01 Nadere uitwerking Mobiliteitstransitie redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid (BvL)

Collegebesluit

Onderwerp Haarlem en de mobiliteitstransitie; redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

2023/431555 Leeuwen, B. van 5.1 Openbare ruimte en mobiliteit BBOR Jennissen, H.M.J. 023-5114909 hjennissen@haarlem.nl Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn. Om ook in de toekomst een aantrekkelijke stad te blijven, is in de Omgevingsvisie Haarlem 2045 een hoofdlijn neergezet die richting geeft aan de ontwikkeling van de stad tot 2045. De visie benoemt de zes grote opgaven voor de stad en maakt zes strategische keuzes die in sterk onderlinge samenhang bijdragen aan deze grote opgaven. De zes strategische keuzes uit de Omgevingsvisie Haarlem 2045 zijn: -Mengen & Verdichten -Buurtgericht ontwikkelen -Vergroenen & Vernatten -Bevorderen gezonde leefomgeving -Ruimte voor de Energietransitie -Mobiliteitstransitie Een van de zes strategische keuzes is inzetten op de mobiliteitstransitie, waarbij de rol van de auto afneemt en die van fietsen en OV toeneemt, terwijl het aantal woningen in Haarlem de komende jaren naar verwachting met 10.000 groeit. In het Mobiliteitsbeleid is de mobiliteitstransitie vormgegeven. De Omgevingsvisie is na het Mobiliteitsbeleid vastgesteld en heeft door de verdere tijdslijn ambitieuzere doelen. Om de mobiliteitstransitie te versnellen is het belangrijk om in te zetten op de succesfactoren en tegelijkertijd focus te hebben. Voor de projecten die niet meegaan met beheer en onderhoud is daarom bijgaande redeneerlijn opgesteld.

Deze kunnen namelijk ook niet allemaal tegelijkertijd opgepakt worden. Op basis van deze redeneerlijn zijn de mobiliteitsprojecten in de kadernota geprioriteerd. Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie Beheer. -Informatienota SOR Monitor 1-meting -Raadsbesluit Omgevingsvisie (2021/492095), vastgesteld januari 2022 -Raadsbesluit Mobiliteitsbeleid (2021/313959), vastgesteld september 2021

Kenmerk: 2023/431555

1/7

-Uitvoeringsprogramma SOR (2019/813762), vastgesteld november 2019 Besluit College d.d. 9 mei 2023

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Haarlem en de mobiliteitstransitie; redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid vast te stellen de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding De Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR) is in 2017 vastgesteld in de raad en in 2019 is het bijbehorende uitvoeringsprogramma vastgesteld. Dit uitvoeringsprogramma wordt regelmatig geactualiseerd1. Waar de SOR destijds voorop liep in het richting geven aan de openbare ruimte, is er inmiddels een overkoepelende omgevingsvisie opgesteld. Daarmee is er een breder kader voor ingrepen in het fysieke domein. De SOR en het uitvoeringsprogramma SOR komen daarmee in een nieuwe fase: waar eerst de nadruk lag op onderzoek en beleidsontwikkeling, ligt de nadruk nu op uitvoering. Aan de hand van de doelen van de omgevingsvisie worden de middelen van de SOR ingezet voor het versnellen van projecten, die anders nog niet aan de beurt zouden zijn bij beheer en onderhoud. De investeringen van de SOR worden opgenomen in het investeringsplan 2024-2032, dat in juni 2023 bij behandeling van de kadernota aan de raad wordt voorgelegd. Hiermee is de herijking van het uitvoeringsprogramma SOR afgerond. Een belangrijk onderdeel van bovengenoemde investeringen komt voort uit voorliggende redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid. Om de doelen uit de omgevingsvisie te behalen, wordt onder andere volop ingezet op de mobiliteitstransitie. Hiervoor zijn veel investeringen en aanpassingen in de openbare ruimte nodig. Deze worden zoveel mogelijk meegenomen met het strategisch beheer en onderhoud.

Echter, niet alles kan daarin meegenomen worden. Om de mobiliteitstransitie verder te versnellen, is het belangrijk om op de succesfactoren in te zetten en 1 In de informatienota ‘Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR) Monitor 1-meting’ (2022/564712) van juni 2022, is

aangegeven dat de herijking van de SOR later in dat betreffende jaar zou plaatsvinden.

Kenmerk: 2023/431555

2/7

tegelijkertijd focus te hebben. De redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid is opgesteld om te kunnen prioriteren in de projecten die niet meegaan met beheer en onderhoud. Als eerst wordt deze redeneerlijn toegepast bij de selectie en uitwerking van de mobiliteitsprojecten die meegenomen worden in de herijking van het uitvoeringsprogramma SOR. De geselecteerde projecten gaan onderdeel uitmaken van het investeringsplan 2024-2032. 2. Besluitpunten college Het college van Burgemeester en Wethouders besluit: 1. Haarlem en de mobiliteitstransitie; redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid vast te stellen

3. Beoogd resultaat Het doel van de Omgevingsvisie is dat Haarlem ook in de toekomst een aantrekkelijke stad blijft. In het Mobiliteitsbeleid is aangegeven hoe hier vanuit mobiliteit aan wordt gewerkt, namelijk via de mobiliteitstransitie. Het resultaat van de mobiliteitstransitie is dat in 2030:  bijna alle (90%) verplaatsingen binnen de stad met een afstand kleiner dan 2,5 km, met de fiets of te voet plaatsvinden;  meer dan de helft (60%) van de verplaatsingen vanuit of naar Haarlem toe met het OV of de fiets plaatsvindt;  het aantal auto’s in de stad niet is gegroeid. Het Mobiliteitsbeleid wordt toegepast in projecten die uitgevoerd worden vanuit beheer en onderhoud. Echter, niet alle projecten lenen zich ervoor om via beheer en onderhoud opgepakt te worden. De projecten, die buiten beheer en onderhoud opgepakt moeten worden, kunnen vanwege capaciteit en investeringen niet allemaal tegelijkertijd in de uitvoering (zie de informatienota Prioritering 2023 (2022/1739441). Vandaar dat prioritering in deze projecten noodzakelijk is. Vanwege de groei van de stad wordt, aanvullend op de projecten die meegaan met beheer en onderhoud, volgens onderstaande prioritering gewerkt aan de mobiliteitsprojecten2: 1. OV-knooppunten: mobiliteitshub Nieuw-Zuid, stationsgebied en Oostpoort 2. Versterken van de fietsstructuur Haarlem 3.

Noodzakelijke maatregelen op de N200 (inclusief Amsterdamse Vaart) en N205 voor veiligheid en doorstroming 4. Stadsstraten toekomstbestendig inrichten

2

In het stedelijke investeringsplan worden deze projecten afgewogen tegen de projecten uit de andere disciplines.

Kenmerk: 2023/431555

3/7

Aanvullend op het Mobiliteitsbeleid, wordt in deze projecten conform de Omgevingsvisie vanuit de volgende uitgangspunten gewerkt: 1. Doorstroming wordt bevorderd door het inzetten op alternatieve vervoerswijzen, het uit elkaar halen van netwerken, het verminderen van aantakkingen en aanpassen van verkeersregelinstallaties (VRI’s); daar waar dat voor de leefbaarheid nodig is, wordt asfalt weggehaald of een wegversmalling toegepast. 2. Daar waar het (H)OV niet over vrije busbanen gaat, wordt onderzocht of de maximum snelheid terug kan naar 30km/ uur. Hiermee moet er in de stad ruimte ontstaan voor de gewenste vergroening en ruimte voor voetganger en fiets. Voor de onderstaande mobiliteitsprojecten, die essentieel zijn voor de mobiliteitstransitie wordt voor de komende vijf jaar via de kadernota vanuit de SOR-gelden dekking gevraagd. Als deze dekking er is, worden de projecten opgenomen in het investeringsplan 2024-2032.

Daarmee is het mogelijk deze eerder te realiseren dan wanneer wordt aangesloten bij beheer en onderhoud:  Optimaliseren en verkeersveiligheid Oudeweg: fase 1 kruising Fustweg  Mobiliteitstransitie en fiets Zuidelijke Ringtracé N205: fase 1 Florapark en voorbereiding definitieve situatie  Vergroenen en fietsring Gedempte Oostersingelgracht  SOR variant Wilhelminastraat/Raaks (inclusief Fietsring)  Stadsstraten: Schalkwijkerstraat Stand van zaken/ afdoening toezeggingen:  Naar aanpassingen die nodig zijn om de doorstroming van de bus op de Schipholweg richting mobiliteitshub Nieuw-Zuid te optimaliseren, wordt op korte termijn gestudeerd. In deze studie wordt tevens gekeken of de weg ten oosten van het kruispunt SchipholwegAmerikaweg heringericht kan worden. Het kruispunt Schipholweg-Amerikaweg blijft haar functie als doseerpunt voor het autoverkeer behouden en zal indien nodig beperkt worden aangepast. De toezegging ‘verkenning Noordelijk kruispunt Amerikaweg/Schipholweg/Pr. Bernhardlaan’ (2022-72006) wordt hiermee afgedaan.  Bijgevoegde redeneerlijn realisatie mobiliteitsbeleid geeft aan hoe Haarlem de mobiliteitstransitie zoveel mogelijk wil stimuleren. Naast de focus op alternatieven (OV en fiets), is ook de doorstroming op het hoofdwegennet belangrijk.

In de redeneerlijn is uitgewerkt hoe Haarlem de doorstroming op het hoofdwegennet wil bevorderen en in welke tijdsvolgorde hieraan gewerkt wordt. De toezegging ‘Status van het door wethouder De Raadt toegezegde overzichtswerk van herinrichtingen van belangrijke wegen, de impact op de doorstroom etc.’ (2022-1568742) wordt hiermee afgedaan.

Kenmerk: 2023/431555

4/7

4. Argumenten 1. De redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid prioriteert projecten Haarlem zet volop in op de mobiliteitstransitie om ondanks de groei van de stad toch leefbaar en bereikbaar te blijven. Het Mobiliteitsbeleid, vastgesteld in september 2021, geeft hiervoor de kaders mee. De meeste projecten worden via beheer en onderhoud opgepakt. Echter, sommige projecten kunnen hier niet op wachten of zijn nieuw en komen daardoor niet aan bod via beheer en onderhoud. Ook de projecten buiten beheer en onderhoud om, kunnen niet allemaal tegelijkertijd opgepakt worden, niet vanwege capaciteit en middelen en ook omdat niet overal in de stad tegelijkertijd gewerkt kan worden. Prioritering in deze projecten is noodzakelijk. Met dit besluit wordt een prioritering bepaald voor het oppakken van deze projecten. 2 De redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid geeft richting aan uitwerking projecten Het Haarlemse Mobiliteitsbeleid is stadsbreed en niet overal even diepgaand. Een belangrijk onderdeel dat nog niet voldoende was uitgediept, was hoe vorm te geven aan doorstroming op de hoofdinprikkers naar de binnenstad, de N200 en de N205. Keuzes op deze wegen hangen weer nauw samen met andere projecten. Deze projecten zijn door hun onderlinge samenhang grootschalig: er is niet voor één los project een besluit te nemen, zonder consequenties voor de andere projecten.

Door middel van dit besluit vindt er een verdieping plaats hoe vorm te geven aan het bevorderen van doorstroming. Haarlem zet in op alternatieve vervoerswijzen, het uit elkaar halen van netwerken het verminderen van aantakkingen en aanpassen van verkeersregelinstallaties (VRI’s). Toevoegen van asfalt behoort niet tot de opties. Daar waar dat nodig is voor het bevorderen van de verkeersveiligheid en oversteekbaarheid, wordt asfalt weggehaald of een versmalling toegepast. 3 In Haarlem is de maximum snelheid 30km/ uur tenzij… In het Haarlemse Mobiliteitsbeleid is vastgesteld dat in Haarlem de maximumsnelheid in principe 30km/ uur is, tenzij de weg onderdeel uitmaakt van de hoofdontsluitingsstructuur of er een HOVverbinding overheen gaat. Op deze ‘tenzij’ wegen geldt, conform Mobiliteitsbeleid, ook na herinrichting een snelheid van maximaal 50 km/uur. In de commissie Beheer van 6 oktober 2022 is reeds de toezegging gedaan om ook voor deze ‘tenzij’ wegen te onderzoeken welke wegen terug gebracht kunnen worden naar 30km/ uur (2022/1417764), dus ook de wegen waar het HOV over gaat (uitgezonderd vrije busbanen en de N200, de N205 en de N208). Hierover zal per situatie nauw overlegd worden met de opdrachtgevers van het OV, de provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam.

4 Nadere uitwerking sluit aan bij ander lokaal beleid Haarlem is niet de eerste stad die op bovenstaande wijze invulling geeft aan de mobiliteitstransitie. Grote steden zoals Amsterdam en Utrecht en ook kleinere steden zoals Groningen werken op dezelfde manier aan de mobiliteitstransitie. Deze steden lopen tegen soortgelijke vraagstukken en

Kenmerk: 2023/431555

5/7

afwegingen aan en de trend gaat steeds meer richting het bevorderen van actieve mobiliteit en richting het bevorderen van betrouwbaarheid van OV zonder dat dit per se een snelheid van 50km/ uur hoeft te hebben. 5 Duurzaamheid In lijn met de omgevingsvisie, speelt leefbaarheid (o.a. veiligheid, groen, klimaat) een essentiële rol in de mobiliteitsprojecten. Door in te zetten op de mobiliteitstransitie moet er in de stad ruimte ontstaan voor de gewenste vergroening en ruimte voor voetganger en fiets. 6 Financiën De mobiliteitsprojecten die essentieel zijn voor de mobiliteitstransitie worden vanuit de SOR opgenomen in het investeringsplan 2024-2032. Daarmee is het mogelijk deze eerder te realiseren dan wanneer wordt aangesloten bij beheer en onderhoud. Het investeringsplan 2024-2032 is onderdeel van de Kadernota die in juni 2023 aan de raad wordt voorgelegd. 7 Participatie, inspraak en communicatie Participatie en inspraak Het Mobiliteitsbeleid en de Omgevingsvisie hebben beiden een participatie- en inspraaktraject doorlopen. Door middel van dit besluit wordt inzicht verschaft in de wijze van prioritering van projecten op het gebied van mobiliteit. Bij het voorbereiden van de uitvoering van mobiliteitsprojecten wordt de stad uiteraard betrokken. Communicatie Er heeft overleg met de buurgemeenten in Zuid-Kennemerland plaatsgevonden.

Haarlem werkt namelijk met deze gemeenten in Zuid-Kennemerland samen aan de invulling van de Bereikbaarheidsvisie Zuid-Kennemerland. 5. Risico’s en kanttekeningen 1. Gedragsverandering vergt tijd Met de verdere uitwerking van het Mobiliteitsbeleid wordt ingezet op de mobiliteitstransitie. Dit resulteert in meer ruimte voor groen, voetganger en de fiets. Het autoverkeer wordt gestimuleerd gebruik te maken van de ringwegen en wordt ontmoedigd om de stad in/ door te rijden. Voor doorstroming wordt niet uitgegaan van meer asfalt maar het optimaliseren van doorstroming binnen de huidige wegprofielen – of zelfs met minder asfalt. Dit is allemaal bedoelt om de ingezette mobiliteitstransitie te versnellen. De effecten van deze maatregelen vragen om een gedragsverandering en zijn misschien niet direct merkbaar. Gedragsverandering vraagt tijd.

Kenmerk: 2023/431555

6/7

2. Bereikbaarheid van buurgemeenten Bereikbaarheid stopt niet bij de grenzen van de gemeente Haarlem. De gemeenten in de regio en met name in Zuid-Kennemerland worden dan ook op de hoogte gehouden van de bereikbaarheidsprojecten met regionaal belang. 3 Moeilijk plannen door beperkte capaciteit en beschikbaarheid van materialen en andere ontwikkelingen In de prioritering van projecten is een werkvolgorde opgenomen. Echter, door beperkte capaciteit en beschikbaarheid van materialen, is plannen in deze tijd moeilijk. Als projecten die voorwaardelijk zijn voor andere projecten enorm uitlopen in de tijd, zal opnieuw naar het inplannen van deze projecten gekeken worden, waarbij dan ook gekeken wordt of met de nieuwe informatie de voorgestelde volgorde nog steeds logisch is. 6. Vervolg In het kader van de herijking uitvoeringsprogramma SOR worden de mobiliteitsprojecten die essentieel zijn voor de mobiliteitstransitie toegevoegd aan het reeds bestaande programma. Het gehele uitvoeringsprogramma SOR bevat naast mobiliteitsprojecten, ook projecten die de stad vergroenen en klimaatbestendig maken. Al deze projecten kunnen dankzij middelen van de SOR versneld opgepakt worden en hoeven niet op beheer en onderhoud te wachten. Het totaal aan SORprojecten gaat mee in het investeringsplan 2024-2032, waar deze projecten dan weer afgewogen worden tegenover andere projecten in dit programma.

Dit investeringsplan 2024-2032 is onderdeel van de Kadernota. 7. Bijlage Bijlage 1: Haarlem en de mobiliteitstransitie; redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid

Kenmerk: 2023/431555

7/7