RO bijlage 7 Memo landschappelijke inpassing Haaksbergen

Nobian Salt B.V. Central Mining

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen September 15, 2023 E.J. Westerink Referentie: NH 20230915

Inleiding Nobian wint op dit moment zout uit winningsgebieden rondom Hengelo en Enschede. Deze gebieden naderen het einde van hun productieve fase en Nobian heeft een project gestart om de winning van zout te verplaatsen naar een ander gebied. Nobian bezit mijnbouwvergunningen voor verschillende gebieden in de omgeving, o.a. Haaksbergen, Buurse en Sluitersveld. Het winningsgebied Haaksbergen is, na waardering op diverse aspecten als natuurbehoud, gebruiksbeperkingen (o.a. recreatie), zoutreserve en ruimtebeslag, als meest geschikt beoordeeld. In 2012 is voor het concessiegebied Isidorushoeve een winningsvergunning afgegeven en in 2014 volgde instemming op het winningsplan om 12 cavernes aan te leggen. Na deze keuze is het project verder vormgegeven door technische uitwerking en het starten van de vergunningsprocedure bij het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Naast een actualisatie van het winningsplan, om deze in lijn te brengen met de actuele mijnbouwwet, is hierbij ook de omgevingsvergunningsprocedure opgestart. Het project omvat de aanleg van een transporttracé vanaf het bestaande leidingnet van Nobian bij Beckum naar een pompstation op het industrieterrein Stepelerveld en de aanleg van acht winningslocaties en het verbindend leidingwerk tussen deze winningslocaties en het pompstation.

Het pompstation zal worden gerealiseerd in het bestaande bedrijfsgebouw van Nobian op het industrieterrein Stepelerveld dat hiervoor zal worden omgebouwd. Er zullen acht winningslocaties, H-01 t/m H-05 en H-07, H-08 en H-09 worden aangelegd. Eerder waren nog vier locaties gepland, H-06 en H-10 t/m H12, maar deze zijn in overleg met de omwonenden uit de vergunningsaanvraag gehaald. In onderstaande Figuur 1 wordt een totaalbeeld geschetst van het project.

Figuur 1: Totaalbeeld van het project Zoutwinning Haaksbergen

2

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Aanleiding De bestaande bestemmingsplannen rondom Haaksbergen bieden niet zondermeer de mogelijkheid tot het winnen van zout. Bij sommige bestemmingsplannen is zoutwinning in het geheel niet voorzien, bij een enkele is voorzien in een wijzigingsbevoegdheid voor het college. Om de procedure overzichtelijk te houden heeft Nobian besloten om niet per bestemmingsplan een specifieke procedure te starten voor maar alle activiteiten die niet op voorhand door het bestemmingsplan zijn afgedekt een Omgevingsvergunning aan te vragen voor de activiteit “handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening”. Voor het verkrijgen van de vergunning is een Verklaring van geen bedenkingen” (VvGB) nodig van de gemeenteraad van Haaksbergen. De bouw en operatie van het pompstation op het industrieterrein Stepelerveld past binnen het vigerende bestemmingsplan. Voor de aanleg van het transportleiding-tracé dat binnen de gemeente Haaksbergen valt, relevante distributieleidingen en de acht winningslocaties wordt een VvGB aangevraagd bij de gemeente Haaksbergen. Met deze memo wil Nobian inzicht geven in de wijze waarop Landschappelijke Inpassing tot stand zijn gekomen. Dit memo is een bijlage bij de Ruimtelijke Onderbouwing en geeft inzicht in de samenwerking met lokale belanghebbenden zoals eigenaren en omwonenden bij het tot stand komen van de landschappelijke inpassing.

Naast de diverse individuele participatietrajecten op specifieke aspecten van het project, zie de volgende paragrafen, hebben in de periode 2020-2023 ook op regelmatige basis informatiesessies plaatsgevonden voor belangstellenden. Deze zijn gehouden in de vorm van een webcasting ten tijde van coronabeperkingen en fysieke bijeenkomsten indien dat mogelijk was. In totaal zullen ruim 200 personen op regelmatige basis zijn geïnformeerd. Transport- en distributieleidingtracés Het transportleidingtracé, voor zover gelegen in de gemeente Haaksbergen, heeft een lengte van circa 2 kilometer en een breedte van circa 3 meter. Het aan te leggen distributieleidingtracé heeft een lengte van circa 2,5 kilometer en een breedte van circa 3 meter. Daar waar open ontgravingen plaatsvinden is de breedte van de werkstrook tijdelijk breder i.v.m. het benodigde talud en de ruimte om de uitgenomen aarde tijdelijke in depot te kunnen plaatsen zodat deze later weer teruggeplaatst kan worden met behoud van eigenschappen. Uitgangspunten tracékeuze De bepaling van de ligging van de leidingtracés heeft plaatsgevonden op basis van een aantal ruimtelijke uitgangspunten. Vanuit kostenoogpunt en ruimtebeslag is het algemene uitgangspunt geweest om, waar mogelijk, een kort tracé met lange rechte leiding-secties toe te passen bij de bepaling van nieuwe transportleidingen.

Toekomstige ontwikkelgebieden, natuurgebieden en archeologisch waardevolle gebieden zijn zoveel als mogelijk vermeden. Bij de keuze van de leidingtracés is aangesloten bij de bestaande verkavelingsstructuren en landschapselementen door de richting ervan waar mogelijk te volgen. Hierdoor heeft de aanleg van de leidingen geen gevolgen voor het landschapspatroon en gebruik.

3

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Figuur 2: kaart met de tracés voor de distributieleidingen (gelegen binnen contour met onderbroken lijn. Gele delen zijn vervallen) en de transportleidingen (gelegen binnen de gestippelde contour.).

Bij het vaststellen is intensief contact geweest met de landeigenaren en de landgebruikers om optimale route-keuzes te maken waarbij maximaal rekening is gehouden (binnen de mogelijkheden) met de wensen van de landeigenaren en uitvoeringsaspecten af te stemmen. Met alle belanghebbende is Nobian in vergevorderd stadium van overleg, met de meesten is reeds formeel overeenstemming bereikt. Hierbij moet worden gedacht aan het wel/niet weer terugplaatsen van overgebleven grond (verkisten), vaststellen van het bodemleven t.b.v. biologische landbouw, speciale aandacht voor perceelafscherming bij waterbuffels en behoud van de grondstructuur (grondlagen separaat uitnemen en terugleggen). Verdere werkafspraken omtrent afrasteringen, grondoverschotten, enz. worden nu gemaakt en ook tijdens de aanleg zal Nobian zelf contact onderhouden met de landeigenaren en de (lokale) overheden. Sleufloze aanleg Daarnaast is getracht om bestaande infrastructuur (wegen, watergangen en ondergrondse leidingen en kabels) zo veel als mogelijk te vermijden en bomen zoveel mogelijk te ontzien. Vooraf is intensief contact geweest met het Waterschap Vechtstromen (waterwegen), Tennet (middenspanningskabel) en Provincie (N18). Voor het kruisen van verkeers- en (grotere) waterwegen worden de leidingen sleufloos aangelegd met behulp van een persing of gestuurde boring.

Door het toepassen van een sleufloze aanlegwijze kan deze infrastructuur ongestoord en veilig in gebruik blijven. De wijze van kruisen van de bestaande infrastructuur is afgestemd met de eigenaren en met het waterschap Vechtstromen. Daar waar noodzakelijk zijn vergunningen hiervoor verkregen of in aanvraag. Tabel 1 geeft een overzicht van de sleufloze ‘kruisingen’ binnen de gemeente Haaksbergen weer. De nadere uitwerking van de aanlegwijze van het distributieleidingtracé voor zoutwinningslocaties H-08 en H09 moet nog plaatsvinden. Hierbij worden dezelfde uitgangspunten gehanteerd die gebruikt zijn bij keuze aanlegwijze van het tracé t/m zoutwinningslocatie H-07.

4

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Tabel 1: Overzicht sleufloze kruisingen binnen de gemeente Haaksbergen Kruising

Wijze aanleg

Eigenaar

Akkoord

Deelweg

Persing

Gemeente Haaksbergen

√

De aangrenzende houtwal maakt deel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Middels de persing wordt tevens aantasting van het NNN voorkomen.

Veldsnijderweg

Persing

Gemeente Haaksbergen

√

Geen bijzonderheden

Hulstweg

Persing

Gemeente Haaksbergen

√

De persing gaat tevens onder de naastgelegen bomenrij door. Hierdoor is het niet noodzakelijk de bomen ter hoogte van het leidingtracé te kappen.

Eppenzolderveldweg

Persing

Gemeente Haaksbergen

√

Geen bijzonderheden

N18

Persing

Rijkswaterstaat

√

Geen bijzonderheden

Schaddenweg

Persing

Gemeente Haaksbergen

√

De Schaddenweg wordt twee keer gekruist, 1 x met distributieleidingtracé en 1 x met transportleidingtracé

N739 (Hengelosestraatweg)

Persing

Provincie Overijssel

√

Geen bijzonderheden

Kruising HS verbinding Oele – Haaksbergen

Open ontgraving

Tennet

√

Geen bijzonderheden

Boswal tussen zoutwinningslocaties H-03 en H-04

Persing

Particulier bezit

√

Hiermee blijft het kenmerkende landschapselement gehandhaafd.

Eppenzolder

Persing

Gemeente Haaksbergen

√

De persing gaat tevens onder de naastgelegen Schoolkaterbeek door. Hiermee wordt tevens effect op de watergang voorkomen.

Bijzonderheid

Naast voornoemde kruisingen kruist het distributieleidingtracé tussen de zoutwinningslocaties H-03 en H-04 en nabij zoutwinningslocatie H-07 ondergrondse hoogspanningskabels. Deze kabels zijn eigendom van en in beheer bij Tennet. Voor de wijze van kruisen van de hoogspanningskabel tussen de zoutwinningslocatie H-03 en H-04 is overeenstemming bereikt met Tennet. De wijze van kruisen van de hoogspanningskabel nabij de zoutwinningslocatie H-07 wordt te zijner tijd eveneens afgestemd met de leidingbeheerder. De werkzaamheden ter plaatse van de kruisingen starten niet eerder dan dat hiervoor formele toestemming van de leidingbeheerders is verkregen.

5

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Gebruik van de gronden Het merendeel van de gronden waarin de leidingtracés komen te liggen kennen in huidige situatie een agrarisch gebruik (landbouw of weidegrond). Enkel de gronden ter plaatse van de te kruisen wegen en watergangen kennen een ander gebruik. Alle leidingen komen ondergronds te liggen. De bovenkant van de leidingen liggen op minimaal 1,2 meter onder het maaiveld. Bij watergangen wordt, daar waar geen sleufloze methode wordt gebruikt, de leiding verdiept gelegd. Ter plaatse van de gestuurde boringen en persingen komen de leidingen dieper te liggen. Gezien de aanlegdieptes heeft de aanleg van de leidingen geen effect op de gebruiksmogelijkheden van de gronden. Enkel na realisatie van de leidingen is het niet mogelijk om ter plaatse van de leidingtracés bouwwerken te realiseren. Dat levert geen beperking op in gebruik omdat de huidige bestemmingsplannen voor deze locatie het oprichten van bouwwerken ook al niet toestaat. De realisatie van de leidingtracés leidt niet tot een ander gebruik dan wel een beperking van het gebruik van de gronden. Kappen en herbeplanten van bomen Ten behoeve van de aanleg van de leidingtracés en de zoutwinningslocaties worden op een aantal locaties bomen gekapt (zie Tabel 2). Voor deze bomen is een kapmelding gedaan bij de Provincie Overijssel. De te kappen bomen dienen binnen een periode van drie jaar na kappen te worden herbeplant.

Mocht herbeplanten niet mogelijk zijn op de oorspronkelijke locatie dan wordt in overleg met de provincie Overijssel een alternatieve locatie voor herbeplanten gekozen. Speciale aandacht is er voor de beplanting aan de Schaddenweg die als zichtlijn fungeert voor het industriegebied Stepelerveld. Hier is in nauw overleg met de partij die een overall plan maakt voor de planologische ontwikkeling van het industrieterrein Stepelerveld een oplossing gezocht die leidt tot minimale impact, o.a. door de leidingtracé’s onder de weg te laten lopen. Tabel 2: Overzicht van kap en herbeplant van bomen ten behoeve van de van aanleg leidingtracés en locaties

6

Locatie e/o houtopstand

Soort en aantal bomen

Afgestemd

Schaddenweg

3 houtopstanden, in totaal 13 bomen (met name zomereik)

√

De velling vindt plaats ten behoeve van het aanleggen van de leidingentracés, de houtwal wordt nadien hersteld. Het rooien van deze houtopstanden is afgestemd met gemeente Haaksbergen, waterschap Vechtstromen en de planologische consultant (Stegehuis Infra) tbv ontwikkeling van het industrieterrein. Herbeplanting vindt plaats nadat de leidingen zijn gelegd om de oorspronkelijke houtopstand zoveel mogelijk te herstellen. Een kapvergunning is aangevraagd om in eerste instantie de bomen te mogen verwijderen en zo de strook toegankelijk te maken.

Veldsnijderweg

3 x berk

√

Betreffen jonge berken, deze staan buiten het leidingtracé, echter om toegang tot het tracé te krijgen tbv de aanlegwerkzaamheden worden deze gerooid en na afloop werkzaamheden weer herbeplant

Hulstweg

2 x berk

√

Idem als Veldsnijderweg

Oorweg

1 x Zomerlinde 1 x Beuk

√

De ontsluitingsweg van zoutwinningslocatie H-03 wordt aangelegd in het verlengde van de Oorweg. Hiertoe worden twee bomen gekapt en nabij de Oorweg herbeplant.

Eppenzolder

3 x Zomereik

√

Ten behoeve van de realisatie en toekomstige ontsluiting van zoutwinningslocatie H-05 worden drie bomen gekapt. Na realisatie worden de bomen naar verwachting in bestaande rij herbeplant

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Bijzonderheid

Onderstaand is een fotocompilatie van de te vellen bomen opgenomen, met uitzondering van de bomen nabij de Schaddenweg.

Hulstweg

Oorweg Figuur 3: Diverse kap-locaties.

7

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Eppenzolder

Zoutwinningslocaties Voor de aanleg van de zoutwinningslocaties zijn een aantal algemene uitgangspunten gekozen voor de inpassing. Belangrijkste hierbij is dat slechts één type zouthuisje zou worden toegepast. Wel zou in overleg met omwonenden een passende ontsluiting en aankleding van elke locatie plaatsvinden. Voor de locaties H08 en H-09 heeft nog geen detailafstemming plaatsgevonden maar zullen vergelijkbaar zijn met de andere locaties. Zouthuisje Voor het ontwerp van het zouthuisje is een begeleidingscommissie samengesteld waarin een 10-tal huishoudens (10 verschillende adressen, ca. 15-20 personen) hebben plaatsgenomen. Deze begeleidingscommissie heeft samen met Nobian, en een door Nobian ingehuurde architect en landschapsarchitect, ontwerpen gemaakt van zouthuisjes. De ontwerpen zijn via de vertegenwoordiger van de gemeente aan de Stadsbouwmeester voorgelegd. Uit meerdere alternatieven en na enkele malen overleg is het volgende huisje uiteindelijk gekozen, zie Figuur 4. Figuur 4: Definitief ontwerp zouthuisje na afstemming met begeleidingscommissie.

Lokale inpassing De locatie van de put is een hard gegeven, opgelegd door het veldontwerp en verwerkt in het winningsplan voor zout. Bovendien is de aanwezigheid van een vaste set apparaten een gegeven. Een deel van de zoutwinningslocatie is bovendien verhard in verband met bescherming tegen bodemverontreiniging, het verharde deel is echter tot een minimum teruggebracht en bedraagt 40 x 60 m2. Eén van de bezwaren die door de omwonenden en het bestuur van de gemeente is ingebracht betreft de zorg dat de zoutwinningslocaties een te industriële uitstraling krijgen. Nobian heeft deze zorg ter harte genomen en de keuze gemaakt om alle industriële installaties aan het zicht te onttrekken door deze te plaatsen in het zouthuisje boven de zoutwiningsput, in een tweede zouthuisje t.b.v. de elektrische installaties of in een ondergrondse tunnel (leidingwerk). Bijkomend voordeel is in dat geval dat alle installatiedelen niet toegankelijk zijn, huisjes en tunnel zijn met sloten beveiligd, waardoor een hekwerk niet noodzakelijk is. Daarnaast is besloten om de noodzakelijke verharding van de locatie te voorzien van een kunstgras tapijt dat v.w.b. uitstraling en kleur past bij de omgeving. Ook moet worden voorzien in verlichting zodat personeel van Nobian veilig kan werken.

Met boven genoemde randvoorwaarden is in overleg met de direct omwonenden van elke zoutwinningslocatie steeds gezocht naar inpassing in het landschap. De oriëntatie van de zoutwinningslocatie ten opzichte van de omgeving kan deels vrij worden bepaald. Hierover heeft per locatie afstemming plaatsgevonden met de omwonenden. Voor het specifieke landschapsontwerp van een zoutwinningslocatie is gebruik gemaakt van een aantal bouwstenen en zijn wensen geïnventariseerd. Als bouwstenen zijn gebruikt, zie bijlage 1 voor details:

8

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

  

Houtwal Talud met struweel Groepjes bomen

In overleg met de omwonenden zijn bovendien de volgende wensen en aandachtspunten ingebracht:  Verlichting (lage masten, alleen aan indien er personen op de win locatie aanwezig zijn  Aansluiten bij bestaande inrichtingsplannen (o.a. Eppenzolder)  Aanplant van voldoende grootte en kwaliteit: o stimuleren biodiversiteit, inheemse beplanting, wintergroen, 100% struweel, maatwerk o zicht op huisjes beperken (zichtzijde bewoners), o neutrale kleuren  Exploitatie weg, positionering van de camerabewaking (privacy), verlichting en waterberging In Tabel 3 wordt een overzicht gegeven van de wensen en aandachtspunten die per zoutwinningslocatie zijn vastgesteld. Tabel 3: Wensen en aandachtspunten per zoutwinningslocatie Locatie

Eigenaar

Omwonenden adressen

H01

Particulier A

Hengelosestraat 57

H02

Nobian

Hengelosestraat 57

H03

Particulier A

Oorweg 8 Oorweg 12 Wissinkbrinkweg 69

H04

Particulier B

Wissinkbrinkweg 69 Oorweg 8 Oorweg 12

H05

H07

Particulier A

Particulier C

Afstemmingspunten

Akkoord over inpassing

Positie gedraaid (parallel N18) ivm optimale bewerking akker.

√

Onttrekken zicht boorlocatie

√

Inpassing zonder bomen, Gebruik Oorweg

√

Onttrekken zicht, geen voor paarden giftige bomensoorten toepassen, aanpassen aan herbeplanting Wissinkbrinkweg (vervangen beuken voor linden)

√

Eppenzolder 25 Wissinkbrinkweg 69

Meenemen overhoeken bij aankoop Bredere houtwal voor onttrekken uit zicht, verder doortrekken van deze houtwal Percentage wintergroene planten Afstemmen gezamenlijke toegangsweg (recht van overpad)

√

Wissinkbrinkweg 44 Hassinkbrinkweg 23

Toevoegen en verplaatsten solitaire bomen om kleine bomengroepen. Aanpassen positie kleine bomengroepen, toevoegen struweel.

√

In sommige gevallen zijn omwonenden geholpen door bestaande knelpunten, die geen relatie hebben met het Nobian project, waar mogelijk te helpen oplossen. Voorbeelden hiervan zijn het verbeteren van lokale toegangswegen en leggen van contacten met het waterschap. Voorbeelden van

9

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

zoutwinningslocaties met de bouwstenen en waar ze na overleg met de omwonenden zijn toegepast is weergegeven in Figuur 5.

Talud en struweel Bloemrijk inzaaien

houtwal Bloemrijk inzaaien

Solitaire bomen Bloemrijk inzaaien

Figuur 5: Voorbeelden van landschappelijke inpassing na afstemming met omwonenden (nb. H-06 is vervallen).

Voorstellen voor landschappelijke inpassing worden door middel van impressies inzichtelijk gemaakt. De impressies laten situatie met en zonder landschappelijke inpassing laten zien. Figuur 6 laat een voorbeeld zien van een dergelijke impressie zonder, na aanplant en met landschappelijke inpassing.

10

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Figuur 6a: Voorbeeld van H04 zonder landschappelijke inpassing

Zouthuis

Figuur 6b: Voorbeeld van H04 met begroeide landschappelijke inpassing

11

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Samenvatting Nobian moet voor continuering van haar zoutproductie een nieuw winningsgebied ontwikkelen. Na afweging is hiervoor het gebied ten noordwesten van Haaksbergen, ingesloten tussen N739, N347 en N18 het meest geschikt gebleken. Voor aanleg van zowel de leidingen als de zoutwinningslocaties wijkt Nobian af van het bestaande bestemmingsplan en dient het een Verklaring van Geen Bedenkingen voor het “handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening” te verkrijgen van de Gemeenteraad van Haaksbergen. Besloten is om één VvGB aan te vragen voor het geheel van winningslocaties en leidingnet. In deze memo is toegelicht hoe Nobian de eigenaren en omwonenden heeft betrokken bij het tot stand komen van de landschappelijke inpassing. De memo vormt ook een bijlage bij de Ruimtelijke Onderbouwing Voor het realiseren van de leidingtracés is met name afstemming geweest met de landeigenaren en eventueel andere gebruikers van de gronden inclusief Provincie, netbeheerders en het waterschap Vechtstromen. Uitgangspunt is steeds dat het aanleggen veilig gebeurt, rekening wordt gehouden met andere bouwplannen, aanrijroutes zorgvuldig zijn afgestemd en dat nadien de omgeving minimaal verstoord is en gebruik wederom mogelijk is. De zoutwinning op een zoutwinningslocatie vindt plaats gedurende ca. 7 jaar waarna de feitelijke productie stopt.

Dan is er een aantal jaren 5-7 jaar nodig om de pekel in de zoutholte in thermisch evenwicht te brengen met haar omgeving, de put definitief af te sluiten en alle installatiedelen en infrastructuur te verwijderen. In afstemming met de eigenaren, omwonenden en gemeente kan worden besloten om de aangebrachte begroeiing te laten staan en zo het kenmerkende landschappelijk karakter verder te versterken. Bij de keuze van het soort bomen en struweel zal hier reeds rekening mee worden gehouden. Voor het ontwerp van een uniform zouthuisje is een begeleidingscommissie ingesteld bestaande uit een ruime vertegenwoordiging van direct omwonenden, die in samenspraak met een architect, een landschapsarchitect en Nobian een ontwerp heeft voorgesteld dat op verzoek van de gemeente door de Stadsbouwmeester is getoetst en akkoord bevonden. Vervolgens is met direct omwonenden van elke voorziene zoutwinningslocatie een landschappelijke inpassing afgestemd op de wensen van de omwonenden. Dit is een iteratief proces geweest waarbij voorgestelde ontwerpen via impressie-tekeningen waarin de specifieke wensen zijn verwerkt zijn beoordeeld door de omwonenden. Aanpassingen hebben plaatsgevonden tot iedereen zich in het ontwerp kon vinden. Dit proces is doorlopen voor de zoutwinningslocaties H-01 t/m H-07 (waarbij het proces voor H-06 wel is doorlopen maar later is besloten om af te zien van de aanleg).

Voor de locaties H-08 en H-09 zal een identiek proces worden doorlopen. Omwonenden en eigenaren hebben verzocht dit proces aan te houden totdat duidelijkheid bestaat over de door Nobian aangevraagde vergunningen.

12

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Bijlage 1: De bouwstenen “Houtwal” en “Talud en struweel”

13

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

14

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen

Landschappelijke inpassing project Haaksbergen September 15, 2023