Raadsvoorstel Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 18 december 2024

nr. Nummer

Onderwerp: Vaststellen van de gewijzigde Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente.

Voorstel: 1. De gewijzigde Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente en de daartoe bijgevoegde nota van zienswijzen vast te stellen.

Inleiding / aanleiding Het buitengebied staat voor grote veranderingen door marktomstandigheden, fluctuerende prijzen, (on)mogelijke bedrijfsopvolging, stikstofproblematiek en landelijke saneringsregels. De Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente (hierna: Regionale spelregels) zijn in beginsel opgesteld om regelgeving tussen de deelnemende gemeenten in het zuidwesten van Twente te harmoniseren en te versterken. Het beleid dient om kaders en ontwikkelingsmogelijkheden te scheppen en ruimtelijke kwaliteit te vergroten. Op 26 juni 2024 heeft het college van Gedeputeerde Staten van Overijssel het concept van de nieuwe omgevingsvisie vastgesteld. In voornoemde omgevingsvisie zijn deelgebieden aangewezen met generieke opgaven en kansen, waarin provinciaal beleid uitgaat van het volgende uitgangspunt: ‘Landbouwgebieden met generieke opgaven en kansen. Dit zijn landbouwgebieden die vanuit de aanwezige omgevingscondities geschikt zijn voor landbouw. Met name in deze gebieden zetten we in op behoud van ruimte voor landbouw en zuinig omgaan met andere ruimtevragers.

Dat betekent dat we het zuinig omgaan met deze landbouwgronden een nadrukkelijke plek geven bij planologische afwegingen.’ De Regionale spelregels bevatten bepalingen en uitgangspunten die belemmeringen voor de landbouw opleveren en bieden op dit moment geen aanknopingspunten om deze belemmeringen tegen te gaan. Haaksbergen is een plattelandsgemeente. Om ervoor te zorgen dat Haaksbergen ook in de toekomst ruimte voor landbouw houdt, is het noodzakelijk het toevoegen van milieugevoelige functies voor een deel van Haaksbergen te beperken of uit te sluiten. Vooral agrarische bedrijven ondervinden belemmeringen van milieugevoelige functies, zoals woonfuncties. Dit door beperkingen ten aanzien van geur, geluid en fijnstof. Om hen een goede toekomst en ontwikkelmogelijkheden te bieden en eventuele nieuwe bedrijven de mogelijkheid te bieden zich in het buitengebied te vestigen, wenst het college te sturen op het principe ‘Ruimte voor de landbouw’. Het college wenst behoud van economische functies in het buitengebied te stimuleren en concentraties van burgerwoningen en verstening in het buitengebied te voorkomen. Het hanteert hierbij de volgende uitgangspunten: 1. de landbouw niet op slot zetten door het toevoegen van belemmerende bestemmingen (of functies) en/of milieugevoelige bestemmingen (functies) zoals wonen; 2. voldoende economische dragers in het buitengebied behouden.

Pagina 1 van 5

De wijziging van de Regionale spelregels ziet op het volgende: a. in het landbouwgebied met generieke opgaven en kansen, zoals aangegeven op de kaart in de Regionale spelregels, geen ‘Rood voor Rood’ ontwikkelingen toe te staan op de slooplocatie; b. voor het omzetten van een agrarische bedrijfswoning naar een burgerwoning (woonbestemming) in het landbouwgebied met generieke opgaven en kansen een ‘ja, mits’ principe te hanteren; c. kernrandzone(s) aan te wijzen om ‘wandelend’ Rood voor Rood te laten landen; d. ten aanzien van de sloopvouchers de verplichting tot sloop binnen een jaar na aanvraag van de voucher los te laten. In de periode van 8 oktober 2024 tot en met 25 oktober 2024 hebben de Regionale spelregels ter inzage gelegen en op 16 oktober 2024 is een informatieavond gehouden. Hiervoor waren de inwoners uit het gebied met generieke opgaven en kansen actief uitgenodigd. Ongeveer 100 inwoners woonden de informatieavond bij. Het college heeft vijf zienswijzen ontvangen. Met dit voorstel stelt het college de raad voor de Regionale spelregels met inachtneming van ingebrachte zienswijzen vast te stellen.

Bestuurlijk / wettelijk kader Algemene wet bestuursrecht Gemeentewet Omgevingswet Omgevingsvisie Overijssel Omgevingsverordening Overijsel Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente Tijdelijk Omgevingsplan gemeente Haaksbergen Tijdelijk Omgevingsplan, onderdeel bestemmingsplan ‘Buitengebied Haaksbergen, partiële herziening veegplan 1’ Beeldkwaliteitsplan ‘’Buitengebied Haaksbergen’’ Inspraakverordening Collegebesluit d.d. 24 september 2024 Collegebesluit d.d. 8 oktober 2024 Argumenten 1.1 De voorgestelde wijziging waarborgt de ontwikkelingsmogelijkheden van (agrarische) bedrijven en versterkt daarmee de economische vitaliteit van het landelijk gebied. Haaksbergen is een plattelandsgemeente. Om ervoor te zorgen dat Haaksbergen ook in de toekomst een plattelandsgemeente blijft, is het noodzakelijk het toevoegen van milieugevoelige functies voor een deel van Haaksbergen te beperken of uit te sluiten. Vooral agrarische bedrijven ondervinden belemmeringen van milieugevoelige functies, zoals woonfuncties. Dit door beperkingen ten aanzien van geur, geluid en fijnstof.

Om hen een goede toekomst en ontwikkelmogelijkheden te bieden en eventuele nieuwe bedrijven de mogelijkheid te bieden zich in het buitengebied te vestigen, wenst het college in het landbouwgebied met generieke opgaven en kansen te sturen op het principe ‘Ruimte voor de landbouw’. 1.2 Met de voorgestelde wijziging sluit het college aan bij provinciaal beleid. In de concept omgevingsvisie van de provincie Overijssel is een landbouwgebied met generieke opgaven en kansen aangewezen. Het gemeentelijk landbouwontwikkelingsgebied (LOG) is gelegen in dit gebied. Het aangewezen gebied betreft een landbouwgebied dat vanuit de aanwezige omgevingscondities geschikt is voor landbouw. In dit gebied zet het college in op behoud van ruimte voor landbouw en dient het zuinig om te gaan met andere ruimtevragers. Dit betekent dat zuinig omgaan met deze landbouwgronden een nadrukkelijke plek moeten hebben bij planologische afwegingen. 1.3

Deze beleidswijziging komt overeen met de wens van agrariërs in het economisch ontwikkelingsgebied. Het afgelopen anderhalf jaar zijn er vanuit het oogpunt van participatie diverse informatieavonden over het buitengebied en andere bijeenkomsten georganiseerd door de gemeente. Op deze avonden werd Pagina 2 van 5

door de nog actieve agrariërs in het landbouwontwikkelingsgebied uitdrukkelijk verzocht hen ‘ruimte’ te blijven geven. Voorliggende beleidswijziging is in overeenstemming met deze oproep. 1.4

Het terugbouwen op de slooplocatie binnen het gebied met generieke opgaven is tegenstrijdig met het doel van dit gebied. Het eerste uitgangspunt voor de realisatie van Rood voor Rood woningen is, dat er wordt teruggebouwd op de slooplocatie (paragraaf 4.3 van de Regionale spelregels). Dit acht het college niet wenselijk in het gebied met generieke opgaven en kansen. Het college verleent geen medewerking aan Rood voor Rood ontwikkelingen in het gebied met generieke opgaven en kansen op de slooplocatie. Het niet toestaan van een Rood voor Rood ontwikkeling op de slooplocatie betreft een beleidskeuze, waarmee het behoud van economische functies in het buitengebied wordt gestimuleerd. Daarnaast worden concentraties van burgerwoningen en verstening van het buitengebied voorkomen. Wel wenst het college medewerking te verlenen aan ‘wandelend’ Rood voor Rood door middel van de aanwijzing van een kernrandzone en de verruiming van de sloopvoucherregeling. Als alternatief voor het terugbouwen op de slooplocatie wordt een kernrandzone aangewezen op hoofdlijnen. Hierover merkt het college het volgende op. De nauwkeurigheid van de kernrandzone ontbreekt op dit moment (zie hiervoor 1.6) en allicht zijn de mogelijkheden voor initiatiefnemers in een kernrandzone beperkt. Initiatiefnemers moeten immers grond(en) aankopen in de kernrandzone en dat heeft financiële consequenties.

Mogelijk dient het college locaties aan te wijzen voor het landen van Rood voor Rood ontwikkelingen in de kernrandzone, omdat het aantal locaties daar beperkt is. Thans is hierover nog geen uitsluitsel te geven. In de nabije toekomst wordt dit betrokken. 1.5

Voor het omzetten van een agrarische bedrijfswoning naar een burgerwoning (woonbestemming) hanteren we een ‘ja, mits’ principe. Gelet op de zorgplicht richting de inwoners, wenst het college inwoners de mogelijkheid te bieden te blijven wonen op de locatie waar ze mogelijk al generaties lang boeren, de zogenoemde ‘oale groond’. Wel wordt deze wens gekoppeld aan een mits, namelijk dat omliggende agrarische bedrijven en mogelijke uitbreiding daarvan niet belemmerd worden. Thans toetst het college bij een planologische wijziging aan de (mogelijk) belemmerende werking van de voorgenomen ontwikkeling voor omliggende (agrarische) bedrijfsbestemmingen en mogelijke uitbreiding daarvan. Om voornoemde mogelijke belemmerende werking te toetsen, wordt het gehele bebouwingsvlak beoordeeld waarop een eventuele uitbreiding plaatsvindt en eventuele al bekende ontwikkelingen. Bij deze beoordeling moet tevens blijken dat er sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat 1.6

De nieuwe definitie van de kernrandzone biedt meer duidelijkheid over de mogelijke terugbouwlocaties. De kernrandzone is in de Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente vastgesteld op 500 meter rondom de kern Haaksbergen en 250 meter rond de kernen Buurse en Sint Isidorushoeve. Bij toetsing van recentelijke verzoeken aan deze begripsomschrijving is geconstateerd, dat deze definitie juridisch niet mogelijk is, omdat onder meer de bebouwde komgrens niet overeen komt met de plangrenzen van het voormalig bestemmingsplan ‘Buitengebied’. De kernrandzone wordt aangeduid op de kaart in de Regionale spelregels. Hiermee wordt juridisch een definieerbaar gebied van de kernrandzone gecreëerd en is tevens duidelijk voor de samenleving waar de kernrandzone is gelegen. Woningen die op grond van ‘wandelend’ Rood voor Rood worden gerealiseerd in de kernrandzone, dienen milieutechnisch, stedenbouwkundig en qua landschapswaarden inpasbaar en aanvaardbaar te zijn. 1.7

Het college wenst geen (toekomstige) belemmeringen voor uitbreiding van de werkterreinen en deze zijn dus buiten de kernrandzone gelegen. In het aan uw raad op 1 oktober 2024 voorgestelde addendum op de structuurvisie is het algemene uitgangspunt dat waar een bedrijventerrein ligt, juist geen aanleiding is te bouwen. In het addendum wordt bedrijventerrein Stepelerveld aangewezen als voorkeurslocatie voor uitbreiding van werkterreinen. Wel zijn (beperkte) mogelijkheden in het addendum opgenomen voor mogelijke uitbreiding van bedrijventerrein Brammelo en industrieterrein ’t Varck (namelijk Vregelinkshoek) en het Pagina 3 van 5

bedrijventerrein in St. Isidorushoeve. Gelet op genoemd uitgangspunt acht het college het wenselijk de werkterreinen en (mogelijke) uitbreiding daarvan niet op te nemen in de kernrandzone. 1.8

Het loslaten van de verplichting tot sloop binnen een jaar nadat een sloopvoucher is aangevraagd, heeft een positieve uitwerking op de uiteindelijke sloop van landschap ontsierende bebouwing. Erfeigenaren vragen vanwege het loslaten van de verplichting tot sloop sneller sloopvouchers aan, waardoor er meer vraag en aanbod komt en ontwikkelingen sneller op gang komen. De sloop van landschap ontsierende bebouwing komt ten goede aan de leefbaarheid en kwaliteit van het buitengebied. Deze sloopmeters kunnen overigens, naast de realisatie van woningen, ook gebruikt worden voor het uitbreiden van woningen, schuren en niet agrarische bedrijvigheid, wanneer deze vallen onder de noemer passende economische dragers. 1.9

De verplichting tot sloop wordt actueel op het moment dat de sloopvoucher wordt meegenomen in een planologische procedure. Op het moment dat sloopvouchers worden ingezet in een planologische ontwikkeling, wordt een bepaling in het Omgevingsplan opgenomen, dat de ontwikkeling alleen mag plaatsvinden wanneer, binnen een bepaalde termijn, voldaan wordt aan de sloopverplichting. Tevens wordt na inbreng van de sloopvoucher in een planologische ontwikkeling de sloopvoucher ingetrokken. 1.10

Voorgesteld beleid heeft voor een periode van twee weken ter inzage gelegen en er is een informatieavond gehouden. Gelet op de ontwikkelingen die spelen in Haaksbergen acht het college het van belang dat voorliggend beleid dit jaar nog ter vaststelling bij uw raad voorligt. Zowel de provincie als de gemeente Haaksbergen is bezig met een omgevingsvisie. De omgevingsvisies dienen als basis voor (op te stellen) beleid. De tijd en ontwikkelingen vragen echter om handelen. Het college neemt dus de tijd voor verantwoord beleid, maar gaat in de tussentijd acteren op ontwikkelingen die spelen in Haaksbergen. De Regionale spelregels bevatten bepalingen en uitgangspunten, die belemmeringen voor de landbouw opleveren en bieden op dit moment geen aanknopingspunten om deze belemmeringen tegen te gaan. Voornoemd beleid is ter visie gegaan voor een periode van twee weken, waarbij tevens een informatieavond is georganiseerd. 1.11

Er zijn enkele ambtshalve wijzigingen, waarin de laatste inzichten zijn verwerkt of ter verduidelijking van het beleid. Op hoofdlijnen zijn de volgende ambtshalve wijzigingen doorgevoerd: • kaart in de Regionale spelregels is overeenkomstig argument 1.7 aangepast; • de bij de terinzagelegging aangegeven overgangsbepaling is opgenomen in het beleidskader; • de beoordeling voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Daarnaast zijn redactionele wijzigingen doorgevoerd. De staat van wijzigingen is opgenomen in de Nota van zienswijzen. 1.12

Met de overgangsbepaling geeft het college initiatiefnemers rechtszekerheid voor lopende initiatieven. Voorafgaand aan de wijziging van de Regionale spelregels zijn verschillende vooroverlegplannen of principeverzoeken ingediend bij de gemeente Haaksbergen. Deze ontwikkelingen zijn getoetst op basis van het toenmalig geldende beleid. Indien dit tot positieve besluitvorming heeft geleid, zijn initiatiefnemers (en indien van toepassing diens adviseur) momenteel bezig de benodigde ruimtelijke procedure voor te bereiden. Het wijzigen van de Regionale spelregels betreft een wijziging van de kaders, waarbinnen besluitvorming over de voorgenomen ontwikkelingen plaatsvindt. Indien diezelfde voorgenomen ontwikkelingen binnen de kaders van het gewijzigde beleid getoetst worden, kan dit leiden tot een andere uitkomst. Een voorbeeld hiervan betreffen verzoeken voor Rood voor Rood woningen binnen het gebied met generieke opgaven en kansen. Onder het vigerende beleid is er geen grondslag deze verzoeken te weigeren, terwijl dit onder het voorgesteld te wijzigen beleid wel het geval is.

Pagina 4 van 5

Risico’s Geen. Vervolgproces/communicatie/planning Met de ontwikkelingen die op de gemeente Haaksbergen afkomen, zullen we in de toekomst ook aan de slag moeten met het gebied buiten het gebied met generieke opgaven en kansen en een verdiepingsslag maken binnen het gebied. Daarvoor is input vanuit de omgevingsvisie en landbouwscan noodzakelijk. Daarnaast is verdere afstemming op regionaal en provinciaal niveau van belang. Er is op dit moment geen grondslag om buiten het gebied met generieke opgaven en kansen vergelijkbare aanpassingen van beleid vast te stellen. Na vaststelling door de raad dient het beleidskader gepubliceerd te worden in Gemeenteblad en op overheid.nl.

Bijlagen: Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente Nota van zienswijzen

Burgemeester en wethouders

mr. M.N.J. Broers gemeentesecretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. 18 december 2024

R. Meinen griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 5 van 5