03-04 inspreekbijdrage C Brunner Platform Groen mbt SPvE Knooppunt Haarlem NIeuw-Zuid

Advies concept SPvE Knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid 18 januari 2021

Advies voor een groener Haarlem Advies aan: afdeling PCM – Wendy Dieben Contactpersoon voor dit advies: Chris Brunner brunner@xs4all.nl

Samenvatting advies Hoofddoel van dit project is de realisering van circa 1.600 woningen met aanvullende voorzieningen op drie deellocaties langs de kop van de Schipholweg. Het concept SvPE erkent dat het bouwen van zo veel woningen – qua woningaantallen haast een hele nieuwe wijk - vraagt om meer groen en verblijfskwaliteit. De ruimte daarvoor wordt vooral gevonden door versmalling van de weginfrastructuur. Op het oog lijkt daardoor nog een behoorlijk groen gebied te ontstaan. Toch maakt het Platform Groen (PG) zich zorgen over deze ontwikkeling: 1e Meer en beter groen (vooral ook gebruiksgroen) is noodzakelijk voor dit grote aantal woningen. 2e Het plan bestaat bijna uitsluitend uit relatief smalle stroken groen met bomen langs verharding, met geringe gebruikswaarde. 3e De hoeveelheid groen zal in werkelijkheid wel eens aanzienlijk minder zijn dan de verbeelding doet voorkomen. 4e Een visie op de beoogde functies van het nieuwe groen ontbreekt (gebruiksgroen, min of meer verharde speel/verblijfsruimte, bomenstructuur, ecologie). Hieronder lichten we onze bedenkingen toe en dragen we vijf op elkaar afgestemde oplossingsrichtingen aan die echter extra onderzoek vereisen.

Het Platform is van mening dat extra onderzoek en daarmee aanpassing van dit SPvE nodig is om de beoogde kwaliteitsimpuls voor de stad op deze plek werkelijkheid te laten worden e.e.a conform visie Schipholweg, OV-knooppunt Nieuw Zuid en Europaweg.

Platform Groen – adviesraad van burgerdeskundigen – adviseert de gemeente Haarlem gevraagd en ongevraagd over alle aspecten van het groen. Secretariaat: Sjoerd Andela sandela@haarlem.nl

1

Oplossingsrichting 1: De situering van de gebouwen bepaalt de nuttige oppervlakte en de functionaliteit van het groen Meer en beter groen is noodzakelijk voor dit grote aantal woningen. De bouw van 1.600 woningen brengt een flink aantal nieuwe bewoners in dit gebied. Ook bewoners van starterswoningen hebben behoefte aan gebruiksgroen en een gezonde woonomgeving. Er is geen gebruik gemaakt van de Gebiedsverkenning OV-knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid dat architectonische hoogwaardige gebouwen en inrichting voorstelt ipv deze matige architectuur en inrichting zonder busstation. Wij hebben de indruk dat de situering van de gebouwen vrijwel uitsluitend op grond van stedenbouwkundige en programmatische overwegingen voor het wonen is bepaald. De motivering daarvoor ontbreekt helaas. De belangen van groen hebben daarbij, naar het lijkt, geen zichtbare rol gespeeld. Tijdens het PG-overleg werd uitgelegd dat de rooilijnen voor de gebouwen al in een eerder stadium zouden zijn bepaald en door de raad zouden zijn vastgesteld. Uit andere nota’s blijkt dat langs de Schipholweg een stadsstraat met gevels langs de weg wordt voorzien met daarachter de groenvoorzieningen.

Situering gebouwen uit de ontwikkelvisie Europaweg

Gevelrand uit de gebiedsverkenning HOV knooppunt

Platform Groen – adviesraad van burgerdeskundigen – adviseert de gemeente Haarlem gevraagd en ongevraagd over alle aspecten van het groen. Secretariaat: Sjoerd Andela sandela@haarlem.nl

2

Dus gebruiksgroen niet langs de Schipholweg ivm verkeerslawaai, CO2 en fijnstof en niet aan de noordzijde van gebouwen omdat daar altijd schaduw is met deze hoge gebouwen. Maar gebruiksgroen zodanig gesitueerd dat alle functies in de openbare ruimte daar optimaal gebruik van kunnen maken. Een speel-, sport- en verblijfsplein met een parkje in de zon. Een waterpartij met een op de zon gerichte ecologische oever om water te zuiveren. Een groene ruimte met optimale functies voor mensen en flora/fauna. Woningen die profiteren van de indirecte zonnewarmte. Advies Plaats de gevel langs de Schipholweg en de groene ruimte aan de zuidzijde van de gebouwen voor optimaal gebruik door mensen, flora en fauna. Situeer ramen van huiskamers zodanig dat ze zonneenergie wordt benut. Oplossingsrichting 2: Breng de risico’s op minder groen in beeld Het plan bestaat bijna uitsluitend uit verharding met relatief smalle stroken groen met bomen langs verharding. Of dit beperkte groen met beperkte gebruikswaarde daadwerkelijk gerealiseerd kan worden is zelfs nog onzeker. Het platform ziet daarvoor twee relevante risico’s: A. Het netwerk aan wegen, busbanen en paden neemt nu in het gebied een dominante plaats in. Om de verblijfskwaliteit te verhogen zet het concept SPvE in op een meer efficiënt/compacter ruimtegebruik voor het auto- en busverkeer. Dat streven ondersteunen wij uiteraard.

Het is echter onduidelijk of de in het SPvE geschetste verkleining van de verkeersruimte daadwerkelijk haalbaar is. Met name op de Schipholweg moet volgens het SPvE de doorstroming van het drukke auto- en busverkeer met afslagen gehandhaafd blijven. Er is geen informatie gegeven over een verkenning/schetsontwerp van de toekomstige verkeersruimte waarmee aan beide doelstellingen – handhaving doorstroming én minder verharding – wordt voldaan. B. In het gebied is bovendien een mobiliteitshub gepland. Nergens blijkt wat daar precies onder wordt verstaan en welke ruimte daarvoor noodzakelijk is. Laat staan dat er al een beeld wordt gegeven (evt. in varianten) hoe zo’n mobiliteitshub ingepast kan worden in deze omgeving of in de gebouwen. Bij voorbaat moet worden verondersteld dat voor zo’n mobiliteitshub een aanzienlijk extra verhardingsoppervlak nodig is op gronden die nu als groen zijn aangeduid. Advies Verken de realistische mogelijkheden om de Schipholweg te versmallen en de mobiliteits-hub te realiseren. Beoordeel op grond daarvan of het programma en de stedenbouwkundige opzet gehandhaafd kunnen blijven als de kwaliteit van de leefomgeving uitgangspunt is. Breng anders de HUB onder in één van de gebouwen. Geef aan van waar functionele verbindingen voor voetgangers en fietsers noodzakelijk zijn voor zo min mogelijk verharde paden.

Oplossingsrichting 3: Geef groen een volwaardige plaats in het SPvE De hoeveelheid groen zal in werkelijkheid wel eens aanzienlijk minder zijn dan de verbeelding doet vermoeden. Vanwege de krappe beschikbare ruimte kan niet goed worden beoordeeld welke groene kwaliteiten daadwerkelijk kunnen worden gerealiseerd. Ook blijft vooralsnog onduidelijk welk bestaand groen (waaronder bomen) kan worden gehandhaafd en welk waardevol groen en bomen moeten wijken. Het concept SvPE erkent dat voldoende groen en verblijfskwaliteit voor de bewoners noodzakelijk is. Het spreekt voor zich dat het ontwerp zich daarbij laat leiden door behoud van bestaande bomen en waardevol groen.

Platform Groen – adviesraad van burgerdeskundigen – adviseert de gemeente Haarlem gevraagd en ongevraagd over alle aspecten van het groen. Secretariaat: Sjoerd Andela sandela@haarlem.nl

3

Visie op de groene functies voor mensen Een duidelijke visie op de beoogde functies van het (hopelijk) te realiseren groen is nog niet aanwezig Het gebruik is alleen in mooi ogende referentiebeelden aanwezig maar heeft in het ontwerp geen ruimtelijke plek gekregen. • ruimte voor alle leeftijden (gebruik naar doelgroepen onderscheiden) • dagelijks blokje om (verbinding naar groter groengebied) • bewust bewegen (ongeorganiseerd sporten op sportvoorzieningen bv trapveld, calisthenics ) • georganiseerd sporten (verbinding naar het sportveld) • groene pluktuinen (beheerd door ? of struiken/bomen met eetbare vruchten/noten) • hardloopvriendelijk (schakel in een groter netwerk om hard te lopen) • city-lounging in de zon (luwe plekken bv zuidzijde van de gebouwen) • ruimte om te spelen (doelgroepen conform speelruimte beleid) • Lunchen in de zon (picknicset) • centraal plein om te ontmoeten (ontbreekt) • Hondenuitlaatplek (ontbreekt)

Advies Onderzoek de vitaliteit en waarden van het bestaande groen en bomen. Geef met een QuickScan aan welke fauna aanwezig is of, na aanpassing, er kan zijn. Formuleer op grond van het groene beleidskader van de gemeente duidelijke doelen voor het groen in de nieuwe situatie: bomenstructuur, gebruiksgroen, min of meer verharde verblijfsruimte (en ook ecologie, zie hierna). Breng daarbij op hoofdlijnen in beeld welke gevolgen de ontwikkeling heeft voor het bestaande groen en hoe de doelen kunnen worden gerealiseerd. Situeer net als de gebouwen ook de groene functies die ruimte vergen. Geef de minimale oppervlakte aan die noodzakelijk zijn voor speel-, sport- en verblijfsruimten. Houdt daarbij rekening met andere ruimteclaims, van kabels, leidingen en de opvang van extreme neerslag. Bereken de te verwachte hittestress. Beoordeel op grond daarvan of het programma en de stedenbouwkundige opzet gehandhaafd kunnen blijven met behoud van een voldoende kwaliteit van het groen. Oplossingsrichting 4: Optimalisering sportvelden Op de verbeelding van het ruimtelijk kader staat een wat vage groene aanduiding op het terrein van de sportvelden ten zuiden van de Schipholweg met als legenda ‘optimalisering sportvelden’, lees: verkleining ruimtegebruik sportvelden ten gunste van openbaar groen.

Bezien vanuit de belangen van de toekomstige bewoners zou dit inderdaad een optimale plek zijn om het gewenste extra groen ten behoeve van de nieuwe bewoners te realiseren. Tijdens het PG-overleg werd ons echter uitgelegd dat de haalbaarheid van een herinrichting van de sportvelden nog niet is onderzocht. Advies Verken met voorrang de mogelijkheden om de sportvelden compacter in te richten ten gunste van extra openbaar groen om op deze wijze te voorzien in de behoefte aan (o.a. gebruiks)groen van de nieuwe bewoners. Oplossingsrichting 5: Natuur-inclusief bouwen en inrichten Aan ecologie lijkt in dit concept SPvE nog helemaal geen aandacht te zijn besteed. Ook de mogelijkheden van natuur-inclusief bouwen worden nauwelijks in beeld gebracht. Het platform acht dat in strijd met het geldende gemeentelijk beleid (ecologisch beleidsplan en collegeprogramma). Juist in bouwprojecten in hoge dichtheden en dus weinig openbaar groen - is het van belang om ook groene oplossingen op, in en aan gebouwen een extra bijdrage leveren voor de kwaliteit van de woonomgeving én voor het verhogen van de biodiversiteit. Groene daken, groene gevels, geveltuinen etc. kunnen een belangrijke extra aanvulling vormen op het schaarse groen in de openbare ruimte. Platform Groen – adviesraad van burgerdeskundigen – adviseert de gemeente Haarlem gevraagd en ongevraagd over alle aspecten van het groen.

Secretariaat: Sjoerd Andela sandela@haarlem.nl

4

Advies Geef op grond van het geldende en in voorbereiding zijnde beleidskader (ecologisch beleidsplan, houtskoolschets) aan waar rekening moet worden gehouden met ecologisch groen en de dieren die

daar gebruik van maken (met name ecologische verbindingszones langs Spaarne, Schipholweg en Europaweg). Benoem de minimale m2 die noodzakelijk zijn voor het beoogde gebruik in dit SPvE. Betrek ook mogelijkheden van natuur-inclusief bouwen en inrichten expliciet in dit SPvE.

Een gezonde stad is … 1. ….een stad die in een gezonde gebouwde omgeving voorziet. (Ruim, hygiënisch, respect voor cultureel erfgoed) 2. ….een stad waarin je op een gemakkelijke en gezonde manier door de stad kan bewegen. (Fietsvriendelijk, voetgangersvriendelijk, dekkend OV netwerk, verkeersveilig) 3. .…een stad die een gezonde buitenruimte creëert om in te spelen en te verblijven. (Buitenspelen, met groen om in te spelen, creëren van luwe plekken, zichtbaar groen) 4. .…een stad die gericht is op een gezond milieu. (Luchtkwaliteit, geluidsoverlast en hitte stress) 5. ….een stad met een gezonde gemeenschapszin en ruimte voor sociale interactie. (Veiligheid, ontmoeting, verleiding tot bewegen)

Platform Groen – adviesraad van burgerdeskundigen – adviseert de gemeente Haarlem gevraagd en ongevraagd over alle aspecten van het groen. Secretariaat: Sjoerd Andela sandela@haarlem.nl

5