo snel mogelijk uitsluitsel te krijgen, heb ik volgens mij vorige commissie ook verteld. Daar zijn we dus afhankelijk van de scantesten van het Rijk. Maar wij hopen wel dit jaar daar in ieder geval wat meer duidelijkheid over te verkrijgen over de kansrijkheid. En dan moeten we met de proefboring starten. Oh mijnheer Amand, wilt u uw microfoon op mute zetten? Ja, dank u wel. Oké. Ik kom ook nog straks nog eventjes op de alternatieve

29

bronnen of plan B van de VVD denk ik. Dan … Ja, de PvdA, u heeft dat bij de technische sessie denk ik ook gezegd. U heeft daar ook antwoord gekregen van Engie, eigen woning, eigen meter. Ik hoopte dat u daar wel volgens mij meekreeg dat dat het streven is, maar dat nog niet altijd het geval is. Als u daar wat meer duidelijkheid over wilt, denk ik … Volgens mij geeft u duidelijk aan dat dat voor bewustwording zorgt onder huurders. En daar geef ik u in gelijk. Maar … Ja, dus ik weet even niet wat u daar verder mee wilde, anders dan, Engie kijkt ook op die manier ernaar. Het is nu nog niet de situatie, zo wordt daar aan gewerkt volgens mij. En … De voorzitter: Sorry. De heer Aynan heeft ook nog een vraag. Ga uw gang, mijnheer Aynan. De heer Aynan: Ja, heel simpel, voorzitter. Waarom duurt het zo lang met die proefboringen? Is daar een rede voor? De voorzitter: Wethouder. Wethouder Berkhout: Ja, dat is mij niet helemaal helder geworden in … Ik ben net als u word ik daar ook niet vrolijk van. Elke keer als ik hoor dat het vertraagd is en ik vervolgens aan u als raad moet uitleggen dat het vertraagd is. We hebben daar weinig grip op. Ik zit eigenlijk dan … Ik … De afgelo… Twee maanden terug zat ik in een bijeenkomst met het ministerie met een aantal, nou hoe zeg ik dat, geïrriteerde collega wethouders over deze termijn.

Dus dat … Misschien is dat dus gewoon te rooskleurig voorgesteld in der tijd, dat dat gewoon meer tijd kost. Ik ben dus ook wat terughoudend om nu te zeggen dat dat … Dus ik zeg nu, dit jaar hopen we daar uitsluitsel over te krijgen. Maar ik word daar ook niet heel vrolijk van. De heer Aynan: Voorzitter, maar even klein vervolgvraagje. De voorzitter: Heel kort dan. De heer Aynan: Ja. Kijk, we zijn echt wel geneigd om te zeggen van, joh dat warmtenet is echt nodig. Maar snapt u dat wij hier dan ook kritisch, bijna cynisch, van worden als zo een belangrijk element, dat u ook daarover zegt, ja, daar heb ik geen grip op. ‘…’ allemaal niet echt. Wethouder Berkhout: Ja, maar dat is volgens mij … Nee, nou dat snap ik niet. Want het is een secundaire bron voor dit warmtenet. Hij is niet nodig voor de eerste 5 jaar, en eigenlijk voor de hele 15 jaar. Het warmtenet in Meerwijk kan volstrekt renderen op restwarmte als basislast. Dus ik hoop dat u dat duidelijk uit de stukken heeft kunnen halen. Voor de transitievisie warmte, en dan ga ik toch even in op de vraag van de … Kijk, idealiter hebben we die secundaire bron zo snel mogelijk. Maar voor de transitievisie warmte heeft u kunnen zien, die nu in de inspraak ligt, dat wij wel deze meenemen in onze plannen richting 2040.

Dus als blijkt dat de ondergrond niet geschikt is, uit de scantesten, zal dat tot een actualisatie van de transitievisie warmte leiden. Maar dat betekent niet dat dit warmtenet niet door kan gaan. De restwarmte als basisbron, dat is in principe voldoende. Betekent wel dat de ambities die wij in de transitievisie hebben om uit eindelijk grote delen van Oost, Haarlem Zuid-West … Nee, Haarlem Zuid-Oost moet ik zeggen en misschien wel Noord, Delftwijk, van geothermie of collectieve warmtenetten gaan voorzien. Dat we daar waarschijnlijk zullen zien dat individuele oplossingen in een grotere onderdeel gaan uitmaken van de aardgasvrije plannen. Dus wij rekenen … Maar ook 2 jaar terug bij het onderzoek van CE Delft, hadden we bepaalde ideeën over hoe dat vorm zou gaan geven. En nu met de kennis van nu hebben we de transitievisie opgesteld. Voor het warmtenet in Meerwijk is het niet nodig om op geothermie te bouwen, is het fijn om als secundaire bron te hebben. In de TWG houden

30

we er rekening mee. Mocht het niet het geval zijn, dan zullen we die moeten actualiseren en dat zullen we ook naar voren moeten halen. Dus ik denk op die manier kunt u dat zien. De voorzitter: Vervolgt u uw betoog graag. Wethouder Berkhout: Ja. Actiepartij, fijn dat u vertrouwen heeft en fijn dat u ook de lijn volgt van eerst de sociale woningen en dat u daar eigenlijk wel belang bij heeft. U gaf twee punten aan. Ook die stukken openbaar. U hecht waarde aan, ja, transparantie op dat onderdeel. Dat heb ik net volgens mij ook in reactie op D66 gezegd. Het lijkt mij het beste als u dat toevoegt aan de zijnswijze op dit moment, zodat we daar een passend antwoord op kunnen geven. Maar ik begrijp uw verzoek, en van de andere partijen, volkomen bij het oprichtingsbesluit. Dan Firan en Alliander. U was volgens mij bij de technische sessie, dat gaf u ook aan. Volgens mij is daar heel helder uitgelegd dat Alliander volledig één op één verantwoordelijk is voor Firan, een 403-verklaring heeft afgegeven, een aansprakelijkheidsverklaring. En op die manier, ja, zou ik zeggen, moet u zich gerustgesteld voelen dat die dekking er dus zo is. En dan het CDA. Nou ik heb u, volgens mij heb ik een mooie toezegging op het CDA gedaan. Dan Trots. Trots, prachtig. De mensen moeten niet meer gaan betalen, heb ik hier nog even genoteerd staan. Dat ben ik volledig met u eens. Dus dat is het uitgangspunt.

En het gasnet laten liggen. Ja, slimme opmerking van u. Volgens mij stond dat enkele weken geleden ook in de krant, dus dat gaan we ook voorlopig zeker laten doen. En we hebben nauwe betrokkenheid ook met de wijkraad, dus daarover is … Maar dank voor uw steun en terechte punt. Dan … Ja, oh, deze was mooi. De krater van Berkhout. Ja, dat ik … Het was alweer een tijdje geleden. Volgens mij hebben we het groene walhalla toen ik net wethouder was, wat de heer Mohr erin slingerde. En nu is het het ecoterrorisme en de krater van Berkhout, daar kan ik altijd wel van genieten. Helaas bespeur ik ook wel wat angst bij de heer Mohr. Maar dat is ook niet erg, mijnheer Mohr. Het is ook … Verandering is ook wel spannend. Maar ik denk dat een aantal van uw zorgen onterecht zijn, ook als u eigenlijk de beantwoording op uw eigen technische vragen ziet. En eigenlijk één vraag … De voorzitter: Mijnheer … Mijnheer Berkhout. Wethouder Berkhout: U had één vraag. Ja? De voorzitter: Er is natuurlijk gelijk een reactie van de heer Mohr. Mijnheer Mohr, ga uw gang. De heer Mohr: Ja, dank u wel. Nee, de wethouder heeft het bij het verkeerde eind. Het was niet het walhalla, maar het was het kalifaat. Wethouder Berkhout: Het kalifaat. Ja, ja. De heer Mohr: Het was het kalifaat, het groene kalifaat. En het is de krater van Berkhout. Wat anders, voorzitter.

Wethouder Berkhout: Dank voor deze … De voorzitter: Mijnheer Berkhout, gaat u verder hoor. Wethouder Berkhout: Ja, dit is toch wel … Dit zijn toch wel de pareltjes van Hart voor Haarlem. Dus dat kan ik alleen maar ook wel weer op prijs stellen. Maar, nou ja, u had één vraag gesteld. Engie. Engie blijft eigenlijk ook gewoon een grote speler wat ons betreft. Dus wij zien dat zeker als een betrouwbare leverancier in dit

31

geval. Dan de VVD. En VVD gaf eigenlijk een aantal punten aan mij mee. Eventjes kijken. Risico’s afdichten, dat was eigenlijk uw belangrijkste punt. Ik denk dat dat een terecht punt is. In de technische sessie zijn we daar ook op in gegaan. Aan de ene kant zekerheid voor de huurder, niet meer dan anders. Ik hoop dat ik daar … Daar gaan we nauw in optrekken met de corporaties, maar dat is ons uitgangspunt, ook naar de SP en Trots aangegeven. De andere kant is de risicobeheersing voor de gemeente. Ik denk, wij hebben in één van de aanbevelingen van de RKC is daar ook de suggestie gewekt om dit ook onder de risicovolle, of de grote projecten te scharen. Ik denk dat dat een manier is om hier controle op uit te blijven oefenen. Dus dat zou wat mij betreft helemaal niet gek zijn eerlijk gezegd. Ik wil ook, ondanks … Ik wil ook voorkomen dat dit de krater van Berkhout wordt, om het dan maar in de woorden van Mohr te spre… Nee, ik denk dat dit … Nee, dat lijkt me logisch. We maken hier grote stappen, dus dat daar een goede … Volgens mij is dat in de technische sessie ook gezegd. We proberen nauw met concerncontrol hier de risico’s in kaart te brengen. Maar dat nauwlettend blijven volgen lijkt mij uitstekend, dus laten we dat … Nou ja, daar hoor ik misschien even in tweede termijn hoe u daarnaar kijkt. Maar dat zou mijn voorstel zijn om die borging zeker te stellen.

En plan B, ik hoop u net eventjes meegenomen te hebben. Dus primaire bron restwarmte van CyrusOne, gaan we voor een leveringscontract en heb je dat in ieder geval voor 15 jaar zeker. Mocht geothermie nou niet zo zijn, net ook met de heer Aynan besproken, dan zullen we dus wel ook naar een plan B moeten voor de hele stad. En dat zal dus een actualisatie van de TVW, de transitievisie warmte zijn, dat hopen we natuurlijk niet. Maar zo kijken we natuurlijk ook wel ernaar. Dus voor dit warmtenet denk ik dat we dat afgehecht hebben. Dat betekent ook wel wat meer … Ja, je hebt gewoon een primaire bron met restwarmte, maar je hebt nog steeds je piekbelasting met CO2. Maar u ziet ook in de tussenfase dat wij nog een gasgestookte, ja, overgangssituaties hebben. Dus ik denk dat we daar wel redelijk ook, ja, realistisch in zitten. Om eerlijk gezegd. En dan … De voorzitter: Ja, en er is nog een interruptie door mijnheer Aynan. Mijnheer Aynan, ga uw gang. De heer Aynan: Dank u wel. Mijnheer Berkhout, u heeft het over een plan B. Is dat de B van biomassa zoals in Zaanstad? De voorzitter: Mijnheer Berkhout. Wethouder Berkhout: Nee, nee. Ja. Nee, dat is het dus totaal niet. Dus u bent daar toch enigszins denk ik dus in verwarring gebracht kennelijk door Zaanstad. De heer Aynan: Nee, door u.

Wethouder Berkhout: Zaanstad heeft … Dat heeft helaas heeft de wethouder uit Zaanstad mij dat ook duidelijk gemaakt, die zitten daar best wel mee in hun maag. Dus laat ik het zo zeggen, ik ben u als raad heel erg dankbaar dat u zich in de zomer van 2019 heeft uitgesproken voor het uitsluiten van het verbranden van houtige biomassa als bron voor de energietransitie. Dat betekent dat wij nu deze keuze kunnen maken, en dus voor een schone bron kunnen gaan. Maar deze behoort dus ook in een plan B niet tot de opties. Die hebben we gewoon … U heeft in een kader stellend raadsbesluit dat uitgesloten, dus dat gaat hem dus ook niet worden. Laat dat helder zijn. Ik hoopte dat dat al helder was, want dat was … De voorzitter: Gaat u maar verder, het is helder. Wethouder Berkhout: Ja, mooi. En volgens mij gaf de VVD ook een verzoek volgens mij, als het gaat om communicatie naar bewoners. Nou ik hoop dat ik daar, ook in reactie op de SP, één en ander duidelijk heb gemaakt. En laat ik duidelijk zijn, leveringszekerheid, maar ook een open net, zijn echt uitgangspunten van dit

32

warmtenet. En dat is gewoon de basis, en daar moet een partner als Engie ook echt aan voldoen. Maar dat zit ook echt in de haarvaten van HBM. Dan eventjes kijken. Ja, Jouw Haarlem over de raad van toezicht. Ja, volgens mij is het dus wel zo dat elke aandeelhouder een lid van de raad van toezicht levert, maar dat dat vervolgens wel een onafhankelijke, toezichthoudende rol vervult, die RvT. Even kijken. Ja, daarnaast ging u wel in redelijk snel tempo een aantal technische vragen over dit besluit op mij afvuren. Ik zou u willen vragen om die schriftelijk te stellen. Ik heb u gemist bij de technische sessie, waar de gelegenheid was. En ik vind het nu lastig om daar op deze manier antwoord op te geven. Dus ik zou u willen vragen of u die schriftelijk wilt indienen, dan worden die voor de raadsbehandeling beantwoord. En één van de laatste … De voorzitter: De heer Aynan wil nog een keer reageren. Ga uw gang. De heer Aynan: Ja, voorzitter, de raad van toezicht vind ik dan niet echt een technische vraag. Want het is zeg maar een beetje gewoonte om de raad van toezicht zeg maar als buitenstaander ook te benoemen. Meestal benoemt het zichzelf eigenlijk. En nu zie ik in het stuk, we hebben drie leden van de raad van toezicht, en die worden door de aandeelhouder benoemd. En dat vind ik niet echt zeg maar een onafhankelijke raad van toezicht.

En sterker nog, in het conceptstuk staat dat de leden van de raad van toezicht ook door de aandeelhouder ontslagen kunnen worden. En dat … Dat … Dat hoort niet. De voorzitter: Ik denk dat het wel duidelijk is. Wethouder, kunt u hier nog even op ingaan, want hier heeft u waarschijnlijk ook wel over nagedacht. Wethouder Berkhout: Ja, volgens mij … Dus ik … Ik zie dat niet zo zwart-wit als dat zij dan aangestuurd worden door de aandeelhouder. Volgens mij is het goed gebruik dat dan RvT gewoon een onafhankelijke positie heeft. En … Dus volgens mij is dat op die manier … Laat ik daar anders … Als er nog een tweede termijn is, kom ik daar nog even op terug. Maar volgens mij hoeft u zich daar niet al te veel zorgen over te maken. De voorzitter: Oké, gaat u verder. Wethouder Berkhout: Ja. En Liberaal Haarlem, u maakt zich grote zorgen. Maar u zegt, er zijn nog heel veel vragen onbeantwoord. Ik heb uw vragen niet gezien, dan had ik ze graag willen beantwoorden. Dus dat wordt erg lastig voor mij. Ik hoop dat ik net ook een aantal antwoorden heb gegeven die misschien u ook weer helpen op die onbeantwoorde vragen. Maar anders altijd bereid dat u die mij toestuurt, of de ambtelijke organisatie. En dan, de ChristenUnie gaf eigenlijk ook nog eventjes de wens mee, gelijk aan het verzoek van het CDA. Dus dat gaan we gewoon doen hè.

Een reflectie op de aanbevelingen in de second opinion, komt gewoon in juni. Woonlasten neutraal. Ja, dat is echt uitgangspunt. Niet meer dan huidig, dat is gewoon echt wel de basis. Daar gaan we voor. En dus in mijn gesprek met de Zaanse collega, zelfs dus gekeken, kunnen wij misschien een starttarief, kunnen we dat overwegen, een instaptarief. Maar niet meer dan huidig is uitgangspunt. Dan … U gaf aan, alleen eerste 5 jaar een raad van toezicht. Ja, zo staat het er nu in. Maar volgens mij … Dat kan … Dat zou heel goed veel langer kunnen zijn. Dus dat zou ook volgens mij wat mij betreft iets kunnen zijn om in de zienswijze mee te geven, dat u dat vindt dat dat best wel, of langer, zo lang als nodig, maar zo lang als het bestaat van toepassing moet zijn. Dus dat geef ik u dan terug om dat in de zienswijze mee te geven. Lijkt me helemaal geen gek punt. En tot slot, het open netwerk is ook net als leveringszekerheid en woonlastenneutraal, zijn dat echt uitgangspunten van HBM. Dus tot zover, voorzitter. De voorzitter: Ja, dank u wel. Dan is er nog een tweede termijn. En ik geef die als eerste aan mijnheer Van Leeuwen, want die had nog een derde vraag die hij in zijn tweede termijn zou stellen, omdat hij hem niet meer wist. Mijnheer Van Leeuwen, doe ik daar u een plezier mee?

33

De heer Van Leeuwen: Ja, voorzitter, dat is bijzonder galant van u. Dank u wel. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Van Leeuwen: Ja, dat was natuurlijk op antwoord van mijn technische vragen, daar kwam dat de isolatiedoelstellingen voor corporaties dan op 1% per jaar. Dus ze moeten over de gehele looptijd 30% energiereductie realiseren. En eigenlijk, wat je iedereen hoort zeggen, planbureau voor de leefomgeving en iedereen die er verstand van heeft, zelfs de heer Mohr zal het beamen, isoleren, isoleren, isoleren. Dus kan het niet een tandje sneller als het gaat om isoleren, voorzitter? Dat is eigenlijk mijn vraag die ik net vergeten was en die ik nog wilde stellen. De voorzitter: Oké, dank u wel. Mijnheer Aerssens, u wilt ook, van de VVD, u wilt ook nog een tweede termijn? De heer Aerssens: Ja. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: ga uw gang. De heer Aerssens: Ja, de wethouder die had een aantal reacties ook van mijn kant gevraag. Dus die geef ik hem uiteraard graag. Ik denk dat het goed is als we inderdaad de risico’s goed kunnen gaan beheersen bij concerncontrol, lijkt mee een goed punt. Die benaming van plan B, die kwam een beetje van mij af, omdat ik daar de wethouder op bevroeg.

Wel mis ik nog eventjes het antwoord op de vraag met betrekking tot, wat nou als er iets met dat datacenter gebeurt? Wat is dan eigenlijk het alternatief? Er kan brand uitbreken, er kan van alles gebeuren. Maar wat gaan we op dat moment doen? Welke zekerheid hebben we? En ik heb het idee dat ik de wethouder ook heb horen zeggen dat we meerdere datacenter gaan aansluiten op het warmtenet en Meerwijk. En die zie ik graag wel bevestigd. Dat lijkt me op zich een heel goed punt, zeker voor die leveringszekerheid. Dus dat lijkt mij zeker een goede. En ik zie ook graag tijdens het investeringsbesluit, wat besproken wordt hierzo, inderdaad die, nou ja, derde opinie en de reflectie op de aanbevelingen. Ik denk dat het goed is om die ook uitgebreid te bespreken. Daar houd ik het bij, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Aerssens. Mijnheer Dreijer van het CDA, uw tweede termijn. Ga uw gang. De heer Dreijer: Dank u wel, voorzitter. Ja kijk, niets doen is volgens het CDA geen optie. We moeten wat gaan doen en we moeten van het gas af, maar we moeten dan ook continu blijven zeggen, we moeten CO 2 besparen. En dat wordt elke keer ook maar weer vergeten vind ik. Dus ik noem het nog maar een keer. We krijgen in Meerwijk de mogelijkheid om op een kansrijke manier een warmtenet uit te rollen. We moeten dit project echt gaan doen.

En tuurlijk zijn er risico’s, maar in welk project heb je geen risico’s? En deze risico’s zijn aardig in kaart gebracht, en wat ons betreft ook wel te overzien. Ik wil even een paar bevestigingen hebben. Volgens mij is de businesscase die uitgerekend is, zonder geothermie. En dat betekent, als we geen geothermie gaan … Als dat niet komt, dan hebben we een businesscase zoals het nu voorligt. Op het moment dat we wel geothermie krijgen, dan is er verteld dat de exploitatie naar beneden gaat. Dus dat de kosten voor de exploitatie lager worden dan als we het sec met de warmtepompen gaan doen. Dus graag even daar een duiding op van de wethouder. En het uitval van datacenter. Volgens mij zou een warmtenet ook moeten kunnen draaien zonder datacenter. Alleen hij zal er wat harder aan moeten werken, de warmtepompen, en het zal dus meer energie gaan kosten. Maar het is misschien wel goed dat de wethouder daar ook een zekerheid over gaat geven dat we zeg maar sec op de warmtepompen kunnen blijven draaien zonder eventueel een datacenter. Maar dan zullen we misschien een ander type warmtepomp moeten nemen. En dan maakt hij een opmerking over de kookcursussen. Nou, daar wil ik nog even op reageren ook. De afgelopen

34

5 weken hebben de buurtouders in Meerwijk hebben pannenkoeken gebakken en soep uitgedeeld. Weliswaar op een gaskooktoestel hebben we dat gedaan. Nou, wat zou er mooier zijn als dit soort vormen gecontinueerd worden, in wat voor vorm dan ook, en dat er op inductie gekookt kan worden met, nou je, de mensen erbij betrekken. Ja, dan heb je eigenlijk twee vliegen in één klap. Je hebt de mensen die je sociaal bij elkaar brengt en ze leren tegelijkertijd ook inductie koken. Maar dat was een ideetje even los. Dank u wel. De voorzitter: Ja, nieuwe pannen moeten de mensen dan ook hebben. Mijnheer Hulster, Actiepartij. De heer Hulster: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik ben erg blij met die 403-verklaring. Daar heb ik zeker wel vertrouwen in. Dat neemt een belangrijke hobbel weg. Ik heb nog wel een meer fysieke vraag. De wethouder zegt, weest u gerust, we gaan voorlopig nog op gas ook bijstoken. En even voor mijn beeldvorming, dat betekent dus dat er een aparte hele grote ketel ergens wordt gebouwd die dus voor kortere tijd nog warmte gaat toevoegen aan het netwerk. Is daar al over nagedacht waar die dan komt? En hoe gaat dat eruit zien? De voorzitter: Dank u wel. Is er nog iemand voor een tweede termijn? Want dan ga ik weer naar de wethouder. Mijnheer Berkhout, ga uw gang. Ik zie niemand meer. Wethouder Berkhout: Nee, dank u wel.

Ja, nog eventjes de VVD, welke zekerheid hebben we? Ja, ik kan u wel vertellen, het datacenter is wel een hele betrouwbare bron van restwarmte. Daar zit wel een hele hoge mate van zekerheid in. Dus dat … Ja, dus dat … Volgens mij is dat wel safe. En er zijn ook plannen dus op PolanenPark voor een tweede datacenter. Ik zeg niet dat dat nu in de businesscase zit. Het is niet dat we dat nu nodig hebben, maar die optie is er wel om achter de hand als back-up. Maar daar gaan we dus nu nog niet actief van uit. En inderdaad, mijn wedervraag was, hoe ziet u dat voor zich als dat gaat om die risicobeheersing? En ik denk dat dat dus bij deze dus een toezegging is om dat via de risicovolle projecten van concern te gaan monitoren, dit warmtenet, om die risicobeheersing gewoon echt goed in de smiezen te hebben met elkaar. En dan, eventjes kijken, het CDA. Ja, klopt inderdaad, deze businesscase is zonder geothermie. En volgens mij heeft u ook kunnen zien in één van de bijlages vorige keer, dat de geothermie, als dat dus succesvol is, dan kickstart dat op een gegeven moment in, als we voldoende aansluitingen hebben. Dat is dus de bronnenstrategie hoe we dat doen. Dus het idee bij geothermie is, het kan aan of het kan uit. En als het aan is is het aan, en dan heb je het gewoon ook een volle basislast. Maar dat is wel een optimale basislast.

Bijna nog meer dan datacenters, want dat kan nog licht fluctueren. Maar dit is gewoon aan of uit. Dus dan, zo moet die gestapeld in die bronnenstrategie moet u zich tot zich nemen, waar dan de piekbelasting daar bovenop zit en minimaal is. Ik vind dat een hele leuke suggestie van inderdaad de buurtouders en het soep op inductie voortzetten. Volgens mij zoek je ook naar dat soort kansen om gewoon ook de, ja, wij zeggen dan, sociale cohesie in de wijk te vergroten. Maar gewoon het groepsgevoel dat we hier samen mooie dingen aan het doen zijn. Volgens is dat een hele leuke creatieve om ook met de wijk of met de huurders of met de corporaties te kijken naar dit soort kansen. Dus die neem ik van harte mee. En dan de Actiepartij. Fijn dat u gerust gesteld bent door de 403, dat was ik ook. En dan eventjes, ja, de tussenfase. Dus als we straks aan de slag gaan en IVORIM wordt uitgerold en we gaan de buizen aanleggen, et cetera. Je moet nog steeds aan die leveringszekerheid voldoen. Dus je moet gewoon mensen van warmte kunnen voorzien. En daar hebben we eigenlijk een soort van mix voor in gedachte. Dat zijn de huidige ketels, soms de centrale ketels van de flats die nog langer blijven draaien, en kleine, nieuwe centrales in de wijk. En dan moet je dus kijken naar, dat zouden dus soort van containers zijn die daar tijdelijk staan. Dat wil je het liefst tot minimaal.