04-04 Schriftelijke bijdrage de heer Kamp en de heer Van de Meent

Aan: Commissie Beheer Gemeente Haarlem Afzender: bewoners van de Spaarnwouderstraat

Geachte Commissie, Naar aanleiding van een bijeenkomst van bewoners van de Spaarnwouderstraat in augustus 2020 heeft Jacco van de Meent namens die groep bewoners datzelfde najaar ingesproken bij uw Commissie om het al bestaande plan voor de herinrichting van de Spaarnwouderstraat weer bij de Gemeente op de agenda te zetten. Zoals ongetwijfeld bekend was er al in 2010 een Voorlopig Ontwerp dat door een gebrek aan financiële middelen in de daaropvolgende tien jaar niet tot een herinrichting geleid had. Inmiddels is er een nieuw projectteam belast met de herinrichting en is er een geheel nieuw ontwerp opgemaakt. Wij hebben inmiddels vernomen dat dit nieuwe VO op 4 april a.s. op de agenda van de Commissie staat. Wij wijzen erop dat wij gezamenlijk namens bewoners van de straat contact hebben met het projectteam en inmiddels enkele keren contact met het projectteam hebben gehad over het VO. Daarnaast zijn er zowel vorig jaar als dit jaar (7 maart jl.) bewonersbijeenkomsten georganiseerd door het projectteam. Tijdens die bijeenkomsten, met name de laatste, is gebleken dat het huidige VO tot veel vragen heeft geleid en dat de bewoners die bij de bijeenkomsten aanwezig waren daarmee in diverse opzichten niet erg gelukkig zijn.

Het projectteam (met als procesmanager Edwin Koenen) heeft ons verzekerd dat het VO dat nu bij de Commissie Beheer voorligt, slechts een ‘voorlopig Voorlopig Ontwerp’ is. Tijdens de overleggen met het projectteam is ons toegezegd dat er hierna ook nog een definitief VO via B&W aan de Commissie Beheer met de bewoners zal worden afgestemd en dat de bewoners van de straat op dat definitieve VO nog inhoudelijk kunnen reageren. Het is de bewoners niet geheel bekend hoe een en ander in dit concrete geval zal uitwerken en om die reden willen wij de zorgen van bewoners zekerheidshalve al in dit stadium met de Commissie delen. Wij wijzen onder meer op de volgende punten, waarbij wij opmerken dat het hier geen uitputtende opsomming is van alle punten: -

In de recente kernboodschap – Collegebesluit wordt onder meer vermeld dat het gaat om “...het verbeteren van de leefbaarheid”. Het uitgangspunt van de bewoners en het uitgangspunt van het VO 2010 zag daar ook op, maar het nieuwe VO geeft daar niet op de door de bewoners beoogde wijze invulling aan. De herinrichting van het huidige - volgens het projectteam voorlopige - VO heeft een aantal belangrijke punten uit het VO 2010 en de motie van de VVD-steunend op het plan van de bewoners, losgelaten. Het nieuwe VO zal door de gemaakte keuzes ons inziens eerder een verslechtering van leefbaarheid te weeg brengen voor de gebruiker, bewoner en ondernemer dan een verbetering. Dit uitgangspunt wordt hierna nader toegelicht in de andere punten;

-

De in de straat bestaande verkeersoverlast was dé aanleiding voor het door de bewoners en ondernemers op touw zetten van plannen voor een herinrichting die uiteindelijk leidde tot het VO 2010. Verkeer lijkt in het nieuwe VO (dat wij hierna voor het gemak aanduiden als voorlopig VO – vVO) geen leidraad te zijn, los van de algemene gedachte ‘voetganger eerst, dan fietser, dan auto. Om de voetganger en fietser in de relatief smalle Spaarnwouderstraat voldoende ruimte en veiligheid te geven moet namelijk eerst verduidelijkt worden wat het uitgangspunt van het VO is met betrekking tot het autoverkeer en stelling worden ingenomen wat voor een type

verkeersstraat de Spaarnwouderstraat zou moeten worden. Zonder die verduidelijking is de term ‘voetganger eerst’ slechts een holle frase. De inrichting lijkt in ieder geval voor de bewoners en voetgangers aan de zijde van de even huisnummers een groter gevaar op te leveren dan in de huidige situatie. Dit is op het huidige vVO eenvoudig vast te stellen: de voetganger wordt op ’trottoirs’ richting de gevelwanden ‘geduwd’ en fietsers die uit het centrum komen, moeten over het trottoir of door de ’servicestrook’ uitwijken wanneer autoverkeer tegemoetkomt. Uitwijken voor fietsers wordt hoe dan ook een uitdaging, aangezien wij hebben begrepen dat de politie per definitie een vorm van een (visueel herkenbare) trottoirband met hoogteverschil wil zien, om zo te kunnen handhaven; -

Het VO 2010 ging uit van twee molgoten i.p.v. de destijds en ook nu gewenste ene molgoot in het midden. Dit had toen als reden dat de riolering destijds nog niet vervangen hoefde te worden. Dat is nu, bijna 15 jaar later, veranderd. De kans om de zo gewenste ene molgoot in het midden te plaatsen is nu zeker aanwezig en moet wat ons betreft echt worden gegrepen. Dit heeft namelijk als voordeel dat geen enkele weggebruiker (met name de automobilist) zich intuïtief een wegvak kan toe-eigenen om zo het gaspedaal flink te kunnen intrappen. De weg is van iedereen, met name de voetganger en fietser, waardoor de automobilist zich zal moeten aanpassen. De gewenste inrichting als voetganger-fietsstraat is zeer gediend bij het niet intekenen van trottoirbanden, verschil in bestrating(spatronen), kleurverschillen, etc. Een zachte overgang tussen gevel en straat met ruimte voor groen, bankje, winkeluitstel, etc. voedt het beeld van een voetgangers-fietsstraat. Een automobilist krijgt het gevoel op voetgangersgebied te rijden. O.a. de Anegang is voor ons een interessante referentie (even afgezien van het ontbreken van groen in die straat). Er is ons eerder ter ore gekomen dat de Spaarnwouderstraat voor het stadsdeel waardoor deze straat loopt een te belangrijke doorgangsroute zou vormen voor automobilisten.

In dat verband verwijzen wij naar het voorgaande punt: door daarvan uit te gaan lijkt er geen duidelijke keuze gemaakt te worden en ontstaat het risico van een straat die gedeeltelijk lijkt op een voetgangers-fietsstraat, maar toch wordt doorkruist door relatief snel rijdend autoverkeer, met alle mogelijke gevolgen van dien;

-

Wij pleiten ervoor om, wanneer de straatinrichting daarom vraagt, er afgeweken moet kunnen worden van het HIOR: bijv. een fietsstraat zonder asfalt (Fietsersbond), of een lantaarnpaal i.p.v. een armatuur op de gevel (zoals nu, naar alle tevredenheid, al eerder is uitgevoerd o.b.v. het VO 2010);

-

Ten opzichte van het VO 2010 wordt in het vVO de as van het verkeer (de middellijn van het (vracht)autoverkeer) uit het midden van de straat gehaald en wordt verschoven richting de zuidzijde van de straat. Dat brengt met zich mee dat het (zwaar)verkeer dichter op de historische gevels komt te rijden met grotere kans op schade tot gevolg. De kans op schade van de vele monumentale panden was ook een belangrijk uitgangspunt van het VO 2010 en dat gevaar wordt nu in het vVO miskent. Bij voorkeur wordt zwaar verkeer in het geheel geweerd uit de straat, dan wel de gehele wijk. Een beweegbare paal, bedienbaar voor bewoners, zoals veel in het centrum is te vinden heeft nog steeds de voorkeur van de bewoners. Hoewel aangetekend moet worden dat enkele ondernemers in de straat hier wél moeite mee hebben. Informatie en ervaring vanuit ondernemers uit het centrum is hier wenselijk. Wij wijzen overigens nogmaals op de zorgen van de bewoners over het zeer zware verkeer dat met te grote snelheid door de Spaarnwouderstraat rijdt, waarbij de bewoners als belangrijk voorbeeld de voertuigen van Spaarnelanden niet onbenoemd willen laten;

-

Enkele jaren geleden is door de gemeente geïnvesteerd in nieuwe straatverlichting op basis van het VO 2010. Dit was in afwijking van het HIOR niet aan de gevel, maar op paal. Dit was ter ondersteuning van de ’Shared Space’ gedachte die ten grondslag lag aan het VO 2010. Het huidige vVO gaat uit van een geheel nieuwe inrichting. Ons verbaast deze extra kostenpost;

-

De bewoners zijn zeker voorstanders van meer groen in de straat, mits dit niet ten koste gaat van de veiligheid van de voetganger en fietser Opvallend is in dit verband dat het groen dat opgenomen was in het VO 2010 is geschrapt vanwege het feit dat daarvoor ‘geen ruimte’ zou bestaan. De bewoners en ondernemers menen dat het groen wel passend moet zijn bij de historische morfologie van de straat en dat het een ruimtelijke meerwaarde voor gebruikers (bezoekers, bewoners en ondernemers) in de straat moet bieden. Een groenzone langs de gevels zoals in VO2010 is ons inziens veel kansrijker. Groen waar het echt kan, zonder dat dit ten koste gaat van veilig verkeer. In een krappe straat als de Spaarnwouderstaat zien wij bij voorkeur bomen en gevelgroen en waar meer breedte is ook in het maaiveld. Voor groenvoorzieningen op maaiveldniveau is bij de bewoners echter een zeer matig enthousiasme. Door eerdere ervaringen met gevelgroen op maaiveldniveau is men erg kritisch geworden door de nadelen, zoals aantrekkingskracht van hondenpoep en zwerfvuil. Het resultaat was geen aanwinst voor het straatbeeld en genereerde overlast. Ook grote aandacht is gewenst bij de keuze van de beplanting. Starten met een te kleine, te jonge beplanting slaat niet aan (zie groenzone Herenvest aan zijde Amsterdamstraat).

Bovendien zijn er grote verschillen in de seizoenen: in de winter zijn de servicestroken relatief kaal, hetgeen geen verbetering vormt voor de straat;

-

Er bestaat grote interesse bij de straatbewoners / ondernemers in de door gemeente aangestelde bomenspecialist. Graag zien we deze expert bij het verdere ontwerp aan tafel. Op deze wijze kan er opnieuw gekeken worden naar de zo gewenste mogelijke soorten en posities van bomen in de straat;

-

Voor wat betreft het plein bij de Amsterdamse Poort is van belang dat ook hier het verkeer het leidende uitgangspunt was voor de herinrichting conform het VO 2010: de snelheid moet uit het (auto)verkeer worden gehaald door de huidige drempel richting Herenvest te verschuiven. Het idee dat je als automobilist een ‘voetgangersplein’ op rijdt is het gewenste beeld. Een ruimtelijk plein waarbij de Poort en de gevels van de Spaarnwouderstraat de contouren maken en niet de inrichting van het maaiveld zoals nu het geval is, maar ook in het huidige vVO. Door opdeling van het maaiveld in voornamelijk ‘wegen’ en groenstukken wordt de automobilist gratis en voor niets gefaciliteerd en kan het gaspedaal weer ingedrukt worden. De ruimtelijke kwaliteit van het plein en de mogelijkheid voor samenkomst voor de voetganger / gebruiker is daarmee in rook opgegaan. De bewoners / ondernemers zien juist graag binding tussen de inrichting van het plein en de bedrijvigheid rond het plein. Op die manier wordt de levendigheid en leefbaarheid verbeterd en maakt ook de Poort weer meer deel uit van de openbare ruimte;

-

Bij voorkeur zien wij in de (nabije) toekomst de entree van de wijk aan andere zijde Poort, zoals voorheen. Dat zorgt ervoor dat het autoverkeer wordt weggehouden van het plein en biedt grote kansen voor de leefbaarheid op straat voor beide wijken;

-

In het VO 2010 werd het water veel sterker betrokken bij het plein. Dat ontbreekt in het huidige vVO.

Wij willen u bedanken voor kennisname van het voorgaande en zijn graag bereid tot een nadere toelichting.

De inhoud van deze brief is in het weekend vóór verzending aan uw Commissie gedeeld, inhoudelijk afgestemd en akkoord bevonden door een grote groep bewoners van de straat. Met vriendelijke groet,

Werner Kamp en Jacco van de Meent