Raadsvoorstel vaststelling APV

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 20 december 2023

nr. Nummer

Onderwerp: Vaststellen Algemene Plaatselijke Verordening

Voorstel: De Algemene plaatselijke verordening (hierna: APV) vaststellen.

Inleiding / aanleiding De APV is het belangrijkste instrument om de openbare ruimte in de gemeente Haaksbergen te reguleren. De APV vormt de juridische grondslag voor de handhaving van de openbare orde, veiligheid en leefbaarheid. De APV van de gemeente Haaksbergen is eind 2021 voor het laatst vastgesteld. Lokale en landelijke ontwikkelingen maken dat er een actualisering noodzakelijk is. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de model-APV van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Doel herziening Het doel van de herziening is: - actualisering; - modernisering voorschriften die leesbaar, begrijpelijk en handhaafbaar zijn; - beoordelen of regels nog noodzakelijk zijn of dat er juist nieuwe regels opgenomen moeten worden. Modelverordening VNG wordt grotendeels gevolgd Met betrekking tot de nieuwe wetgeving is op 1 juli 2021 door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een wijzigingsmodel uitgebracht voor de APV in verband met de Omgevingswet. Toen was nog de verwachting dat de Omgevingswet op 1 juli 2022 in werking zou treden. Inmiddels is deze datum op 1 januari 2024 vastgesteld. Deze wet heeft gevolgen voor de APV, omdat de APV ook regels bevat over de fysieke leefomgeving. De APV moet per 1 januari 2024 technisch aangepast zijn aan de Omgevingswet.

Daarnaast heeft de VNG nog een drietal losse wijzigingsmodellen uitgebracht op: 7 januari 2022 betrekking hebbende op het schrappen van het colorverbod; 19 juli 2022 betrekking hebbende op het schrappen van het verbod op bermparkeren, een toevoeging op het bedelverbod en enkele redactionele aanpassingen; 22 december 2022 betrekking hebbende op het schrappen van het lachgasverbod. De APV die zoveel mogelijk de lijn van de Model algemene plaatselijke verordening van de VNG volgt, is waar nodig aangepast aan de situatie in Haaksbergen. Uitgangspunt is voortzetting van bestaand beleid.

Pagina 1 van 8

Voor wat betreft de gewijzigde inzichten en lokale behoefte aan wijziging is intern met de verschillende teams overleg gevoerd in hoeverre een aanpassing van de APV wenselijk is. De verschillende teams ontvangen in dit kader signalen vanuit buiten, of vanuit partners waarmee wordt samengewerkt zoals politie of de veiligheidsregio. Inspraak Het college heeft de concept APV op 19 september 2023 vastgesteld. Vervolgens heeft de concept APV tot en met 7 november 2023 ter inzage gelegen voor inspraak. Er zijn geen zienswijzen binnengekomen. Vervolgstap De volgende stap is dat de gemeenteraad een besluit moet nemen over de vast te stellen APV. Bestuurlijk / wettelijk kader Algemene plaatselijke verordening Gemeentewet Algemene wet bestuursrecht: afdeling 3.4 Inspraakverordening Argumenten 1.1 De vigerende APV was op onderdelen aan actualisatie en verbetering toe. Dit wordt bereikt met de nieuwe APV. De APV bevat specifieke gemeentelijke regels en normen voor de openbare orde, veiligheid en leefbaarheid. Het betreft regelgeving die voor alle inwoners en bedrijven van Haaksbergen geldt. Het is gewenst om actuele, leesbare, begrijpelijke en handhaafbare regels te hebben. Onderdeel van actuele regels is dat ook gekeken wordt in hoeverre regels nog noodzakelijk zijn of dat er regels toegevoegd moeten worden. 1.2

De APV is (technisch) aangepast in verband met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. De wettelijke grondslagen en formele verwijzingen zijn geactualiseerd, zodat na inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 doorgewerkt kan worden met deze verordening. Het gaat tegen die achtergrond om een juridisch-technische omzetting: grondslagen en formele verwijzingen zijn aangepast aan het nieuwe kader van de Omgevingswet. Voorbeelden daarvan zijn: de aanpassingen in de definitiebepaling (artikel 1:1 APV) of het vervangen van namen van wetten, algemene maatregelen van bestuur of instrumenten die vervallen na inwerkingtreding van de Omgevingswet (zoals het bestemmingsplan) voor het dan geldende kader of begrip (zoals het omgevingsplan).

1.3

De APV is aangepast aan de model-APV van de VNG. De APV van de gemeente Haaksbergen volgt zoveel mogelijk de model-APV van de VNG. Zoals hierboven al staat aangegeven zijn de meeste aanpassingen van (juridisch)technische en/of redactionele aard zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om een wijziging in verband met landelijke wetgeving, verschenen jurisprudentie, een correctie van fouten of van een omissie, of een wijziging van niet goed leesbare zinnen. Naast de aanpassingen van technische aard hebben er ook een aantal inhoudelijke aanpassingen van de APV plaatsgevonden. In bijlage 1 staan de door de VNG geadviseerde en in de APV overgenomen inhoudelijke aanpassingen aangegeven en toegelicht.

Pagina 2 van 8

1.4

Gewijzigde inzichten en lokale behoefte aan wijzigingen, mede op basis van de diverse bevindingen in de praktijk, maakt ook dat er een actualisatie van de APV nodig is. De APV is een document waarin een verscheidenheid aan lokale aangelegenheden geregeld kunnen en moeten worden ten behoeve van een goede gemeentelijke huishouding. De werking van APV wordt in de praktijk doorlopend geëvalueerd, waarbij de wensen van onze partners zoals bijvoorbeeld de politie en de veiligheidsregio in samenspraak met de ambtelijke organisatie, maar ook signalen die vanuit de samenleving bij ons binnenkomen, aanleiding zijn een aanvulling/wijziging door te voeren. Dit jaar is gekozen voor een beleidsarme actualisatie. De reden hiervoor is dat door de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 de regels in de APV die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving en onder de reikwijdte van de Omgevingswet vallen van rechtswege onderdeel vormen van het tijdelijke omgevingsplan (zoals bijvoorbeeld het maken of veranderen van een uitweg, het vellen van een houtopstand en het plaatsen van voorwerpen op of aan de weg). De regels die betrekking hebben op de openbare orde, de openbare veiligheid of de publieke gezondheid, het voorkomen of beëindigen van overlast of het zorgen voor veilig verkeersgedrag blijven daarentegen in de APV staan.

Het voornemen is om de regels die over de fysieke leefomgeving gaan binnen een jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet om te zetten van het tijdelijke omgevingsplan naar het nieuwe deel van het omgevingsplan. De APV moet hier uiteraard op worden aangepast door de artikelen betrekking hebbende op de fysieke leefomgeving in de APV te laten vervallen. Dit moet de gemeente actief regelen. Het komende jaar wordt dan ook geïnventariseerd welke regels moeten worden overgenomen in het omgevingsplan, welke regels geheel of gedeeltelijk mogen worden overgenomen en welke regels niet mogen worden overgenomen in het omgevingsplan. Hierbij wordt het komende jaar tevens afgewogen of er voor alle huidige regels in de APV op basis van gewijzigde inzichten en lokale behoeften wijzigingen aangebracht moeten worden. Tot die tijd worden de regels in de APV zoveel als mogelijk ongewijzigd gelaten. De actualisatie die nu voorligt is dan ook een beleidsarme actualisatie. In bijlage 1 staan de wijzingen op basis van gewijzigde inzichten en lokale behoeften opgenomen en toegelicht.

Nadere toelichting Hieronder worden een tweetal zaken die extra aandacht verdienen nader uitgelicht. Allereerst wordt het verbod op het gebruik van de klaphamer, knalhamer en knalijzer nader toegelicht en om welke redenen dit verbod in de APV is opgenomen. Als tweede wordt een aanpassing van afdeling 3 “Het bewaren van houtopstanden” uiteengezet in relatie tot het verzoek van de raadsfracties in de commissie Ruimte d.d. 11 januari 2023 om een wijziging van de APV voor te bereiden.

1.

Opnemen verbod op gebruik klaphamer, knalhamer of knalijzer

Definitie klaphamer, knalhamer of knalijzer Een klaphamer, knalhamer of knalijzer is een mechaniek waarmee een harde knal kan worden gemaakt. Het apparaat bestaat uit een zware hamer en een metalen plaat waarop een poeder (zoals bijvoorbeeld een mengsel van zwavel en natriumchloraat, kaliumnitraat of kaliumcarbonaat) wordt gelegd. Zodra de hamer het poeder raakt komt dit tot ontbranding en veroorzaakt het een knal.

Pagina 3 van 8

Hoofdstuk 2 van de APV In hoofdstuk 2 van de APV staan met name de regels over ‘Orde en veiligheid’. Zolang in dit hoofdstuk zaken worden geregeld met de motieven die gelegen zijn in de openbare orde en veiligheid, heeft de raad de bevoegdheid om hieromtrent in de APV regels op te nemen. Dit biedt gemeenten de mogelijkheid om overlast te voorkomen en indien nodig tijdig in te grijpen als er sprake is van een onveilige situatie. In artikel 2:73b, lid 1 van de APV is bijvoorbeeld bepaald dat het carbidschieten in de openlucht is verboden. In lid 2 staat vervolgens geregeld dat dit verbod niet geldt op 31 december tussen zonsopgang en zonsondergang indien aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Europese regelgeving en het Nederlands vuurwerkbesluit Regulering van het gebruik van carbid en het gebruik van klaphamers, knalhamers of knalijzers wordt niet voorzien in bestaande Europese regelgeving en het Nederlandse Vuurwerkbesluit. Hieronder wordt toegelicht waarom zowel de Pyrorichtlijn als het Vuurwerkbesluit niet van toepassing zijn op de klaphamer, knalhamer of knalijzer. Een pyrotechnisch artikel is een artikel dat explosieve stoffen of een explosief mengsel van stoffen bevat die tot doel hebben warmte, licht, geluid, gas of rook dan wel een combinatie van dergelijke verschijnselen te produceren door middel van zichzelf onderhoudende exotherme chemische reacties.

Op pyrotechnische artikelen is de Pyrorichtlijn van toepassing. De richtlijn zorgt voor vrij verkeer van pyrotechnische artikelen in de interne EU-markt en optimale bescherming van de gezondheid en veiligheid van de consument en professionele eindgebruikers van deze artikelen. De klaphamer wordt niet fabrieksmatig geproduceerd, maar is een zelfgemaakte constructie, waardoor er geen CE-keuring plaatsvindt. De CE-keuring is een markering waarmee de fabrikant aangeeft dat het pyrotechnische artikel in overeenstemming is met alle toepasselijke eisen van de harmonisatiewetgeving van de Unie die in het aanbrengen ervan voorziet. Bij klaphamers, knalhamers of knalijzers wordt hier niet in voorzien. Het Vuurwerkbesluit stelt daarnaast regels voor de handel en het gebruik van vuurwerk. Hoewel de knallen van een klaphamer, knalhamer of knalijzer vaak worden geassocieerd met vuurwerk, is deze constructie niet aan te merken als een pyrotechnisch artikel. Een artikel wordt gekwalificeerd als een pyrotechnisch artikel als het kan ontbranden door een lont, en/of elektronische ontsteking. De exotherme chemische reactie moet al in het product/artikel zitten en dient te worden gevoed door het artikel zelf. Dat is bij een klaphamer, knalhamer of knalijzer niet het geval. Verder spreekt artikel 1.1.1 van het Vuurwerkbesluit van een ‘artikel’.

Bij een klaphamer, knalhamer of knalijzer gaat het om los poeder, vergelijkbaar met carbid. Klaphamers, knalhamers of knalijzers worden evenals het carbidschieten niet aangemerkt als vuurwerk en vallen daarom ook niet onder Vuurwerkbesluit. Wet precursoren voor explosieven De impactgevoelige explosieve stoffen of mengsels die gebruikt worden voor de klaphamer kunnen onder de Wet precursoren voor explosieven vallen. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft de bevoegdheid tot bestuursrechtelijke handhaving op naleving van de Wet precursoren voor explosieven door marktdeelnemers (producenten, distributeurs, groothandels en detailhandel). De politie is vervolgens belast met de opsporing op grond van de Wet precursoren voor explosieven en kan strafrechtelijk handhaven.

Pagina 4 van 8

Geen landelijk verbod Op 24 januari 2023 heeft de Minister van Justitie en Veiligheid aangegeven geen landelijk verbod te willen instellen op het gebruik van de klaphamer. De justitieminister heeft toentertijd in haar schriftelijke reactie op kamervragen van de VVD laten weten dat het aan gemeenten zelf is om de afweging te maken om het gebruik van de klaphamer lokaal te verbieden. Volgens de brief van 24 januari 2023 zou in samenwerking met de VNG rond september 2023 aan gemeenten informatie worden verstrekt over de gevaren en risico’s van het gebruik van klaphamers, zodat gemeenten zelf de afweging kunnen maken. De VNG heeft op 27 juli 2023 in antwoord op onze vragen per mail aangegeven dat vooralsnog de conclusie van de VNG is dat er geen bepaling over de klaphamer in de modelverordening APV zal worden opgenomen. De reden hiervoor is dat het gebruik van de klaphamer, net als bijvoorbeeld carbidschieten, lokaalgebonden is. Ook voor carbidschieten is er geen bepaling opgenomen in de modelverordening APV van de VNG. De VNG laat het regelen hiervan over aan de gemeente die het betreft. Vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid en de VNG wordt op dit moment gewerkt aan een handreiking voor gemeenten waar de klaphamer, knalhamer of knalijzer vaker wordt gebruikt.

In de handreiking wordt ingegaan op de gevaren en risico’s, toepassing van bestaande regelgeving en het toezicht en handhaving om de risico’s te kunnen inperken. In de handreiking komt ook een modelartikel te staan voor in de APV. Het is uiteraard een lokale beslissing of het model wordt overgenomen. Om het verbod op het gebruik van een klaphamer, knalhamer of knalijzer nog dit jaar voor de gemeente Haaksbergen in werking te laten treden, kan niet gewacht worden op de handreiking van de VNG en het daarin opgenomen modelartikel. Gevaren en risico’s Het gebruik van de klaphamer, knalhamer en knalijzer kan grote risico’s met zich meebrengen. De hoge geluidsintensiteit kan schadelijk zijn voor het gehoor, vooral bij langdurige blootstelling zonder adequate gehoorbescherming. Daarnaast kan de klaphamer ook leiden tot ongevallen voor zowel de gebruiker als voor omstanders en kan het fysiek schade aanrichten. Bij het mengen van de verschillende poeders bestaat er namelijk een risico op ontploffing, als een vonk (van bijvoorbeeld statische elektriciteit) overspringt op het poeder en leidt tot onmiddellijke ontsteking. Gemeenten die het verbod in APV hebben opgenomen Volgens de site van Overheid.nl hebben tot nu toe 9 gemeenten op eigen initiatief een verbod op het gebruik van een klaphamer en/of knalhamer en/of knalijzer in de APV opgenomen.

Het gaat hierbij om de volgende gemeenten: - gemeente Meerssen; - gemeente Berkelland; - gemeente Losser; - gemeente Barneveld; - gemeente Koggenland; - gemeente Wijk bij Duurstede; - gemeente Elburg; - gemeente Steenbergen; - gemeente Scherpenzeel. Ontmoediqen of verbieden In het geval er gekozen wordt voor een ontmoedigingsbeleid betekent dit dat er geen verbod in de APV wordt opgenomen, maar dat de gemeente uitdraagt dat het gebruik van een klaphamer, knalhamer of knalijzer schade kan aanrichten en het niet gebruiken hiervan aanmoedigt of adviseert. Dit ontmoedigingsbeleid kan op meerdere manieren vorm worden gegeven. Hierbij kan gedacht worden aan het opnemen van het voorschrift in een evenementenvergunning dat voor het gebruik van een klaphamer, knalhamer of knalijzer een ontheffings- of meldingsplicht wordt ingevoerd, het geven van voorlichting over de risico’s van het gebruik van een klaphamer, knalhamer of knalijzer of dat de Pagina 5 van 8

gemeente weigert aanwezig te zijn bij evenementen waar een klaphamer, knalhamer of knalijzer wordt gebruikt. Door te kiezen voor een ontmoedigingsbeleid wordt in tegenstelling tot een verbod een beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid van de inwoners en organisaties van de gemeente Haaksbergen. In 2018 zijn de artikelen uit de APV tegen het licht gehouden, waarbij beoordeeld is of er een wettelijk alternatief is, wat de risico’s zijn van het laten vervallen van een regeling, of het onder de eigen verantwoordelijkheid van burgers kan vallen en of lastenvermindering ook daadwerkelijk mogelijk is aan zowel de zijde van de aanvrager als aan de zijde van de gemeente (deregulering). De gemeente heeft toentertijd ingezet op ‘regievoeren, loslaten en vertrouwen’. Ontmoedigingsbeleid zou passen binnen de door de gemeente in te nemen regierol, waarbij de kracht zoveel mogelijk in de samenleving wordt georganiseerd. Echter het gebruik van een klaphamer, knalhamer of knalijzer is risicovol. Naast dat het flinke knallen en overlast kan veroorzaken kan het ook tot onveilige situaties leiden met mogelijk gevaar of schade voor personen in de omgeving. Het zijn door particulieren zelfgemaakte constructies. Ze worden niet fabrieksmatig geproduceerd. Er is geen CE-keuring en geen landelijke regelgeving.

Door een verbod op het gebruik van een klaphamer, knalhamer of knalijzer wordt voorkomen dat dit een vervanger wordt voor consumentenvuurwerk of het carbidschieten. Door een algeheel verbod op te nemen voor een klaphamer, knalhamer of knalijzer wordt de veiligheid dienaangaande in de gehele gemeente te allen tijde gewaarborgd. Ten aanzien van de handhaving is dit ook eenduidig en derhalve het meest eenvoudig. Artikel 2:73b van de APV kan worden uitgebreid met een derde lid waarin een verbod wordt opgenomen voor het gebruikmaken van de zogenoemde klaphamer, knalhamer of knalijzer. Handhaving Bij de invoering van een verbod op het gebruik van een klaphamer, knalhamer of knalijzer dient evenals bijvoorbeeld bij de invoering van de regelgeving omtrent het carbidschieten de handhaving van deze maatregel geborgd te worden in het VTH uitvoeringsprogramma bouwen, RO, APV en bijzondere wetgeving. 2.

Aanpassing afdeling 3 “Het bewaren van houtopstanden”

Aanleiding Naar aanleiding van de kwestie van de kap van de houtwal Woonmarke De Eik in de Veldmaat hebben de raadsfracties in de commissie Ruimte van 11 januari 2023 verzocht een wijziging van de APV voor te bereiden. Verzocht is om in de APV de in artikel 4:11 opgenomen uitzonderingsbepaling te schrappen dat voor het vellen van een houtopstand op een erf dat kleiner is dan 500 m2 geen omgevingsvergunning en geen melding is vereist. Naar aanleiding van dit verzoek is d.d. 14 maart 2023 een memo opgesteld. Deze memo heeft op de lijst gestaan van ingekomen stukken van de raadsvergadering van 29 maart 2023 en is door de gemeenteraad voor kennisgeving aangenomen. Memo “Kap houtwal Woonmarke De Eik” Zoals in de memo staat aangegeven, wil het college graag met de commissie Ruimte of de gemeenteraad in gesprek over het beleid inzake de omgang met houtopstanden in de gemeente Haaksbergen. De omgang met bomen vraagt namelijk een integrale afweging die verder reikt dan de APV. Bovendien is in de memo toegelicht dat aanvullend aan de generieke regeling in de APV voor de gevallen zoals de kap van de houtwal Woonmarke De Eik in de Veldmaat, bescherming via het bestemmingsplan geboden kan worden. In de memo staat ook aangegeven dat de gemeente in 2018 bij de actualisatie van de APV heeft ingezet op ‘regievoeren, loslaten en vertrouwen’.

Een terughoudende houding van de gemeente en deregulering. Pagina 6 van 8

Op te stellen Groenvisie Naar verwachting zal rond de zomer 2024 de in opdracht van de gemeente door Green Engineers op te stellen Groenvisie aan de gemeenteraad ter vaststelling worden aangeboden. De Groenvisie heeft betrekking op het groen binnen de bebouwde kom en de kernen Buurse en St. Isidorushoeve. Het groen in het buitengebied krijgt een plek in de op te stellen Plattelandsvisie. Eén van de thema’s in de Groenvisie is het bomenbeleid en monumentale bomen. Het gaat hierbij zowel over bomen in de openbare ruimte als ook over bomen op private gronden. Er zal nadrukkelijk aandacht worden besteed aan het uitdragen van de waarden van groen, zeker met het oog op actuele thema’s als klimaatadaptie, hittestress en biodiversiteit. Nadat de Groenvisie is vastgesteld zal deze vertaald worden in het juridisch instrumentarium. Een eventuele wijziging van afdeling 3 van de APV over het bewaren van houtopstanden zal dan ook niet eerder plaats vinden dan dat de Groenvisie is vastgesteld. Omdat het bewaren van houtopstanden betrekking heeft op de fysieke leefomgeving zal, als gevolg van de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet per 1 januari 2024, de aanpassing niet meer in de APV komen te staan maar zal het thema bewaren van houtopstanden in het omgevingsplan worden opgenomen.

Uitzonderingsbepaling voor erf kleiner dan 500 m2 Deze uitzonderingsbepaling heeft tot op heden niet tot ongewenste kap geleid. Zoals eerder aangegeven had in de kwestie van de kap van de houtwal Woonmarke De Eik in de Veldmaat het voor deze ontwikkeling opgestelde bestemmingsplan de bescherming kunnen bieden. Het schrappen van de uitzonderingsbepaling is nu niet direct noodzakelijk en zou in afwachting van de Groenvisie dan ook in de APV kunnen blijven staan Het vooralsnog laten staan van deze uitzonderingsbepaling in de APV kan echter tot veel onnodige discussie leiden. Bovendien hebben intussen ook natuurorganisaties de wens uitgesproken om de bepaling uit de APV te verwijderen. Het enkel schrappen van de uitzonderingsbepaling zal waarschijnlijk in de praktijk niet tot veel verandering leiden. Mede gezien het feit dat de regel in de APV (vooralsnog) blijft gelden dat de kleinere bomen binnen en buiten de bebouwde kom met een diameter op borsthoogte van 50 centimeter vergunningsvrij geveld kunnen worden. De verwachting is dat door het verwijderen van de uitzonderingsbepaling een aantal extra verzoeken om een omgevingsvergunning voor het vellen van een houtopstand afgehandeld moeten worden. Deze verzoeken kunnen binnen de bestaande capaciteit worden opgevangen. Risico’s Er zijn geen risico’s verbonden aan dit advies.

Vervolgproces/communicatie/planning Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de APV bekendgemaakt in het digitale Gemeenteblad en op www.overheid.nl geplaatst.

Pagina 7 van 8

Bijlagen: Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3:

Wijzingen model APV-VNG, wijzigingen lokale behoefte en wijzigingen i.v.m. inwerkingtreding van de Omgevingswet Overzicht artikelen oud en nieuw APV

Fysiek, ter inzage in raadsbibliotheek: Digitaal: Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3:

Wijzigingen model APV-VNG, wijzigingen lokale behoefte en wijzigingen i.v.m. inwerkingtreding van de Omgevingswet Overzicht artikelen oud en nieuw APV

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. 20 december 2023

R. Meinen griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 8 van 8