Raadsvoorstel verordening en beleidsregels Individuele inkomenstoeslag

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. Datum invoeren.

nr.

Onderwerp: Verordening individuele inkomenstoeslag

Voorstel: 1. Het besluit om de uitgangspunten opgenomen in het op 24 september 2014 door het college en op 26 augustus 2014 door de raad vastgestelde Beleidsplan Participatiewet 2015 – 2018 met betrekking tot de indeling in klantgroepen los te laten en in plaats daarvan voor het uitgangspunt ‘uitzicht op inkomensverbetering’ te kiezen vast te stellen. 2. De Verordening individuele inkomenstoeslag vast te stellen, waarin de hoogte van de individuele inkomenstoeslag geregeld wordt en de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de begrippen langdurig en laag inkomen en waarbij de hoogte van de toeslagen ongewijzigd blijft.

Inleiding/ aanleiding Aanleiding Op 14 september 2021 zijn de aangepaste verordening en beleidsregels individuele inkomenstoeslag besproken in de commissie Samenleving en Bestuur. De commissie heeft de verordening individuele inkomenstoeslag van de agenda van de gemeenteraadsvergadering op 29 september gehaald, omdat de commissie niet in kon stemmen met de voorgestelde verlaging van de toeslagen. Het verschil met de vorige ontwerpverordening is dat de hoogte van de toeslagen in de nieuwe ontwerpverordening gelijk blijft. Op 1 oktober is de TONK-regeling beëindigd. Nu gebleken is dat het gebruik van de TONK-regeling achter is gebleven bij de beschikbare gelden, is ruimte ontstaan om de overgebleven gelden in te zetten voor andere doeleinden. Voorgesteld wordt om het gelijk blijven van de hoogte van de individuele inkomenstoeslagen én de uitbreiding van de doelgroep in 2021 en 2022 te bekostigen uit de overgebleven TONK gelden. De overgebleven TONK gelden hoeven niet terugbetaald te worden aan het Rijk.

Inhoud Op grond van artikel 36 van de Participatiewet kan het college op verzoek aan: - personen van 21 jaar of ouder; - maar jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd; - die langdurig een laag inkomen; - en geen in aanmerking te nemen vermogen als bedoeld in artikel 34 hebben; - en geen uitzicht op inkomensverbetering, gelet op de omstandigheden van die persoon, een individuele inkomenstoeslag verlenen. Tot de omstandigheden worden in ieder geval gerekend de krachten en bekwaamheden van de persoon en de inspanningen die de persoon heeft verricht om tot inkomensverbetering te komen. Omdat in de Participatiewet is geregeld dat wij de hoogte van de toeslag bepalen en ook wat onder een langdurig en laag inkomen wordt verstaan, hebben wij in december 2014 de Verordening individuele inkomenstoeslag vastgesteld. Pagina 1 van 4

In de beleidsregels geeft het college aan wanneer al dan niet sprake is van ‘uitzicht op inkomensverbetering’ en in welke gevallen geen individuele inkomenstoeslag wordt verleend. Het is aan het college om invulling te geven aan dit begrip. Daartoe heeft het college eveneens in december 2014 de Beleidsregels individuele inkomenstoeslag vastgesteld (datum inwerkingtreding 1 januari 2015). Naast de verordening die nu voorligt voor vaststelling, stelt het college de nieuwe beleidsregels individuele inkomenstoeslag 2021 na ongewijzigde vaststelling van de conceptverordening individuele inkomenstoeslag vast. In de nieuwe beleidsregels is in plaats van een indeling in klantgroepen, dan wel trede op de participatieladder, het begrip ‘geen uitzicht op inkomensverbetering’ nader gedefinieerd en benoemd welke individuele afwegingen qua omstandigheden (krachten en bekwaamheden) en inspanningen moeten worden gemaakt. Denk hierbij aan arbeidsmarktverleden, de duur van de werkloosheid voorafgaand aan bijstandsverlening, reden van beëindiging van de werkzaamheden, het aantal perioden dat inkomen uit arbeid is verkregen en de afstand tot de arbeidsmarkt.

Harmonisatie Met het oog op harmonisatie van het beleid van de 3 gemeenten in de Uitvoeringsorganisatie hebben wij tegelijk met de verordening en beleidsregels Haaksbergen ook de verordeningen en beleidsregels Borne en Hengelo onder de loep genomen. De verordening en beleidsregels voor Borne en Hengelo waren in dit kader al op elkaar afgestemd. Gebleken is echter dat ook hierin een aantal zaken niet (goed) of onvoldoende waren opgenomen of nader moesten worden beschreven. Bestuurlijk/ wettelijk kader Participatiewet (artikelen 8 en 36) Algemene wet bestuursrecht Beleidsplan Participatiewet 2015 – 2018 Verordening individuele inkomenstoeslag Beleidsregels individuele inkomenstoeslag Argumenten Preventief toezicht 1.1 Het voorstel past binnen de voorwaarden van preventief toezicht Wij hebben de Verordening individuele inkomenstoeslag en de Beleidsregels individuele inkomenstoeslag aangepast. Door de uitbreiding van de doelgroep en het gelijk blijven van de hoogte van de toeslagen, stijgen de kosten. Naar schatting brengt de uitbreiding van de doelgroep bij gelijkblijvende toeslagen een uitzetting van de kosten van € 35.000 op jaarbasis met zich mee.

Omdat na afwikkeling van de TONK gelden in oktober is gebleken dat hier financiële ruimte is ontstaan, kunnen wij voor de jaren 2021 en 2022 de extra kosten voor de individuele inkomenstoeslag financieren uit het surplus van de door het Rijk verstrekte incidentele TONK gelden (middels een storting van het surplus in de bestemmingsreserve Corona in 2021 en een onttrekking van € 35.000 uit die reserve in 2022). Voor de jaren vanaf 2023 worden de extra kosten als autonome ontwikkeling in de Kadernota 2023 meegenomen. Overige argumenten 1.2 Het Beleidsplan Participatiewet 2015 – 2018 is niet meer actueel De huidige Beleidsregels individuele inkomenstoeslag zijn volledig geënt op de indeling in klantgroepen vanuit Competensys. Het systeem Competensys wordt echter niet meer gebruikt. Alle cliënten van de Uitvoeringsorganisatie worden nu op een eenduidige wijze ingedeeld op de participatieladder. Om de indeling in klantgroepen te kunnen loslaten, is het nodig dat het in 2014 vastgestelde Beleidsplan Participatiewet voor de uitgangspunten met betrekking tot de indeling in klantgroepen, dat niet wettelijk verplicht is, wordt losgelaten.

Pagina 2 van 4

Naast de indeling in klantgroepen is het plan op meerdere punten niet meer actueel. Het enkel aanpassen van het onderdeel met betrekking tot de indeling in klantgroepen is daardoor niet voldoende. De gemeente Haaksbergen is een nieuw beleidsplan voor het gehele sociaal domein aan het voorbereiden. De uitgangspunten van het Beleidsplan Participatiewet zullen hierin terugkomen. De achterhaalde punten worden geactualiseerd. 2.1

De hoogte van de individuele inkomenstoeslagen blijft gelijk. In de Verordening individuele inkomenstoeslag stelt de raad de hoogte van de toeslag vast. Er is een eenduidige werkwijze binnen de Uitvoeringsorganisatie. Omdat de huidige beleidsregels niet overeenkomen met de bedoeling van de individuele inkomenstoeslag is een stijging van de kosten onvermijdelijk. Door niet meer slechts een bepaalde klantgroep in aanmerking te laten komen, maar individueel te beoordelen, wordt de doelgroep naar verwachting groter. Daarbij wordt de te beoordelen periode beperkt tot 12 maanden en komen ook inwoners die (deels) een inkomen uit arbeid hebben nu mogelijk wel in aanmerking. In onderstaande tabel is het aantal verstrekte toeslagen over de afgelopen jaren te zien. Jaar 2016 2017 2018 2019 2020

Gebruik 78 73 93 91 89

Uitgaven in € 31.154 28.405 36.415 35.150 33.575

Op het moment dat het huidige bestand op eenzelfde manier wordt gedraaid voor Haaksbergen als dat dit reeds voor Borne en Hengelo wordt gedaan, wordt er naar verwachting tweemaal zoveel uitgegeven aan individuele inkomenstoeslag. Dit betekent een extra uitgave van ongeveer € 35.000. Daarentegen is de verwachting dat er minder bezwaarschriften worden ingediend en behandeld hoeven worden. Het aantal op te vragen medische adviezen met de daar bijkomende kosten zal als gevolg daarvan dalen. De jaarlijkse toeslagen betreffen € 345 voor een alleenstaande, € 440 voor een alleenstaande ouder en € 490 voor een echtpaar. 2.2

Personen met uitsluitend een Wajong of uitsluitend een uitkering met minimumdagloon komen (weer) in aanmerking voor een individuele inkomenstoeslag De Wajong uitkering neemt elk half jaar toe (koppeling met het minimumloon), waardoor het inkomen, na aftrek van de jonggehandicaptenkorting per 1-7-2020 € 11,43 per maand boven de bijstandsnorm zit. Hierdoor hebben zij geen recht meer op IIT volgens de huidige verordening IIT. Dit betekent dus Wajongers met een minimuminkomen en geen zicht op inkomensverbetering geen recht meer heeft op de individuele inkomenstoeslag. Als het inkomen van een belanghebbende gedurende (een deel van) de referteperiode de toepasselijke bijstandsnorm maandelijks met € 5,00 tot € 8,00 te boven gaat, is geen sprake meer van een marginale overschrijding van de bijstandsnorm. Het meerinkomen van € 11,43 valt niet meer onder het begrip “marginale” overschrijding. De uitkeringen in de sociale zekerheid zijn gekoppeld aan het minimumloon. Uitgezonderd de bijstandsuitkering gaat het bij alle andere uitkeringen om bruto-uitkeringen met dus ook een koppeling met het brutominimumloon. De bijstandsnormen zijn een netto-uitkering. Het verschil in belastingtarieven en de berekening van bruto naar netto maakt dat de bijstandsnormen lager uitvallen dan de nettobedragen van de Wajong, WAO, etc.

In de afgelopen jaren zien we dat het verschil tussen de bijstandsnorm en de netto-uitkeringen gebaseerd op het minimumloon geleidelijk, toeneemt. Op dit moment een bedrag van € 11 per maand, maar groeiende. Om deze groep aanvragers weer in aanmerking te laten komen voor de IIT is de definitie in artikel 3 van de Verordening aangepast. Met een andere beschrijving van het begrip inkomen kan ook aan aanvragers met uitsluitend Wajong of uitsluitend een uitkering met minimumdagloon een IIT verstrekt worden. Hierdoor wordt het bereik niet groter, maar blijft het min of meer constant. Tenslotte maakte deze doelgroep tot 1 juli 2020 al gebruik van deze toeslag.

Pagina 3 van 4

2.3 De Participatieraad is geïnformeerd over de voorgestelde wijzigingen Op grond van de Verordening Participatieraad Haaksbergen is de Participatieraad Haaksbergen begin 2021 gevraagd een advies uit te brengen over de (destijds) ontwerp Verordening individuele inkomenstoeslag en ontwerp Beleidsregels individuele inkomenstoeslag. De Participatieraad Haaksbergen heeft negatief geadviseerd over het verlagen van de individuele inkomenstoeslagen. Nu in de nieuwe ontwerpverordening wordt voorgesteld de hoogte van de toeslagen gelijk te houden, is de Participatieraad geïnformeerd over de wijzigingen. Met de nieuwe ontwerpverordening gaat het college mee in het advies van de Participatieraad om de hoogte van de huidige toelagen te handhaven. Risico’s Bij de verwachte uitbreiding van de doelgroep zijn de financiële gevolgen in kaart gebracht, maar als de uitbreiding minder groot of juist groter is dan nu wordt voorzien, leidt dit tot een positief respectievelijk negatief financieel gevolg. Vervolgproces/communicatie/planning De vastgestelde Verordening individuele inkomenstoeslag wordt bekendgemaakt in het digitale Gemeenteblad en op www.overheid.nl geplaatst (via DROP, door de invoerder van afdeling Ontwikkeling).

Bijlagen: Fysiek, ter inzage in raadsbibliotheek: Digitaal: Beleidsplan Participatiewet 2015 – 2018 Verordening individuele inkomenstoeslag Beleidsregels individuele inkomenstoeslag

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. datum.

mr. G. Raaben griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 4 van 4