Raadsvoorstel vaststellen Beleidsregels zonnevelden, Reactienota en raadsvoorstel Beleidsregels zonnevelden en Eerste wijziging van de Legesverordening 2021

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 31 maart 2021

nr.

Onderwerp: Vaststellen Beleidsregels zonnevelden en Eerste wijziging van de Legesverordening 2021

Voorstel: Preventief toezicht is niet van toepassing 1. 2. 3.

Kennis te nemen van de door het college vastgestelde Reactienota d.d. 2 maart 2021, waarin de reacties op de ingediende zienswijzen op de ontwerp Beleidsregels zonnevelden zijn opgenomen. De Beleidsregels zonnevelden vast te stellen waarin de voorwaarden zijn opgenomen waaronder de raad en het college medewerking verlenen aan zonnevelden in Haaksbergen. De Eerste wijziging van de Legesverordening 2021 vaststellen, waarin de leges voor het vooroverleg en aanvraag omgevingsvergunning aan de tarieventabel zijn toegevoegd.

Inleiding / aanleiding Haaksbergen werkt aan een toekomst waarbij op een duurzame manier wordt voorzien in elektriciteit en warmte. Dit is een grote opgave. Om deze opgave haalbaar te maken is in het Coalitieprogramma 2018-2022 afgesproken om actief te werken aan de energietransitie. Daarbij is draagvlak en acceptatie van de samenleving belangrijk. In januari 2020 zijn met drie gebiedsbijeenkomsten in St. Isidorushoeve, Buurse en Haaksbergen ideeën opgehaald uit de samenleving en is er inzicht verkregen in draagvlak voor de energietransitie. Daarbij is gekeken naar de verschillende vormen van opwek, zoals zon, wind en biomassa. De input uit deze sessie is gebruikt om een start te maken met beleid rondom ‘grootschalige opwek’. Voor een zorgvuldig en breed gedragen proces en maatschappelijke acceptatie en participatie was het wenselijk om het beleid voor zonnevelden apart op te stellen van windenergie. Omdat er al meerdere initiatieven voor zonnevelden bekend waren, die al geruime tijd wachtten op beleid, is ervoor gekozen om te starten met de beleidsvorming voor zonnevelden Ondanks de coronamaatregelen is het gelukt om meerdere bijeenkomsten te organiseren waarbij inwoners, volksvertegenwoordigers en andere geïnteresseerden mee konden denken over het beleid voor zonnevelden.

De Beleidsregels zonnevelden zijn het resultaat van een proces met de Haaksbergse samenleving, ambtenaren en bestuur en in samenwerking met verschillende deskundige bureaus en/ of partijen, waaronder: BügelHajema, Odin Landschapsontwerpers, Provincie Overijssel, Waterschap Vechtstromen, Het Oversticht, Gemeentelijk belastingkantoor en door gebruikmaking van goede voorbeelden uit andere Nederlandse gemeenten die ervaring hebben opgedaan met beleidsvorming en begeleiding van zonnevelden richting vergunning. Na een zorgvuldig proces (zoals op hoofdlijnen is opgenomen in figuur 1) met diverse afstemmings- participatie- en informatiemomenten heeft het college op 8 december 2020 de ontwerp Beleidsregels zonnevelden vastgesteld. Pagina 1 van 8

Fig 1. Proces op hoofdlijnen Beleidsregels zonnevelden

Pagina 2 van 8

De ontwerp Beleidsregels zonnevelden hebben van 18 december 2020 tot en met 28 januari 2021 ter inzage gelegen, waarop tien zienswijzen zijn ingediend. De zienswijzen zijn samengevat en voorzien van een reactie. De zienswijzen hebben ertoe geleid dat de ontwerp Beleidsregels zonnevelden op de volgende onderdelen zijn aangepast: Wijziging beleidsregels: • Artikel 3, lid 1, onderdeel d wordt: binnen 50 meter van de groene radialen (volgens de Structuurvisie Haaksbergen) en binnen 25 meter van de N18. Gemeten vanaf de as van de weg; • Artikel 5, onderdeel d wordt: de zonnepanelen worden opgesteld in zuidelijke of verticale oriëntatie; • Artikel 7, onderdeel c wordt: bij de aanvraag is een document ingediend waaruit blijkt welke inspanning is gedaan om de omgeving de mogelijkheid te bieden om mede-eigenaar te worden en/of mede te financieren met een streefwaarde van minimaal 50%; • Artikel 8, onderdeel c wordt: het zonneveld bestaat uit één aaneengesloten projectgebied en wordt niet onderbroken door openbaar toegankelijke wegen; • Scoreformulier tabel 2, onderdeel 3. De tekst is aangepast om de te benadrukken dat het gaat om lokaal eigenaarschap en niet om bijdragen aan een gebiedsfonds; • Het maximaal aantal te behalen punten voor onderdeel 3.

Financiële participatie is verhoogd naar 25 punten (ipv 15 punten); • De landschapskaart, met daarin de uitsluitingsgronden Beekdallandschap, is aangepast; In de Reactienota staat een volledige toelichting op de ingediende zienswijzen. Deze is opgenomen in de bijlage bij dit raadsvoorstel. Bestuurlijk / wettelijk kader Rijk Wet algemene bepaling omgevingsrecht Algemene wet bestuursrecht Besluit omgevingsrecht Provincie Provinciale omgevingsvisie en omgevingsverordening Programma nieuwe energie Overijssel 2017-2023 Besluit Gedeputeerde Staten van Overijssel d.d. 7 juli 2020, goedkeuring begroting 2020 na herstelplan; handhaven status preventief toezicht. Gemeente Collegebesluit 8 december 2020 Toekomstvisie Haaksbergen 2030 Coalitieprogramma 2018-2022 Inspraakverordening Argumenten Preventief toezicht 2.1 Het voorstel past binnen de voorwaarden van preventief toezicht De financiële gevolgen van de vaststelling van de Beleidsregels zonnevelden en de Eerste wijziging Legesverordening 2021 passen binnen het niveau van de begroting 2021. Overige argumenten 1.1 In de Reactienota worden de ingediende zienswijzen besproken en aangegeven of deze al dan niet aanleiding geven voor het aanpassen van de ontwerp beleidsregels Bij de ter inzagelegging van 18 december 2020 tot en met 28 januari 2021 zijn inwoners en belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen.

Pagina 3 van 8

Er zijn 10 zienswijzen ingediend. Deze zienswijzen zijn samengevat en voorzien van een reactie vanuit het college. Naar aanleiding van de zienswijzen op de ontwerp Beleidsregels zonnevelden is een aantal wijzigingen doorgevoerd in de beleidsregels. Deze staan vermeld in de bijgevoegde reactienota. 2.2 In de Beleidsregels zonnevelden zijn de voorwaarden opgenomen waaronder wij willen meewerken aan de realisatie van zonnevelden voor een duurzamer Haaksbergen Haaksbergen wil in 2050 energieneutraal zijn. Om te bereiken dat Haaksbergen in 2050 de gehele energievraag van de gebouwde omgeving duurzaam wordt opgewekt, zijn op korte termijn maatregelen nodig in de sfeer van energiebesparing en alternatieve opwekking door zon en wind. De Beleidsregels zonnevelden bieden duidelijke regels waar initiatieven voor zonnevelden aan moeten voldoen. Door daarnaast in artikel 2 van de Beleidsregels zonnevelden een finale datum op te nemen voor het indienen van een aanvraag omgevingsvergunning, wordt voorkomen dat Haaksbergen zich doorlopend moet buigen over nieuwe aanvragen voor zonnevelden. Dit geeft duidelijkheid aan de inwoners van Haaksbergen en voorkomt dat toekomstige aanvragen opnieuw door een comité met externen moeten worden beoordeeld.

2.3 Niet alle gebieden zijn geschikt om zonnevelden te realiseren en de afstand tot de N18 wordt gewijzigd Zonne-energie is op dit moment een van de meest gebruikte vormen voor hernieuwbare energie. Provincie Overijssel heeft een zonneladder ontwikkeld met een voorkeursvolgorde voor het toedelen van ruimte voor zonne-energie. De gemeente Haaksbergen bouwt op deze zonneladder verder en heeft in de beleidsregels omschreven waar initiatieven aan moeten voldoen. Niet alle plekken in de gemeente Haaksbergen lenen zich voor de realisatie van zonnevelden. Bijvoorbeeld omdat het gebieden zijn die een belangrijke rol vervullen voor de natuur of omdat ze bijzondere landschappelijke waarden vertegenwoordigen. In artikel 3 en 4 van de Beleidsregels zonnevelden is aangegeven welke gebieden uitgesloten zijn en welke gebieden in principe, onder voorwaarden, geschikt zijn voor zonnevelden. Gebieden die zich, vanwege hun unieke natuurlijke of landschappelijke waarden, niet laten combineren met grootschalige zonnevelden zijn uitgesloten. Deze zijn opgenomen in artikel 3 uitsluitingsgronden. Een aantal zienswijzen heeft ertoe geleid dat de afstand tot de N18 is gewijzigd van 50 meter naar 25 meter.

Voor het beekdallandschap, de 50- en 25 meter zone geldt dat, wanneer dit (deels) onderdeel is van een initiatief, hier geen panelen of andere bouwwerken (niet zijnde hekwerken) geplaatst mogen worden. 2.4 De voorwaarden over opzet, inrichting en technische voorwaarden zorgen voor ruimtelijke en landschappelijke kaders In artikel 5 en 6 zijn voorwaarden over de opzet en inrichting en technische voorwaarden opgenomen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om regels die ervoor moeten zorgen dat de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteiten worden geborgd, maar ook eenheid in kleur van de panelen en infrastructuur. Zonnevelden in Haaksbergen moeten gecombineerd worden met andere gebiedsopgaven zoals bijvoorbeeld het tegengaan van verdroging, het verder ontwikkelen van een recreatief netwerk, het realiseren van waterberging of meer biodiversiteit. We werken dus niet mee aan monofunctionele zonnevelden.

Pagina 4 van 8

2.5 Maatschappelijke en economische voorwaarden zijn nodig om omwonenden en andere belanghebbenden bij het ontwikkelen van zonnevelden te betrekken In artikel 7 zijn maatschappelijke en economische voorwaarden opgenomen. Deze hebben onder meer betrekking op het actief betrekken van de omgeving bij het ontwikkelen en realiseren van het zonneveld. Uit het klimaatakkoord volgt het streven naar minimaal 50% lokaal eigendom. Wij hechten hier in Haaksbergen veel waarde aan. Aanvrager zal zich hiervoor nadrukkelijk moeten inspannen en aantonen op welke wijze lokaal eigendom wordt gerealiseerd. 2.6 Planologische voorwaarden zijn nodig om te voorkomen dat zonnevelden het landschap van Haaksbergen gaan domineren De planologische voorwaarden zijn opgenomen in artikel 8. Zo mogen zonnevelden niet naast of tegenover elkaar worden gerealiseerd (onderdeel d van artikel 8). Ook moet een zonneveld bestaan uit één aaneengesloten projectgebied, Wat wordt verstaan onder één aaneengesloten projectgebied is naar aanleiding van een zienswijze verduidelijkt. Dit houdt in dat een zonneveld niet mag worden onderbroken door openbaar toegankelijke wegen. 2.7 Het toetsingscomité is nodig voor borging van een zorgvuldige procedure Het toetsingscomité beoordeelt in de eerst plaats of voldaan wordt aan de beleidsregels. Daarna vindt de beoordeling van de ingediende initiatieven plaats.

Door een zorgvuldige en grondige toetsing van de aanvragen moet willekeur voorkomen worden en verwachten we een goede kwaliteit van de zonnevelden met een tijdelijke vergunning voor een periode van maximaal 25 jaar. De borging hiervan wordt belegd bij een toetsingscomité dat volgens de gestelde regels en procedure de ingediende aanvragen beoordeelt. Dit is vastgelegd in artikel 9. 2.8 De Procedure zonnevelden geeft initiatiefnemers een eerlijke kans We kunnen niet aan alle initiatieven planologische medewerking verlenen. Daarom is de Procedure zonnevelden ontwikkeld. Deze procedure is opgenomen als bijlage bij de Beleidsregels zonnevelden. Initiatiefnemers krijgen, voorafgaande aan een eventuele vergunningsaanvraag, de mogelijkheid om een vooroverlegplan in te dienen wat door het toetsingscomité voorzien wordt van een voorlopig advies. Een positief advies geeft initiatiefnemer perspectief bij het aanvragen van een omgevingsvergunning. Het vooroverlegplan moet getoetst kunnen worden aan de Beleidsregels zonnevelden en de hierin genoemde Procedure zonnevelden. Het toetsingscomité maakt een vergelijking tussen alle ingediende vooroverlegplannen voor zonnevelden en heeft de mogelijkheid om 15 punten toe te kennen aan de initiatiefnemer(s) die op het betreffende onderdeel het meest onderscheidend is of zijn. In onderdeel 3.

Financiële participatie heeft het toetsingscomité de mogelijkheid om 25 punten toe te kennen, waarmee het belang van lokale participatie wordt benadrukt. Indieners van een vooroverlegplan ontvangen van het toetsingscomité een voorlopig advies voor het al dan niet aanvragen van een omgevingsvergunning. Dit advies kan positief of negatief zijn en is gebaseerd op de hoogste (totaal)score. 2.9 Met deze beleidsregels wordt door uw raad een verklaring van geen bedenkingen afgegeven. In artikel 10 is opgenomen dat uw raad verklaart dat aanvragen voor zonnevelden die voldoen aan de Beleidsregels zonnevelden kunnen worden aangemerkt als ‘categorie van gevallen’ als bedoeld in artikel 6.5, derde lid, van het Besluit omgevingsrecht. De borging van een zorgvuldige procedure bij de beoordeling van initiatieven van zonnevelden wordt belegd bij een toetsingscomité dat bestaat uit ambtenaren en extern deskundigen op het gebied van landschap, ecologie en participatie. Op basis van het advies van het toetsingscomité verleent het college al dan niet een omgevingsvergunning.

Pagina 5 van 8

3.1 De tarieventabel bij de Legesverordening 2021 is ontoereikend voor de berekening van leges voor aanvragen om omgevingsvergunningen voor zonnevelden. Voor het in behandeling nemen van een vooroverlegplan zijn leges verschuldigd. Deze leges zijn opgenomen in de tarieventabel bij de Legesverordening 2021. Voor het in behandeling nemen en beoordelen van vooroverlegplannen van zonnevelden door het toetsingscomité, staan de huidige leges niet in verhouding tot de kosten die gemaakt moeten worden. Hiervoor worden nieuwe leges opgenomen. De grondslag voor het bepalen van de leges is gebaseerd op de kosten die gemaakt moeten worden om de vooroverlegplannen beoordelen en te voorzien van een voorlopig advies. Dit gebeurt door een toetsingscomité dat deels uit ambtenaren en deels uit externe deskundigen bestaat. De leges voor een vooroverlegplan zijn bepaald op € 6.140,00. Voor het aanvragen van een omgevingsvergunning zijn leges verschuldigd. Zonnevelden zijn niet opgenomen in de Legesverordening 2021. Voor de bepaling van de leges voor de aanvraag omgevingsvergunning voor zonnevelden is gebruik gemaakt van de taxatiewijzer en kengetallen van de VNG 2020 en het Nationaal Solar Trendrapport 2019. Daarnaast is informatie gebruikt waarmee de investeringskosten voor een zonneveld, zoals opgenomen in de taxatiewijzer van de VNG, zijn gecorrigeerd naar een bepaling van de bouwkosten.

Uit ervaring van andere gemeentes is gebleken dat het berekenen van leges over de totale bouwkosten, inclusief zonnepanelen zou leiden tot onevenredig hoge leges. Daarnaast is bepaald dat de berekende leges niet meer mogen bedragen dan 4% van de daadwerkelijke bouwkosten. De kosten voor de zonnepanelen zijn daarom in mindering gebracht op de bouwkosten en maken daarmee geen onderdeel uit van de grondslag waarover leges moeten worden geheven. De bepaalde bouwkosten (excl zonnepanelen) per wattpiek paneelvermogen (WP) komen daarmee op € 0,32. In paragraaf 2.3.1.1.2. van de Tarieventabel bij de Legesverordening 2021 is geregeld dat ‘indien de bouwkosten € 1.000.000 of meer bedragen’ de leges 1,95% bedragen. De leges voor bouwkosten zonnevelden worden op basis hiervan bepaald op (€ 0,32 * 1,95% =) € 0,00624 per Wp (wattpiek paneelvermogen). De toevoegingen aan de Legesverordening 2021 zijn als volgt: 2.1.1.5

Zonneveld een ruimtelijk samenhangende grondgebonden installatie voor het opwekken van zonne-energie, zoals bedoeld in de door de gemeenteraad op 31 maart 2021 vastgestelde Beleidsregels zonnevelden

2.1.1.6

WP (WattPiek): de internationale standaard-meeteenheid voor de capaciteit van zonnecellen en –panelen om zonne-energie in elektriciteit om te zetten

2.2.2

Het tarief bedraagt voor het in behandeling nemen van een vooroverlegplan ten behoeve van een zonneveld als bedoeld in artikel 2.1.1.5

2.3.1.1.3

€ 6.140,00

In afwijking van artikel 2.3.1.1 bedraagt het tarief, onverminderd het bepaalde in de andere onderdelen van dit hoofdstuk indien tevens sprake is van de in die onderdelen bedoelde activiteiten ten behoeve van een zonneveld als bedoeld in artikel 2.1.1.5 per WP

€ 0,00642

Pagina 6 van 8

Verder wordt met de gewijzigde Legesverordening een fout hersteld die geen verband houdt met de ontwikkeling van zonnevelden, maar wel gecorrigeerd dient te worden. Bij paragraaf 2.7.1. stonden foutieve bedragen opgenomen. Deze worden op de volgende wijze gecorrigeerd: 2.7 2.7.1

Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project Indien een aanvraag voor het in behandeling nemen van een aanvraag tot wijziging van een omgevingsvergunning als gevolg van een, naar de omstandigheden beoordeeld, geringe wijziging in het project, waarvoor reeds een vergunning is verleend, maar waarvan nog geen gebruik is gemaakt, worden de voor de oorspronkelijke vergunning geheven leges verrekend met het bedrag dat verschuldigd is door toepassing van het tarief als vermeld in onderdeel 2.3.1.1, met een minimum van:

Nieuw

Oud

€ 340,62

€ 11.703,40 € 7.917,70

Risico’s Er zijn geen risico’s bij het vaststellen van deze beleidsregels en het wijzigen van de Legesverordening 2021. Vervolgproces/communicatie/planning Na vaststelling en ondertekening worden beide regelingen ingevoerd in DROP waarna beide regelingen op 8 april 2021 bekend worden gemaakt in het digitale gemeenteblad en op 9 april 2021 in werking treden. Na inwerkingtreding van de Beleidsregels zonnevelden en wijziging van de Legesverordening 2021 kunnen initiatiefnemers een vooroverlegplan indienen dat volgens de Beleidsregels zonnevelden (en de Procedure zonnevelden) kan worden beoordeeld. Indieners van een vooroverlegplan wordt gevraagd om een korte presentatie voor te bereiden waarin het plan voor een zonneveld wordt toegelicht. Deze presentatie aan het toetsingscomité vindt digitaal plaats. Ook wordt gevraagd om een visuele impressie (max 1A4) en een publieksvriendelijke toelichting (max 1A4) van het plan in te dienen. Deze worden gepubliceerd op de website zodat inwoners en andere geïnteresseerden kennis kunnen nemen van de ingediende plannen. De vooroverlegplannen worden door het toetsingscomité onderworpen aan een eerste controle op de Beleidsregels zonnevelden. Daarna volgt een bezoek aan de beoogde locaties van het zonneveld door tenminste de landschapsarchitect, ecoloog en beleidsmedewerker ontwikkeling van het toetsingscomité.

Tijdens het veldbezoek wordt besproken of en in welke mate het plan passend is bij het gebied en of de beschreven analyse van de locatie overeenkomt met de feitelijke situatie. De plannen worden volgens het Scoreformulier bij de Procedure zonnevelden per onderdeel beoordeeld door de leden van het toetsingscomité. Daaruit volgt een voorlopige score per onderdeel. De som van de afzonderlijke scores per onderdeel (10) is een voorlopige totaalscore en daarmee de cijfermatige uitdrukking van het advies. Met een voorlopig positief advies kan initiatiefnemer een aanvraag voor een omgevingsvergunning indienen. Het toetsingscomité kan het voorlopig advies na beraadslaging omzetten naar een definitief advies waarna het college kan besluiten tot het verlenen van een vergunning.

Pagina 7 van 8

Bijlagen: Reactienota ontwerp Beleidsregels zonnevelden Beleidsregels zonnevelden Eerste wijziging Legesverordening 2021 Uitsluitingsgebieden zonnevelden Fysiek, ter inzage in raadsbibliotheek:

Digitaal:

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. 31 maart 2021

mr. G. Raaben griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 8 van 8