Raadsvoorstel verklaring van geen bedenkingen zoutwinning Haaksbergen

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 5 juli 2023

nr. Nummer

Onderwerp: Verklaring van geen bedenkingen zoutwinning Haaksbergen

Voorstel: 1. De verklaring van geen bedenkingen inzake aanvragen om omgevingsvergunningen ten behoeve van het realiseren van acht gevraagde zoutwinningslocaties en de aanleg voor het distributie- en transportleidingentracé te weigeren en daartoe bijgevoegde zienswijzennota vast te stellen.

Inleiding / aanleiding Nobian B.V. is voornemens aan de noordzijde van Haaksbergen zout te winnen en heeft daartoe omgevingsvergunningen aangevraagd voor de inrichting zoutwinning Haaksbergen en de aanleg van het distributie- en transportleidingentracé bij het bevoegd gezag, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Op 18 juni 2021 heeft Nobian B.V. bij EZK een aanvraag omgevingsvergunning voor het oprichten van een inrichting (onderdeel milieu) en het realiseren van de bovengrondse boorlocaties ingediend. Op 7 december 2021 heeft Nobian B.V. een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor het realiseren van het onderliggend distributie- en transportleidingentracé. EZK heeft op 27 januari 2022 uw raad verzocht een verklaring van geen bedenkingen te verlenen ten behoeve van zoutwinning. Deze verklaring is van uw raad nodig, omdat de aanleg van de boorlocaties en de aanleg van het distributieen transportleidingentracé niet bij recht in het ter plaatse geldende bestemmingsplan zijn toegestaan. In de oorspronkelijke aanvraag gaat het om de realisatie van twaalf zoutwinningslocaties. De beoogde plannen voor zoutwinning in Haaksbergen hebben geleid tot maatschappelijke onrust, waarbij er veel vragen zijn met betrekking tot de gevolgen van zoutwinning op het gebied van – onder meer – veiligheid en leefbaarheid. Nobian B.V.

heeft haar aanvragen om omgevingsvergunningen gewijzigd van twaalf naar acht zoutwinningslocaties met het daarbij behorende distributie- en transportleidingentracé. Vanwege voornoemde wijzigingen heeft EZK op 8 augustus 2022 bij uw raad een gewijzigd verzoek ingediend omtrent de benodigde verklaring van geen bedenkingen.

Pagina 1 van 12

In onderstaande situatieschets is een globale situering van de acht boorlocaties, het distributie- en transportleidingentracé en het pompstation gevestigd op bedrijventerrein Stepelerveld zichtbaar. Op deze situatieschets zijn tevens de vier boorlocaties die zijn komen te vervallen zichtbaar.

Vanwege de wettelijke verdeling van bevoegdheden in relatie tot onderhavige aanvragen om omgevingsvergunningen dient besluitvorming omtrent het al dan niet verlenen van de verklaring van geen bedenkingen uitsluitend te zijn gebaseerd op het belang van een goede ruimtelijke ordening. Voornoemde omgevingsaanvragen zijn in strijd met onze vigerende bestemmingsplannen. Benodigd onderdeel van beide omgevingsvergunningen is de zogeheten verklaring van geen bedenkingen op grond van artikel 2.27 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Op 26 oktober 2022 heeft uw raad de verklaring van geen bedenkingen ten behoeve van zoutwinning in ontwerp geweigerd. Op 10 februari 2023 heeft EZK de ontwerpbesluiten betreffende een weigering voor een eerste fase omgevingsvergunning voor de inrichting zoutwinning Haaksbergen en een weigering voor een omgevingsvergunning aanleg distributie- en transportleidingentracé ter inzage gelegd voor een periode van zes weken. Op 12 april 2023 hebben wij ons advies uitgebracht aan EZK op hun concept-instemmingsbesluit op het gewijzigd winningsplan Haaksbergen. Wij hebben EZK geadviseerd het concept-instemmingsbesluit te herzien en in de plaats daarvan instemming met het gewijzigd winningsplan Haaksbergen te weigeren. Niet is gebleken dat in Haaksbergen op een veilige en verantwoorde wijze zoutwinning kan plaatsvinden.

In voornoemd advies hebben wij aangegeven dat wij geen advies van de Technische commissie bodembeweging hebben ontvangen. Middels een raadsinformatiebrief hebben wij uw raad van voornoemd advies in kennis gesteld. Op 16 mei 2023 hebben wij het advies van de Technische commissie bodembeweging op het gewijzigd winningsplan Haaksbergen ontvangen. De Technische commissie bodembeweging committeert zich aan de adviezen van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en TNO-AGE. Derhalve hebben wij ons advies aan EZK niet aangevuld. Op 19 april 2023 hebben wij de ingebrachte zienswijzen op de ontwerpbesluiten betreffende een weigering voor een eerste fase omgevingsvergunning voor de inrichting zoutwinning Haaksbergen en een weigering voor een omgevingsvergunning aanleg distributie- en transportleidingentracé ontvangen van EZK. Omtrent de in ontwerp geweigerde omgevingsvergunningen zijn zienswijzen ingediend door: - Nobian Hengelo; Pagina 2 van 12

- Nobian OR; - Nobian B.V.; - Twence; - VNO-NCW Midden werkgelegenheid; - Belangengemeenschap Laat de Hoeve niet zakken; - Gemeente Enschede en Gemeente Hengelo. EZK heeft uw raad verzocht voor 19 mei 2023 richting EZK te reageren op de zienswijzen die betrekking hebben op de in ontwerp geweigerde verklaring van geen bedenkingen. Op 28 april 2023 hebben wij EZK verzocht om uitstel van de termijn om te reageren op de ingebrachte zienswijzen. Tevens hebben wij in deze brief aangegeven dat uw raad de ingebrachte zienswijzen die betrekking hebben op de in ontwerp geweigerde verklaring van geen bedenkingen integraal dient af te wegen. Wij hebben EZK verzocht om opheldering over het proces gelet op ons standpunt dat het aan uw raad is om, zonder tussenkomst van EZK, een beslissing te nemen over de verklaring van geen bedenkingen. Op 19 mei 2023 heeft EZK ons kenbaar gemaakt dat zij uw raad verzoeken een definitief besluit te nemen omtrent de verklaring van geen bedenkingen en hiertoe hebben wij uitstel ontvangen tot en met 17 juli 2023.

Bestuurlijk / wettelijk kader Rijk Algemene wet bestuursrecht Wet ruimtelijke ordening Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Besluit omgevingsrecht Mijnbouwwet Provincie Overijssel Omgevingsvisie Overijssel Omgevingsverordening Overijssel Gemeente Haaksbergen Collegebesluit advies op het concept-instemmingsbesluit van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat op het gewijzigd winningsplan Haaksbergen d.d. 12 april 2023 Raadsbesluit tot het in ontwerp weigeren van de verklaring van geen bedenkingen d.d. 26 oktober 2022 Collegebesluit tot het in ontwerp verlenen van de verklaring van geen bedenkingen d.d. 27 september 2022 Structuurvisie 2030, Haaksbergen: groenste dorp van Twente (vastgesteld op 5 maart 2014) Bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen (vastgesteld op 2 juli 2013) Bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan 1 (vastgesteld op 1 november 2017) Bestemmingsplan Buitengebied (vastgesteld op 29 november 2000) Raadsafspraken 2022 – 2026 (vastgesteld op 25 mei 2022) Argumenten 1.1 Op grond van artikel 3.11, lid 3, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht reageren wij op de ingediende zienswijzen gericht tegen de in ontwerp geweigerde verklaring van geen bedenkingen. Op 19 april 2023 hebben wij de ingebrachte zienswijzen op de ontwerpbesluiten van EZK ontvangen.

EZK heeft uw raad verzocht te reageren op de zienswijzen die betrekking hebben op de in ontwerp geweigerde verklaring van geen bedenkingen. De zienswijzennota waarin wij integraal reageren op de ingebrachte zienswijzen die betrekking hebben op de in ontwerp geweigerde verklaring van geen bedenkingen is als bijlage bijgevoegd. 1.2

De beoogde zoutwinningslocaties H-01 en H-02 zijn gelegen in het bestemmingsplan Buitengebied (vastgesteld op 29 november 2000) waarbinnen zoutwinning niet mogelijk is. Pagina 3 van 12

Ter plaatse van de boorlocatie H-01 en H-02 geldt de bestemming ‘agrarisch cultuurgebied’. Het realiseren van deze zoutwinningslocaties en de aanleg van het distributie- en transportleidingtracé past niet binnen het bestemmingsplan Buitengebied.

Pagina 4 van 12

Bovenstaande afbeeldingen zijn uitsneden uit het bestemmingsplan ‘Buitengebied’ vastgesteld door uw raad op 29 november 2000. Hierop is te zien dat voor de boorlocatie H-01 en H-02 de bestemming ‘agrarisch cultuurgebied’ geldt. Hieronder zijn de bestemmingsregels voor de bestemming ‘agrarisch cultuurgebied’ opgenomen. “Artikel 3. Agrarisch cultuurgebied A. Doeleindenomschrijving 1. De gronden op de kaart aangewezen voor "agrarisch cultuurgebied" zijn bestemd voor: - de uitoefening van het agrarisch bedrijf; - het behoud, de bescherming en/of het herstel van de landschappelijke waarde, zoals deze tot uitdrukking komt in de voorkomende landschapselementen (houtwallen, -singels en bosjes) afzonderlijk en als samenhangend onderdeel van de (oorspronkelijke) verkavelingsstructuur; - verkeersdoeleinden, uitsluitend voor de verharde en onverharde wegen en (fiets-)paden zoals die bestonden op het tijdstip van de terinzagelegging van het ontwerpplan; - de waterhuishouding; - de extensieve recreatie (voet-, fiets- en/of ruiterpaden en parkeergelegenheid); (…) met de daarbij behorende bebouwing, voorzieningen - niet zijnde voorzieningen ten behoeve van de opslag van mest - en agrarische cultuurgronden met dien verstande dat: a. indien en voor zover de gronden op de kaart zijn aangeduid met "gebied A" de uitoefening van het agrarisch bedrijf van primaire betekenis is; b.

indien en voor zover de gronden op de kaart zijn aangeduid met "gebied B" de agrarische functie van deze gronden nevenschikkend is aan het behoud, de bescherming en/of het herstel van de landschappelijke en/of natuurlijke waarde. Pagina 5 van 12

(…)” De zoutwinningslocaties H-01 en H-02 en een gedeelte van het distributie- en transportleidingtracé ligt binnen de bestemming ‘agrarisch cultuurgebied – gebied A’. Het voorgenoemde gebruik past niet binnen de bestemmingsregels behorende bij de bestemming ‘agrarisch cultuurgebied’. Er is sprake van strijdig gebruik met het bestemmingsplan Buitengebied. Wij achten het realiseren van zoutwinningslocaties in afwijking van het bestemmingsplan hier onaanvaardbaar, omdat het gebruik van een zoutwinningslocatie aanzienlijk afwijkt van het bedoelde gebruik in het bestemmingsplan. Hieronder verstaan wij het behoud, de bescherming en/of het herstel van de landschappelijke waarde, zoals deze tot uitdrukking komt in de voorkomende landschapselementen (houtwallen, -singels en bosjes). Realisatie van een zoutwinningslocatie leidt tot een dermate grote impact op de omgeving, dat het bedoelde gebruik in het bestemmingsplan onevenredig wordt aangetast. 1.3

De beoogde zoutwinningslocaties H-03, H-04, H-05, H-07, H-08 en H-09 zijn gelegen in het bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen (vastgesteld op 2 juni 2013). In dit bestemmingsplan is een zogeheten wijzigingsbevoegdheid opgenomen, waarmee zoutwinning kan worden toegestaan indien is voldaan aan de opgenomen kaders in het bestemmingsplan. De aanvrager van de omgevingsvergunningen heeft bij EZK voor de realisatie van de acht zoutwinningslocaties en de aanleg van een distributie- en transportleidingentracé aanvragen ingediend die zien op de activiteit ‘handelen in strijd met bestemmingsplan’. Aanvrager heeft geen beroep gedaan op toepassing van de wijzigingsbevoegdheid in het bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen. De beoogde zoutwinningslocaties H-01 en H-02 en een gedeelte van het distributie- en transportleidingentracé kunnen niet gerealiseerd worden met toepassing van de wijzigingsbevoegdheid. Aan het bestaan van een wijzigingsbevoegdheid komt wel ruimtelijk belang toe. Met het bestaan van een wijzigingsbevoegdheid in het bestemmingsplan mag de aanvaardbaarheid van de nieuwe bestemming binnen het gebied waarop de wijzigingsbevoegdheid betrekking heeft in beginsel als een gegeven worden beschouwd, indien is voldaan aan de bij het bestemmingsplan gestelde wijzigingsvoorwaarden.

In dat geval dient het college af te wegen of uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening, gelet op de betrokken belangen, wijziging van de oorspronkelijke bestemming is gerechtvaardigd.1 43.8 wro-zone - wijzigingsgebied 43.8.1 Aanduidingsomschrijving Ter plaatse van de aanduiding wro-zone - wijzigingsgebied kunnen burgemeester en wethouders het plan wijzigen en de bestemming wijzigen ten behoeve van een zoutwinlocatie, met dien verstande dat: a. niet meer dan 60 boorhuisjes mogen worden gerealiseerd; b. de bouwhoogte van een boorhuisje niet meer dan 5,00 m bedraagt; c. de oppervlakte van één boorhuisje niet meer dan 30 m2 bedraagt; d. de gezamenlijke oppervlakte van de boorhuisjes niet meer dan 1.500 m2 bedraagt; e. één pompstation gerealiseerd mag worden; f. het aanleggen van leidingen, glasvezelkabels en stroomkabels is toegestaan; g. het boren van winningsputten is toegestaan. 43.8.2 Wijzigingsbevoegdheid Burgemeester en wethouders kunnen het plan wijzigen en de aanduiding wijzigen in die zin dat de zone wordt aangepast indien daartoe als gevolg van wijziging in gebruik, bedrijfsvoering, regelgeving of vergunningverlening aanleiding bestaat.

1

ABRvS 1 februari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:261.

Pagina 6 van 12

Hierboven is de wijzigingsbevoegdheid opgenomen zoals deze staat omschreven in het bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan 1. 1.4

Niet is gebleken dat zoutwinning op een veilige en verantwoorde wijze kan plaatsvinden in het kader van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Veiligheid is van belang in het kader van een goede ruimtelijke ordening, zeker in het kader van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State (Afdeling) bevestigt dat (sociale) veiligheid één van de belangen is bij een goede ruimtelijke ordening bij het vaststellen van bestemmingsplannen, en dus ook bij het afwijken van bestemmingsplannen. De veiligheid van zoutwinning in Haaksbergen is niet geborgd in een besluit op het winningsplan. Zoals aangegeven in ons advies aan EZK d.d. 12 april 2023, vinden wij het niet aannemelijk dat in Haaksbergen op een veilige wijze zoutwinning kan plaatsvinden. Wij vinden het ook niet aannemelijk dat de bodemdaling en bodemtrilling optimaal wordt beheerst. Tevens is het langetermijnperspectief met betrekking tot zoutwinning onduidelijk. Wij zijn van oordeel dat een veilige en verantwoorde wijze van zoutwinning moet worden gegarandeerd voorafgaande aan de winning. Gelet op het advies van SodM is daar thans geen sprake van. SodM geeft aan dat de huidig bekende gegevens reden voor EZK kunnen zijn de instemming te weigeren.

Mocht EZK instemming verlenen, adviseert SodM EZK voorwaarden op te nemen die noodzakelijk zijn om de veiligheid op de lange termijn voldoende goed te borgen. Voorafgaande aan de winning moet onderbouwd zijn dat de winning op een veilige manier kan plaatsvinden en dat de veiligheid na de periode winning is geborgd. SodM, TNO-AGE en de Technische commissie bodembeweging zijn kritisch op het winningsplan en garanderen thans niet de veiligheid van zoutwinning in Haaksbergen. EZK heeft provincie Overijssel, Waterschap Vechtstromen en ons gevraagd om advies op het conceptinstemmingsbesluit op het winningsplan. Provincie Overijssel en Waterschap Vechtstromen hebben in beginsel negatief geadviseerd op het concept-instemmingsbesluit op het winningsplan, tenzij in alle door SodM geadviseerde voorwaarden wordt voorzien. Wij hebben EZK geadviseerd de veiligheid van zoutwinning niet afhankelijk te stellen van de naleving van voorwaarden. Met het oog op de veiligheid moet de invulling van deze voorwaarden voorafgaande aan instemming door EZK hebben plaatsgevonden. 1.4.1 Niet is geborgd dat er geen sprake is van bodemdaling door het ontwikkelen van cavernes en het winnen van zout. Daardoor kan dan ook niet worden geoordeeld dat hier sprake is van een goede ruimtelijke ordening.

De mogelijke bodemdaling als gevolg van de zoutwinning is een aspect dat primair in het kader van de Mijnbouwwet moet worden beoordeeld. De Afdeling heeft echter geoordeeld dat voor uw raad ruimte is voor een aanvullende toets aan een goede ruimtelijke ordening.2 Op dit moment worden de genoemde voorwaarden van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) in het concept-instemmingsbesluit van EZK niet geborgd. Zo wordt – onder meer – in het conceptinstemmingsbesluit van EZK niet afgedwongen dat Nobian B.V. de metingen die kunnen helpen met de onderbouwing van veilig afsluiten, moet uitvoeren voorafgaand aan de caverneontwikkeling. Verder is niet geborgd dat voorafgaand aan het ontwikkelen van de cavernes en het winnen van zout metingen moeten worden uitgevoerd, zodat vooraf de (mogelijke) risico’s en consequenties duidelijk zijn. Ook is niet voorzien in te nemen stappen ten aanzien van zoutwinning, indien metingen daartoe aanleiding geven. Nu de risico’s en consequenties niet tot onvoldoende duidelijk zijn, kan niet worden geoordeeld dat hier sprake is van een goede ruimtelijke ordening.

2

ABRvS 5 juli 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX2606.

Pagina 7 van 12

1.4.2 Het is voor de leefbaarheid van belanghebbende in het zoutwinningsgebied van belang dat zoutwinning op een veilige en verantwoorde wijze plaatsvindt. Dit geldt zowel voor de inrichtingsfase, de productiefase als voor de nazorgfase. Hoewel de Omgevingswet nog niet in werking is getreden, verdient het in het bijzonder ten aanzien van het zoutwinningsproject aandacht daar het volgende over op te merken. De term “goede ruimtelijke ordening” komt in de Omgevingswet niet terug, maar in plaats daarvan wordt gesproken over een “veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit”. Het bereiken dan wel behouden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving zal na inwerkingtreding van de Omgevingswet een plek krijgen in het omgevingsplan. Het omgevingsplan heeft daarmee een bredere reikwijdte dan nu het bestemmingsplan heeft. Met deze verbrede reikwijdte is erkend dat gezondheid en veiligheid belangrijke aspecten zijn in allerlei voorkomende ruimtelijke opgaven. De mijnbouwactiviteit zoutwinning in Haaksbergen is per definitie een ruimtelijke opgave waarbij de aspecten gezondheid, veiligheid en leefomgeving goed afgewogen dienen te worden.

Het is uit oogpunt van een goede ruimtelijke ordening, met als doorkijk de inwerkingtreding van de Omgevingswet, van belang dat zoutwinning alleen kan en mag plaatsvinden indien geborgd is dat zoutwinning op een veilige en verantwoorde wijze in Haaksbergen kan plaatsvinden. Dit geldt zowel voor de inrichtingsfase, de productiefase als voor de nazorgfase wanneer de cavernes zijn afgesloten. 1.5

Niet is verzekerd dat er geen sprake is van onaanvaardbare toename van stikstofdepositie op nabijgelegen Natura 2000-gebieden. De aanvraag maakt niet inzichtelijk of het realiseren van de cavernes en het winnen van zout leidt tot toename van de stikstofdepositie. Dit hangt mede af van het te gebruiken materiaal bij het boren naar zout. Daarbij dient benoemd te worden dat eventuele negatieve effecten op de natuurwaarden getoetst kunnen worden aan een goede ruimtelijke ordening. Thans is niet verzekerd dat geen onaanvaardbare aantasting van de natuurwaarden plaatsvind.3 1.6 Onduidelijk is of wordt voldaan aan de richtafstanden ten opzichte van omliggende woningen. Voor het bepalen van de aan te houden afstanden wordt de VNG-uitgave 'Bedrijven en Milieuzonering' uit 2009 gehanteerd, waarin richtafstanden voor de ruimtelijk relevante milieuaspecten geur, stof, geluid en gevaar zijn opgenomen. Gelet op de bedrijfsactiviteiten geldt, op grond van de VNG-uitgave ‘Bedrijven en Milieuzonering, een richtafstand van 100 meter. In de ruimtelijke onderbouwing bij de aanvragen is aangegeven dat wordt voldaan aan de richtafstand. Hierbij wordt aangegeven dat de dichtstbijzijnde woningen vanaf de voorgenomen zoutwinningslocaties zijn gesitueerd op een afstand van circa 100 meter. Onduidelijk is of met circa bedoeld wordt dat de afstand altijd groter of gelijk aan 100 meter is.

Voornoemde volgt niet uit de ruimtelijke onderbouwing. Indien niet wordt voldaan aan de richtafstand van 100 meter is een goed woon- en leefklimaat niet gegarandeerd. Dit is in strijd met de goede ruimtelijke ordening. 1.7

Ondanks de aanpassingen in het ontwerp van de beoogde zoutwinningslocaties is er nog steeds sprake van een grote ruimtelijke impact. De beoogde zoutwinningslocaties in Haaksbergen zijn in aard, omvang, boormethodes en landschappelijke impact veel groter dan in Twente gebruikelijk is. De zoutwinningslocaties in Hengelo en Enschede zijn in aard en omvang vele malen kleiner dan beoogd in Haaksbergen. De ruimtelijke impact van de beoogde zoutwinningslocaties in Haaksbergen is groot. De cavernes in Hengelo en Enschede hebben een maximale grootte van 500.000 m3. De cavernes in Haaksbergen hebben een maximale grootte van 1 miljoen m3.Nobian B.V. stelt in haar zienswijze dat zouthuisjes kenmerkend zijn voor het Twentse landschap. Kenmerkende zouthuisjes in het Twentse landschap hebben niet de grootte en impact van de zoutwinningslocaties zoals deze in Haaksbergen beoogd zijn. Maatschappelijk onrust en het besluit van uw raad d.d. 26 oktober 2022 heeft de aanvrager doen besluiten het ontwerp en de uitstraling van de zoutwinningslocaties meer in te passen in het landschap door het ondergronds brengen van al het leidingwerk, vaten en afsluit die in een eerder ontwerp nog boven de grond zichtbaar waren. 3

ABRvS 23 december 2020, ECLI:NL:RVS:2020:3071.

Pagina 8 van 12

Hierboven een illustratie van de gewijzigde zoutwinningslocatie zoals deze nu is ontworpen. Hierin is te zien dat per zoutwinningslocatie nog twee huisjes zichtbaar zijn. Van belang is dat een gedeelte van de zoutwinningslocaties zich bevindt op een locatie waar op grond van het bestemmingsplan de functieaanduiding ‘landschapswaarden’ geldt. Dit houdt in dat deze gronden zijn bestemd voor het behoud en de bescherming van de landschappelijke waarde zoals deze tot uitdrukking komt in het reliëf.

Pagina 9 van 12

Zoals op onderstaande afbeelding is te zien, zal een gedeelte van de zoutwinningslocatie vallen binnen de typering es. Bij de typering es geldt dat open ruimtes van de essen gevrijwaard moeten blijven. Mocht er toch gebouwd worden dan zal deze bebouwing zich moeten voegen in het patroon van de es.

De realisatie van de beoogde zoutwinningslocaties zoals aangegeven in het ontwerp, maakt een onaanvaardbare inbreuk op het essenlandschap. 1.8

Uit meerdere zienswijzen blijken grote sociale- en economische belangen bij zoutwinning maar deze belangen zijn niet doorslaggevend ten opzichte van de ruimtelijke belangen. Zoals gesteld in de zienswijze van Nobian B.V., dient de raad bij het al dan niet verlenen van een verklaring van geen bedenkingen zich te richten op de ruimtelijke aspecten. In meerdere zienswijzen komt naar voren dat met zoutwinning tevens sociale- en economische belangen spelen. De wijzigingsbevoegdheid in het bestemmingsplan Buitengebied Haaksbergen bevat een wijzigingsbevoegdheid. Een wijzigingsbevoegdheid waarvan Nobian B.V. in de zienswijze aangeeft met de aangebrachte wijzigingen in het ontwerp te voldoen aan het gestelde kader van de wijzigingsbevoegdheid. Voornoemde laat onverlet dat gebruikmaken van een dergelijke wijzigingsbevoegdheid een algehele, integrale belangenafweging vraagt. Daarbij verliest Nobian B.V. uit het oog dat er sprake is van strijdig gebruik met het bestemmingsplan Buitengebied, waarin geen wijzigingsbevoegdheid is opgenomen. Daar Nobian B.V. de aanvragen om omgevingsvergunningen voor acht zoutwinningslocaties en de aanleg van het daarbij behorende distributie- en transportleidingentracé in totaliteit heeft aangevraagd, is er sprake van strijdig gebruik met de vigerende bestemmingsplannen en een verklaring van geen bedenkingen benodigd.

Voor een verklaring van geen bedenkingen is een algehele, integrale belangenafweging noodzakelijk. Afwijken van vigerende bestemmingsplannen vraagt van de raad een algehele, integrale afweging die met name luistert en recht doet aan de stem van onze Haaksbergse samenleving en dat belang maar tevens de overige belangen tegen elkaar afweegt. Nobian B.V., Nobian OR, Nobian Hengelo, VNO-NCW Midden, Twence, gemeente Enschede en gemeente Hengelo hebben hun zorgen kenbaar gemaakt indien Haaksbergen zoutwinning niet mogelijk maakt. Deze zorgen zien voornamelijk op sociale- en economische belangen zoals – onder meer – het verlies van arbeidsplaatsen, warmtenetten, stabilisatie Pagina 10 van 12

van de cavernes in Hengelo en Enschede. Geen zoutwinning in Haaksbergen leidt op termijn tot het verlies van (vele) arbeidsplaatsen in de regio en mogelijke sluiting van fabrieken van Nobian B.V.. Het weigeren van een verklaring van geen bedenkingen kan op grond van artikel 6.5, lid 2, van het Besluit Omgevingsrecht slechts in het belang van een goede ruimtelijke ordening. De argumenten 1.2 tot en met 1.7 bevatten ruimtelijke argumenten die zwaarder wegen dan de sociale- en economische belangen die zijn aangegeven in de zienswijzen. Risico’s 1.1. Op 14 maart 2023 hebben wij uw raad geïnformeerd over een aangekondigde wijziging van de Mijnbouwwet (Contourennota). Deze wijziging zal met betrekking tot zoutwinning voornamelijk zien op ‘projecten van nationaal belang’, het tweede leven van een caverne en mogelijke verduurzaming van de samenleving bij het gebruik van vrijgekomen energie bij mijnbouw. Indien voorgenomen wetswijziging, namelijk zoutwinning te zien als een project zijnde van nationaal belang, door de Eerste Kamer wordt aangenomen, is het voor EZK mogelijk een decentraal bestuur te overrulen in zijn besluitvorming. Zoutwinning is op dit moment in de Rijksstructuurvisie uitgezonderd als zijnde een project van nationaal belang.

Hierdoor moet EZK de aanvragen om omgevingsvergunningen aangaande zoutwinning in Haaksbergen weigeren indien uw raad weigert een verklaring van geen bedenkingen af te geven. Zodra zoutwinning wordt gezien als een project zijnde van nationaal belang, is het voor EZK mogelijk het besluit van het bevoegd gezag naast zich neer te leggen en te overrulen door middel van een inpassingsplan. Het aangekondigde voorstel tot wetswijziging leidt ertoe dat na een weigering van uw raad tot het verlenen van een verklaring van geen bedenkingen, zoutwinning nog niet van de baan is. 1.2.

Nobian B.V. heeft reeds aangekondigd te procederen tegen het weigeren van de verklaring van geen bedenkingen en/of het weigeren van de aanvragen om omgevingsvergunningen. Nobian B.V. heeft reeds aangekondigd te procederen tegen besluitvorming die ziet op het weigeren van de omgevingsvergunningen voor het realiseren van acht zoutwinningslocaties en het distributie- en transportleidingentracé c.q. het weigeren van de verklaring van geen bedenkingen betreffende het realiseren van acht zoutwinningslocaties en het distributie- en transportleidingentracé. Procederen tegen het besluit van uw raad tot het al dan niet verlenen van een verklaring van geen bedenkingen an sich is niet mogelijk, enkel als onderdeel van de weigeringen omgevingsvergunningen. Procederen zal tijd, capaciteit en middelen van ons vragen. 1.3.

Bij het niet mogelijk maken van zoutwinning in Haaksbergen zijn vele belangen gemoeid, waaronder sociale- en economische belangen. Nobian B.V., Nobian OR, Nobian Hengelo, VNO-NCW Midden werkgelegenheid , Twence, gemeente Enschede en gemeente Hengelo hebben hun zorgen kenbaar gemaakt indien Haaksbergen zoutwinning niet mogelijk maakt. Deze zorgen zien voornamelijk op sociale- en economische belangen zoals – onder meer – het verlies van arbeidsplaatsen, warmtenetten, stabilisatie van de cavernes in Hengelo en Enschede. Geen zoutwinning in Haaksbergen leidt op termijn tot het verlies van (vele) arbeidsplaatsen in de regio en mogelijke sluiting van fabrieken van Nobian B.V.. Vervolgproces/communicatie/planning Na besluitvorming door uw raad, dienen wij het besluit en de zienswijzennota aan EZK te zenden en te publiceren. Op 6 juni 2023 hebben wij, voorafgaand aan de collegevergadering, gesproken met een delegatie van Nobian B.V. Nobian heeft aangeboden om de aspecten van zoutwinning in een technische sessie met uw raad voorafgaand aan behandeling van dit voorstel in de commissie Ruimte te bespreken. Wij leggen de agendacommissie de vraag voor of er ter voorbereiding op de commissievergadering behoefte is aan een technische sessie van Nobian.

Mocht die behoefte er zijn, dan kunnen eventueel daaruit voortkomende (technische) vragen in de aanloop naar de commissievergadering schriftelijk worden gesteld en -zo mogelijk- worden beantwoord.

Pagina 11 van 12

Bijlagen: - Zienswijzennota - Zienswijzen (geredigeerd) Fysiek, ter inzage in raadsbibliotheek: Geen. Digitaal: Geen.

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. datum.

mr. G. Raaben griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 12 van 12