Raadsvoorstel opgave opvang Oekraïners, vluchtelingen en statushouders

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 25 januari 2023

nr.

Onderwerp: Opgave opvang Oekraïners, vluchtelingen en statushouders

Voorstel: 1. kennis te nemen van de urgentie van de opgave tot opvang van Oekrainers, vluchtelingen en statushouders voor de jaren 2023 en verder; 2. in te stemmen met het proces om tot (locaties van) opvang te komen, waarmee invulling kan worden gegeven aan de opgave voor de jaren 2023 en verder, waarbij: a. het aanbod past bij de lokale schaal; b. per locatie een bij de urgentie passend participatieplan wordt vastgesteld.

Inleiding / aanleiding Per raadsinformatiebrief van 23 december 2022 is de raad geïnformeerd over de verhoogde, landelijke, opgave voor het opvangen van Oekraïners, vluchtelingen en statushouders in 2023 en verder. Statushouders Door de hogere instroom wordt er ook een hogere opname van statushouders verwacht. Daarnaast is ook de recente rechterlijke uitspraak voor gezinshereniging van invloed. Vluchtelingen Voor 2023 wordt een toename verwacht van het aantal vluchtelingen. Door vertraging in de keten blijft deze groep ook langer wachten op uitsluitsel over een verblijfsvergunning. Oekraïners Voor 2023 wordt een toename verwacht van 60%. Met dit voorstel wordt u inzicht gegeven in de Haaksbergse opgave en leggen wij u het proces voor om tot invulling van de opgave te komen. Bestuurlijk / wettelijk kader Beleidsnota Participatie, ook voor de omgevingswet Besluit opvang asielzoekers van 26 oktober 2021 Besluit opvang Oekraïense vluchtelingen van 12 april 2022 Motie opvang vluchtelingen Oekraïne van 2 maart 2022 Kamerbrief besluitvorming opvangcrisis van 26 augustus 2022 Kamerbrief verzamelbrief opvang Oekraïne van 14 oktober 2022 Besluit verlengen opvang Ariënsschool van 8 november 2022 Landelijk transitieplan CNO Spreidingswet asielopvang (in voorbereiding) Argumenten 1.1

De Haaksbergse opgave tot opvang stijgt fors. Pagina 1 van 5

Als wij de landelijke opgave vertalen naar Haaksbergse schaal zien wij een forse uitdaging op ons afkomen.

Opvangcapaciteit

Statushouders Voor 2023 kan Domijn naar verwachting alle statushouders (60) huisvesten. Voor 2024 (+60 statushouders) wordt de situatie moeilijk. Vluchtelingen Met de invoering van de Spreidingswet wordt asielopvang ook een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Door het wegvallen van de Ariënsschool als opvanglocatie is er geen capaciteit meer voorhanden. In 2024 stijgt de opgave naar 88 personen totaal. Oekraïners De verwachting is dat het aantal op te vangen Oekraïners in 2023 fors toeneemt. Door het wegvallen van de Ariënsschool als opvanglocatie halveert de huidige opvangcapaciteit (148  75 plaatsen). Na 2023 is het onzeker of de sloopwoningen van Domijn nog beschikbaar zijn. Voor 2024 wordt de opgave dus significant groter. 2.1 Wij doorlopen een proces waarbij het aanbod moet aansluiten bij de lokale schaal. U heeft ons gevraagd te “kijken naar wat we kúnnen doen, niet naar wat we moeten”. Door zelf regie te houden op het proces hebben we meer invloed op zorgvuldige communicatie en participatie. Haaksbergen neemt deel aan de Twentse Regietafel waarin alle Twentse gemeenten samenwerken rondom de grote lokale en regionale opgaven die er liggen. Proces Om tot definitieve opvanglocaties te komen doorlopen we de volgende stappen:

Pagina 2 van 5

Raadsbesluit •25 januari 2023 •College en raad committeren zich aan proces

Participatie & Communicatie

Collegebesluit locaties

Realiseren Locaties (Statushouders / Oekrainers) Aanbieden Locaties aan COA (vluchtelingen) •Maart / April 2023 •COA beslist of ze locaties wel/niet accepteren

Afwegingskader Aan de hand van onderstaande afwegingscriteria worden locaties gefilterd. • Eigendomssituatie o Gemeente o Private partijen • Grootte o COA minimale grootte o Haalbaarheid en schaalbaarheid • Lopende ontwikkelingen • Doelgroepen • Type huisvesting • Financieel • Omgeving o Maatschappelijk en ruimtelijk effect op de omgeving • Termijn & tijdsduur o Korte termijn o Langere termijn • Doorlooptijd besluitvorming o Past de doorlooptijd bij de urgentie Of er formele besluitvorming door uw raad en/of college nodig is, is afhankelijk van de bestemming van een perceel, het type huisvesting en hoe lang opvang plaats gaat vinden.  College o Kruimelregeling o Afwijking middels omgevingsvergunning o Ontheffing op bestemming  Gemeenteraad o Bestemmingswijziging o Verklaring van geen bedenkingen o Krediet  Indien bestemming voldoet, geen formele rol gemeente in de besluitvorming 2.2 Om tot een locatie te komen doorlopen wij een participatietraject. Communicatie is de ruggengraat van het proces om draagvlak te verwerven. Voordat locaties worden aangeboden aan de betreffende instanties, zijn omwonenden hiervan op de hoogte gebracht. Vooraf moet er een duidelijk communicatieplan liggen, waarbij voor participatie de volgende aspecten belangrijk zijn:  communicatie is open, eerlijk en transparant;  communicatie is op tijd en op maat; Pagina 3 van 5

 communicatie is afgestemd op de verschillende doelgroepen;  het initiatief voor communicatie ligt bij de gemeente. In de door uw raad vastgestelde participatienota is afgesproken dat het besluitvormende orgaan het participatieplan vaststelt. Bij een te nemen besluit door uw raad wordt het participatieplan door uw raad vastgesteld, bij een collegebesluit, stelt het college het participatieplan vast. Iedere locatie kent een andere dynamiek. Per locatie zal er altijd een specifiek participatieplan worden opgesteld en uitgevoerd. Wat betreft de locaties die, gezien de urgentie, op korte termijn (medio 2023) gerealiseerd worden, is het van belang te kiezen voor informeren en raadplegen, trede 1 en 2 van de participatieladder. Dit houdt in dat de volgende participatielijn wordt doorlopen:

Informeren Eenzijdige communicatie vanuit de gemeente.

Raadplegen Betrokkenen zijn gesprekspartners. De gemeente is niet verplicht iets te doen met de inbreng, wel is goed om te laten weten wat met de inbreng is gedaan. Stap 1: Directe omwonenden  Is er een wijkraad in deze omgeving, deze vooraf alvast benaderen a. om ze te informeren b. om ze betrokken te maken om omwonenden samen goed te informeren. (treden; informeren en raadplegen)  Informatief in gesprek met direct omwonenden door ze met een persoonlijke brief uit te nodigen voor een informatiebijeenkomst. Deze informatiebijeenkomst is bedoeld om open en eerlijk te informeren en waar mogelijk eventuele emoties te filteren en eventuele aannames weg te nemen. Daarnaast om te vragen of inwoners in een klankbordgroep willen, zodat de communicatielijnen gelijk helder blijven. Ook om in een verder stadium waar mogelijk een open huis, of gezamenlijke wijkactiviteit te realiseren om de sociale cohesie te stimuleren. (treden: informeren en raadplegen)  Daarna met een nieuwsbrief over de ontwikkelingen maandelijks informeren, dit kan op papier (huis aan huis verspreiding) of per mail. (trede: Informeren)  Klankbordgroepbijeenkomsten, frequentie afhankelijk van de behoefte van de deelnemers. Deze laten voorzitten door de bestuurder.

Stap 2: Inwoners gemeente Haaksbergen algemeen  Het is wenselijk dat er na het spreken met de direct omwonenden een persbericht uitgaat over de komst van de opvanglocatie(s). Niet voor die tijd, omdat je direct omwonenden eerst goed wil hebben geïnformeerd alvorens ze het uit de krant of op social media lezen. Vervolgproces/communicatie/planning Volgens het hierboven omschreven proces zal op korte termijn besluitvorming over locaties plaats kunnen vinden. De raad wordt, zo spoedig mogelijk nadat omwonenden geïnformeerd zijn, op de hoogte gebracht. Indien een locatie een raadsbesluit vraagt, vindt een passend proces plaats. Bijlagen: Fysiek, ter inzage in raadsbibliotheek: Digitaal:

Pagina 4 van 5

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. datum.

mr. G. Raaben griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 5 van 5