Raadsvoorstel zienswijzen wijzigingen gemeenschappelijke regelingen (VRT, ODT en centrumregeling ICT)

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 29 november 2023

nr.

Onderwerp: Wijzigingen gemeenschappelijke regelingen

Voorstel: 1. algemene zienswijzen op grond van art. 1 lid 3 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) in te dienen op de ontwerpregelingen van de openbare lichamen: - Veiligheidsregio Twente (VRT) en; - Omgevingsdienst Twente (ODT) ertoe strekkende dat in de regelingen een facultatieve bepaling wordt opgenomen die de mogelijkheid biedt een adviescommissie zoals bedoeld in art. 24a van de Wgr in te stellen. 2. een zienswijze in te dienen op de voorgestelde wijziging van de gemeenschappelijke regeling Samenwerking ICT Hengelo, met als strekking om: - te verzoeken in de regeling eenduidige begripsbepalingen op te nemen, die gelijk zijn aan de bepalingen in de gemeenschappelijke regeling Samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo; - te beoordelen of toe te lichten dat artikel 5 (informatie en verantwoording) van de regeling zich verhoudt met het bepaalde in artikel 169 Gemeentewet.

Inleiding / aanleiding Haaksbergen kent zeven gemeenschappelijke regelingen waarbij een openbaar lichaam of bedrijfsvoeringsorganisatie is ingericht. Per 1 juli 2022 is het wetsvoorstel “Versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen” in werking getreden. De wet versterkt de positie bij besluitvorming en de controlerende rol van gemeenteraden door de gemeenteraden meer inspraak te geven bij het treffen van gemeenschappelijke regelingen en bij het nemen van besluiten door de besturen daarvan. Vier van de zeven gemeenschappelijke regelingen hebben een gewijzigde regeling voor zienswijzen reeds aan de raden aangeboden (SamenTwente, SON, OLCT en Gbt). Op 27 september jl. heeft u besloten een zienswijze in te dienen overeenkomstig beslispunt 1. Met dit voorstel legt het college de gewijzigde regelingen van de VRT en ODT voor. Tevens wordt u een wijziging van een gemeenschappelijke regeling voorgelegd, waarbij Hengelo als centrumgemeente is aangewezen voor de samenwerking op het gebied van ICT. Deze regeling ziet niet op een openbaar lichaam of bedrijfsvoeringsorganisatie en wordt separaat in dit voorstel en onder beslispunt 2 behandeld. Van belang is dat de Twenteraad op 11 januari 2023 een kennissessie heeft georganiseerd. Daarbij is onder meer stil gestaan bij de vraag of de raden een adviescommissie willen inrichten.

De Wgr biedt nu deze mogelijkheid, ook als het collegeregelingen betreft. De raad van Dinkelland en de raad van de Hof van Twente hebben een motie aangenomen, waarin zij uitspreken op een zo kort mogelijke termijn het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie als bedoeld in artikel 24a van de Wgr te onderzoeken en daarvoor de Twenteraad als platform te gebruiken. De raad van Rijssen-Holten heeft een motie aangenomen, waarin hij uitspreekt de algemene besturen van de verbonden partijen waaraan de gemeente Rijssen-Holten deelneemt, op te roepen initiatieven te ontplooien om te komen tot een gemeenschappelijke raadsadviescommissie (per gemeenschappelijke regeling) en de raden van de andere 13 Twentse gemeenten over dit verzoek te informeren en hen te vragen het verzoek van Rijssen-Holten te steunen. Pagina 1 van 4

Bestuurlijk / wettelijk kader Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht Wet gemeenschappelijke regelingen Versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Twente Gemeenschappelijke regeling ODT Motie ter versterking van de positie van de raden in gemeenschappelijke regelingen d.d. 29 juni 2022 Raadsinformatiebrief d.d. 25 juli 2023 Argumenten 1.1 Op grond van art. 1 lid 2 van de Wgr zendt het college de ontwerpregelingen door aan uw raad, waarna uw raad (art. 1 lid 3 van de Wgr) binnen acht weken na ontvangst van de ontwerpregelingen zienswijzen indient dan wel afziet van het indienen van zienswijzen. Op grond van de Wgr zendt het college ontwerpregelingen door aan de raad, zodat de raad binnen acht weken na ontvangst van de ontwerpregelingen zienswijzen kan indienen. Op grond van de Wgr geldt dit ook voor wijzigingen van gemeenschappelijke regelingen. 1.2

De motie ter versterking van de positie van de raden in gemeenschappelijke regelingen d.d. 29 juni 2022 roept op de mogelijkheid tot het instellen van adviescommissies bij de algemeen besturen aan de orde te stellen. Uw raad heeft uitgesproken de mogelijkheid tot het instellen van adviescommissies aanhangig te willen maken. Door het opnemen van een facultatieve bepaling dat gemeenteraden een adviescommissie zoals bedoeld in art. 24a van de Wgr kunnen instellen, is deze mogelijkheid aanwezig. 1.3

Art. 24a van de Wgr biedt de mogelijkheid tot het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie. Het college stelt als zienswijze voor een facultatieve bepaling op te nemen in de regelingen die de mogelijkheid biedt een gemeenschappelijke adviescommissie op grond van de Wgr in te richten. Met de wijziging van de Wgr is deze mogelijkheid expliciet in de wet opgenomen. Op 11 januari 2023 is er een kennissessie van de Twenteraad over de nieuwe wet geweest. Door raadsleden van de 14 Twentse gemeenten is daar gediscussieerd over de instrumenten in de nieuwe wet, waaronder de gemeenschappelijke adviescommissie. Er wordt door de verschillende deelnemers verschillend gedacht over het nut en de noodzaak van een gemeenschappelijke adviescommissie. In de kennissessie van de Twenteraad is voorgesteld in eerste instantie te kiezen voor een gemeenschappelijke adviescommissie bij ‘beleidsrijke’ gemeenschappelijke regelingen. Bij de keuze of een adviescommissie een meerwaarde kan hebben, is het relevant om te kijken welke taken de gemeenschappelijke regeling heeft en in hoeverre die taken ‘beleidsrijk’ zijn. Zo worden er bij openbare lichamen meer inhoudelijke (beleids)keuzes gemaakt dan bij bedrijfsvoeringsorganisaties.

Het instellen van een adviescommissie betreft een wettelijke mogelijkheid, die ook bestaat indien het onderwerp (nog) geen regeling heeft gevonden in de gemeenschappelijke regeling. In de regeling van de Omgevingsdienst is uitsluitend opgenomen dat het AB “bestuurscommissies” kan instellen. Deze bepaling ziet niet op gemeenschappelijke adviescommissies. In de regeling van de VRT is geen bepaling opgenomen die ziet op het instellen van commissies. In het voorstel van 27 september 2023 liet het college weten dat ook bij andere regelingen de bepalingen omtrent het instellen van adviescommissies uiteen lopen. Met het oog op eenduidigheid en kenbaarheid van deze wettelijke mogelijkheid adviseert het college de mogelijkheid tot het instellen van een adviescommissie specifiek in de ontwerpregelingen op te nemen. 1.4

Het college adviseert uw raad de moties van de raden van Hof van Twente, Dinkelland en Rijssen-Holten te steunen en uit te spreken de Twenteraad als mogelijk platform te gebruiken, Pagina 2 van 4

indien een gemeenschappelijke adviescommissie voor een gemeenschappelijke regeling wordt ingesteld. De raden van Hof van Twente en Dinkelland hebben verzocht te onderzoeken of de Twenteraad als mogelijk platform voor een gemeenschappelijke adviescommissie voor een gemeenschappelijke regeling kan dienen. De raad van Rijssen-Holten roept op een gemeenschappelijke adviescommissie als bedoeld in art. 24a van de Wgr in te stellen. Per gemeenschappelijke regeling bepalen de raden of een gemeenschappelijke adviescommissie wordt ingesteld. Het is dus niet zo dat er één gemeenschappelijke adviescommissie kan komen voor alle regelingen. 1.5

Voor het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie is unanimiteit in de raden vereist. Het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie vereist unanimiteit in alle raden. Voordat een gemeenschappelijke adviescommissie kan worden ingesteld, moeten alle deelnemende raden daarmee instemmen. Niet iedere raad hoeft in de gemeenschappelijke adviescommissie vertegenwoordigd te zijn. Het is aan de deelnemende raden om per gemeenschappelijke regeling te bepalen of het wenselijk is een adviescommissie in te stellen. Op het moment dat alle deelnemende raden deze wens uitspreken, wordt het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling gevraagd de adviescommissie in te stellen. Het initiatief om dit verzoek te doen ligt dus bij de raden en kan op elk gewenst moment gedaan worden. Wel is het van belang dat de deelnemende raden dit verzoek allemaal steunen, als één van de deelnemende raden van die gemeenschappelijke regeling niet instemt met een adviescommissie, komt die er niet. 2.1

Het college stelt uw raad voor het college van Hengelo te verzoeken waar mogelijk uniformiteit aan te brengen met de gemeenschappelijke (centrumgemeente)regeling Samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo. Thans ligt ook de gemeenschappelijke regeling Samenwerking ICT Hengelo voor. Dit betreft een regeling waarin Hengelo als zogeheten centrumgemeente met omliggende gemeenten en een openbaar lichaam (SWB) samenwerkt. Hengelo is tevens centrumgemeente voor wat betreft de uitvoering van sociale zaken. De desbetreffende gemeenschappelijke regeling Samenwerking sociale zaken Borne, Haaksbergen en Hengelo moet nog aan de gewijzigde wet worden aangepast. Het college verzoekt het college van Hengelo de gelegenheid te baat te nemen om deze regelingen te uniformeren. Het college vraagt niet enkel aandacht voor een uniforme regeling van de wijzigingen die uit de wet voortvloeien, maar ook om aandacht voor bestaande verschillen in de regelingen. Ter voorbeeld wordt in de regeling inzake sociale zaken voor een overleg tussen (alle) deelnemende portefeuillehouders gesproken over “bestuurlijk overleg”, waar in de regeling betreffende ICT dit overleg wordt geduid als “portefeuillehoudersoverleg”. 2.2.

Het college stelt uw raad voor het college van Hengelo te verzoeken om te beoordelen of toe te lichten of art. 5 (informatie en verantwoording) goed is afgestemd op art. 169 van de Gemeentewet. Artikel 5 van de gemeenschappelijke regeling ziet op het verkrijgen van inlichtingen door één of meer raadsleden door “het betreffende bestuursorgaan”. De regeling geeft niet uitdrukkelijk aan of dit het college van Hengelo of Haaksbergen betreft. Uit de aanbiedingsbrief vloeit bovendien voort dat dit artikel invulling geeft aan het gewijzigde art. 17 Wgr. Dit wetsartikel ziet op verplichtingen van het bestuur van een openbaar lichaam, een bedrijfsvoeringsorganisatie of een gemeenschappelijk orgaan om inlichtingen te verstrekken. Artikel 17 Wgr ziet niet toe op centrumgemeenteregelingen (art. 8 lid 4 Wgr). De centrumconstructie betreft een lichte vorm van samenwerking, waarbij geen nieuwe organisatie wordt opgericht. De informatieverplichting uit art. 17 Wgr is vergelijkbaar met de informatieverplichting zoals neergelegd in artikel 169 Gemeentewet, waarin is bepaald dat het college de raad van alle inlichtingen voorziet die de Pagina 3 van 4

raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Het college verzoeken het college van Hengelo (in overleg) na te gaan of toe te lichten dat artikel 5 van de regeling zich verhoudt met art. 169 van de Gemeentewet. Risico’s Vervolgproces/communicatie/planning Alle gemeenschappelijke regelingen moeten uiterlijk 1 juli 2024 zijn aangepast aan de nieuwe wet. Na de zienswijzenprocedure moet de raad ook nog formeel toestemming geven voor het wijzigen van de regeling.

Bijlagen: - aanbiedingsbrief VRT (inclusief gemeenschappelijke regeling); - ontwerpregeling ODT; - wijzigingstabel GR ODT; - aanbiedingsbrief Hengelo (inclusief gemeenschappelijke regeling) - motie adviescommissie Hof van Twente; - motie adviescommissie Dinkelland; - motie adviescommissie Rijssen-Holten. - motie “versterking positie raden bij gemeenschappelijke regelingen”, Haaksbergen d.d. 29 juni 2022

Fysiek, ter inzage in raadsbibliotheek: Digitaal: -

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. datum.

R. Meinen griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 4 van 4