Raadsvoorstel opvang ontheemde Oekraïners, asielzoekers en ofstatushouders

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 22 februari 2023

nr.

Onderwerp: Opvang ontheemde Oekraïners, asielzoekers en/of statushouders

Voorstel: 1. een krediet ter hoogte van € 1.800.000 beschikbaar stellen voor het realiseren van kleinschalige opvanglocaties. 2. de jaarlijkse kapitaallasten ter hoogte van € 900.000 te dekken uit de door het Rijk uit te keren dagvergoeding Oekraïners.

Inleiding / aanleiding De inval van Rusland in Oekraïne leidt tot een grote nationale opgave om te voorzien in opvanglocaties voor ontheemde Oekraïners, tezamen met opgaven voor overige statushouders en asielzoekers (hierna: de doelgroepen). Voor de gemeente Haaksbergen wordt voor de opvang van Oekraïners tot op heden een beroep gedaan op de voormalige dr. Ariënsschool. Per 1 april 2023 is deze locatie niet langer beschikbaar en is er noodzaak nieuwe opvanglocaties te zoeken. In de raadsvergadering van 25 januari 2023 heeft het college, op verzoek van de raad, toegezegd geen inbreidingslocaties te gebruiken voor langdurige opvang. Dat maakt dat wij op een andere wijze invulling moeten geven aan de benodigde opvangcapaciteit. De gemeente Wierden heeft ervaring met een opvangmodel waarmee in een kort tijdsbestek flexibele locaties zijn te realiseren voor de korte termijn. Dit voorstel strekt tot uitwerking van het Wierdens model. Het is onzes inziens ook een logische en te verwachten uitwerking van eerdergenoemd raadsbesluit, dat versneld wordt door de gedane toezegging omtrent de inbreidingslocaties. Het geeft prioriteit aan chalets met kortere termijn boven – maar niet in de plaats van - flexibele huisvesting.

Bestuurlijk / wettelijk kader Financiële verordening Haaksbergen (9.1c) Regeling opvang ontheemden Oekraïne Raadsbesluit 25 januari 2023, Opgave opvang Oekraïners, vluchtelingen en statushouders Landelijk transitieplan CNO Besluit opvang asielzoekers van 26 oktober 2021 Besluit opvang Oekraïense vluchtelingen van 12 april 2022 Motie opvang vluchtelingen Oekraïne van 2 maart 2022 Kamerbrief besluitvorming opvangcrisis van 26 augustus 2022 Kamerbrief verzamelbrief opvang Oekraïne van 14 oktober 2022 Besluit verlengen opvang Ariënsschool van 8 november 2022 Spreidingswet asielopvang (in voorbereiding)

Pagina 1 van 4

Argumenten 1.1. We investeren in kleinschalige opvanglocaties naar Wierdens model. Wierdens Model De gemeente Wierden heeft een opvangmodel ontwikkeld, waarmee in een korte tijd (6-10 weken) kleinschalige opvanglocaties kunnen worden gerealiseerd. Momenteel betreft het opvang voor ontheemde Oekraïners en vluchtelingen. Wierden werkt samen met het COA om te onderzoeken of deze kleinere locaties een alternatief kunnen zijn passend bij de schaal van plattelandsgemeenten. De locaties zijn niet groter dan 8-10 chalets, waar in totaal tussen de 25 en 50 personen worden opgevangen. Deze opvang biedt meerdere voordelen: 

   

Zelfredzaamheid Bewoners zijn zelf volledig verantwoordelijk voor hun woonunit en gemeenschappelijke ruimten. Door deze zelfredzaamheid is het op termijn makkelijker te integreren in de samenleving. Er zijn vrijwilligers die ondersteunen als buddy. Nauwelijks opvangpersoneel benodigd Elke locatie kan zo goed als zelfstandig draaien. Dit geldt in Wierden ook voor de opvanglocatie voor asielzoekers. Minder weerstand vanuit de omgeving Eventuele weerstand richt zich niet op een voorziening voor onbepaalde duur. Beter in te passen Kleinere locaties zijn makkelijker in te passen. Hier zijn ook meer mogelijkheden toe. Zowel op eigen gronden als gronden van derden. Flexibel Locaties zijn geschikt voor meerdere doelgroepen: o Ontheemde Oekraïners: Zij worden beschermd door een tijdelijke maatregel van de Europese Unie. De verwachting is dat deze bescherming in 2024 voortduurt. o Asielzoekers: Bij de benodigde opvang van asielzoekers wordt gerekend met een doorlooptijd van 14 maanden, voordat zij een beslissing krijgen op hun asielverzoek. o Statushouders Met de verdubbeling van de gemeentelijke taakstelling voor huisvesting statushouders kan de opvangvorm als buffer dienen indien de woningcorporatie geen woningen beschikbaar heeft. Afhankelijk van de behoefte kan de doelgroep worden aangepast én kan er snel opgeschaald of afgeschaald worden.

Toepassing Wierdens model in Haaksbergen Met toepassing van het Wierdens model nemen wij als uitgangspunt:  in eerste instantie drie locaties te ontwikkelen met 8 tot 10 chalets per locatie. In totaal voorziet dit in een opvangcapaciteit van 75 – 120 personen, al naar gelang de gezinssamenstelling.  tezamen met de inzet voor opvang in sloopwoningen van Domijn kan worden voldaan aan de opgave. Voor de sloopwoningen geldt dat zij worden uitgefaseerd in verband met plannen voor reguliere woningbouw.  overcapaciteit kan worden ingezet voor de overige doelgroepen naast ontheemde Oekraïners, al naar gelang de ervaringen en behoefte.

Pagina 2 van 4

1.2

Tegenover een initiële investering is een positief exploitatieresultaat te verwachten.

Aantal Chalets Inkomsten Vergoeding Rijk Aantal personen

30 € 2.726.550 Maand Jaar € 224.100 € 2.726.550

90

Uitgaven Leefgeld, 60 pp/pw Huur / Pacht Afschrijving 2 jr GWE Verzekeringen Schoonmaak Onderhoud Personeel intern Personeel extern Onvoorzien

€ 2.486.605 € 23.400

€ 5.000 € 1.500 € 2.000

€ 280.800

Investering Aanschaf Ombouw Transport en plaatsen Inrichting Infra & Buiteninrichting

€0 € 900.000 € 150.000 € 45.000 €0 € 60.000 € 574.230 € 326.575 € 150.000 Resultaat

1 € 35.000 € 3.500 € 3.000 € 3.000 € 15.500

30 € 1.050.000 € 105.000 € 90.000 € 90.000 € 465.000

€ 60.000

€ 1.800.000

€ 239.945

Investeringen Voor een investering waarvan het investeringskrediet niet met het vaststellen van de begroting is geautoriseerd, legt het college vooraf aan het aangaan van verplichtingen een investeringsvoorstel en een voorstel voor het autoriseren van een investeringskrediet aan de raad voor. Bij investeringen groter dan € 1.000.000 informeert het college de raad in het voorstel over het effect van de investering op de schuldpositie van de gemeente. De initiële investeringslasten bedragen € 1.800.000. Deze worden, in overeenstemming met de gebruiksduur, in twee jaar afgeschreven. Exploitatie De gemeente ontvangt een vergoeding van € 83 per op te vangen persoon per dag. Aan de lastenzijde zijn de kosten voor “leefgeld” van de op te vangen personen maximaal in de begroting meegenomen. Afhankelijk van gezinssamenstelling en werk vallen deze kosten lager uit. Personeelskosten betreffen de kosten voor de inzet van de interne organisatie en de inzet van extern personeel. Door te werken met kleinschalige locaties is er geen beveiligingspersoneel nodig en zijn er minder opvangmedewerkers nodig. Dit bespaart, ten opzichte van één grote opvanglocatie, € 280.000 per jaar aan beveiligingskosten en ongeveer € 200.000 aan kosten voor extern personeel. Er wordt nog een aanvraag gedaan om de kosten voor infra, € 465.000, als transitiekosten bij het Rijk te declareren.

Hierdoor kunnen de jaarlijkse afschrijvingskosten lager uitvallen. 2.1

De exploitatiekosten en investeringslasten worden gedekt door de vergoeding die van het Rijk wordt ontvangen. Het verwachte batig saldo van de vergoeding van het Rijk en de investerings-/exploitatielasten kunnen worden ingezet om de doelgroep actief te helpen integreren in de Haaksbergse samenleving. Ook kan de vergoeding worden ingezet om tussenvoorzieningen te realiseren, zodat er een tijdelijke woonbuffer ontstaat voor statushouders, spoedzoekers en starters. Hiermee voorkomen we verdringing in de reguliere sociale huursector. Tot slot ontstaat een sturingsinstrument om de verschillende doelgroepen evenwichtig te verdelen over de verschillende wijken. Risico’s Het exploitatieresultaat kan afhankelijk van de opvang lager uitvallen. Vervolgproces en uitvoeringsaspecten Na besluitvorming wordt gestart met het informeren van omwonenden van de locaties. Daarna start de inkoop van de benodigde werken, diensten en leveringen. Oplevering van de locaties wordt voorzien vanaf begin april. Pagina 3 van 4

Bijlagen: Fysiek, ter inzage in raadsbibliotheek:

Digitaal:

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. 22 februari 2023

mr. G. Raaben griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 4 van 4