02 Programma van Eisen van de Leefomgeving Floris van Adrichemlaan

Programma van Eisen voor de Leefomgeving

Floris van Adrichemlaan juli 2025

Stedenbouwkundig schetsontwerp Dit schetsontwerp laat op hoofdlijnen zien hoe de Floris van Adrichemlaan en aanliggende bebouwing eruit gaat zien. Het is een eerste schets en nog geen exact ontwerp. Het geldt als vertrekpunt voor de verdere uitwerking tot een definitief stedenbouwkundig plan waarna de gedetailleerde ontwerpen voor de openbare ruimte en de gebouwen opgesteld worden. Aan deze kaart kunnen geen rechten ontleend worden.

Louis Pasteurstraat

Roordastraat

Ontwerp indien de Don Boscoschool op de huidige plek blijft

Ekamastraat

Schalkweide

Floris van Adrichemlaan

Fietspad en busbaan

wijkpark

bestaande supermarkt

Moeder van de Verlosser kerk

horeca winkel

IKC

wijkplein Huis van de Wijk

Professor

met sporthal

Semmelweisstraat

n

Professor Donderslaan

Ramaerstraat

a Eijkmanla

Niels Finsenstraat

IKC Valeo (De Wadden)

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 

2

Samenvatting De voorzieningen en de openbare ruimte aan de Floris van Adrichemlaan zijn toe aan verbetering en vernieuwing. De schoolgebouwen en buurthuizen zijn verouderd, de openbare ruimte is sleets, wordt als onveilig ervaren en is nog niet ingericht op klimaatverandering. Omdat de boel op de schop moet, hebben we meteen gekeken naar andere opgaven in de Boerhaavewijk, zoals het algemene voorzieningenniveau, ruimte voor sport en spel, woningbouw, wandel- en fietspaden en vernatten en vergroenen. De Floris van Adrichemlaan is nu nog een monofunctionele voorzieningenstrook en een verkeersader die een barrière vormt voor fietsers en voetgangers. Dit plan verandert de laan in een aantrekkelijke en groene ontmoetingsruimte voor de hele wijk. Door het oostelijke deel van de Floris van Adrichemlaan vrij te maken van autoverkeer en de voorzieningen samen te brengen bij de supermarkt, komt er ruimte voor een wijkpark met nieuwe woningen aan de randen. Zo ontstaat een compact en levendig wijkcentrum én plekken voor rust en ontspanning. Het uitgangspunt daarbij is een goede balans tussen bebouwing en openbare ruimte. De gemeente wil goede wijkvoorzieningen voor de (dagelijkse) behoeften van bestaande en toekomstige wijkbewoners. Boerhaavewijk krijgt een nieuw wijkcentrum met onder andere een Huis van de Wijk ter vervanging van de Kleine- en Grote Ringvaart.

Boven op het Huis van de Wijk komt een sporthal voor diverse sportverenigingen en voor gymlessen van de basisscholen. Tegenover dit wijkcentrum, aan de overkant van een nieuw groen wijkplein, komt een Integraal Kind Centrum (IKC) ter vervanging van basisschool De Globe. Iets zuidelijker wordt basisschool De Wadden vervangen door IKC Valeo. Samen hebben deze IKC’s voldoende capaciteit voor de hele wijk.

Door de Floris van Adrichemlaan deels vrij te maken van autoverkeer, slimmer om te gaan met de ruimte en alleen waar nodig verharding aan te leggen, ontstaat ruimte voor een centraal gelegen wijkpark. In dit park komt een grote speeltuin, plekken op te sporten en te ontspannen. De bestaande bomen worden zoveel mogelijk behouden of verplant. Om de natuur een handje te helpen worden ook veel inheemse bomen, struiken en lage beplanting toegevoegd. Ook worden waterpartijen met veel bergend vermogen aangelegd waardoor wateroverlast in de wijk voorkomen wordt. De oevers worden natuur- en kindvriendelijk ingericht. Het deels vrijmaken van de Floris van Adrichemlaan voor autoverkeer betekent dat alleen fietsers, voetgangers en de plaatselijke bus, het wijkpark nog doorkruisen. We zetten in op een beweegvriendelijke openbare ruimte. Obstakels zoals parkeerplaatsen worden weggenomen, zodat park en voorzieningen straks goed toegankelijk zijn vanuit de omliggende straten. Door voorzieningen en woningen rond het park te groeperen, wordt ook de sociale veiligheid in het gebied vergroot. Een bezoek aan het vernieuwde wijkcentrum kan straks gecombineerd worden met een aangename wandeling door het park.

Kortom, door deze ontwikkeling krijgt de Boerhaavewijk niet alleen een nieuw wijkcentrum, sporthal, schoolgebouwen en extra woningen, ook krijgt het een centraal gelegen park met allerlei plekken om te spelen, sporten, ontspannen en elkaar te ontmoeten. Iedere bewoner van de wijk zal hiervan profiteren.

Dit document is een co-productie van de gemeente Haarlem en stedenbouwkundig bureau PosadMaxwan

strategy x design

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 

3

Inhoud 1. Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Wat ging vooraf? 1.3 Doel en resultaat 1.4 Participatie 1.5 Hoe verder? 1.6 Leeswijzer

5 5 7 7 8 8

2. Opgaven en visie 2.1 Inleiding 2.2 Analyse en opgaven 2.3 Visie 2.4 Programma

9 9 11 14

3. Stedenbouwkundig schetsontwerp 3.1 Inleiding 3.2 Ontwerpuitgangspunten 3.3 Aansluiten op de Boerhaavewijk 3.4 Het ruimtelijk ontwerp 3.5 De openbare ruimte 3.6 Impressies 3.7 Themakaarten 3.8 Bezonningsstudie

strategy x design

15 15 16 18 22 23 26 33

4. Randvoorwaarden, eisen en wensen 4.1 Inleiding 4.2 Omgevingswet en -visie 4.3 Stedenbouwkundige opzet 4.4 Programma 4.5 Natuur, klimaat en duurzaamheid 4.6 Milieu- en omgevingsaspecten 4.7 Mobiliteit 4.8 Openbare ruimte 4.9 Gebouwen 4.10 Slotbepalingen

34 34 35 35 37 41 44 46 48 51

5. Beeldkwaliteit 5.1 Inleiding 5.2 Openbare ruimte 5.3 Collectief en privaat maaiveld 5.4 Gebouwen 5.5 Blikvangers

52 52 53 54 56

6. Uitvoering 6.1 Inleiding 6.2 Ontwikkelstrategie 6.3 Fasering 6.4 Financiële paragraaf 6.5 Planproces 6.6 Kwaliteitsborging

58 58 59 60 61 61

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 

Bijlagen 1. Gebiedsvisie Boerhaavewijk (2012) 2. 100+ ideeën (KIEM Living Lab) 3. Participatieverslag 4. Analyse gebied en beleid 5. Mobiliteitsplan 6. Advies commerciële voorzieningen 7. Notitie maatschappelijke voorzieningen 8. Studie Huis van de Wijk en sporthal 9. Quickscan flora en fauna 10. Nulmeting bomen 11. Integraal klimaatadaptatieplan * 12. Aerius stikstofbereking * 13. Akoestisch onderzoek * 14. Bodemonderzoeken * wordt later toegevoegd

4

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Boerhaavewijk is een van de vier wijken van het stadsdeel Schalkwijk. De wijk is begin jaren zestig gebouwd tijdens de naoorlogse uitbreiding van Haarlem. De Floris van Adrichemlaan doorkruist het hart van de wijk en vormt een obstakel tussen het noordelijk en zuidelijk deel van de Boerhaavewijk. Langs deze verkeersweg liggen basisscholen en het wijkcentrum de Grote Ringvaart; verouderde gebouwen die hoognodig aan vernieuwing en uitbreiding toe zijn.

Spaarne Gasthui s

BOERHA AVEWIJ K NOORD Amerikaweg

Kennedylaan

Floris van Adrichemlaan

weg

a Europ

Professor

Schalkw ijk Midden

BOERHA AVEWIJ K ZUID

an

1.2 Wat ging vooraf? In 2012 is de Gebiedsvisie Boerhaavewijk (zie bijlage 1) vastgesteld door de gemeenteraad. Deze visie draait om een grootschalige herinrichting van de Floris van Adrichemlaan, waaronder het afsluiten van deze weg voor doorgaand autoverkeer. De Floris van Adrichemlaan wordt in deze visie een centrale ontmoetingsruimte in de wijk, met een aantrekkelijk woon- en werk­ klimaat. De Floris van Adrichemlaan verandert dan in

strategy x design

Eijkmanla

Het inwoneraantal van de wijk en dat van het stadsdeel nemen sterk toe en de voorzieningen moeten mee­groeien en beter aansluiten op de behoeften van de wijk. Zeker omdat de Boerhaavewijk op verschillende vlakken – zoals gezondheid en financiële draagkracht – achterblijft bij andere Haarlemse wijken. Daarnaast is er ruimte voor mooi groen en water voor onder meer recreatie, dat bovendien bijdraagt aan de biodiversiteit en een gezonde leefomgeving.

Boerhaavelaan

Azielaan

Centrum Schalkw ijk

MEERWI JK

Plangebied Floris van Adrichemlaan in het centrum van de Boerhaavewijk

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 1. Inleiding

5

een buurtpark met een nieuwe waterloop en speelen wandelmogelijkheden. Verder is er een buurtplein bedacht op de hoek van de Louis Pasteurstraat en de Floris van Adrichemlaan, worden de scholen vervangen en komt er ook woningbouw. Veel uitgangspunten uit deze visie zijn in dit Programma van Eisen voor de Leefomgeving (PvEL) overgenomen, namelijk: • Voldoende capaciteit voor het afkoppelen van het regenwater. • Water en oevers leveren een bijdrage aan de

• • • • •

natuurkwaliteit. Voldoende speelplekken en wandelroutes. Voldoende bruggen voor een goede verbinding tussen noord en zuid. De aanwezige bomen gaan op in het nieuwe park. Goede verlichting van het park voor sociale veiligheid. Het treffen van duurzaamheidsmaatregelen.

De gemeenteraad heeft in 2022 de Omgevingsvisie vastgesteld voor de ontwikkeling van Haarlem r­ ichting 2045. De gemeente wil het stedelijk gebied beter

benutten om groene- en buitengebieden te ontzien. Dat gebeurt via omvangrijke gebiedsontwikkelingen, waarbij we openbare ruimte, voorzieningen, mobiliteit, klimaatbestendigheid en woningbouw tegelijk en in onderlinge samenhang aanpakken. Daarbij zetten we onder andere in op dagelijkse voorzieningen binnen fiets- en loopafstand, gemengde woon- en werkgebieden, multifunctionele gebouwen en slim gebruik van de beschikbare ruimte. In dit PvEL zijn de zes strategische keuzes uit de Omgevingsvisie vertaald in duidelijke opgaven voor de herontwikkeling van de Floris van Adrichemlaan.

Roordastraat

Louis Pasteurstraat

Ekamastraat

Schalkweide

Professor

Floris van Adrichemlaan

basisschool De Globe

De Kleine Ringvaart basisschool Don Bosco

Moeder van de Verlosserkerk

an

wijkcentrum De Grote Ringvaart

Eijkmanla

brandweer

Ramaerstraat

Professor Donderslaan

winkelcentrum

Professor Dumontschool Semmelweisstraat Niels Finsenstraat

Herontwikkeling Floris van Adrichemlaan: de stippellijn geeft de contour van het plangebied

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 1. Inleiding

6

In 2022 is ook KIEM: Proeftuin Boerhaavewijk gestart. Dit is een initiatief van de voormalige stadsarchitect en de ontwerpbureaus AP+E en Studio Dmau om bewoners­ kennis in te zetten voor sociale verduur­ zaming van naoorlogse stadswijken. Aan de hand van de strategische keuzes uit de Omgevingsvisie en via Living Lab-methodes met bewoners, partners en professionals, zijn ruim honderd ideeën verzameld voor het verbeteren van de wijk. Dit heeft de inbreng geleverd voor de verdere uitwerking van dit plan (zie bijlage 2). Een aantal suggesties is overgenomen in dit PvEL, zoals het toevoegen van ontmoetingsplekken, sport- en spelplekken en ruimte voor kleine bedrijfjes. Op 1 juni 2023 heeft de gemeenteraad de Start­ notitie Herontwikkeling Voorzieningenstrook Floris van Adrichem­laan vastgesteld. Hiermee is de herontwik­

keling echt begonnen. Naast vernieuwing en vergroting van de onderwijscapaciteit, de capaciteit van de kinderopvang, welzijnsvoorzieningen en sportfaciliteiten, is het toevoegen van een woonprogramma onderdeel van het programma. Hierdoor draagt het project bij aan het verkleinen van het woningtekort en wordt de Floris van Adrichemlaan ’s avonds en in het weekend voldoende levendig en sociaal veilig. De herinrichting moet bijdragen aan een betere openbare ruimte. De uitgangspunten daarbij zijn behoud van (zo veel mogelijk) waardevolle bomen, vergroen­ing, vernatting, duurzaamheid en de energieen mobiliteitstransitie. De Floris van Adrichemlaan kan zo – veel meer dan nu – het leefbare en veilige hart van de Boerhaavewijk worden.

1.3 Doel en resultaat Het Programma van Eisen voor de Leefomgeving (PvEL) borgt de programmatische en ruimtelijke kwaliteit en samenhang van de transformatie voor de lange termijn. Dit gebeurt op basis van de gemeentelijke beleidskaders en ambities. Ook de fysieke en functionele aansluiting van het plangebied op de omliggende buurten en infrastructuur is een wezenlijk onderdeel van de herontwikkeling. In het PvEL staan de ruimtelijke en functionele kaders voor de nieuwe bebouwing en de openbare ruimte. Dit zijn kwantitatieve en kwalitatieve kaders voor onder andere het programma, bouwvolume, openbare ruimte en mobiliteit, milieu en duurzaamheid. Deze kaders zijn vertaald in een stedenbouwkundig schetsontwerp en vastgelegd in randvoorwaarden, eisen en wensen en beeldkwaliteitscriteria. Dit PvEL is het toetsingsdocument voor de plannen die de gemeente en ontwikkelende partijen opstellen voor de gebouwen en de openbare ruimte. Het is geen blauwdruk, maar maakt wel duidelijk waaraan de ontwikkelingen in het plangebied ruimtelijk en programmatisch moeten voldoen.

1.4 Participatie

De Floris van Adrichemlaan gezien vanuit het westen met rechts de winkelstrip met de supermarkt aan de Professor Donderslaan

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 1. Inleiding

Bij de herontwikkeling van de Floris van Adrichemlaan en omgeving spelen veel verschillende belangen. Het maken van keuzes kan niet zonder bewoners en gebruik­ ers daarbij te betrekken en te raadplegen. Alleen dan ligt er straks een plan dat zo goed mogelijk aansluit op de behoeften van de wijk. Het ophalen van behoeften en ideeën begon dus in 2022 met KIEM,

7

waarvan de opgedane inzichten zijn meegewogen in dit PvEL. Begin 2024 heeft de gemeente gesproken met een brede afvaardiging van belanghebbenden in de voorzieningenstrook, waarbij verschillende scenario’s zijn besproken. Dit was een nuttige bijeenkomst waarbij veel aanwezigen enthousiast waren over het omvormen van de Floris van Adrichemlaan tot wijkpark in combinatie met het concentreren van de maatschappelijke ­functies in de buurt van de supermarkt. Hierdoor ontstaat één compact wijkcentrum. Dit was belangrijke input voor het voorkeursmodel dat daarna is opgesteld. Begin 2025 is het voorkeursmodel besproken met de voornaamste belanghebbenden in het gebied: de

schoolbesturen, Buurts, de woningbouwcorporatie, St. Jacob, de parochie en de eigenaren van de fysiopraktijk en de cafetaria. Ook uit deze gesprekken is naar voren gekomen dat er veel draagvlak voor het voorkeursmodel is. In juni is het plan gepresenteerd aan de omwonenden. Naast positieve reacties werden ook zorgen geuit over bereikbaarheid en overlast. Het participatieverslag (bijlage 3) geeft een overzicht van de gevoerde gesprekken en de input die we daarmee opgehaald hebben. Aanpassingen die uit de formele inspraakperiode volgen worden verwerkt in het definitieve PvEL. Bij de latere uitwerking van de gebouwen en de openbare ruimte zullen we omwonenden en andere belang­ hebbenden uiteraard blijven betrekken.

Participatiebijeenkomst in de Grote Ringvaart met omwonenden en andere belanghebbenden

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 1. Inleiding

1.5 Hoe verder? Het PvEL is het eindproduct van de definitiefase van het Haarlems Ruimtelijke Planproces (HRPP – een vast stappenplan dat de gemeente gebruikt om plannen te maken voor de ontwikkeling van de stad). Hierna begint de ontwerpfase. In deze fase zal de gemeente eerst het definitieve stedenbouwkundig plan opstellen met bijbehorend beeldkwaliteitsplan. Nadat deze zijn vastgesteld, beginnen we met de uitwerking van de gebouwen en de openbare ruimte. In paragraaf 6.5 wordt uitgelegd hoe dit vervolgproces verloopt.

1.6 Leeswijzer Dit PvEL bestaat uit zes hoofdstukken. Daarin beschrijven we de opgave voor en visie op het plangebied, het stedenbouwkundig schetsontwerp, de (gemeentelijke) kaders en beeldkwaliteitscriteria en gaan we in op de uitvoering. • Hoofdstuk 2: de (samengevatte) opgaven voor het gebied en de gemeentelijke visie op het plangebied. • Hoofdstuk 3: het voorkeursmodel uitgewerkt tot stedenbouwkundig schetsontwerp. • Hoofdstuk 4: de randvoorwaarden, eisen en wensen. Dit zijn de (gemeentelijke) kaders waarbinnen alle ruimtelijke ontwikkelingen binnen het plangebied moeten plaatsvinden. • Hoofdstuk 5: de gebiedsgerichte beeldkwaliteitscriteria voor de gebouwen en openbare ruimte als aanvulling op de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. • Hoofdstuk 6: de uitvoering van het plan. Het omvat de financiële haalbaarheid en een overzicht van het te doorlopen planproces en kwaliteitsborging. Voor de leesbaarheid zijn alle bijlagen als losse bestanden aan het PvEL toege

8

2. Opgaven en visie 2.1 Inleiding De maatschappelijke voorzieningen langs de Floris van Adrichemlaan zijn verouderd. De scholen en buurt­ huizen zijn aangewezen voor ingrijpende vernieuwing. Dat was aanleiding om meteen breder te kijken naar andere opgaven in de wijk, zoals: het algemene voorzieningenniveau, ruimte voor sporten en spelen, de woningbouwopgave, spreiding van onderwijs, wandel- en fietspaden, water- en groen en de openbare ruimte. Bovenal kent Boerhaavewijk een stevige sociale opgave. De vernieuwing van de voorzieningen en de openbare ruimte langs de Floris van Adrichemlaan kan zo een vliegwiel zijn voor de ontwikkeling van de hele wijk.

Haarlem.nl, Haarlem in Cijfers en de Leefbarometer. Hieronder staan in het kort de opgaven en de moge­lijke oplossingen, in de bijlage worden de achtergrond­en van de verschillende opgaven verder toegelicht.

Boerhaavewijk scoort lager op inkomen, gezondheid, woonkwaliteit en overlast

Vergeleken met het Haarlemse gemiddelde is het inkomen en opleidingsniveau in (delen van) Boerhaavewijk laag, hebben bewoners vaker schulden en een bijstandsuitkering. Bewoners voelen ook meer stress door hun werk-, woon- en financiële situatie. Angst, neerslachtigheid, langdurige ziekten, overgewicht en eenzaamheid komen in de wijk vaker voor dan gemiddeld in Haarlem. Deze opeenstapeling van

problemen doet zich vooral voor in een aantal buurten rondom het plangebied. De woon- en leefomgeving wordt hier lager gewaardeerd, voorzieningen zijn niet op orde en bewoners ervaren overlast. De ge­bieds­ ontwikkeling Floris van Adrichemlaan biedt kansen om deze pro­blemen aan te pakken en negatieve ontwikkel­ ingen te doorbreken.

Gemeentelijke panden aan de Floris van Adrichemlaan zijn verouderd

De schoolgebouwen en het wijk- en jongeren­ centrum zijn technisch en functioneel verouderd en toe aan vervanging. Veel van de gebouwen zijn slecht geïsoleerd en de installaties en constructie bereiken het einde van hun levensduur of hebben deze al bereikt.

In dit hoofdstuk zetten we kort uiteen wat de belang­ rijkste opgaven zijn voor het plangebied en hoe we de herontwikkeling voor ons zien. Dat doen op basis van de zes strategische keuzes uit de omgevingsvisie. We sluiten het hoofdstuk af met een overzicht van het programma.

2.2 Analyse en opgaven De belangrijkste opgaven voor het plangebied zijn bepaald op basis van een beleids-, ruimtelijke-, functionele- en sociale analyse van de Boerhaavewijk (zie bijlage 4). Hiervoor zijn verschillende bronnen geraadpleegd, waaronder gemeentelijke beleidsdocumenten en visies, de gebiedsanalyse, de gebiedsopgave, Kaart.

strategy x design

Verscholen tussen doorgeschoten groen liggen verouderde gymzalen, scholen, wijk- en (voormalig) jongerencentrum

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 2. Opgaven en visie

9

De Floris van Adrichemlaan is geen fijne route voor voetgangers en fietsers en vormt een barrière tussen het noorden en zuiden van de Boerhaavewijk

Ook functioneel gezien zijn de gebouwen verouderd. Ze voldoen niet langer aan de huidige gebruikerseisen voor wat betreft omvang, toegankelijkheid, indeling, flexibiliteit en multi­functionaliteit. Grondige renovatie of sloop-nieuwbouw is nodig om de gebouwen toekomst­ bestendig te maken. Deze opgave is circulair benaderd, waarbij is onderzocht welke gebouwen (gedeeltelijk) behouden en hergebruikt kunnen worden.

De voorzieningen zijn kwantitatief en kwalitatief niet op orde

Het inwoneraantal van Schalkwijk en dat van de Boerhaavewijk zijn de laatste jaren toegenomen en zullen in de (nabije) toekomst nog verder groeien. Daarom is het van belang dat de voorzieningen op orde zijn en meegroeien. Bewoners geven ook aan dat zij be­paalde voorzieningen in hun wijk missen of dat bestaande plekken niet langer voldoen. Dit gaat vooral om plekken om elkaar te ontmoeten, activiteiten te ondernemen en

strategy x design

te werken, maar ook plekken om te sporten, te spelen en te verblijven. Schalkwijk heeft niet genoeg binnensportaccommodaties. De wijk heeft een extra sporthal nodig. Ook zijn er voorzieningen, zoals woonzorgcentrum Schalkweide en de Moeder van de Verlosserkerk, die niet langer gebruikt worden en (deels) leegstaan. Het zijn dus niet alleen de gebouwen die een opknapbeurt moeten hebben, ook het aanbod van voorzieningen is aan vernieuwing toe. Dat vraagt om goede samen­ werking tussen maatschappelijke (zorg-)partners in de wijk. Naast deze voorzieningen bestaat het aanbod van commerciële voorzieningen in de wijk nog maar uit één supermarkt, één winkel en één snackbar. Het idee is daarom om ook meer ruimte te bieden aan (commerciële) dienstverlening, zoals een kapper, kleinschalige bedrijvigheid, een kleine dagelijkse winkel en horeca.

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 2. Opgaven en visie

De spreiding van basisscholen over Schalkwijk is niet meer evenwichtig

Langs de Floris van Adrichemlaan zijn nu twee basisscholen gevestigd, De Globe en Don Bosco en één speciale basisschool, de Professor Dumontschool. Elders in de wijk zijn nog twee andere scholen: basisschool Wadden Boerhaave (wordt IKC Valeo) en de Van Voorthuijsenschool voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs. Het aanbod aan scholen en met name basisonderwijs is groot; het is de vraag of de huidige scholen langs de Floris van Adrichemlaan hier een plek moeten houden. Nieuwe (gebouwen voor) basisscholen zijn straks veel meer nodig ten westen van de drukke, lastig oversteekbare Amerikaweg. De grootste woningbouw­opgave in Schalkwijk vindt daar plaats. Hier verrijzen de komende jaren duizenden woningen in de Europawegzone. Het is logisch om juist hier, op veilige loop- en fiets­

10

afstand van de nieuwe woningen, meer basisonderwijs te ondersteunen. Daarom onderzoeken we hoe we het basisonderwijs op stadsdeelniveau kunnen organi­ seren.

Boerhaavewijk mist een aantrekkelijke, centrale ontmoetingsruimte

Bij participatiegesprekken gaven bewoners in de Boerhaavewijk aan een centrale ontmoetingsplek – een ‘hart’ – in de wijk te missen. De bestaande ontmoetings­plekken en voorzieningen liggen verspreid langs de Flo­ris van Adrichemlaan, waardoor ze elkaar nauwelijks versterken. Gebruikers van verschillende voorzieningen komen elkaar hierdoor weinig tegen. Ook sluiten ontmoetingsplekken, zoals speel- en sportplekken, niet goed aan bij de behoeften van de gebruikers en zijn ze verouderd. Daardoor worden ze niet goed gebruikt.

De Floris van Adrichemlaan vormt een barrière in de wijk

De Floris van Adrichemlaan snijdt dwars door de Boerhaavewijk en vormt voor voetgangers en fietsers een obstakel tussen het noorden en zuiden van de wijk. De weg is breed en hoofdzakelijk ingericht voor doorgaand auto- en busverkeer. Bewoners ervaren overlast van te hard rijdende auto’s, terwijl de Floris van Adrichemlaan – buiten de spits om – eigenlijk weinig wordt gebruikt. De verbindingen voor fietsers en voetgangers vanuit de omliggende buurten sluiten niet goed aan op de Floris van Adrichemlaan en op de aanwezige voorzieningen.

De Floris van Adrichemlaan is geen fijne route en voelt onveilig

Voor wandelaars en fietsers is de Floris van Adrichemlaan onprettig en voelt het onveilig, zeker in de avond­uren. De weg zelf neemt veel ruimte in, het asfalt

strategy x design

overheerst en de afstand tot de gebouwen is relatief groot. ‘s Avonds is er weinig levendigheid op straat, op de (afgesloten) schoolpleinen en in de aanliggende bebouwing. Het onbestemde groen met ‘verstopte’ gebouwen daartussen, geeft mensen een onaangenaam gevoel.

en het openbaar groen te verbeteren. Een bredere aanpak maakt het daarnaast mogelijk een aantrek­ kelijke centrale ontmoetingsruimte te maken, waar alle wijkbewoners kunnen ontspannen, sporten, bewegen en spelen.

Ook de drie flats aan de noordzijde staan op betrekkelijk grote afstand van de Floris van Adrichemlaan en de gesloten bergingen in de plinten dragen bij aan een onveilig en anoniem gevoel, zowel ‘s avonds als overdag. Er zijn weinig ogen op straat en er is nauwe­ lijks sociale controle. Hierdoor is de omgeving geen fijne plek om te verblijven, te wandelen of te fietsen.

2.3 Visie

Het gebied is verhard, versnipperd en bevat weinig kwalitatief groen

Op de luchtfoto lijkt de Floris van Adrichemlaan met haar plantsoenen en hoofdbomenstructuur behoorlijk groen, maar in de praktijk valt dit tegen. De ruime opzet van de voorzieningenstrook en de verkeersinfra­ structuur, maakt dat er veel restruimtes zijn die slecht of niet benut worden en schraal zijn ingericht. De schoolpleinen zijn ook grotendeels verhard en het aanwezige groen heeft weinig recreatieve- en ecologische waarde. Het gebied is vanwege al deze verharding onvoldoende klimaatadaptief en dus gevoelig voor wateroverlast en hittestress. Er is een opgave om oppervlaktewater toe te voegen, de hoofdbomenstructuur te versterken en invulling te geven aan een ecologische verbinding langs de Floris van Adrichemlaan. Door de opgave breder aan te pakken dan alleen het vernieuwen van de scholen en wijkcentra, kunnen we iets doen aan de barrièrewerking en de onveilige uit­­ straling van de Floris van Adrichemlaan. Ook ontstaan mogelijkheden om de kwaliteit van de openbare ruimte

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 2. Opgaven en visie

De gemeentelijke visie is de uitkomst van gemeentelijke beleid, onderzoeken en adviezen, en de inbreng van bewoners en plaatselijke belanghebbenden. De visie is uitgewerkt aan de hand van de Omgevingsvisie Haarlem 2045. Die geeft de globale ontwikkelrichting van de stad aan en maakt daarbij onderstaande zes strate­gische keuzes. Deze keuzes borgen dat de schaarse ruimte optimaal wordt benut, de verschillende opgaven een plek krijgen en Haarlem een aantrek­ kelijke en fijne stad blijft.

Mengen & verdichten De Floris van Adrichemlaan verandert van een monofunctionele voorzieningenstrook en verharde verkeersader naar een aantrekkelijke en groene ontmoetingsplek voor de hele wijk. Daarbij willen we functies ­men­­gen (winkels, voorzieningen en woningen) en ruimtes meervoudig gebruiken (ruimtes geschikt voor meer­ dere gebruikers, een sporthal boven op het wijkcentrum, groen en zonnepanelen op daken) om de schaarse ruimte zo goed mogelijk te benutten. Door ­bestaan­­­de voorzieningen samen te voegen, te groeperen en te stapelen, ontstaat ruimte voor een wijkpark en de bouw van aanvullende voorzieningen en woningen. Zo ontstaat een gemengd gebied met een levendig wijkcentrum én plekken voor rust en

11

ontspanning. Een goede balans tussen bebouwing en openbare ruimte is hierbij uitgangspunt. Dit betekent dat we niet inzetten op zoveel mogelijk voorzieningen en woningen, maar juist ruimte maken voor (kwalitatief) groen en water. Bewoners uit de hele Boerhaavewijk profiteren van de aanleg van een park met aantrekkelijke wandel- en fietsroutes. Aan de zuidkant van het wijkpark (en tegen de plint van de noordelijke flats) is ruimte voor de bouw van woning­en. Door voorzieningen en woningen rondom het park toe te voegen wordt de (sociale) veiligheid vergroot en brengt extra levendigheid. De woningbouw draagt ook bij aan de Haarlemse woningbouwopgave. In lijn met het woonbeleid komen er woningen die verschillen in maat, type en prijs en aantrekkelijk zijn voor verschillende doelgroepen. De nabijheid van voorzieningen maakt de woningen vooral geschikt senioren (doorstromers), maar ook voor (kleine) gezinnen en starters. De woningen moeten zich onderscheiden van de bestaande woningvoorraad in Boerhaavewijk, zodat een meer diverse woningvoorraad ontstaat. De voormalige Moeder van de Verlosserkerk blijft behouden en kan interessant zijn voor een woon­collectief gericht op zorg en gemeenschapszin. Indien de Don Boscoschool verhuist (zie: Buurtgericht ontwikkelen), dan kan het oude schoolgebouw mogelijk omgevormd worden tot atelier­woningen voor kunstenaars.

Mobiliteitstransitie De Haarlemse mobiliteitstransitie (minder autoverkeer, meer lopen, fietsen en ov) gaat ook niet voorbij aan de Floris van Adrichemlaan. Doordat het ooste­lijke deel van de Floris van Adrichemlaan autovrij wordt, ontstaat ruimte voor een groot wijkpark. Alleen de plaat-

strategy x design

selijke bus, fietsers en voetgangers zullen dit park nog doorkruisen. Uit verkeersonderzoek blijkt dat weinig auto’s van laan gebruikmaken. Het autovrijmaken van het oostelijke deel van de Floris van Adrichemlaan zal daarom niet leiden tot grote verkeerstoename in de omliggende straten en wegen. Verder heeft deze ingreep een gunstig effect op de doorstroming van de kruisingen met de Amerikaweg en de Europaweg. Zie voor de onder­bouwing het mobiliteitsplan in bijlage 5. Vanuit de omliggende straten wordt het park en de voorzieningen straks goed toegankelijk voor voetgangers en fietsers. Ook omliggende bestemmingen zoals Centrum Schalkwijk en de Groene Zoom zijn straks beter bereikbaar voor langzaam verkeer. De voorzieningen en nieuwe woningen zijn goed bereikbaar met de auto maar deze wordt wel zo veel mogelijk uit het zicht in garages onder de gebouwen geparkeerd. Door deelmobiliteit (deelauto’s en -scooters) en dubbelgebruik van (parkeer)ruimten te stimuleren, mikken we op een vervoerssysteem dat past bij de vraag van bewoners en bezoekers. Bevoorrading en andere commercieel verkeer vangen we op aan de randen van het plangebied.

Buurtgericht ontwikkelen De gemeente wil sterke wijkvoorzieningen voor de (dagelijkse) behoeften van bestaande en toekomstige wijkbewoners. Boerhaavewijk krijgt een eigen wijkcentrum met onder andere een Huis van de Wijk ter vervanging van de Kleine- en Grote Ringvaart. Ook komt er een sporthal die bruikbaar is voor diverse sportverenigingen en gymlessen van de basisscholen in de buurt. Tegenover het Huis van de Wijk komt een

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 2. Opgaven en visie

Integraal Kind Centrum (IKC) ter vervanging van basisschool De Globe. Iets zuidelijker wordt basisschool De Wadden ook vervangen door een nieuw IKC (IKC Valeo). Voor de toekomstige behoefte aan basisonderwijs in de (oude) Boerhaavewijk volstaan deze twee IKC’s met een gezamenlijke capaciteit van achthonderd leerling­en. Met de betrokken schoolbesturen onderzoekt de gemeente momenteel de toekomst van de Don Boscoschool. Blijft deze op de huidige locatie, wordt de school onderdeel van een van de twee nieuwe IKC’s of wordt de school verplaatst naar of bij de Europaweg­ zone? Dit laatste kan bijdragen aan het beter sprei­den van scholen over Schalkwijk aangezien daar veel nieuwe woningen gebouwd worden. Spaarnesant, bevoegd gezag van de twee speciale basisscholen Dumont en Satelliet, heeft vanwege onderwijskundige en organisatorische overwegingen besloten beide vestigingen samen te voegen op de locatie aan de Albert Scheitzerlaan in Molenwijk om op die wijze de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Naast deze maatschappelijke voorzieningen biedt de ontwikkeling ook ruimte aan kleinschalige bedrij­vigheid gericht op plaatselijke vraag, zoals een bakker, bloemist, kapper, enzovoort. Dit commerciële aanbod is van belang voor een aantrekkelijk, divers en compleet wijkcentrum en schept plaatselijke en bij de wijk passende werkgelegenheid.

De bedrijvigheid wordt geconcentreerd in de omgeving van de bestaande supermarkt en het wijkcentrum, zodat de maatschappelijke en commerciële functies elkaar kunnen verster­ken. Bijlage 6 geeft het geadviseerde (aanvullende) commerciële programma. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de toe­ komst van de voormalige Moeder van de Verlosser­kerk

12

en woonzorgcentrum Schalkweide, beide liggen aan de oostzijde van het nieuwe wijkpark en zijn geen gemeentelijk eigendom. Schalkweide zou naast een buurtbroedplaats en werkruimten in het voorgebouw, tijdelijk spoedzoekers kunnen huisvesten. De verschillende voorzieningen in het gebied versterken elkaar en vormen zo logische ontmoetings­plekken voor de wijkbewoners. Zij kunnen er terecht voor een boodschap, een kop koffie, om te sporten of om gewoon een rondje te lopen. Kinderen gaan er naar school en kunnen in het park buitenspelen. In het wijkpark en het wijkcentrum is voor iedereen iets te vinden, te doen of te beleven. Het wijkpark bevat naast veel groen en water ook ontmoetings- en verblijfplekken en sport- en speelplekken voor verschillende leeftijden en doelgroepen. Ook is er ruimte voor een doe- en buurtmoestuin, mogelijk samen met schooltuinen. De programmering van het Huis van de Wijk met de sporthal is uiteenlopend en sluit aan op de verschillende behoeften uit de wijk en biedt sociale-, educa­tieve-, zorg-, welzijns-, culturele en sportactiviteiten. Het is belangrijk dat de relatie worden gelegd met de bestaande en toekomstige maatschappelijke (zorg-) partners in de Boerhaavewijk, zoals het Hof van Jacob, Schalkweide en de scholen.

Het breder programmeren van de voorzieningen – door bijvoorbeeld ook activiteiten in de avond mogelijk te maken – kan bijdragen aan een beter gebruik van de voorzieningen en meer levendigheid in het hart van de wijk. In bijlage 7 wordt dieper ingegaan op de maatschappelijke voorzieningen in de Boerhaavewijk en hoe deze op elkaar worden afgestemd.

strategy x design

Vergroenen & Vernatten Door de Floris van Adrichemlaan af te sluiten voor autoverkeer, slimmer om te gaan met de ruimte en alleen waar nodig verharding aan te leggen, ontstaat ruimte voor een centraal gelegen wijkpark met een stevige groensamenstelling. In het wijkpark komt veel ruimte voor bomen, struiken en lage beplanting. De bestaande bomen worden zoveel mogelijk behouden of verplant. Ook ontstaat ruimte voor oppervlaktewater met veel waterbergend vermogen, verdeeld over meerdere met elkaar verbonden waterpartijen met natuurvriendelijke oevers. Dit water sluit in het westen aan op de Floris van Adrichemgracht en vervolgens de Amerikavaart. Het gebied is straks belangrijk voor de waterberging van heel Boerhaavewijk en heeft voldoen­de capaciteit om het ontkoppelen van het hemel­waterriool in Boerhaavewijk Noord en ook piekbuien op te vangen. Het groen en het water zorgen bovendien voor een aangenaam klimaat. Er zijn straks zonnige en schaduwrijke plekken; een fijne en gezonde omgeving voor mens en dier. Waar mogelijk gaat vergroenen en vernatten samen met andere ruimtelijke opgaven; zoals sporten en spelen (zie: Bevorderen gezonde leef­omgeving). Het wijkpark wordt verbonden met de ‘Groene Zoom van Schalkwijk’ en de Amerikavaart. De groen­structuur wordt versterkt met extra bomen en beplantingen die aansluiten op de bestaande soorten van de ecologische verbinding.

Het is de ambitie om de Floris van Adrichemlaan een duurzaam onderdeel te maken van het Schalkwijkse ecosysteem. Wat daarvoor nodig is, is een combinatie van vergroening van de openbare ruim­­ te, natuurinclusieve oevers, vitale bodem, vergroen­ing van daken en gevels en ruimte voor nest­ locaties in gebouwen. Het doel is om bestaande soorten

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 2. Opgaven en visie

in het gebied te behouden en nieuwe soorten aan te trekken. De inspiratiegids Natuurinclusief ontwikkelen geeft hiervoor de handvatten.

Bevorderen gezonde leefomgeving Het centrale wijkpark wordt goed aangesloten op de bestaande en nieuwe routes vanuit de omliggende buurten. We zetten in op een beweegvriendelijke openbare ruimte. Obstakels zoals parkeerplaatsen worden weggenomen, zodat voorzieningen en park goed toegankelijk zijn. Een wandeling naar het wijkcentrum kan straks gecombineerd worden met een wandeling door het park. Een park met allerlei plekken om te ontspannen, spelen, bewegen en sporten. Hiermee spelen we ook in op de toenemende behoefte om (on)georganiseerd te sporten in de openbare ruim­­ te. Er komt ruimte voor speelplekken voor kinderen van diverse leeftijden, en bij voorkeur ook voor een toegankelijke speelvoorziening voor kinderen met een beperking. De voorzieningen en de woningen rond­om het park maken dat het ook in de avonduren een prettige en veilige plek blijft. Met het omvormen van de Floris van Adrichemlaan tot wijkpark met langzame verkeerroutes wordt de Groene Zoom eigenlijk bij de Boerhaavewijk gehaald en via de Kennedylaan en de Belgiëlaan tot aan het Spaarne doorgetrokken.

Ruimte voor de energietransitie Ter voorkoming van het verder opwarmen van de aarde moeten we anders met onze energievoorziening omgaan. Dit brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee, zoals netcongestie en een boven- en ondergrondse ruimtevraag. Door ons te richten op een lage

13

energievraag, aardwarmte en zonne-energie, willen we de gebouw­­ en in het gebied minimaal energieneutraal maken en wellicht zelfs energiepositief. We ontwerpen gebouwen met een zodanige overmaat dat de openbare ruimte gevrijwaard blijft van trafo’s en andere facilitaire bouw­werken.

Gebouwd programma (bruto vloeroppervlak) Huis van de wijk

Multifunctionele ontmoetings-, praktijk en kantoorruimte met ondersteunende horecafunctie. Geschikt voor verschillende buurt-, welzijns- en zorgactiviteiten door verschillende maatschappelijke organisaties. Functioneel en programmatisch gekoppeld aan de sporthal.

1.100m2

Sporthal

Multifunctionele sporthal bestaande uit drie zaaldelen met opslag en andere ondersteunende ruimtes. Te gebruiken door sportverenigingen, nabijgelegen basisscholen en voor andere activiteiten.

1.950m2

IKC

Integraal kindcentrum voor 400 leerlingen met kinderdagverblijf en opvang Buitenruimte IKC (exclusief fietsparkeren).

2.800m2 1.500m2

(Tijdelijke) broedplaats

Het voorgebouw van Schalkweide wordt mogelijk een tijdelijke broedplaats voor een diversiteit aan maatschappelijke en culturele functies.

3.000m2

Dagelijkse winkel

Ondersteunende winkel zoals een bakker, slager, delicatessenzaak, drogist, etc. niet zijnde supermarkt.

50m2

Horeca

(Uitbreidings-) ruimte voor wijkgerichte horeca.

50m2

2.4 Programma

Dienstverlening

Wijkgerichte dienstverlenende bedrijvigheid zoals kapper, schoonheidssalon, etc.

200m2

In het gebied spelen veel verschillende belangen en ambities, maar de fysieke ruimte is beperkt. Dit betekent dat we (scherpe) keuzes moeten maken met als inzet een goed werkend gebied en een veilige, toeganke­lijke, aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. Een belangrijk onderdeel van een gebiedsontwikkeling zijn de gebouwen en de openbare ruimte, maar nog belang­ rijker is hoe deze gebouwen worden benut en hoe de openbare ruimte straks wordt gebruikt. De mensen en hun behoeften, ontmoetingen en ervaringen maken uiteindelijk de plek. De bijbehorende ruimte­vraag, die voortkomt uit de opgaven en de visie, vertaalt zich naar het volgende programma:

Woningen

In totaal is er ruimte voor circa 220 woningen conform het Haarlems woonbeleid (40/40/20). Onderdeel van het woonprogramma is een wooncollectief voor mensen die voor elkaar zorgen en gemeenschapszin creëren, met een centrale ontmoetingsruimte. Bijvoorbeeld in de Moeder van de Verlosserkerk.

19.400m2

Parkeren

Fiets- en autoparkeren voor de verschillende voorzieningen en woningen zo veel mogelijk op eigen terrein op basis van de nota Parkeernormen. Stalling fietsen bij (hoofd)entrees van de gebouwen.

Nader uit te werken bij DO SP

De gemeente Haarlem wil toekomstgericht, gezond en natuurinclusief ontwikkelen. Dit betekent dat we inzetten op het gebruik van gezondere (niet toxische) en natuurlijke bouwmaterialen, die bovendien deels of geheel herbruikbaar zijn (circulair). Bovendien zijn er kansen om bestaande vastgoed te behouden en nieuw leven in te blazen. Concreet gaat dit om de gebouwen van de Dumontschool, Schalkweide en Moeder van de Verlosserkerk en de Don Boscoschool, mocht de school verplaatst worden.

strategy x design

Programma openbare ruimte (oppervlakten op basis van schetsontwerp) Water

Oppervlaktewater voor waterberging met natuurlijke, kindvriendelijke oevers.

4.000m2

Groen

Groene parkruimte met bomen, struiken, vaste planten en (bloemrijke) gazons.

19.000m2

Verharding

Fiets- en wandelpaden, pleinruimte en overige ontmoetingsplekken.

11.000m2

Sport- en speelplekken

Formele en informele sport- en speelplekken en aanleidingen voor verschillende doelgroepen en leeftijden om te bewegen, sporten en spelen.

Nader uit te werken bij DO SP

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 2. Opgaven en visie

14

3. Stedenbouwkundig schetsontwerp 3.1 Inleiding

3.2 Ontwerpuitgangspunten

De verouderde voorzieningenstrook langs de Floris van Adrichemlaan zal omgevormd worden tot een hart van voorzieningen voor de Boerhaavewijk. Tegelijkertijd wordt de openbare ruimte een centraal gelegen wijkpark. In dit hoofdstuk zetten we uiteen hoe het plangebied er op hoofdlijnen uit gaat zien. Na vaststelling van dit PvEL werken we het stedenbouwkundig schetsontwerp uit tot definitief stedenbouwkundig plan met beeldkwaliteitsplan. Samen met dit PvEL geven deze plannen de kaders voor de ontwerpen van gebouwen en openbare ruimte.

Als uitwerking van de opgaven en visie zoals beschreven in hoofdstuk 2, zijn voor dit stedenbouwkundig schetsontwerp de volgende uitgangspunten gebruikt: 1. Het Huis van de Wijk, sporthal en het IKC komen dicht bij de bestaande winkels, waardoor een compact en levendig wijkcentrum rond een wijkplein ontstaat. 2. De Floris van Adrichemlaan wordt omgevormd tot centraal wijkpark met waterpartijen, behoud van zo veel mogelijk bomen en aanplant van nieuwe bomen. 3. Het park biedt ruimte om te ontmoeten, spelen, sporten en ontspannen.

4. In het park worden aangename wandel- en fietspaden aangelegd, met een route van oost naar west, en routes van noord naar zuid en richting Centrum Schalkwijk. 5. Het plein en park worden omzoomd door bestaande en nieuwe gebouwen, waaronder voor­ zieningen, bedrijvigheid en woningen met een actief programma in de plint. Dit bevordert de levendigheid van het park en het sociaal toezicht. 6. De voorzieningen en (nieuwe) woningen rondom het park blijven goed bereikbaar met de auto.

Compact en levendig wijkcentrum

Centraal wijkpark

Ontmoeten, spelen, sporten ontspannen

Aangename wandel- en fietspaden

Levendige plinten rond plein en park

Auto rondom het park

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

15

3.3 Aansluiten op de Boerhaavewijk Verbonden hart van de wijk

De Floris van Adrichemlaan wordt vanaf de Roorda­ straat tot de Professor Eijkmanlaan vrijgemaakt van autoverkeer. Dit heeft invloed op het autoverkeer door de Boerhaavewijk. Alle woningen en voorzieningen blijven bereikbaar vanaf de wijkentrees en via de omliggende straten als de Professor Donderslaan en Louis Pasteurstraat. De busroute (lijn 3) zal via de Floris van Adrichemlaan blijven rijden. De bus doorkruist het gebied gemiddeld vier keer per uur. Daardoor kan de bus gebruikmaken van de brede oost-west gecombineerde bus-/fietsroute door het park. Er blijven twee bushaltes aan de Floris van Adrichemlaan, bij het vernieuwde wijkcentrum en bij Schalkweide. De brandweer moet vanaf de Floris van Adrichemlaan kunnen blijven uitrukken. Dit zal voornamelijk richting het westen zijn, naar de Amerikaweg, via de bestaande wegen. Uitrukken richting het oosten kan via de gecombi­neerde bus-/fietsroute door het park. Door het park worden noord-zuidroutes voor voetgangers en fietsers aangelegd die goed aansluiten op de omliggende straten. Door dit fijnmazig netwerk van fiets- en wandelpaden, wordt bewegen in de wijk gestimuleerd. Het mobiliteitsplan geeft een onderbouwing en gaat dieper in op bovenstaande mobiliteitsaspecten, zie bijlage 5. Overzichtskaart bereikbaarheid Boerhaavewijk per auto en bus

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

16

Verbonden groenblauw raamwerk

Het nieuwe park wordt een duurzame ecologische verbinding tussen het groen langs de Amerikavaart en het veenweidelandschap van de Poelpolder. Hierdoor draagt het bij aan het versterken van de Haarlemse hoofdgroenstructuur. Daarnaast biedt het park ruimte aan de waterbergingsopgave voor de wijk door het toevoegen van oppervlaktewater. Deze waterpartijen sluiten via duikers aan op de watergang aan het begin van de Floris van Adrichemlaan en de Amerikavaart. De waterpartijen krijgen natuurlijke oevers met hoge ecologische waarde. Een belangrijk uitgangspunt is het behoud van bestaande bomen. Deze worden zoveel mogelijk ingepast in het ontwerp en worden onderdeel van de groenstructuur. Ook is er ruimte voor de aanplant van veel nieuwe bomen.

Overzichtskaart groenblauwe verbindingen Boerhaavewijk

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

17

3.4 Het ruimtelijk ontwerp Compact wijkcentrum

In het ontwerp is ruimte voor een Huis van de Wijk, een sporthal, een IKC, kleine ruimtes voor commerciële voorzieningen en woningen. De wijkvoorzieningen worden zoveel mogelijk bij elkaar gezet aan de westkant van het projectgebied, aansluitend op het kleine winkelcentrum op de hoek van de Professor Donders­ laan en de Floris van Adrichemlaan. Het compacte wijkcentrum dat hierdoor ontstaat, ligt op een plek waar verschillende routes voor fietsers en voetgangers vanuit de wijk samenkomen, en dicht bij de bushalte. Nieuw wijkplein Het Huis van de Wijk met daarboven de sporthal en het IKC zitten aan een plein dat ruimte biedt aan allerlei buitenactiviteiten. Door de knip in de Floris van Adrichem­laan kan het noordelijk deel van de Ramaer­ straat autovrij worden ingericht. Hierdoor ontstaat een wijkplein. Het plein sluit aan op het park en krijgt aan die zijde een groene inrichting met behoud van bestaande bomen. Huis van de Wijk en sporthal Mogelijk kan het schoolgebouw (de Prof. Dumontschool) worden getransformeerd tot het nieuwe Huis van de Wijk. Boven op dit Huis van de Wijk kan de sporthal komen. Een andere optie is volledige sloop en nieuwbouw op deze locatie. Bijlage 8 geeft een eerste idee van dit gecombineerde wijkgebouw.

De naastgelegen brandweerkazerne blijft in gebruik, maar mocht de brandweer ooit naar een nieuwe kazerne verhuizen, dan kan in het oude gebouw een functie komen die past bij de overige functies in het wijkcentrum.

strategy x design

Integraal Kind Centrum Het nieuwe IKC grenst ook aan het wijkplein. Aan de andere zijde is de school met buitenruimte gericht op het wijkpark. De overgang van schoolplein naar park wordt op een zachte manier vormgegeven. Het schoolplein wordt zo groen mogelijk ingericht met behoud van bestaande bomen. Fietsparkeren gebeurt op eigen terrein. Hiervoor is ruimte aan de zuidzijde van de school aan de Semmel­ weisstraat. Personeel parkeert in de buurt of in de gemeenschappelijke parkeervoorziening achter het Huis van de Wijk, onder de sporthal. Het blijft mogelijk om kinderen met de auto te halen en te brengen.

Nieuwe woningen rondom het park

Er kunnen ongeveer 220 nieuwe woningen worden bijgebouwd rondom het park. Deze woningen zorgen voor levendigheid en sociaal toezicht op de openbare ruimte. De nieuwe gebouwen geven ook een heldere grens aan de parkruimte. Woonclusters aan de Semmelweisstraat Aan de zuidzijde van het park, aan de Semmelweisstraat, komen drie woonclusters. Tussen deze blokken komen groene entrees naar het park met een breedte van 20 meter, zodat voldoende vergroening van deze entrees mogelijk is. Ook biedt het ruimte voor (semi-) private buitenruimtes voor de aangrenzende woning­en. Twee woonclusters bestaan uit twee L-vormige gebouw­ en die een gemeenschappelijke binnentuin omsluiten. Aan een kant sluiten deze gebouwen aan op de Semmelweisstraat, aan de andere zijde grenzen de woningen aan het park. Als de Don Bosco-

school verhuist naar een andere plek (zie hoofdstuk 2), dan zou het vrijgekomen schoolgebouw omgebouwd kunnen worden naar (atelier)woningen, mogelijk met een extra verdieping erop. Het derde wooncluster is een gesloten bouwblok met een gemeenschappelijke binnentuin. Autoparkeren kan binnen deze woonblokken in een halfverdiepte parkeergarage onder twee woongebouwen. Boven deze garage komt een groen leefdek, zodat de auto’s niet zichtbaar en hoorbaar zijn in de bovengelegen woningen. Een halfverdiepte parkeeroplossing is niet mogelijk bij het wooncluster in het omgebouwde schoolgebouw. Dit kan alleen wanneer het schoolgebouw gesloopt wordt. Moeder van de Verlosserkerk De kavel van de Moeder van de Verlosserkerk kan een wooncollectief worden, waarbij de kerkzaal wordt ingericht als centrale ontmoetingsruimte voor bewoners of voor een andere maatschappelijke bestemming. Dit wooncomplex sluit in volume en hoogte aan op de drie woonclusters. Plintwoningen aan noordzijde van het park Aan de noordzijde van het park staan drie galerijflats van woningcorporatie Pré Wonen. Op de begane grond hebben deze flats bergingen met een blinde gevel richting het park. Om het park ook aan de noordzijde te verlevendigen, wordt hier een rij woningen van één bouwlaag tegen de bergingen geplaatst. Deze woning­ en hebben een entree en voortuin aan het park.

Dit zorgt voor een aangename buffer tussen de woningen en het park.

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

18

Stedenbouwkundig schetsontwerp Dit schetsontwerp laat op hoofdlijnen zien hoe de Floris van Adrichemlaan en aanliggende bebouwing eruit gaat zien. Het is een eerste schets en nog geen exact ontwerp. Het geldt als vertrekpunt voor de verdere uitwerking tot een definitief stedenbouwkundig plan waarna de gedetailleerde ontwerpen voor de openbare ruimte en de gebouwen opgesteld worden. Aan deze kaart kunnen geen rechten ontleend worden.

Louis Pasteurstraat

Roordastraat

Ontwerp indien de Don Boscoschool op de huidige plek blijft

Ekamastraat

Schalkweide

Floris van Adrichemlaan

Fietspad en busbaan

wijkpark

bestaande supermarkt

Moeder van de Verlosser kerk

horeca winkel

IKC

wijkplein Huis van de Wijk

Professor

met sporthal

Semmelweisstraat

n

Professor Donderslaan

Ramaerstraat

a Eijkmanla

Niels Finsenstraat

IKC Valeo (De Wadden)

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

19

dienstverlening

bestaande supermarkt horeca en dagwinkel

plintwoningen Ontwerp indien de Don Boscoschool op de huidige plek blijft

Schalkweide broedplaats?

Stedenbouwkundig schetsontwerp Dit schetsontwerp laat op hoofdlijnen zien hoe de Floris van Adrichemlaan en aanliggende bebouwing eruit gaat zien. Het is een eerste schets en nog geen exact ontwerp. Het geldt als vertrekpunt voor de verdere uitwerking tot een definitief stedenbouwkundig plan waarna de gedetailleerde ontwerpen voor de openbare ruimte en de gebouwen opgesteld worden. Aan deze kaart kunnen geen rechten ontleend worden.

Huis van de Wijk met sporthal Integraal kindcentrum

nieuwe woonclusters Moeder van de Verlosserkerk

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

20

Aansluiting woningen - openbare ruimte We streven naar zachte overgangen van gebouwen naar de openbare ruimte. Woningen liggen zo direct mogelijk aan het park, waardoor bewoners vanuit hun woning het park kunnen bereiken. Er is ruimte voor een kleine buitenruimte in de vorm van een terras. De school krijgt een schoolplein dat gericht is op het park en met een zachte overgang naar het park.

Collectieve woonhoven In de nieuwe woonclusters aan de Semmelweisstraat worden gemeenschappelijke, groene woonhoven aangelegd. Deze zijn in eerste plaats bedoeld als ontsluiting van de rondom gelegen woningen, maar krijgen ook verblijfskwaliteit en bieden ruimte voor bewoners om elkaar te ontmoeten.

Plintwoningen Pre Wonen

Herinrichting wijkpark

Rooilijnen Er worden in dit stedenbouwkundig schetsontwerp verschillende rooilijnen en afstanden voorgesteld om de kwaliteit van de openbare ruimte te garanderen. Deze rooilijnen worden in het definitief stedenbouwkundig ontwerp (dat we maken na vaststelling van dit PvEL) vastgelegd in een spelregelkaart.

Nieuw wooncluster

Schematische volumeopbouw van het nieuwe programma aan het park

Schematische volumeopbouw van een nieuw wooncluster in het park

strategy x design

Doorsnede van het wijkplein met aan weerszijde voorzieningen

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

21

3.5 De openbare ruimte Naast het vernieuwen van de voorzieningen en het opzetten van een compact en levendig wijkcentrum, vormt het verbeteren van het gebruik en de kwaliteit van de openbare ruimte het derde uitgangspunt van het ontwerp. Die openbare ruimte bestaat uit een centraal wijkpark en -plein, waar ruimte is voor ontspanning, ontmoeting, beweging en spelen. Een centrale en aaneengesloten groene ruimte is nodig om de wijk leefbaar te houden en voor klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit.

waterpartij

Het wijkpark

Tussen de Roordastraat in het westen en de Prof. Eijkmanlaan in het oosten wordt de Floris van Adrichemlaan omgevormd tot wijkpark. De toegangswegen naar het park worden zorgvuldig vormgegeven en omgeven door bestaande en nieuw te ontwikkelen gebouwen. Ze sluiten aan op groene verbindingen en loop- en fietsroutes in de wijk. Het wijkpark is de centrale ontmoetingsruimte in de wijk en biedt ruimte voor vele vormen van gebruik. Bewoners en gebruikers kunnen er sporten, spelen en recreëren. Er komen speel- en sportvoorzieningen voor verschillende doelgroepen. Denk aan plekken met sporttoestellen, een speeltuin voor verschillende leeftijden, gymnastiek voor ouderen, een grasveld voor overige spellen en bankjes voor ontspanning.

buurtmoestuin?

wijkplein

woonhof

sport- en speel faciliteiten

Overzichtskaart openbare ruimte

Het wijkplein

Aan de westzijde van het projectgebied, tussen het Huis van de Wijk, de sporthal en het IKC, ligt het nieuwe wijkplein. Dit plein is autovrij en deels groen ingericht. Dit plein kan voor de drie voorzieningen als buitenruimte dienen. Ook kunnen er wijkactiviteiten plaatsvinden. Het noordelijk deel van het plein sluit meer aan bij het park en krijgt een groenere inrichting. Hier is ruimte om te ontspannen en elkaar te ontmoeten.

strategy x design

Wijkpark met sport- en speelfaciliteiten voor elke doelgroep

Groen wijkplein met verblijfskwaliteit

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

22

3.6 Impressies

Impressie van het wijkpark met links de flats van Pré Wonen en rechts de nieuwe woonclusters

23

Impressie van het wijkplein met links het Huis van de Wijk met sporthal en rechts het IKC

24

Impressie van een zuidelijke parkentree tussen de bestaande woningen en nieuwe woonclusters

25

3.7 Themakaarten Gebouwhoogten

Aan de Semmelweisstraat wordt de nieuwe bebouw­ing maximaal drie lagen hoog. Zo wordt goed aangesloten op de hoogte van de bestaande rijwoningen aan de zuidkant van de straat en komt er voldoende daglicht in de collectieve binnenhoven van de nieuwe clusters. Aan het park worden de woongebouwen vier bouwlagen hoog. Hierdoor wordt schaduwwerking in het park zoveel mogelijk beperkt, maar wordt het park wel omringd door nieuwe bewoners die bijdragen aan levendigheid en sociaal toezicht. Ook de voorzieningen sluiten in hoogte zo veel mogelijk aan op de omgeving.

Commerciele ruimte

IKC

Plintwoningen Schalkweide

Sporthal Bouwlagen bestaand gebouw

Huis van de Wijk

Bouwlagen nieuw gebouw Bestaand gebouw context Bestaand gebouw brandweer

Wooncluster

Mogelijk behoud gebouw Dumont Mogelijk behoud gebouw Don Bosco Behoud kerk en toren Voorziening maatschappelijk Voorziening commercieel Nieuwe woningen

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

26

Voet- en fietspaden

Door het park worden wandelpaden aangelegd die goed aansluiten op de omliggende straten. Door dit fijnmazig netwerk wordt bewegen in de wijk gestimuleerd. Dwars door het park wordt een breed fietspad aangelegd als onderdeel van de doorgaande fietsroute tussen het Spaarne en de Groene Zoom. Ook worden meerdere noord-zuidroutes gecreëerd.

Looproutes wijk Looprondje park Plein/ontmoetingsruimte

Hoofdfietsroute Dwars door Schalkwijk Doorgaande fietsroute wijk Indicatie inpandige fietsenstalling

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

27

Openbaar vervoer en autoverkeer

De bus (lijn 3) blijft door Floris van Adrichemlaan blijven rijden over het brede fietspad door het park. Er blijven twee bushaltes aan de Floris van Adrichemlaan: bij het vernieuwde wijkcentrum en bij Schalkweide.

Floris van Adrichemlaan

Busbaan en fietspad

an

anla Prof. Eijkm

De Floris van Adrichemlaan wordt vanaf de Roorda­ straat tot de Professor Eijkmanlaan vrijgemaakt van autoverkeer. Alle woningen en voorzieningen blijven bereikbaar vanaf de wijkentrees en via de omliggende straten als de Professor Donderslaan en Louis Pasteurstraat.

Louis Pasteurstraat

Ekamastraat

Bus over autorijbaan Bus over verbreed fietspad in het park Bushalte

Autovrij park

Wijktoegangsweg Buurttoegangsweg Autoparkeren maaiveld

Semmelweisstraat

Autoparkeren binnen bouwblok Logistieke toegangsweg Uitruk brandweer

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

28

Waterpartijen

Het wijkpark biedt ook ruimte aan waterpartijen voor de wateropgave in de wijk. Naast de functie als waterberging verhoogt het water de verblijfskwaliteit van het park en bieden de natuurvriendelijke oevers allerlei speelmogelijkheden. De route van busbaan met fietspad wordt zo vormgegeven dat het water een vrijere vorm krijgt met grote aaneengesloten oppervlakken. Met duikers worden de verschillende vijvers met elkaar verbonden. Hierbij moet rekening worden gehouden met bestaande kabels en leiding­en en waardevolle bomen. De waterpartijen krijgen daarnaast zoveel mogelijk zachte oevers om de (ecologische) waarde van het water te vergroten.

Bestaand water Nieuw water binnen projectgebied Nieuw water buiten projectgebied Verbinding via duiker Indicatie nieuw water buiten projectgebied

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

29

Bomen

In het projectgebied staan veel bomen. Van deze bomen is de kroondiameter, levensverwachting en verplantbaarheid in kaart gebracht (zie bijlage 10). In het ontwerp is zo veel mogelijk rekening gehouden met het behoud van gezonde bomen. Daarnaast is veel nieuwe aanplant mogelijk in het nieuwe park en op het plein. Bij de verdere uitwerking van de gebouwen en openbare ruimte moet het behoud van gezonde bomen ­ver­­der worden onderzocht. Op basis van de Nulmeting bomen (bijlage 10) blijkt het plan effect te hebben op 66 bomen waarvan 36 ouder dan 50 jaar. 14 van deze bomen zijn recent geplant en kunnen verplaatst worden. Voor de overige 52 bomen wordt nog nader onderzoek gedaan of deze ook verplaatst kunnen worden (dit wordt gedaan als onderdeel van het definitief stedenbouwkundig plan). Naast het verplaatsen van bomen, biedt het plan ruimte voor de aanplant van ongeveer 65 inheemse bomen.

Boom te behouden Boom te verplanten Boom te verplanten of kappen (nader onderzoeken) Indicatie nieuwe of verplante boom Boom met leeftijd > 49 jaar Bouwcontour 2m rondom boomkroon Contour nieuwe bebouwing

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

30

Ecologische kansen

In het nieuwe wijkpark liggen meerdere kansen om de natuur te helpen. Denk hierbij aan het ontharden en vergroenen van de openbare ruimte, de aanplant van inheemse bomen, heesters en (vaste) planten, natuurvriendelijke oevers en de aanleg van faunapassages onder wegen. Ook de omliggende gebouwen dragen bij aan het verbeteren van de biodiversiteit, doordat de daken als natuurdaken worden uitgevoerd en de gevels worden voorzien van gevelbegroeiing en voldoende nestkasten voor insecten en vogels en slaapplekken voor vleermuizen.

Boomgebonden soorten Struweelgebonden soorten Bloemrijk gaslandgebonden soorten Watergebonden soorten Gebouwgebonden soorten Natuurvriendelijke oevers Faunapassage Potentie NNH Bouwblokken/kvaels

strategy x design

Floris van Adrichemlaan | PvEL | 3. Stedenbouwkundig schetsontwerp

31

Ondergrondse infrastructuur

Onder de huidige Floris van Adrichemlaan liggen verschillende kabels en leidingen, waarmee we bij de uitwerking van het parkontwerp rekening moeten houden. Het gaat onder andere om een hogedrukgasleiding die ten noorden van de huidige rijbaan ligt en een PWN-hoofdwaterleiding. De waterleiding verleggen we om voldoende ruimte te bieden aan de waterpartijen. In het ontwerp wordt voorgesteld de PWN-leiding het nieuwe traject van busbaan/ fietspad te laten volgen. Waar de overige leidingen terechtkomen, zoals riolering, staat in het definitief stedenbouwkundig plan straks duidelijk aangegeven. Mogelijk komt er een leiding bij voor een collectieve warmtevoorziening.

Huidige ligging gasleiding hoge druk Huidige ligging PWN waterleiding Huidige ligging waterleiding Huidige ligging riolering Voorstel ligging PVWN waterleiding Trace busbaan/fietspad