Raadsvoorstel zoekgebieden en participatieplan windenergie

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 31 mei 2023

nr. Nummer

Onderwerp: Zoekgebieden en participatieplan windenergie

Voorstel: 1. Twee zoekgebieden voor windenergie, gelegen ten noorden en ten zuiden van de kern Buurse zoals aangegeven op de bijgevoegde kaart, vast te stellen. 2. Het participatieplan, om te komen tot beleidskaders windenergie, vast te stellen.

Inleiding/ aanleiding Op 17 juni 2021 heeft uw raad de RES Twente 1.0 als strategisch koersdocument vastgesteld. In de RES Twente 1.0 heeft Haaksbergen afgesproken in 2030 94 GWh op te wekken. Wij doen dit met 30 hectare zonnevelden, 22 hectare zon op dak en 5 windturbines. In de ‘Raadsafspraken 2022-2026” heeft uw raad afgesproken “op korte termijn een participatietraject voor te stellen om te komen tot een plan voor de inpassing van windmolens in Haaksbergen”. In de aangenomen motie van PvdA en D66 van 9 november 2022 wordt het college onder andere opgeroepen “te starten met het opstellen van een participatieproces/plan voor windenergie”. In de brief van 31 januari 2023 is uw raad geïnformeerd over het proces voor windenergie. Daarin is aangekondigd dat er een haalbaarheidsonderzoek wordt uitgevoerd door Bosch en van Rijn naar de feitelijke, technische mogelijkheden voor windenergie binnen onze gemeente. Wij hebben uw raad middels een presentatie op 8 februari 2023 geïnformeerd hoe het onderzoek wordt uitgevoerd. De resultaten van het haalbaarheidsonderzoek zijn vervolgens op 5 april 2023 tijdens de Commissie ruimte besproken. Uw raad heeft op 19 april 2023 de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek vastgesteld. Uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat het grootste gedeelte van onze gemeente ongeschikt is voor de realisatie van grootschalige windenergie.

Een aantal gebieden in onze gemeente is onder voorwaarden mogelijk wél geschikt. Dit is verwerkt in twee zoekgebieden: ten noorden en ten zuiden van de kern Buurse. Wij stellen uw raad voor de zoekgebieden en het participatieplan, om te komen tot beleidskaders voor windenergie, vast te stellen. Bestuurlijk / wettelijk kader Gemeentewet Raadsafspraken 2022-2026 Motie PvdA en D66 d.d. 9 november 2022 Brief Gedeputeerde Staten (GS) d.d. 13 december 2022 Collegebesluit 21 maart 2023 Raadsbesluit 19 april 2023 Beleidsnota participatie

Pagina 1 van 5

Argumenten 1.1. Uit de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat de gebieden ten noorden en ten zuiden van de kern Buurse mogelijk geschikt zijn voor realisatie van grootschalige windenergie. De resultaten van het technisch haalbaarheidsonderzoek, door uw raad vastgesteld op 19 april 2023, wijzen uit dat de mogelijkheden voor windenergie zich concentreren ten noorden en ten zuiden van de kern Buurse. Ook directe omgeving van de Buurserbeek en Natura 2000 gebieden zijn uitgesloten voor de ontwikkeling van windenergie. Kleinere gebieden elders in onze gemeente, die op basis van het haalbaarheidsonderzoek mogelijk geschikt zijn, vallen eveneens af. Enerzijds omdat de mogelijk aangescherpte geluidsnormen leiden tot nog kleinere gebieden, anderzijds omdat daarmee de kans op solitaire windmolens en daarmee versnipperde ontwikkeling van windenergie wordt vergroot. De mogelijkheden voor windenergie in onze gemeente zijn vertaald naar twee ruim gedefinieerde zoekgebieden, die in grote lijnen samenvallen met de meest kansrijke gebieden uit het technisch haalbaarheidsonderzoek. Er is niet gekozen voor een strakke omlijning, omdat op dit moment nog veel onduidelijk is ten aanzien van geluidsnormen of afstandsnormen, alsmede aanvullende kaders die volgen vanuit het participatietraject.

Met het aanwijzen van deze zoekgebieden sluiten wij de rest van onze gemeente uit voor de ontwikkeling van grootschalige windenergie. Dit geeft duidelijkheid aan onze inwoners. De zoekgebieden staan weergegeven in de kaart hieronder en die tevens als bijlage is bijgevoegd. Wij stellen uw raad voor om deze zoekgebieden aan te wijzen voor windenergie en in (en rondom) deze zoekgebieden participatie toe te passen over hoe en onder welke voorwaarden wij windenergie in Haaksbergen willen vormgeven. De aanpak hiervoor is te vinden in het participatieplan dat als bijlage is toegevoegd. De uitkomsten van het participatietraject worden verwerkt in een (concept) beleidskader windenergie.

Figuur 1: Zoekgebieden Haaksbergen windenergie

Pagina 2 van 5

1.2. Het aanwijzen van zoekgebieden vóór 1 juli 2023 is voorwaardelijk om zelf regie te houden. Indien uw raad vóór 1 juli 2023 geen zoekgebieden voor grootschalige windenergie vaststelt, hebben wij geen zeggenschap en regie bij verzoeken voor windprojecten in onze gemeente. Bij brief van GS van 13 december 2022 heeft GS aangegeven het RES traject te respecteren en voor 1 juli 2023 een dergelijk verzoek niet in behandeling te nemen. Het vasthouden aan deze deadline is in de Provinciale Statenvergadering van 19 april 2023 nogmaals bevestigd. Willen wij als Haaksbergen zelf de regie over de windinitiatieven houden, dan moeten wij vóór 1 juli 2023 zoekgebieden voor grootschalige windenergie hebben aangewezen. Bij het niet vaststellen van zoekgebieden toetst de provincie een windinitiatief aan het provinciaal beleid. Provinciale Staten (PS) stellen vervolgens een inpassingsplan vast om een dergelijk initiatief mogelijk te maken. Hierbij dienen PS een belangenafweging te doen. Na vaststelling van een inpassingsplan, is uw gemeenteraad tien jaar lang niet in de gelegenheid een (gewijzigd) bestemmingsplan vast te stellen voor het betreffende plandeel. Dit heeft ook gevolgen voor de transitie van het landelijk gebied/PPLG.

Denk bijvoorbeeld aan thema’s zoals stikstof, leefbaarheid en recreatie, waarbij goede vertegenwoordiging van onze inwoners en regie over ons buitengebied niet alleen wenselijk maar bovendien noodzakelijk is. 1.3. Geen vastgesteld zoekgebied betekent geen invloed op de locatie en het aantal windturbines. Op grond van artikel 9e, lid 1, Elektriciteitswet zijn PS het bevoegd gezag voor een windpark van 5 – 100 MW. In de praktijk betekent dit dat PS, rekening houdend met de huidige technologische ontwikkelingen, in veel gevallen vanaf één windturbine bevoegd gezag zijn. PS zijn bevoegd het inpassingsplan o.g.v. artikel 3.26 Wet ruimtelijke ordening vast te stellen en GS zijn bevoegd de omgevingsvergunningen te verlenen. PS heeft op dit moment nog niet voldaan aan haar taak met betrekking tot windenergie, zoals omschreven in de Regionale Energiestrategie Twente 1.0, dus zal initiatieven op dit gebied steunen. Daarmee hebben wij geen zeggenschap (meer) op de eigen ambitie en lopen we bovendien het risico aanzienlijk meer windturbines op meerdere locaties op het grondgebied te moeten accepteren dan oorspronkelijk in de RES 1.0 is opgenomen. 1.4.

Het vaststellen van de zoekgebieden is voorwaardelijk voor het kunnen starten met beleidsparticipatie. Het vaststellen van zoekgebieden biedt ons de mogelijkheid kaders te stellen en voorwaarden op te nemen voor de ontwikkeling van windenergie in Haaksbergen. Door afbakening van de zoekgebieden wordt duidelijk welke inwoners en overige stakeholders c.q. partijen belanghebbende zijn bij de ontwikkeling van windbeleid. En welke stakeholders een zwaarwegend advies gevraagd wordt ten aanzien van de op te stellen beleidskaders. Participatie vindt plaats in en rondom deze twee zoekgebieden. In het participatieplan staat omschreven hoe wij gaan samenwerken met inwoners, bedrijven en andere belangroepen in de zoekgebieden om te komen tot beleidsvorming hoe mogelijke windturbines in onze gemeente ontwikkeld mogen worden. Deze mogelijkheden vallen grotendeels weg als zoekgebieden niet worden aangewezen en PS bevoegd gezag blijft. Onze inwoners kunnen dan zeer beperkt participeren in de inpassing, vorm, lokaal eigendom, etc. 1.5.

Zonder vastgestelde zoekgebieden hebben wij nog steeds een rol ten aanzien van de realisatie van windenergie. PS zijn bevoegd gezag ten aanzien van windenergie, maar kunnen uw raad c.q. het college opdracht geven de procedure uit te voeren. Daarmee hebben wij alsnog een rol en verantwoordelijkheid ten aanzien van de realisatie van windenergie zonder dat daaraan voorwaarden kunnen worden verbonden. De kans is dan groot dat wij als gemeente wél door onze inwoners worden aangesproken op het project, maar geen handelingsperspectief hebben. In dit geval kunnen wij de belangen van onze inwoners slechts zeer beperkt behartigen. 2.1 Het participatieplan is gebaseerd op de Beleidsnota participatie. De Beleidsnota participatie biedt handvatten om een goed participatieproces op te zetten bij – onder meer – het opstellen van nieuw beleid. Windenergie is een thema dat grote impact op de samenleving kan hebben en waarbij beleidsparticipatie wenselijk is. In hoofdstuk 3.9 Trajecten inwonerparticipatie van de Beleidsnota participatie staat: “Een participatietraject dient dan vooraf in een plan vastgesteld te worden”. Pagina 3 van 5

Daarnaast dient het onderwerp voldoende ruimte te bieden voor participatie, is het onderwerp geschikt voor participatie en is er voldoende tijd, capaciteit en geld. Al deze vragen zijn positief beantwoord. 2.2

Met het vaststellen van het participatieplan kan uitvoering worden gegeven aan de raadsafspraken en de motie. In de ‘Raadsafspraken 2022-2026” heeft uw raad afgesproken “op korte termijn een participatietraject voor te stellen om te komen tot een plan voor de inpassing van windmolens in Haaksbergen”. In de aangenomen motie van PvdA en D66 van 9 november 2022 wordt het college onder andere opgeroepen “te starten met het opstellen van een participatieproces/plan voor windenergie”. Daaraan wordt gehoor gegeven door het participatieplan ter vaststelling aan uw raad aan te bieden. 2.3 Met het vaststellen van het participatieplan ontstaat duidelijkheid over het te voeren proces. In het participatieplan staat beschreven welke kaders er zijn, hoe onze inwoners en overige stakeholders betrokken worden en op welke trede van de participatieladder zij kunnen participeren. Deze uitgangspunten zijn nodig om een zorgvuldig proces te doorlopen en de juiste verwachtingen te scheppen bij belanghebbenden én onze raad. Risico’s De uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek bevestigen de technische, ruimtelijke mogelijkheden voor windenergie binnen onze gemeente. Het vaststellen van zoekgebieden en het participatieplan brengen geen risico’s met zich mee voor de gemeente Haaksbergen. Het risico van het niet vaststellen van zoekgebieden is benoemd in de argumenten.

Indien uw raad besluit geen zoekgebieden vast te stellen vindt er geen participatie plaats en blijven GS bevoegd gezag om initiatieven in behandeling te nemen. Het is zeer waarschijnlijk dat binnen afzienbare tijd één of meerdere initiatieven zich zullen melden bij de provincie om medewerking te verlenen aan windenergie binnen onze gemeente. Vervolgproces en uitvoeringsaspecten Bij positieve besluitvorming wordt direct gestart met de uitvoering van het participatieplan. Vanuit dit participatietraject wordt advies opgehaald ten behoeve van het op te stellen (concept) windbeleid. Het windbeleid, in combinatie met de afgesproken kaders en de zoekgebieden, is leidend voor de locatiekeuze indien een partij zich meldt met een initiatief voor windenergie. Mocht zich tijdens de beleidsontwikkeling een initiatiefnemer melden, dan wordt de behandeling aangehouden totdat uw raad het windbeleid heeft vastgesteld. Initiatieven die buiten de zoekgebieden liggen worden niet in behandeling genomen. Zoals omschreven in het participatieplan is het voorstel voor het participatietraject een raadswerkgroep te vormen. Deze gaan we bij positieve besluitvorming samen met de griffie en uw raad vormgeven. De voltallige raad wordt ten einde van fase 1 in het participatietraject geïnformeerd over de stand van zaken rondom het participatieproces.

Na het participatietraject zijn de contouren van de zoekgebieden verfijnd en zijn de kaders voor het concept windbeleid klaar om voor te leggen aan onze raad. Het vaststellen van eventuele projectlocatie(s) kan plaatsvinden, nadat het participatietraject is afgerond en windbeleid is opgesteld waarin de kaders en randvoorwaarden zijn opgenomen. En wanneer de landelijke geluidsnorm voor windenergie bekend is. De raad blijft daarmee volledig in positie een besluit te nemen over zowel het aanwijzen van projectlocatie(s) als beleid.

Bijlagen: Raadsvoorstel Zoekgebieden en participatieplan windenergie Zoekgebieden windenergie Haaksbergen Participatieplan beleidsparticipatie windenergie

Pagina 4 van 5

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. 31 mei 2023

mr. G. Raaben griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 5 van 5