03-18 inspreekbijdrage wijkraad Meerwijk mbt transitievisie warmte

Aan de gemeente Haarlem Betreft: reactie wijkraad Meerwijk op Transitie Visie Warmte Inleiding Met belangstelling hebben wij kennis genomen van de Transitie Visie Warmte. Deze belangstelling wordt vooral ingegeven door het feit dat Meerwijk, zoals het er naar uitziet, als een van de eerste wijken van Haarlem gasvrij zal worden. Deze reactie is dan ook vooral vanuit deze invalshoek geformuleerd. De reactie is besproken door de leden van de wijkraad en, voor zover daar om gevraagd is, voorgelegd aan de leden van de klankbordgroep warmtenet van Meerwijk. Deze reactie is onderverdeeld in drie delen. Het eerste deel gaat over de betaalbaarheid, het tweede deel over betrouwbaarheid en het derde deel over communicatie. Aan het eind wordt nog een aantal afsluitende opmerkingen gemaakt.

Betaalbaarheid Haarlem staat voor de enorme opgave om de komende twintig jaar 76.000 woningen en 11.000 andere gebouwen los te koppelen van het aardgasnet. Daar zijn enorme bedragen mee gemoeid. Dit werkt door in de keuze om Meerwijk als een van de eerste wijken zoveel als mogelijk los te koppelen van het gasnet. Allereerst kan dit project gelijk opgaan met de Investering Openbare Ruimte Meerwijk (IVORIM). Dit betekent een aanzienlijke kostenbesparing in de aanleg van de infrastructuur. Meerwijk heeft echter ook een overduidelijke meerderheid aan sociale woningbouw (zo’n 80 procent van het totale woningvoorraad). De gemeente hoeft dus met slechts drie partijen (de drie woningbouwcorporaties actief in Meerwijk) te onderhandelen om een groot deel van Meerwijk aan een warmtenet te koppelen. Dit laat onverlet dat de bewoners van deze woningen ook duidelijk moet worden gemaakt wat de kosten en de baten zijn van de aansluiting op een warmtenet, waarbij kostenneutraliteit voor ons uitgangspunt is. Zo’n 20% van het totaal aantal woningen zijn in particulier eigendom. Ook voor deze categorie moet duidelijk worden gemaakt wat de kosten en de baten zijn. Een groot probleem daarbij is dat de individuele woningen niet over een kam zijn te scheren. De ene eigenaar heeft veel geïnvesteerd in duurzaamheid, de andere eigenaar moet misschien nog beginnen.

Juist omdat de hoeveelheid eigenaren in Meerwijk tamelijk overzichtelijk is roepen wij de gemeente op om per individuele woning, samen met de eigenaar, een kostenplaatje te (laten) maken, opdat duidelijk wordt wat er moet worden geïnvesteerd en wat de opbrengsten zijn. Een vergelijkbare werkwijze moet ook worden gedaan met de in Meerwijk aanwezige Verenigingen van Eigenaren. In een dergelijk kostenplaatje moet ook worden meegenomen waar welke subsidies beschikbaar zijn. Ondersteuning bij het aanvragen van deze subsidies is zeer gewenst. Tevens moet duidelijk worden wat er gebeurt als individuele eigenaren niet willen of kunnen aansluiten op het warmtenet.

Voor alle woningen moet als uitganspunt gelden dat de bewoners (of dit nu huurders of eigenaren zijn) er financieel niet op achteruitgaan. Juist in een wijk als Meerwijk moet dit een belangrijke en zelfs doorslaggevende rol spelen. Het is juist vanuit deze overweging dat wij de gemeente vragen garant te staan voor eventuele negatieve gevolgen voor individuele bewoners. Uit de onderzoeken die tot op heden in Nederland zijn uitgevoerd in het kader van de energietransitie is gebleken dat betaalbaarheid een belangrijk struikelblok is voor het verkrijgen van het noodzakelijke draagvlak. Wil dit project in Haarlem een succes worden dan zal veel moeten worden geïnvesteerd (letterlijk en figuurlijk). Voor ons is het ook van wezenlijk belang dat in een kostenplaatje ook additionele kosten worden meegenomen. Daarbij moet gedacht worden aan de aanschaf van andere pannen, het aanleggen van een extra elektriciteitsgroep en de daarbij behorende kabels e.d. Tenslotte wijzen wij op de noodzaak om het bestaande gasnet te laten liggen en daar waar noodzakelijk te vernieuwen, juist omdat er nog zoveel onzekerheden zijn, waaronder de eventuele introductie van waterstofgas. De bestaande leiding zou daarvoor kunnen worden gebruikt.

Betrouwbaarheid Een overschakeling naar een warmtenet is een grote stap. Bewoners zijn gewend aan het feit dat er met gas nauwelijks problemen zijn. Warmte is altijd voorhanden. Dat betekent dan ook dat aan de betrouwbaarheid hoge eisen zullen moeten worden gesteld. Het gaat dan in eerste instantie om een betrouwbare infrastructuur buiten de woningen, maar ook om een betrouwbare infrastructuur binnen de woningen. Uiteraard moeten hoge eisen worden gesteld aan de levering van de warmte voor het warmtenet. De Gemeente neemt een zeer grote verantwoordelijkheid op zich door de bestaande structuur te veranderen. Wij wijzen met klem op deze verantwoordelijkheid om die maatregelen te nemen die er voor zorgen dat de bewoners niet letterlijk in de kou komen te staan.

Communicatie Uit de diverse onderzoeken naar energietransitie blijkt ook dat een goede communicatie een cruciale rol speelt in het scheppen van draagvlak. Tot op heden is op een positieve wijze samengewerkt met wijkraad en klankbordgroep warmtenet, Maar wij merken dat dit nog niet heeft geleid tot een grote verspreiding van de boodschap onder de bewoners van Meerwijk. Uit het bezoek dat ambtelijke en politieke vertegenwoordigers samen met leden van de klankbordgroep aan Zaanstad hebben gebracht kwam een goede communicatie als essentieel naar voren. Gemeente en woningbouwcorporaties hebben een grote verantwoordelijkheid richting de huurders en, zoals al eerder aangegeven, zal vooral de gemeente een belangrijke rol moeten spelen richting eigenaren en VVE’s. Duidelijk moet worden op welke wijze het traject wordt ingevuld en wat de daarbij behorende kosten en baten zijn.

Alhoewel wij begrip hebben voor het feit dat de Coronacrisis dit niet eenvoudig maakt zal er toch gekeken moeten worden op welke wijze alle bewoners, al dan niet individueel, kunnen worden bereikt. Nu al zullen de voorbereidingen moeten worden getroffen om in het najaar op grootschalige wijze voorlichtingsactiviteiten te organiseren om iedereen te informeren.

Tenslotte Als wijkraad en klankbordgroep hebben wij ons kritisch positief opgesteld. Het slagen van dit project valt of staat met de uitvoering van hetgeen in het voorgaande is aangegeven. Wij hopen en verwachten dat de gemeente een forse inspanning zal leveren om het noodzakelijke draagvlak bij alle bewoners te vergroten. Als wijkraad zullen wij de gemeente daarbij ondersteunen voor zover dat binnen onze mogelijkheden ligt.

Haarlem, 15 maart 2021 Frank Hilterman, voormalig voorzitter wijkraad Meerwijk Marijke ’t Hart, voorzitter wijkraad Meerwijk