Raadsvoorstel Verordening subsidie verlaging energielasten 26 oktober 2022

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 26 oktober 2022

nr.

Onderwerp: Verordening subsidie verlaging energielasten Haaksbergen (9.62)

Voorstel: 1. de Verordening subsidie verlaging energielasten Haaksbergen vast te stellen waarin wordt geregeld onder welke voorwaarden aan verhuurders subsidie beschikbaar kan worden gesteld voor zonnestroominstallatie of isolatie;

Inleiding/ aanleiding Met de oorlog in Oekraïne en de daaropvolgende stijgende energieprijzen staat de betaalbaarheid van energie nóg verder onder druk. Met name huishoudens met lage(re) inkomens worden hard getroffen. Om specifiek deze huishoudens tegemoet te komen in de energielasten heeft het rijk middelen vrijgemaakt. Begin 2022 hebben deze huishoudens een eenmalige tegemoetkoming van € 800,ontvangen. Dit wordt dit jaar nog aangevuld met eenmalig € 500,-. In Haaksbergen hebben 675 inwoners (tot en met 31 augustus 2022) deze zogenoemde ‘energietoeslag’ ontvangen. Naast deze directe financiële compensatie heeft het rijk geld beschikbaar gesteld in de vorm van een specifieke uitkering (SPUK) ten behoeve van maatregelen om “inwoners met een laag besteedbaar inkomen die te maken hebben met hoge energielasten als gevolg van de gestegen energieprijzen in combinatie met de lagere energetische kwaliteit van de woningen”1 te helpen. De gemeente Haaksbergen heeft een specifieke uitkering (SPUK) toegekend gekregen van € 210.055. Deze uitkering is in juni 2022 aangevuld met een extra uitkering van € 294.978. Hiermee komt de totale specifieke uitkering op € 505.033 die uiterlijk op 31 december 2024 moet zijn besteed. De middelen mogen niet geldelijk worden uitgekeerd aan de betreffende inwoners.

Wanneer spreken we van energiearmoede? “Energiearme huishoudens in Nederland geven, afhankelijk van de definitie van energiearmoede, gemiddeld 13-20% van hun inkomen uit aan energie, tegenover 5% gemiddeld voor alle huishoudens.”2 Dit betrof in 2019 ongeveer 550.000 huishoudens in Nederland (zo’n 7% van het totaal). Binnen de groep van energiearme huishoudens hebben ongeveer 250.000 huishoudens én een relatief laag inkomen én een woning met lage energetische kwaliteit én hoge energiekosten. Hierbij moet wel de kanttekening worden geplaatst dat deze cijfers van vóór de inval van Rusland in Oekraïne zijn en dat de groep huishoudens die het treft aanzienlijk groter is geworden.

1 Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties: ’Beschikking middelen aanpak energiearmoede’ 2 TNO-2021 “De feiten over energiearmoede in Nederland”

Pagina 1 van 5

Voor de uitwerking van onze Haaksbergse aanpak hanteren wij de samengestelde definitie van energiearmoede, gebaseerd op de voorwaarden in de SPUK-uitkering en de uitwerking van TNO: 1. 2. 3. 4.

Een laag besteedbaar inkomen; Hoge energielasten als gevolg van de recente prijsstijgingen; Een woning met een lage(re) energetische kwaliteit; De keuze en mogelijkheid om hier iets aan te doen2.

De maatregel(en) Het effectief en doeltreffend inzetten van deze SPUK-uitkering betekent keuzes maken. Om te komen tot passende maatregelen hebben wij als eerste gekeken welke maatregel het grootste effect heeft op het verlagen van de energierekening. Het opwekken van eigen energie (met zonnepanelen) en het terugdringen van gasverbruik (door isolatie) leveren de grootste besparing op. Vervolgens hebben wij gekeken welke inwoners het meest geholpen zijn met deze maatregel(en). Daarbij realiseren wij ons ook dat de inzet van deze middelen (hoe deze ook worden ingezet) géén compensatie zijn voor de stijging van de energiekosten op korte termijn. Huurders zijn afhankelijk van verhuurder Van de huishoudens in Nederland die te maken hebben met energiearmoede, woont maar liefst 87% in een huurwoning2 (75% woningbouwcorporatiewoning, 12% particuliere huur). In tegenstelling tot eigenaar-bewoners hebben huurders geen zeggenschap over de verduurzaming van hun woning. Huurders zijn voor de verduurzaming van hun huis volledig afhankelijk van de bereidheid van de verhuurder en hebben daarmee niet de keuze om mee te doen in de energietransitie. De keuze en mogelijkheid om hier iets aan te doen is een belangrijk aspect van energiearmoede. Deze verordening is dan ook bedoeld om de situatie van huurders te verbeteren.

Hiermee bieden wij een structurele bijdrage aan de verduurzaming van hun huurwoning en daarmee het verlagen van hun energierekening. Huiseigenaren kunnen sinds deze zomer gratis gebruik maken van de energiecoaches die wij in het voorjaar hebben opgeleid. Energiecoaches ondersteunen inwoners bij de verduurzaming van hun huis en geven daarnaast tips hoe het energieverbruik kan worden beperkt. Vanaf 1 november 2022 kunnen huiseigenaren zonder leenruimte of met een inkomen tot € 45.014 bruto via het Nationaal Warmtefonds leningen afsluiten voor verduurzamingsmaatregelen1. Inkomenseis Voor de toekenning van de energietoeslag is 120% van het sociaal minimum gehanteerd als inkomensgrens. Voor deze verordening hanteren wij een inkomensgrens die overeenkomt met ongeveer 150% van het sociaal minimum (peildatum 1 juli 2022)3. Daarmee komen de verhuurders van een aanzienlijk grotere groep huurders in aanmerking voor deze subsidie. Om te beoordelen of een huishouden, waarvan de huurder deel uitmaakt, in aanmerking komt voor de subsidie wordt het verzamelinkomen4 van maximaal € 32.675, - bruto gehanteerd voor gezinnen van twee personen, met of zonder kinderen. Voor alleenstaanden is dit € 24.075, - bruto5. Bestuurlijk / wettelijk kader Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht Inspraakverordening

3 https://www.uwv.nl/particulieren/bedragen/detail/sociaal-minimum 4 Het verzamelinkomen is het totale bedrag van het bruto-inkomen uit werk, uitkering, pensioen, alimentatie en

woning, het inkomen uit aanmerkelijk belang en belastbare inkomen uit vermogen en spaargeld minus aftrekposten (Belastingdienst) 5 De bedragen zijn gebaseerd op de inkomensgrens die door het Rijk in 2022 is vastgesteld voor de bepaling van de huurgrens en te vinden op “Passend toewijzen” van Domijn

Pagina 2 van 5

Argumenten 1.1. Huurders met een laag besteedbaar inkomen hebben de minste mogelijkheden om zelf wat aan verduurzaming van hun bestaande woning te doen Huurders zijn afhankelijk van verhuurder om de bestaande woning te verduurzamen. Zo kan een huurder niet beslissen over het al dan niet isoleren van een woning of het installeren van zonnepanelen. Daarmee zijn de keuzes en mogelijkheden om te verduurzamen aanzienlijk beperkter dan de groep eigenaar/bewoners. Deze subsidieverordening draagt bij aan het structureel verlagen van de energierekening van huurders met een laag inkomen. Bij volledige benutting van het subsidieplafond kunnen wij 250 huurders helpen bij het verlagen van de energierekening. 1.2. Zonnepanelen of isolatie zorgen direct voor een lagere energierekening Zonnepanelen leveren een besparing op tussen de € 36,- (4 panelen oost-west oriëntatie) en € 75,- per maand (8 panelen zuidoriëntatie)6. De opgewekte elektriciteit kan vervolgens op de jaarafrekening worden gesaldeerd7. Voor een tussenwoning is de besparing met vloerisolatie tot 250 m3 per jaar, met spouwmuurisolatie tot 320 m3 gas per jaar en met dakisolatie tot 450 m3 gas per jaar8. Met de recente gasprijzen levert dit honderden euro’s besparing per jaar op.

In vergelijking tot kleinere maatregelen, zoals ledlampen, tochtstrips of een energiezuinige(re) koelkast, is deze maandelijkse besparing aanzienlijk te noemen. 1.3. Ongeveer 75% van de energiearme huishoudens in Haaksbergen huurt bij Domijn Op basis van landelijke gegevens en de informatie over de toegekende energietoeslag huurt het overgrote gedeelte van de energiearme huishoudens in Haaksbergen bij Domijn. Domijn is daarmee de belangrijkste partner om tot uitvoering van deze verordening te komen. Domijn werkt mee aan de efficiënte en effectieve uitvoering van de subsidieverordening. Ook andere verhuurders kunnen subsidie aanvragen, mits voldaan wordt aan de voorwaarden van de subsidieverordening. 1.4 Zonder deze verordening kan de SPUK-uitkering niet worden ingezet De verordening is opgesteld om de reikwijdte en voorwaarden van de subsidie vast te leggen. De Algemene subsidieverordening is ontoereikend om de ontvangen rijksmiddelen voor het specifieke doel energielasten te besteden omdat de reikwijdte van de verordening niet voldoet aan de definitie van een aanvrager uit de Algemene subsidieverordening. De maximale subsidie voor een zonnestroominstallatie is 2.000 euro en voor isolatie 1.500 euro. Het is niet mogelijk om deze subsidies te stapelen. De SPUKuitkering moet voor 31 december 2024 uitgegeven zijn.

Binnen deze periode moet de subsidie verleend en vastgesteld worden. 1.5 Er is geen sprake van ongeoorloofde staatssteun Het meefinancieren van maatregelen die de woningwaarde vergroten, kunnen gekwalificeerd worden als staatssteun. Om te beoordelen of er sprake is van ongeoorloofde staatssteun, moet voldaan worden aan vijf cumulatieve criteria (art. 107, lid 1, van de VWEU). Deze vijf criteria zijn: 1. de steun wordt verleend aan een onderneming die een economische activiteit verricht; 2. de steun wordt door staatsmiddelen bekostigd; 3. deze staatsmiddelen verschaffen een economisch voordeel dat niet via de normale commerciële weg zou zijn verkregen; 4. de maatregel is selectief: het geldt voor één of enkele ondernemingen, een specifieke sector of regio; 5. de maatregel vervalst de mededinging en dreigt te leiden tot een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer in de EU.

6 Gerekend met een elektriciteitsprijs van € 0,42 per kWh en panelen van 360 Wp 7 https://www.acm.nl/nl/onderwerpen/energie/afnemers-van-energie/duurzame-energie/wat-is-salderen-en-hoe-

werkt-het 8 https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/isoleren-en-besparen/

Pagina 3 van 5

Er wordt niet voldaan aan het criterium dat de steunmaatregel de mededinging vervalst en leidt tot een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer in de EU. De overige criteria worden wel met 'JA' beantwoord, maar de vijf criteria zijn cumulatief en dat betekent dat alle vragen met 'JA' moeten worden beantwoord om te concluderen dat er sprake is van ongeoorloofde staatssteun. Wij zijn daarom van oordeel dat er sprake is van geoorloofde staatssteun. 1.6 Het vaststellen van een verordening is een bevoegdheid van de raad De raad is op grond van artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet in samenhang met artikel 108, eerste lid, van de Gemeentewet, bevoegd de Verordening subsidie verlaging energielasten Haaksbergen vast te stellen. 1.7 Op grond van artikel 2, tweede lid, aanhef en onder e, van de Inspraakverordening wordt geen inspraak verleend als de uitvoering van een beleidsvoornemen dermate spoedeisend is dat inspraak niet kan worden afgewacht. Het college heeft besloten om geen inspraak te verlenen. Geen inspraak wordt verleend als de uitvoering van een beleidsvoornemen dermate spoedeisend is dat inspraak niet kan worden afgewacht (artikel 2, tweede lid, aanhef en onder e, van de Inspraakverordening). De Verordening subsidie verlaging energielasten Haaksbergen is spoedeisend.

Het toepassen van inspraak zou niet bij hebben gedragen om huurders (met een laag besteedbaar inkomen die te maken hebben met hoge energielasten als gevolg van de gestegen energieprijzen in combinatie met de lage(re) energetische kwaliteit van hun woning) te ondersteunen in het verlagen van de energierekening. De reikwijdte van de subsidieverordening blijft dan ook beperkt tot dat doel en dient geen algemeen doel om subsidies uit te kunnen keren. Daarnaast is de vraag naar energiebesparende maatregelen groot en de arbeidsmarkt om de maatregelen uit te voeren krap. Dit betekent dat de tijd tussen het verlenen van een subsidie en het uitvoeren van de opdracht om zonnestroominstallaties te plaatsen of bestaande woningen te isoleren maanden kan duren. Uitgaande van het huidige proces houden wij er rekening mee dat verhuurders pas ná maart 2023 tot uitvoering van de maatregelen kunnen overgaan. Hoe eerder de subsidieverordening is vastgesteld, hoe eerder huurders kunnen profiteren van de voordelen van een zonnestroominstallatie of isolatie. De inwerkingtreding van de Verordening subsidie verlaging energielasten treedt één dag na de bekendmaking in Gemeenteblad (bekendmaking 3 november 2022). Risico’s Het risico bestaat dat het subsidieplafond snel wordt bereikt.

Als het beschikbare bedrag vanuit de SPUK-uitkering onvoldoende is om te voldoen aan alle aanvragen die in aanmerking komen voor subsidie, zal onze raad een besluit moeten nemen over het al dan niet verhogen van het subsidieplafond. De mogelijkheden om de SPUK-uitkering in te zetten voor het specifieke doel ‘verlaging van de energielasten’ zijn ruim. Op donderdag 8 september 2022 is er telefonisch contact geweest met een beleidsmedewerker van het ministerie van BZK over de strekking van dit voorstel. Naar onze inschatting zijn er geen verdere risico’s verbonden aan dit besluit. Vervolgproces en uitvoeringsaspecten Na vaststelling van de Verordening subsidie verlaging energielasten Haaksbergen wordt de subsidieverordening ingevoerd in DROP. De publicatie van de subsidieverordening vindt plaats via Gemeenteblad en Rond Haaksbergen en de subsidieverordening treedt in werking op de dag na bekendmaking.

Pagina 4 van 5

Alle huurders ontvangen binnenkort een brief met een uitleg over de subsidie, wat hij/zij daarvoor moet doen en tips om het energieverbruik te beperken. Huurders aan wie ambtshalve de energietoeslag is toegekend en/of de huurders die de energietoeslag hebben aangevraagd ontvangen daarnaast nog een voucher waarmee zij gratis een aantal energiebesparende maatregelen kunnen ophalen. Hiermee kunnen zij ook deze winter nog een aantal kleine maatregelen nemen om het energieverbruik te beperken en comfort te verhogen. Gedurende het proces om tot een passende, rechtmatige uitvoering van de SPUK-middelen te komen, heeft veelvuldig afstemming plaatsgevonden met woningbouwcorporatie Domijn. De verwachting is dat Domijn in de meeste situaties, waarbij de huurder een toewijzing krijgt, ook subsidie aanvraagt. De verhuurder kan echter niet verplicht worden een aanvraag om subsidie op grond van deze subsidieverordening te doen. Het kan voorkomen dat een huurder wél een toewijzing krijgt, maar dat verhuurder niet kan of wil meewerken aan het verduurzamen van de huurwoning. Op www.sterinsamenduurzaam.nl/energielasten wordt een aparte pagina ingericht waar huurders zich eenvoudig kunnen aanmelden. Daarbij wordt ook de koppeling gemaakt met Noaberpoort zodat inwoners met een hulpvraag daar terecht kunnen. Huurders kunnen met hun vragen ook terecht bij Domijn.

Bijlagen: Verordening subsidie verlaging energielasten Haaksbergen (9.62) Fysiek, ter inzage in raadsbibliotheek: Vul hier fysieke bijlagen in. Digitaal: Vul hier digitale bijlagen in.

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. 26 oktober 2022

mr. G. Raaben griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 5 van 5