Raadsvoorstel wensen en bedenkingen Ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 24 juni 2026

nr.

Onderwerp: Wensen en bedenkingen Ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente

Voorstel: 1. Geen wensen en bedenkingen kenbaar maken ten aanzien van de 90% versie van de Ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente van 10 april 2026.

Inleiding / aanleiding In 2023 heeft het Rijk de Contourennotitie Nota Ruimte opgesteld. Dit is een beleidsdocument van het Rijk, dat de eerste hoofdlijnen en richtingen schetst voor de nationale omgevingsvisie; de Nota Ruimte. Hierin staat onder andere dat er regio’s zijn met kansen voor een brede schaalsprong, zoals Twente. Dit is vervolgens verder uitgewerkt in het voorontwerp en het ontwerp van de Nota Ruimte. In het ontwerp van de Nota Ruimte staat dat in specifiek Groningen-Assen, Twente en Zuid-Limburg er een solide basis is voor een echte schaalsprong, dankzij de aanwezige grote steden, de vele bedrijven en de universiteiten en hun gunstige ligging in het Europese hoofdnetwerk van snelwegen en spoorlijnen. Specifiek wat betreft Twente staat het ontwerp van de Nota Ruimte: “De regio Twente kan vanaf 2030 een grotere rol spelen in de nationale woningbouwopgave. De regio kan mogelijk ruimte bieden aan meer dan 100.000 extra inwoners (tot 2050 circa 60.000 nieuwe woningen). De verstedelijkingsstrategie moet een integraal toekomstbeeld geven voor wonen, werken en leven in Twente. Daarbij is er aandacht voor bereikbaarheid, economie, landschap, natuur, energie en klimaat.

De schaalsprong wordt ook ingezet om voorzieningen in kleinere kernen op peil te houden.” De afgelopen periode hebben het Rijk, de provincie Overijssel, de 14 Twentse gemeenten en het Waterschap Vechtstromen gewerkt aan het opstellen van een regio-brede verstedelijkingsstrategie: de Ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente (hierna: ROS Twente). De 90% versie hiervan is nu gereed. De ROS Twente is een gezamenlijk traject om te werken aan een toekomstbestendig Twente. In de ROS Twente is beschreven welke ontwikkelprincipes en uitgangspunten worden gehanteerd om Twente verder te ontwikkelen. Economische groei is hierbij de basis, waarbij woningbouw moet meegroeien. Het doel is: een Twente dat in 2050 met 120.000 inwoners, 80.000 woningen en 62.000 extra arbeidsplaatsen is gegroeid (ten opzichte van 1 januari 2022). De schaalsprong vertaalt zich in eerste instantie naar ambities, zoals het aantal extra te bouwen woningen en extra te realiseren arbeidsplaatsen, maar gaat ook over het verbeteren van ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid in de regio. Hiermee wordt ruimte geboden aan de nationale groeiopgave. De ROS Twente gaat uit van een drie-eenheid als ordeningsprincipe, te weten: • Dragende steden De drie dragende steden in Twente zijn Enschede, Hengelo en Almelo. Hier vindt de grootste groei plaats voor wonen en werken.

• Dynamische knopen Dit zijn de wat grotere kernen buiten de dragende steden, die rechtstreeks zijn verbonden op het stedelijk netwerk via Hoogwaardige Openbaar Vervoer (trein of HOV-bus). Er zijn acht dynamische knopen in Twente, waaronder de kern Haaksbergen. Samen met de dragende steden faciliteren deze dynamische knopen de Twentse verstedelijking. Pagina 1 van 4

•

Vitaal buitengebied Dit betreft het overige gebied in Twente, waaronder Buurse en St. Isidorushoeve. De belangrijkste opgave in het vitaal buitengebied betreft het behouden en versterken van de vitaliteit en de leefbaarheid

In de ROS Twente zijn 7 verstedelijkingsprincipes genoemd die de basis vormen voor de regionale ontwikkeling en de verstedelijkingsplannen. De principes zijn de lat waarlangs elke nieuwe ontwikkeling wordt gelegd. Hierdoor dragen alle ontwikkelingen bij aan de gewenste ontwikkelrichting van Twente. De principes voor de Twentse verstedelijking zijn: 1. Bloeiende regio rondom levendige steden 2. Benut de kracht van het landschap 3. Verstedelijking en economie gaan hand in hand 4. Creëer nabijheid 5. Koester Twentse kwaliteiten en versterk het bestaande 6. Neem verantwoordelijkheid 7. Pak opgaven aan bij de bron In de ROS Twente zijn deze verstedelijkingsprincipes verder uitgewerkt voor de dragende steden, dynamische knopen en het vitaal buitengebied. De 90% versie van de ROS Twente is gereed en ligt nu voor. De besturen van de provincie Overijssel, de Twentse gemeenten en het Waterschap Vechtstromen hebben de mogelijkheid hierop te reageren. De ROS Twente is het verhaal van de regio Twente en het is daarom belangrijk met deze blik naar deze versie te kijken voor eventuele wensen en bedenkingen. De reactietermijn voor alle partijen is de periode mei/juni 2026. Deze eindigt op 1 juli 2026.

Bestuurlijk / wettelijk kader Rijk • Ontwerp Nota Ruimte Provincie • Omgevingsvisie Overijssel • Position Paper Gemeente • Omgevingsvisie Haaksbergen • Position Paper • Besluit college van 3 september 2024: Ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente en Position Paper • Raadsinformatiebrief van 12 september 2024: Ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente (ROS) • Besluit college van 12 november 2024: Samenwerken met Rijk op verstedelijkingsstrategie • Raadsinformatiebrief van 12 november 2024 Start verstedelijkingsstrategie Twente met Rijk • Besluit college van 20 mei 2025: Plan van aanpak ROS • Raadsinformatiebrief van 20 mei 2025: Plan van aanpak ROS • Raadsinformatiebrief van 10 maart 2026: Stand van zaken ROS Argumenten 1.1 De ROS Twente sluit op hoofdlijnen aan bij de gemeentelijke omgevingsvisie. De verstedelijkingsafspraken in de ROS Twente zien met name op de onderdelen wonen, werken en mobiliteit. A. Wonen De ROS Twente benoemt voor de acht dynamische knopen, waaronder de kern Haaksbergen, een totale ambitie van 20.000 nieuwe woningen over de periode 2022-2050. De exacte verdeling van de aantallen moet nog worden vastgesteld in de regionale afspraken in de woondeal. Uitgaande van een evenredige verdeling betekent dit voor de periode 2022-2050 een woningbouwambitie van 2.500 woningen voor Haaksbergen. Pagina 2 van 4

Hierbij wordt zoveel mogelijk binnenstedelijk gebouwd en voor alle doelgroepen. In onze omgevingsvisie staat dat er gebouwd wordt voor onze lokale behoefte én voor de regionale behoefte. Uw raad heeft eerder een woningbouwambitie van 900 woningen vastgesteld voor de periode 20242034. In onze omgevingsvisie staat dat er na 2034 niet gestopt wordt met bouwen. Dit betekent vanuit de ROS Twente een aanvullende ambitie van 1.600 woningen. De ambitie is dan ook om circa 100 woningen per jaar te bouwen tot 2050. Bij het toevoegen van nieuwe woningen geldt een voorkeursvolgorde voor (1) transformeren van leegstaande gebouwen naar woningen, (2) toevoegen van woningen binnen de huidige bebouwde kom en (3) uitbreiden aan de randen. Wat betreft Buurse en St. Isidorushoeve zetten zowel de ROS Twente als de omgevingsvisie in op behoud van leefbaarheid. Er is ruimte om te groeien in inwoners om de leefbaarheid te waarborgen. De ROS Twente sluit dus wat woningbouw betreft aan op onze gemeentelijke omgevingsvisie. B. Werken De ROS Twente benoemt voor de acht dynamische knopen, waaronder de kern Haaksbergen, een totale ambitie 19.000 nieuwe arbeidsplaatsen over de periode 2022-2050. De exacte aantallen moeten nog worden vastgesteld in de programmeringsafspraken. Uitgaande van een evenredige verdeling betekent dit voor de periode 2022-2050 een ambitie van 2.375 arbeidsplaatsen voor Haaksbergen.

Op dit moment hebben we in Haaksbergen ruim 11.000 arbeidsplaatsen. Hierbij wordt ingezet op het aantrekken van de juiste bedrijven en zorgvuldig ruimtegebruik (uitbreiding pas als inbreiding niet mogelijk is). In onze omgevingsvisie staat dat er voor de groei van arbeidsplaatsen wordt ingezet op de doorontwikkeling van Stepelerveld. Binnen de kern is hiervoor geen ruimte beschikbaar. De ROS Twente geeft aan dat werken in het vitaal buitengebied zich met name richt op herstructurering. Ook in onze omgevingsvisie wordt geen ruimte gegeven voor grootschalige bedrijventerrein ontwikkeling in het vitaal buitengebied. De ROS Twente sluit dus wat werken betreft aan op onze gemeentelijke omgevingsvisie. C. Mobiliteit De ROS Twente benoemt dat het mobiliteitsaccent in de dynamische knopen verschuift naar OV en fiets. Voor Haaksbergen wordt specifiek een goede HOV-verbinding naar Enschede benoemd. In het vitaal buitengebied blijven auto en fiets primaire modaliteiten, waarbij wel wordt gekeken naar betere fietsveiligheid en OV-bereikbaarheid. In onze omgevingsvisie wordt ook deze omslag in mobiliteit beschreven. Minder gebruik van de auto, meer gebruik van fiets en OV (STOMP principe). De ROS Twente sluit dus wat mobiliteit betreft aan op onze gemeentelijke omgevingsvisie. D.

Overig Zowel in de ROS Twente als in de omgevingsvisie wordt sterk ingezet op landschap, duurzaamheid, klimaatadaptief en een zorgvuldig gebruik van beschikbare ruimte. 1.2 De ROS Twente is via een uitgebreid en integraal proces met alle partijen tot stand gekomen. De gemeente Haaksbergen was zowel ambtelijk als bestuurlijk betrokken bij de totstandkoming van de ROS Twente. Risico’s Op dit moment worden geen risico’s voorzien. De uitvoering van de ROS Twente, zoals bijvoorbeeld realisatie van nieuwe woningbouwprojecten, zal wel risico’s meebrengen. Bij besluiten over de uitvoering van de ROS Twente worden deze risico’s specifieker benoemd.

Pagina 3 van 4

Vervolgproces en uitvoeringsaspecten Toewerken naar een 100% versie De eventuele wensen en bedenkingen worden meegenomen bij de totstandkoming van de definitieve ROS Twente. In november 2026 staat bespreking van de definitieve ROS Twente met het Rijk in het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO-MIRT) op de planning. Voor de ROS Twente is het belangrijk om op de agenda van het eerstvolgende BO-MIRT te komen. Hierdoor staan we als regio goed op de radar van het Rijk met wat belangrijk is om snel een stap verder te komen en om tijdig aanspraak te kunnen maken op beschikbare en te verdelen middelen. Lukt het niet om de 100% versie van de ROS Twente te agenderen bij het BO-MIRT van november 2026 dan schuift dit door naar het najaar van 2027. Dat zou jammer zijn gezien de ambitie die met elkaar is uitgesproken. Juridisch kader De ROS Twente is geen juridisch instrument binnen het beleidsinstrumentarium onder de Omgevingswet, zoals de omgevingsvisie, de programma’s of het omgevingsplan. Dit heeft als gevolg dat de ROS Twente niet bindend is. Het is een onderlinge bestuurlijke afspraak tussen alle partijen die zich hebben aangesloten bij deze samenwerking. Iedereen in deze samenwerking spant zich in om de ambities uit de verstedelijkingsstrategie te vertalen naar het eigen beleidsinstrumentarium onder de Omgevingswet.

Het is daarbij belangrijk de ROS Twente te blijven zien als een richtinggevend kader, waarbinnen alle partijen hun best doen om het én te vertalen in het eigen beleidsinstrumentarium, maar ook al zo veel mogelijk te handelen naar de verstedelijkingsstrategie. Deze verstedelijkingsstrategie gaat een bouwsteen vormen voor de beleidsinstrumenten uit de Omgevingswet (omgevingsvisie, programma’s en/of omgevingsplan). Het is de bedoeling dat de gemeenteraad de ROS Twente gaat onderschrijven of vaststellen als bouwsteen voor de omgevingsvisie. Participatie en een eventuele MER toets gebeuren bij de doorvertaling naar de beleidsinstrumenten. Uitvoeringsagenda en investeringsagenda Op basis van de ROS Twente werken we als regio met het Rijk verder aan een uitvoeringsagenda en uiteindelijk een investeringsagenda. Een punt die het college hierbij onder andere belangrijk vindt, is de goede bereikbaarheid met het OV naar het ziekenhuis in Enschede en naar de Achterhoek.

Bijlagen: 1. 90% versie Ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente (ROS Twente) van 10 april 2026

Burgemeester en wethouders

M. (Marcel) Broekhuis gemeentesecretaris

G.J. (Gerard) van den Hengel burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering op 24 juni 2026

R. (Robin) Meinen griffier

G.J. (Gerard) van den Hengel voorzitter

Pagina 4 van 4