01 Vaststellen Nota deelmobiliteit

Raadsstuk

Onderwerp Vaststellen Nota deelmobiliteit Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/820212 Leeuwen, B. van 5.1 Openbare ruimte en mobiliteit BBOR Zijlstra, T. 023-5113339 tzijlstra@haarlem.nl Haarlem is een groeiende stad waar 10.000 woningen gebouwd gaan worden. Dit heeft gevolgen voor het verkeer binnen en buiten de stad. Met de groei van het aantal woningen zal anders gereisd moeten worden. Zoals ook opgenomen in het mobiliteitsbeleid is meer ruimte nodig voor voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer en kan het autogebruik niet meegroeien. De Nota deelmobiliteit beschrijft op welke wijze deelauto’s en andere deelvoertuigen ingezet kunnen worden om tot deze andere manier van reizen te komen. In de nota wordt een stevige ambitie voor deelmobiliteit neergelegd: "Lopen, fietsen en het gebruik van ov en deelmobiliteit is zo aantrekkelijk dat Haarlemmers hun particuliere autogebruik verminderen en op termijn hun eigen auto de deur uit doen. Deelmobiliteit is hierbij een noodzakelijke aanvulling op de alternatieven voor de particuliere auto". Dit vraagt om een actieve rol van de gemeente om de kansen die deelmobiliteit biedt te benutten en de risico’s in te perken. Om de bovenstaande ambitie te realiseren wordt ingezet op de realisatie van de volgende doelen: 1. Stimuleren van vraag en aanbod van deelmobiliteit, zodanig dat deelmobiliteit een volwaardig onderdeel wordt van het mobiliteitssysteem en een goed alternatief biedt voor particulier autobezit.

2. Creëren van relatief meer parkeerruimte voor deelauto’s en relatief minder voor particuliere auto’s, zodat het totale aandeel auto’s afneemt. 3. Inzetten op duurzame deelmobiliteit door stapsgewijs vanaf 2025 uitsluitend emissievrije commerciële deelvoertuigen en ondersteunende diensten toe te laten. In de nota worden de instrumenten beschreven aan de hand waarvan de bovenstaande doelen verwezenlijkt worden. Voorts wordt er een actieprogramma opgesteld, waarin de uitvoering van de nota wordt uitgewerkt. Bij voorkeur loopt

Kenmerk: 2023/820212

1/7

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Besluit College d.d. 20 juni 2023

het stimuleren van deelmobiliteit gelijk met de uitrol van het gereguleerd parkeren. De commissie Beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. - Vaststellen Mobiliteitsbeleid (2021/313959) in de gemeenteraad van 23 september 2021. - Vaststellen Wijzigingsverordening Algemene plaatselijke verordening Haarlem 2022 (2022/757261) in de gemeenteraad van 23 augustus 2022. 1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. De Nota van Beantwoording zienswijzen belanghebbenden vast te stellen; 2. De Nota van Beantwoording adviezen commissie Beheer vast te stellen; 3. De Nota deelmobiliteit vast te stellen. de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding In het coalitieakkoord zijn de ambities voor de stad verwoord: er is gekozen voor minder gebruik ván en minder ruimte vóór de auto. Er wordt ingezet op een uitbreiding van het gebied met gereguleerd parkeren. Een gekoppelde maatregel bij de uitbreiding van het gereguleerd parkeren is het stimuleren van de vraag naar en het aanbod van deelmobiliteit. Deelmobiliteit is een vorm van vervoer waarbij één voertuig meerdere gebruikers kan bedienen, in tegenstelling tot een particulier voertuig. Deelmobiliteit biedt daarmee grote kansen om de stad bereikbaar te houden, ruimte te creëren voor extra woningen en groenvoorzieningen, de parkeerdruk te verlagen en de luchtkwaliteit en gezondheid te verbeteren. Deelmobiliteit kan echter ook tot

Kenmerk: 2023/820212

2/7

overlast leiden. De Nota deelmobiliteit richt zich op het benutten van de kansen en het zoveel mogelijk inperken van eventuele nadelen. Op basis van de uitgangspunten uit de Nota deelmobiliteit wordt een actieprogramma opgesteld waarin de maatregelen worden beschreven die worden doorgevoerd met behulp van de in de nota beschreven instrumenten. Het actieprogramma voor 2023-2024 zal bij de definitieve vaststelling als bijlage aan de nota worden toegevoegd. Onderdeel van het actieprogramma is het uitwerken van de parkeervergunningen voor deelauto’s: hier wordt een voorbehoud gemaakt bij de uitwerking en uitvoering met betrekking tot de beschikbare capaciteit bij het verlenen van vergunningen. Dit kan gevolgen hebben voor de doorlooptijd. De noodzakelijke ICT-aanpassingen als gevolg van de beleidskeuzes met betrekking tot onder andere zone-floating, het bewaken van het vergunningenplafond en de voorwaarden voor particuliere deelmobiliteit zijn technisch complex. Dit kan ook invloed hebben op de doorlooptijd. Het college van B&W gaf de Nota deelmobiliteit vrij voor inspraak van 3 april t/m 29 mei 2023. Inwoners van Haarlem en andere belanghebbenden stuurden 22 reacties in, die alle zijn verwerkt en wat leidde tot zeven wijzigingen in de nota. Ook is de nota op 13 april 2023 besproken in de commissie Beheer.

Dit leverde een aantal voorstellen en adviezen op, waarvan er vijf tot wijzigingen in de nota leidden. Samen met dit raadsstuk wordt de definitieve Nota deelmobiliteit ter vaststelling aangeboden aan de raad. De belangrijkste wijzigingen in de nota, naar aanleiding van de reacties van het college op basis van de ingebrachte zienswijzen en adviezen, zijn: - Met betrekking tot deelscooters wordt streng toegezien op overlast door deelscooters in buurten waar de ruimte op de trottoirs beperkt is en waar wel vraag is naar deelscooters. Doet zich dit voor, dan wordt werk gemaakt van het realiseren van hubs. Daarbij wordt in eerste instantie gedacht aan buurten zoals de Spaarnwouderbuurt, Transvaalbuurt, Indische buurtZuid, Indische buurt-Noord, Zijlweg-Oost en Zijlweg-West. - Voor digitaal minder vaardige bewoners kan deelmobiliteit minder toegankelijk zijn. Hiertoe worden coaches ingezet. - Onderzocht wordt of particuliere autodelers een auto op fossiele brandstof kunnen delen, bijvoorbeeld zonder aanspraak te maken op een exclusieve deelautoparkeerplaats. - Met één (particuliere) deelauto kan ook een parkeervergunning verkregen worden in twee verschillende wijken. Hier worden voorwaarden aan gesteld, om bijvoorbeeld misbruik te voorkomen. - In de communicatie over autodelen worden de kosten van autobezit versus de kosten van deelautogebruik toegelicht en benadrukt.

Kenmerk: 2023/820212

3/7

-

-

Met betrekking tot de doelstelling dat in 2025 alle deelmobiliteit (stapsgewijs) emissievrij is, is de aanvulling aangebracht dat indien het beleid de realisatie ervan in de weg zit, overwogen zal worden of het beleid moet worden bijgesteld. Voorts zijn er een aantal kleine wijzigingen aangebracht, die in de Nota van Beantwoording zijn terug te vinden.

Bij de vaststelling van deze nota in de raad wordt beoogd dat ook de motie 20.13 Bike en Ride (2021/537668) wordt afgedaan en ook de toezegging Informatie over Mobility Hub bij Figee terrein (2020/1148182). 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. De Nota van Beantwoording zienswijzen belanghebbenden vast te stellen; 2. De Nota van Beantwoording adviezen commissie Beheer vast te stellen; 3. De Nota deelmobiliteit vast te stellen. 3. Beoogd resultaat Het doel van deze nota is om de kansen die deelmobiliteit biedt zo goed mogelijk te benutten, erop toe te zien dat de gemeente actie onderneemt en om de nadelen van deelmobiliteit zoveel mogelijk in te perken. Daartoe zijn drie doelstellingen geformuleerd die helpen om de ambitie te behalen: 1.

2.

3.

Vraag en aanbod van deelmobiliteit wordt zodanig gestimuleerd, dat het aandeel deelmobiliteit significant wordt vergroot. Daarmee wordt deelmobiliteit een volwaardig onderdeel van het mobiliteitssysteem en een goed alternatief voor particulier autobezit, met een duidelijk zichtbare plek in de openbare ruimte. Mede door de inzet van deelmobiliteit vermindert het totale aandeel auto’s en het aantal autoritten van bewoners. Hierbij wordt het parkeerbeleid gevolgd: er komt relatief minder parkeerruimte voor particuliere auto’s en tegelijk komt er relatief meer parkeerruimte voor deelauto’s in de gereguleerde parkeerzones (die uitgebreid worden) en in ontwikkelzones. Vanaf 2025 moeten in Haarlem alle nieuwe commerciële deelvoertuigen en ondersteunende diensten (stapsgewijs) emissievrij zijn: zowel de deelvoertuigen als de ondersteunende auto’s die de voertuigen verplaatsen en voorzien van opgeladen accu’s. Zo wordt optimaal bijgedragen aan het verbeteren van de luchtkwaliteit en het verminderen van de CO2-uitstoot, in aansluiting op en in aanvulling op de (toekomstige) milieuzones.

Om deze drie doelstellingen te halen worden de volgende randvoorwaarden gesteld: 1. Het bieden van een goed alternatief voor particulier autobezit is een belangrijke randvoorwaarde voor het succes van deelmobiliteit. Het aantal deelvoertuigen voor bewoners in Haarlem moet aanzienlijk groeien, zodat de dekking van het aanbod volstaat en de loopafstanden vanaf de woning niet te groot worden.

Kenmerk: 2023/820212

4/7

2.

Bewoners en bezoekers beschikken over een goed netwerk van vervoersopties: naast een goed aanbod van deelmobiliteit beschikken zij ook over goede aansluitingen op het ov en op het fietsnetwerk, waarbij de reiziger wordt gestimuleerd steeds de meest duurzame mobiliteitsvorm te kiezen, bijvoorbeeld door te zorgen voor voldoende aanbod van deelvoertuigen op ov-knooppunten, P+R’s en bestemmingslocaties.

4. Argumenten 1. Er wordt uitwerking gegeven aan de ambitie in het Mobiliteitsbeleid om met deelmobiliteit schone en meer ruimte-efficiënte mobiliteit te stimuleren De inzet van deelmobiliteit kan een belangrijke bijdrage leveren. Een randvoorwaarde bij de inzet van deelmobiliteit is dat de mogelijke overlast moet worden beperkt. (Zie paragraaf 5. Risico’s en kanttekeningen.) Deze overlast wordt naar het zich laat aanzien veroorzaakt door deelscooters en mogelijk door deelfietsen en niet of nauwelijks door deelauto’s. 2. De Nota uitwerking parkeerregulering maakt de tweede auto per huishouden onaantrekkelijk: hiervoor biedt deelmobiliteit een goed alternatief De uitbreiding van het betaald parkeren in wijken met een hoge parkeerdruk maakt het parkeren van een tweede auto in de openbare ruimte duur en het parkeren van een derde auto zelfs onmogelijk. De inzet van deelmobiliteit loopt daarom zoveel mogelijk parallel met (en gaat indien mogelijk net vooraf aan) de uitbreiding van parkeerregulering. Het ruimtegebruik van de geparkeerde auto vermindert daardoor en deelmobiliteit biedt een alternatief voor particulier autobezit. 3.

De noodzaak leeft om de afspraken en regels verder te harmoniseren waardoor een gelijk en eerlijk speelveld ontstaat Veel aanbieders van deelvoertuigen die interesse tonen in Haarlem of concrete voorstellen doen om deelvoertuigen te plaatsen in Haarlem, werden in de afgelopen twee jaar vaak verzocht geduld te bewaren totdat er vastgesteld beleid voor deelmobiliteit zou zijn. Met de Nota deelmobiliteitsbeleid kunnen aanbieders van deelmobiliteit beter, sneller en eenduidiger te woord worden gestaan. 4. De gemeente dient een actieve rol te pakken bij het realiseren van de gewenste deelmobiliteit. Er wordt ingezet op een goede samenwerking met marktpartijen en met regionale overheden. Dit wordt tot uitdrukking gebracht in de keuze om te werken met hubs. In buurt- en wijkhubs worden verschillende vormen van deelmobiliteit aangeboden. Dit zijn kleinschalige hubs, bedoeld om lopend te kunnen bereiken. Vanuit regionale samenwerking wordt ook gestuurd op stads- en regiohubs, waarbij alle vormen van (deel)mobiliteit op elkaar kunnen aansluiten en op het openbaar vervoer. Hubs worden vormgegeven door een herkenbare symbolentaal die landelijk worden ingezet.

Kenmerk: 2023/820212

5/7

5. Er zijn voldoende financiële middelen Omdat deelmobiliteit in potentie een flinke bijdrage kan leveren aan de realisatie van de beoogde doelen wordt stevig ingezet op de groei van het aanbod van en de vraag naar deelmobiliteit. Daarvoor is het van belang dat er voldoende bekendheid is bij bewoners en bezoekers, er een aanlokkelijk alternatief wordt geboden en er voldoende deelvoertuigen beschikbaar zijn. Hiervoor zijn financiële middelen beschikbaar. Deze middelen zijn gereserveerd in het coalitieakkoord voor de periode 20242026 (€250.000 per jaar). Omdat commerciële deelmobiliteitsaanbieders hierbij ook een belang hebben zal met hen worden onderhandeld over de bijdrage die zij inbrengen. De middelen worden besteed aan campagnes, probeeracties gericht op verleiden, inrichting (van hubs) en onderzoek. 6. Deelmobiliteit verlaagt op termijn de parkeerdruk De parkeerdruk in Haarlem is hoog. Als daar deelauto’s bijkomen, lijkt de parkeerdruk nog hoger te worden. De ambitie (en ook een veelgebruikte rekenregel1) is dat een deelauto ongeveer vijf particuliere auto’s vervangt. De verwachting is dat huishoudens met twee auto’s een parkeervergunning voor de tweede auto heroverwegen, wanneer zij in gereguleerd parkeergebied wonen (dat wordt uitgebreid).

5. Risico’s en kanttekeningen 1. Deelscooters veroorzaken mogelijk overlast De introductie van deelscooters in Haarlem in november 2020, is gepaard gegaan met overlast van hinderlijk geparkeerde scooters. Hoewel fors verminderd en gestabiliseerd, zijn er hierover nog steeds een beperkt aantal meldingen. Vooruitlopend op de Nota deelmobiliteit is er al een vergunningsplicht ingesteld middels de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Deelscooteraanbieders dienen zich aan de voorschriften te houden die zijn gesteld in de Nadere regels bij het APV-artikel over deelvoertuigen. De Nota deelmobiliteit is leidend en kan, bij een nieuwe vergunningsronde, ook leiden tot aanpassingen in de Nadere regels. Een ultieme sanctie is dat de vergunning wordt ingetrokken. Voor deelfietsen en -scooters is free-floating weliswaar een efficiënte wijze van aanbieden, maar er wordt streng toegezien op structurele overlast, zoals van hinderlijk geparkeerde deelscooters op plekken waar de vraag hoog is en de ruimte beperkt. Doet zich dit voor, dan wordt werk gemaakt van het realiseren van hubs. In deze context zijn hubs parkeervakken die worden vormgegeven door een herkenbare symbolentaal en ook in de apps van de aanbieders zijn de hubs virtueel afgebakend door middel van geofencing.

1 De vervangingswaarden zijn zeer uiteenlopend. Het PBL hanteert in 2015 een vervangingsratio van 1:5.

Kenmerk: 2023/820212

6/7

2. Deelscooters worden vooral gebruikt door jonge mensen die de fiets laten staan Dit is een belangrijk punt van aandacht, omdat deelscooters in de eerste plaats een bijdrage aan de mobiliteitstransitie zouden moeten leveren. In de vergunningplicht en de bijhorende voorschriften is ook gesteld dat deelscooteraanbieders data leveren aan de hand waarvan goed wordt gemonitord welke bijdrage ze leveren aan de mobiliteitstransitie. Indien het gewenste effect uitblijft kan worden bijgestuurd.

6. Uitvoering Vanaf het moment dat de Nota deelmobiliteit is vastgesteld door de Raad, kan de beoogde werkwijze zoals beschreven in de nota gevolgd gaan worden. Dat houdt in, dat: - de nota het kader vormt waarbinnen met name het aanbod deelauto’s kan gaan toenemen. - in projecten van de gemeente of waar de gemeente aan meewerkt, de nota de richtlijn wordt. - streng wordt toegezien op free-floating deelscooters en mogelijke overlast.

7. Bijlagen Bijlage 1: Nota deelmobiliteit Haarlem Bijlage 2: Nota van beantwoording zienswijzen belanghebbenden Bijlage 3: Nota van beantwoording adviezen commissie Beheer Bijlage 4: Actieprogramma deelmobiliteit 2023-2024

Kenmerk: 2023/820212

7/7