02-12 Schriftelijke inspreekbijdrage Spoorwegovergang Westergracht

Betreft: Zienswijze op het Voorlopig Ontwerp Spoorwegovergang Westergracht en formeel bezwaar tegen de afsluiting van de Westerstraat voor gemotoriseerd verkeer Publicatie: https://haarlem.nl/spoorwegovergang-westergracht Referentie: 2025/402197 Geachte Burgemeester en Wethouders van Haarlem, Met grote bezorgdheid en kritische aandacht hebben wij kennisgenomen van het Voorlopig Ontwerp voor de spoorwegovergang Westergracht (kenmerk: 2025/402197), met name de voorgenomen afsluiting van de aansluiting van de Westerstraat op de hoofdrijbaan van de Westergracht voor autoverkeer. Wij erkennen het belang van het verhogen van de verkeersveiligheid op en rond de spoorwegovergang. Echter, uit uw eigen "Kaderstellende Startnotitie" d.d. 28 augustus 2024, en de door Arcadis opgestelde "Risicoanalyse Overwegen Haarlem, uitrit bij overweg Westergracht" (D10007397:D, 15 september 2021) blijkt dat de primaire oorzaak van de onveilige situatie en verkeersopstoppingen ligt bij de uitweg Calvijnlaan en de daaruit voortkomende "slechte ontruiming van de overweg" door vrachtverkeer. Bovendien staat in uw "Kaderstellende Startnotitie" vermeld dat de gemeente de "onjuiste aanleg" van de Calvijnlaan "niet tijdig heeft onderkend" en momenteel worstelt met de medewerking van de eigenaar van Plaza West om deze problematiek op te lossen.

Wij zijn van mening dat de afsluiting van de Westerstraat een buitenproportionele en onnodige maatregel is, die bovendien niet wordt gerechtvaardigd door de risicoanalyse van Arcadis. Deze analyse, die specifiek is opgesteld op verzoek van de gemeente Haarlem en gericht is op de gevolgen van de aanleg en het gebruik van de uitrit van Plaza West, noemt de afsluiting van de Westerstraat nergens als een noodzakelijke of zelfs voorgestelde maatregel om de overwegveiligheid voor gemotoriseerd verkeer te verbeteren. De conclusies van Arcadis richten zich uitsluitend op beheersmaatregelen voor de Calvijnlaan-uitrit zelf (zoals beperking van vrachtwagen gebruik en fysieke afscheidingen) en aanpassingen van de fiets- en voetgangersoversteken. Gebrek aan adequate participatie en informatievoorziening Leidsebuurt Uw "Kaderstellende Startnotitie" erkent reeds de verwachte weerstand door te stellen: "Het deel van de participatie in dit geval is dat het ontwerp vooral uitgelegd zal worden aan de bewoners en bedrijven langs de Westergracht." Navraag bij projectleider E. Koenen heeft geleerd dat er slechts één informatieavond op 14 april 2025 is geweest, waarbij de aankondiging beperkt bleef tot een geselecteerd adressenbestand en een poster in het Trionk, het buurthuis aan de Van Oosten de Bruijnlaan.

Dit terwijl de project-pagina waar reacties gevraagd worden, stelt dat "Bewoners en andere belanghebbenden uitgenodigd zijn voor een bijeenkomst op 14 april 2025, waar het schetsontwerp werd toegelicht en

vragen konden worden gesteld." Dit terwijl er naar Leidsebuurtbewoners geen communicatie en participatie geweest is. Een dergelijke beperkte en passieve communicatie, die zich beperkt tot een geselecteerde groep en een poster in één buurthuis (buiten de wijk) en geen verdere proactieve aankondiging van 14 april, is naar onze mening zwaar onvoldoende om bewoners van de Leidsebuurt adequaat te betrekken bij een plan met zulke ingrijpende gevolgen. Deze gang van zaken bevestigt dat de gemeente rekening hield met bezwaren, maar onvoldoende heeft gedaan om een open dialoog tot stand te brengen, zeker nu de onderbouwing vanuit de primaire risicoanalyse voor de afsluiting van de Westerstraat ontbreekt. De voorgestelde afsluiting van de Westerstraat lost ten eerste het probleem van de Calvijnlaan niet op en leidt daarnaast tot een aantal andere fundamentele problemen voor de bewoners van de Leidsebuurt: ●​ Beperkte uitrijmogelijkheden richting Randweg (zuidelijke richting) en toegenomen verkeersdrukte in de wijk: Het wordt vrijwel onmogelijk om de wijk in zuidelijke richting te verlaten en de Randweg te bereiken. Hoewel uw onderbouwing stelt dat de verkeersafwikkeling via de Voorzorgstraat "acceptabel" is en "niet zal leiden tot onveiligere situaties", verwachten wij dat de praktijk anders zal zijn.

Het totale verkeer dat nu via de Westerstraat wordt afgewikkeld, zal zich concentreren op de uitgang van de Voorzorgstraat en via de woonstraten in de Leidsebuurt moeten rijden. Dit leidt tot een significante toename van verkeersbewegingen binnen de wijk, wat de veiligheid en leefbaarheid voor bewoners negatief beïnvloedt en extra gevaarlijke situaties creëert, vooral voor spelende kinderen en kwetsbare verkeersdeelnemers. Dit staat haaks op het reeds ingevoerde verkeerscirculatieplan voor de Leidsebuurt (door BVA opgesteld), dat onder veel protest tot eenrichtingsverkeer heeft geleid en nu verder onder druk komt te staan. ●​ Moeilijkere toegang tot de wijk via de Westerstraat: Het inrijden van dit deel van de wijk via de Westerstraat wordt door de afsluiting en de beperkte parallelweg nog complexer, wat onnodig zoekverkeer en hinder voor bewoners, bezoekers en leveranciers met zich meebrengt.

Aanvullende Bezwaren en Alternatieve Oplossingen Naast de bovengenoemde punten willen we nog de volgende specifieke bezwaren en alternatieve oplossingen onder uw aandacht brengen: ●​ De onduidelijkheid over de verkeersrichting van de parallelweg van de Westergracht: Uw "Kaderstellende Notitie" geeft aan dat "in de vervolgfase wordt verder onderzocht of het mogelijk is om hier éénrichtingsverkeer in te stellen" op de parallelweg van de Westergracht. Dit betekent dat er nog geen definitieve beslissing is over de rijrichting, of zelfs over het eenrichtingsverkeer zelf. Dit terwijl op de website

dit al als een voldongen besluit wordt gepresenteerd? Wij eisen hierover zo snel mogelijk duidelijkheid en pleiten ervoor dat de parallelweg van de Westergracht tweerichtingsverkeer blijft om de bereikbaarheid van de wijk te behouden. ●​ Proportionaliteit van de oplossing voor keren op de overgang en stagnatie Westerstraat: Uw onderbouwing stelt dat het keren op de spoorwegovergang vanuit de Westerstraat een gevaarlijke situatie creëert die de afsluiting rechtvaardigt. Daarnaast wijst het BVA-rapport op huidige stagnatieproblematiek aan de aansluiting Westerstraat-Westergracht, die de doorgang van fietsers bemoeilijkt en het inrijden van de Westerstraat blokkeert. Wij erkennen dat deze gedragingen en situaties ongewenst zijn. Echter, in plaats van de gehele Westerstraat af te sluiten, stellen wij voor om gerichte, fysieke maatregelen te implementeren: ○​ Plaats een fysiek obstakel, zoals een hekwerk, tussen de twee breedste spoordelen (meer dan vier meter) op de spoorwegovergang zelf. Dit maakt het onmogelijk voor verkeer om daar te keren, is een directere en proportionele oplossing voor het gesignaleerde probleem, en voorkomt de ingrijpende gevolgen van een volledige afsluiting.

○​ Voor de stagnatieproblematiek en blokkade van fietsers aan de aansluiting Westerstraat-Westergracht, die vooral optreedt bij geopende spoorbomen, dienen andere oplossingen overwogen te worden die de Westerstraat niet volledig afsluiten. De problematiek doet zich ook niet voor bij gesloten spoorbomen omdat beide verkeersstromen toch moeten wachten tot de spoorbomen weer open gaan. ●​ Fietsers en het oversteken van de spoorwegovergang: Hoewel het ontwerp voorziet in een nieuwe tweefasen fiets- en voetgangersoversteek om het schuin oversteken minder aantrekkelijk te maken, vrezen wij dat veel fietsers zich niet zullen laten afschrikken om alsnog via de spoorwegovergang over te steken om de kortste route naar de Westerstraat te vinden. Niets belemmert een fietser de spoorwegovergang hiervoor te gebruiken. Dit betekent dat de afsluiting van de Westerstraat, vanuit het perspectief van het voorkomen van ongewenst fietsgedrag op de overweg, van beperkte waarde is. De primaire verkeersveiligheid op de overgang door de nieuwe fiets- en voetgangersoversteek is gewenst, maar lost het probleem van 'sluipend' fietsverkeer op de overweg niet afdoende op. Bovendien erkent het BVA-rapport al dat de huidige fietsoversteken ongunstig zijn, wat de noodzaak voor doordachte en afzonderlijke oplossingen voor fietsers benadrukt.

●​ Prioriteit bij de aanpak van de Calvijnlaan: De hoofdreden voor opstoppingen en onveiligheid op de overgang ligt, zoals ook in uw "Kaderstellende Startnotitie" en de Arcadis risicoanalyse expliciet vermeld, bij de uitweg van de Calvijnlaan en de daaruit voortkomende "slechte ontruiming van de overweg" door met name vrachtverkeer. De gemeente is hiervan op de hoogte en erkent de "onjuiste aanleg". De afsluiting van de Westerstraat draagt daarom niet significant bij aan het oplossen van deze primaire oorzaak van opstoppingen. Het aanpakken van de Calvijnlaan met maatregelen zoals hekwerken en schampblokken (zoals reeds deels voorgesteld in het ontwerp en geadviseerd door Arcadis) is hier de cruciale stap, en de gemeente dient haar

●

●

●

●

verantwoordelijkheid te nemen om deze problematiek op te lossen zonder de last bij de bewoners van de Leidsebuurt te leggen door de Westerstraat af te sluiten. Verhoogde reistijden en CO2-uitstoot: Het afsluiten van de Westerstraat heeft grote gevolgen op het verkeerscirculatieplan. Het aantal verkeersbewegingen in de smalle straatjes van de Leidsebuurt zal als gevolg van de afsluiting enorm toenemen. Al het verkeer zal als een trechter via de kruising Voorzorgstraat/ Westergracht worden afgevoerd. De langere omrijroutes die nodig zijn als gevolg van de afsluiting zullen leiden tot verhoogde reistijden voor bewoners en bezoekers. Dit resulteert niet alleen in frustratie, maar ook in een hogere brandstofconsumptie en daarmee een toename van de CO2-uitstoot, wat haaks staat op duurzaamheidsdoelstellingen. Gevolgen kruising Voorzorgstraat/Westergracht Het concentreren van verkeer door een afsluiting van de Westerstraat op de Voorzorgstraat zal de reeds onoverzichtelijke kruising bij de Koorschool verslechteren Levensbelangrijke aanrijtijden voor hulpdiensten in gevaar: De Westerstraat is een essentieel knooppunt voor hulpdiensten, zoals ambulances en brandweer, om met de hoogst mogelijke snelheid kritieke situaties in de wijk te kunnen bereiken.

De voorgenomen afsluiting creëert omrijroutes en een complexere verkeerscirculatie die, ondanks eventuele 'alternatieve' plannen, onacceptabele vertragingen zullen veroorzaken. In levensbedreigende situaties is snelle respons cruciaal; iedere extra minuut reistijd kan het verschil betekenen tussen leven en dood. Deze maatregel brengt daarmee direct de veiligheid van de inwoners van de Leidsebuurt in gevaar. Gebrek aan actieve participatie in de ontwerpfase: Wij zijn teleurgesteld dat er, zoals uw "Kaderstellende Startnotitie" bevestigt, onvoldoende actieve participatie van omwonenden heeft plaatsgevonden in de ontwerpfase, met het argument dat er "niet iets wezenlijks kan wijzigen vanuit de spoorweg- en verkeersveiligheid". Wat ook niet bewezen wordt uit het rapport van Arcadis. Wij hopen dat deze inspraakperiode wel de gelegenheid biedt om onze zorgen serieus te nemen en tot aanpassingen van de plannen te komen, gezien de verregaande gevolgen voor onze wijk. Het feit dat de afsluiting van de Westerstraat niet direct voortvloeit uit de risicoanalyse van Arcadis, onderstreept des te meer de noodzaak van een bredere participatie en heroverweging.

Wij verzoeken u dringend om de voorgestelde afsluiting van de Westerstraat te heroverwegen en wijkbewoners beter en breder te laten participeren in een zo ingrijpende maatregel. Daarnaast verzoeken wij u de door ons voorgestelde alternatieven en aanvullende maatregelen (hekwerk op overgang) mee te nemen. Wij zijn van mening dat er oplossingen zijn die de veiligheid op de spoorwegovergang kunnen verbeteren zonder de leefbaarheid en bereikbaarheid van onze wijk onevenredig en onnodig aan te tasten. Met vriendelijke groet,