Raadsvoorstel Ontwerpbegrotingen 2027 en jaarstukken 2025 gemeenschappelijke regelingen

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 24 juni 2026

Onderwerp: ontwerpbegrotingen 2027 en jaarstukken 2025 gemeenschappelijke regelingen

Voorstel: 1. Een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2027 van Samen Twente, inhoudende niet in te stemmen met het instellen van een Ontwikkelreserve Strategisch Programma 2026-2030; 2. Op basis van het tot dit besluit behorende overzicht geen afzonderlijke zienswijzen op de ontwerpbegrotingen van de overige openbare lichamen en/of bedrijfsvoeringorganisaties in te dienen.

Inleiding / aanleiding Per 1 juli 2022 is het wetsvoorstel tot het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen (hierna ook: GR-en) in werking getreden. Deze strekt tot wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (hierna: Wgr). In de gewijzigde wet is opgenomen dat het (dagelijks) bestuur van een openbaar lichaam of bedrijfsvoeringorganisatie vóór 15 april van het jaar voorafgaande aan het begrotingsjaar de algemene financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening aan de raden van de deelnemende gemeenten stuurt. Verder bepaalt artikel 35 Wgr dat de raden van de deelnemende gemeenten gedurende twaalf weken de gelegenheid krijgen zienswijzen over de ontwerpbegroting bij het dagelijks bestuur, dan wel het bestuur in te dienen. De ontwerpbegrotingen van de gemeenschappelijke regelingen waaraan Haaksbergen deelneemt, zijn twaalf weken voordat deze in de onderscheidenlijke algemene besturen, dan wel bestuur worden behandeld, ontvangen. In dit voorstel gaat het om de volgende GR-en: - Samen Twente (GR Gezondheid); - Veiligheidsregio Twente; - Recreatieschap Twente; - GB Twente; - Stadsbank Oost Nederland; - Openbaar Lichaam Crematoria Twente; - Omgevingsdienst Twente.

Onderdeel uitmakend van dit voorstel is een overzicht, waarin per gemeenschappelijke regeling, de belangrijkste aspecten van de ontwerpbegroting 2027 en de voorlopige jaarrekening 2025 zijn vermeld. Daarin is ook aangegeven of het college adviseert een (bijzondere) zienswijze op de betreffende gemeenschappelijke regeling in te dienen. Het college stelt uw raad voor een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting van Samen Twente. Voor de jaarrekeningen geldt niet de wettelijke mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen. In het overzicht is aangegeven of de jaarrekeningen aanleiding geven tot het stellen van vragen. Bestuurlijk / wettelijk kader Gemeentewet Pagina 1 van 5

Wet gemeenschappelijke regelingen (met name de artikelen 10a, 34, 34a, 34b en 35) De gemeenschappelijke regelingen: Gemeenschappelijke regeling Samen Twente Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Twente Gemeenschappelijke Regeling Stadsbank Oost Nederland 2015 Gemeenschappelijke Regeling Openbaar Lichaam Crematoria Twente (OLCT) Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBTwente) Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Twente Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Twente Nota Verbonden Partijen + addendum Besluit Begroting en Verantwoording Programmabegroting 2026 en Meerjarenperspectief 2027-2029 Argumenten 1.1 De door Samen Twente voorgenomen in te stellen Ontwikkelreserve Strategisch Programma 2026-2030 is niet overeenkomstig onze Nota verbonden partijen en is niet passend in het kader van noodzakelijke ombuigingen. Op 4 maart 2026 heeft het algemeen bestuur van Samen Twente het Strategisch Programma 20262030 vastgesteld. Inhoudelijk onderschrijft het college dit strategisch programma en uw raad heeft geen zienswijze tegen dit strategisch programma ingediend. Bij het voorstel over het al dan niet indienen van zienswijzen op het strategisch programma is aangegeven, dat Samen Twente geen financiële ruimte verwacht nodig te hebben voor het strategisch programma.

Nadien heeft Samen Twente aangegeven een ontwikkelreserve voor het strategisch programma in te stellen. In de vergadering van het algemeen bestuur van Samen Twente van 4 maart 2026 heeft Haaksbergen ingestemd met het strategisch programma en niet ingestemd met het vormen van een ontwikkelreserve ten behoeve van het strategisch programma. Samen Twente is voornemens uit het jaarrekeningresultaat 2025 een eenmalige storting in een bij de jaarrekening 2025 in te stellen Ontwikkelreserve Strategisch Programma 2026-2023 te doen. Samen Twente beoogt hiermee ruimte te creëren voor de te maken transitie, ontwikkeling en innovatie in de aanpak van maatschappelijke opgaven. In de Kadernota 2026 en vervolgens Programmabegroting 2026 is een taakstelling van 6% te realiseren op de bijdrage aan GR-en met openbare lichamen/bedrijfsvoeringorganisaties opgenomen. Dit percentage is gebaseerd op de verwachte korting van het Gemeentefonds in 2026, bekend als het ravijnjaar. Uw raad heeft in 2025 een drietal (financiële) zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2026 van de verbonden partijen ingediend. Een zienswijze om afspraken omtrent loon- en prijsindexatie met ingang van 2027 te wijzigen, heeft regionaal navolging gekregen. Ook de zienswijze dat de korting op specifieke uitkeringen van het Rijk binnen de eigen begrotingen moet worden opgevangen, heeft opvolging gehad.

Een zienswijze dat invulling moet worden gegeven aan een structurele taakstelling van 6% van het begrotingstotaal, is niet opgevolgd. Een taakstelling op GR-en is van veel stakeholders afhankelijk. Daarbij moet worden gerealiseerd dat het Rijk met de Voorjaarsnota 2026 het ravijnjaar feitelijk heeft opgeschoven naar 2028. In 2026 is een besparing van € 70.000 gerealiseerd op de bijdrage aan de GR-en. In de ontwerpbegrotingen voor 2027 is een besparing te zien van € 48.000 bij drie van de zes GR-en. In hoofdzaak wordt deze besparing evenwel teniet gedaan door kostenstijgingen bij Samen Twente, die met € 83.000 de indexatie overstijgen. Hoewel het ravijnjaar is verschoven van 2026 naar 2028 kennen gemeenten financieel zware tijden. In Haaksbergen moeten we ombuigen. De kerntakendiscussie met Samen Twente heeft niet geleid tot een structurele ombuiging. Naast de ombuigingsopgave waar we voorstaan, is het instellen van een bestemmingsreserve door een verbonden partij niet in lijn met de Nota verbonden partijen. Ingevolge richtlijnen 7, 8 en 10 van de Nota verbonden partijen is sprake van de volgende uitgangspunten, die zien op het vormen van reserves: - een verbonden partij vormt geen algemene reserve; Pagina 2 van 5

-

de norm voor een algemene reserve is 0% en 5% van de salariskosten gelegen (mocht toch een algemene reserve zijn gevormd); - een verbonden partij is zeer terughoudend met het vormen van bestemmingsreserves. Ingevolge onze Nota verbonden partijen dienen verbonden partijen zeer terughoudend om te gaan met het vormen van bestemmingsreserves. Samen Twente heeft, naast een algemene reserve, tien bestemmings- en egalisatiereserves voor Samen Twente en twee bestemmings- en egalisatiereserves voor Kennispunt Twente en Twentse Koers.1 Het totaal van de reserves van Samen Twente (inclusief de reserves van Kennispunt Twente en Twentse Koers) bedraagt per 31 december 2025 € 3.998.000. Hoewel reeds sprake is van vele bestemmings- en egalisatiereserves, acht het college het onjuist gelet op noodzakelijke ombuigingen en de Nota verbonden partijen dat Samen Twente een bestemmingsreserve vormt ten behoeve van een strategisch programma. Het instellen van een bestemmingsreserve door Samen Twente leidt (overeenkomstig hun eigen financiële kaders) niet tot een grotere inwonerbijdrage van gemeenten, maar wel tot een lagere terugbetaling aan gemeenten vanuit het jaarrekeningresultaat 2025. Samen Twente stelt voor om € 1.647.000 van het positief resultaat van € 2.561.000, toe te voegen aan de in te stellen bestemmingsreserve voor het strategisch programma.

Aan de in te stellen bestemmingsreserve ligt geen plan ten grondslag met daarin activiteiten, planning en bedragen voor de te maken transitie, ontwikkeling en innovatie in de aanpak van maatschappelijke opgaven. Gevraagd wordt om middelen beschikbaar te stellen voor een bestemmingsreserve, waarvan nu niet bekend is op welke wijze deze middelen worden ingezet. Mocht een dergelijke bestemmingsreserve worden ingesteld, is het college van oordeel dat in de begroting van Samen Twente een taakstelling dient te worden opgenomen ter hoogte van deze investering, omdat het strategisch programma beoogt dat opgavegericht werken financiële voordelen voor Samen Twente oplevert. 2.1

GR-en hebben -onder meer- afspraken omtrent loon- en prijsindexatie gewijzigd en de ontwerpbegrotingen bevatten geen fundamentele nieuwe beleidsontwikkelingen, die aanleiding geven tot het indienen van afzonderlijke zienswijzen. In de Kadernota 2026 en vervolgens Programmabegroting 2026 is een taakstelling van 6% te realiseren op de bijdrage aan GR-en met openbare lichamen/bedrijfsvoeringorganisaties opgenomen. Dit percentage is gebaseerd op de verwachte korting van het Gemeentefonds in 2026, bekend als het ravijnjaar. Uw raad heeft in 2025 een drietal (financiële) zienswijzen op de ontwerpbegrotingen 2026 van de verbonden partijen ingediend. Voorgesteld is de afspraken omtrent loon- en prijsindexatie in lijn te brengen met de ontwikkeling van het Gemeentefonds. Met de herziening van het stelsel van het Gemeentefonds is ook de systematiek van toevoeging van budget aan het Gemeentefonds voor loon- en prijsindexatie gewijzigd. Voorgesteld is deze herrekening met ingang van 2027 te beperken. Hiermee worden de loon- en prijsindexaties gelijkgesteld tussen de gemeentebegroting en die in de begrotingen van de GR-en. Een zienswijze om afspraken omtrent loon- en prijsindexatie met ingang van 2027 te wijzigen, heeft regionaal navolging gekregen.

Het Rijk heeft besloten dat specifieke uitkeringen (de zogenaamde SPUK-regelingen) met ingang van 2026 (deels) worden overgeheveld naar het Gemeentefonds, met inbegrip van een taakstellende korting van 10%. Een aantal SPUK-regelingen waarop een korting van toepassing is, worden ontvangen door de GR-en. Voorgesteld is dat GR-en binnen de eigen begroting invulling geven aan de korting, mocht deze op hen van toepassing zijn. Ook de zienswijze dat de korting op SPUK-regelingen binnen de eigen begroting van GR-en moet worden opgevangen, heeft opvolging gehad. Een zienswijze dat invulling moet worden gegeven aan een structurele taakstelling van 6% van het begrotingstotaal, is niet opgevolgd. Een taakstelling op GR-en is van veel stakeholders afhankelijk. Opgemerkt zij dat in 2026 een besparing van € 70.000 is gerealiseerd op de bijdrage aan de GR-en. In de ontwerpbegrotingen voor 2027 is een besparing te zien van € 48.000 bij drie van de zes GR-en. In hoofdzaak wordt deze besparing evenwel teniet gedaan door kostenstijgingen bij Samen Twente, die 1

Zie hiervoor de jaarstukken 2025 van Samen Twente

Pagina 3 van 5

met € 83.000 de indexatie overstijgen. Daarbij moet worden gerealiseerd dat het Rijk met de Voorjaarsnota 2026 het ravijnjaar feitelijk heeft opgeschoven naar 2028. Het college blijft kritisch op de kostenontwikkelingen van GR-en. Dat is ook de houding in de (algemeen) besturen van de GR-en. Onderstaand is een overzicht van de voorziene stijging voor de bijdrage van de gemeente Haaksbergen per gemeenschappelijke regeling opgenomen:

* Aan OLCT is geen gemeentelijke bijdrage verschuldigd. 2.1.1 De bijdragen van de verbonden partijen stijgen in hoofdzaak door loon- en prijscompensatie. Gestegen kosten bij de verbonden partijen zijn in hoofdzaak een gevolg van prijsstijgingen en loonkostenontwikkelingen. De loon- en prijscompensatie is conform de richtlijnen van de deelnemende gemeenten. De percentages voor de gecombineerde indexatie zijn regionaal vastgelegd en bedragen 2,71% voor lonen en 0,44% voor prijzen in 2027. Het percentage van de gecombineerde index voor de GR-en is hiermee 3,15%. 2.1.2 De bijdrage van Veiligheidsregio Twente stijgt mede vanwege een nieuwe CAO. Voor de Veiligheidsregio Twente is een nieuwe CAO afgesloten. De gemeentelijke bijdrage komt hiermee op € 60.400.000. Dit betekent een stijging van € 2.700.000 ten opzichte van 2025. Voor Haaksbergen betekent dit een bijdrage van € 2.036.679. 2.1.3 De bijdrage van Samen Twente stijgt mede vanwege de verwerking van de kerntakendiscussie, de financieringswijze van bestaand beleid en de prioritaire agenda jeugdzorg. In de begroting van 2026 is de gemeentelijke bijdrage eenmalig verlaagd. Vanaf 2027 vervalt dit incidentele voordeel. Technische aanpassingen in de financieringswijze van bestaand beleid leiden tot een stijging. Naar aanleiding van een bestuurlijke opdracht is een Prioritaire Agenda Jeugdzorg 20262030 opgesteld.

Voor de financiering hiervan is een tussenstap opgenomen. In 2026 en 2027 wordt incidenteel geïnvesteerd om via een implementatieplan de structurele financiering juridisch, inhoudelijk en financieel uit te werken Risico’s 1.1 De zienswijze wordt niet in de begroting van Samen Twente verwerkt, waardoor de gemeentelijke bijdrage stijgt ten opzichte van de in de zienswijze opgenomen visie. Besluiten in een algemeen bestuur van een gemeenschappelijke regeling worden in meerderheid genomen. In de programmabegroting 2027 is rekening te houden met de (autonome) toename van de gemeentelijke bijdrage voor Samen Twente. Vervolgproces/communicatie/planning Na raadsbehandeling verzendt het college een zienswijze aan Samen Twente.

Bijlagen: - GBTwente Aanbiedingsbrief Ontwerp Begroting 2027 en Jaarstukken 2025 - GBTwente Controleverklaring 2025 Pagina 4 van 5

-

GBTwente Voorstel jaarstukken 2025 en resultaatbestemming 2025 GBTWente Jaarstukken 2025 GBTwente Ontwerp Begroting 2027 en MJP 2028 - 2030 SON Aanbiedingsbrief Concept Primitieve begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 en Jaarstukken 2025 SON Voorstel Concept Primitieve begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 SON Concept Primitieve begroting 2027 en Meerjarenraming 2028-2030 SON Jaarstukken 2025 VRT Aanbiedingsbrief jaarstukken 2025 VRT Jaarstukken 2025 VRT Aanbiedingsbrief begroting 2027 VRT Begroting 2027 Omgevingsdienst Twente Aanbiedingsbrief Ontwerp programmabegroting 2027 Omgevingsdienst Twente Ontwerp Programmabegroting 2027 Omgevingsdienst Twente Aanbiedingsbrief Jaarstukken 2025 Omgevingsdienst Twente Jaarrekening 2025 OLCT Controleverklaring 2025 OLCT Jaarstukken 2025 OLCT Ontwerpbegroting 2027 Recreatieschap Twente Aanbiedingsbrief conceptbegroting 2027 Recreatieschap Twente conceptbegroting 2027 Recreatieschap Twente Aanbiedingsbrief jaarstukken 2025 Recreatieschap Twente jaarstukken 2025 SamenTwente Aanbiedingsbrief Ontwerpbegroting 2027 Samen Twente Ontwerpbegroting 2027 Samen Twente Raming Ontwikkelbudget 2026-2030 Samen Twente Aanbiedingsbrief jaarstukken 2025 SamenTwente Concept jaarstukken 2025 Overzicht ontwerpbegrotingen 2027 en jaarstukken 2025 GR-en; Gezamenlijke Rekenkamer Aanbiedingsbrief Quickscan Gezamenlijke Rekenkamer Quickscan

Burgemeester en wethouders

M. (Marcel) Broekhuis gemeentesecretaris

G.J. (Gerard) van den Hengel burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. 24 juni 2026

R. (Robin) Meinen griffier

G.J. (Gerard) van den Hengel voorzitter

Pagina 5 van 5