Raadsvoorstel Kadernota 2025-2028

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 19 juni 2024

nr. Nummer

Onderwerp: Kadernota 2025-2028

Voorstel: 1. De kadernota 2025-2028 vast te stellen met als belangrijkste onderdelen: - een strategie om bij ongewijzigd financieel Rijksbeleid de ombuigingen voor de gemeente Haaksbergen te realiseren; - het voornemen om bij de begroting 2025 twee bestemmingsreserves in te stellen ten behoeve van het Integraal huisvestingsplan en ons maatschappelijk vastgoed. - voor 2025 gaan we geen extra verplichtingen aan. Nieuw beleid kan alleen door middel van uitruil met bestaand beleid of extra dekkende middelen worden ingevuld.

Inleiding / aanleiding Als gemeente Haaksbergen staan we voor een leefbare samenleving. De houdbaarheid hiervan staat stevig onder druk door verlaging van de gemeentefonds uitkering van het Rijk. Haaksbergen heeft na een lange periode van financiële zorgen in de afgelopen jaren weer zwarte cijfers geschreven. Dit is niet vanzelf gegaan, hiervoor is een lange periode van bezuinigingen nodig geweest. In deze periode zijn de kosten voor zowel formatie als beleid tot een minimaal basisniveau teruggebracht. Incidentele meevallers zijn in deze periode aangewend om de algemene reserve weer op orde te brengen. Door de bezuinigingen van het Rijk wordt dit nu weer ernstig bedreigd. Vanaf 2026 zal Haaksbergen hierdoor namelijk jaarlijks ongeveer € 2.300.000 minder ontvangen. Deze bezuinigingen zullen een direct effect hebben op de dienstverlening, het uitvoeren van de kernverantwoordelijkheden van de gemeente en het realiseren van de lokale visie. Maar door aangekondigde maatregelen in de voorjaarsnota staat ook 2025 al onder druk. Dit zal dus grote maatschappelijke effecten hebben. Om hier zo goed mogelijk op voorbereid te zijn, hebben we in deze kadernota de noodzakelijke ombuigingen in beeld gebracht en de effecten hiervan beschreven. Het realiseren van ombuigingen vraagt een gedegen strategie. De ombuigingsstrategie bestaat uit zeven vertrekpunten en twee hoofdlijnen.

Deze staan in de kadernota nader uitgewerkt. De in beeld gebrachte ombuigingen zullen echter nog niet in gang gezet worden. Deze strategie is een basis voor ombuigingen, die bij ongewijzigd financieel Rijksbeleid noodzakelijk worden. Op weg naar de Begroting 2025-2028 gebruiken we deze basis om tot concrete(re) keuzes te komen en te onderzoeken welke mogelijke alternatieven er zijn in het belang voor onze samenleving. Voor de inkomsten uit het Gemeentefonds is het college zoals gebruikelijk uitgegaan van de decembercirculaire. De Meicirculaire 2024 is op het moment van schrijven van de kadernota nog niet gepubliceerd. De effecten van de meicirculaire op de lasten en baten worden verwerkt in de Begroting 2025-2028. Er blijft grote onzekerheid bestaan over de ontwikkeling van het Gemeentefonds. Ook de vertaling van de nieuwe coalitielijn is nog erg onzeker. Bestuurlijk / wettelijk kader Gemeentewet Pagina 1 van 4

Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten Financiële verordening Toekomstvisie 2030 (link toekomstvisie) Besluit gemeenteraad d.d. 17 juni 2020, vaststellen financieel herstelplan (link besluit) Raadsafspraken (link raadsafspraken) Vertrekpunten en hoofdlijnen ombuig strategieën Besluit gemeenteraad d.d. 21 december 2022, Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (link besluit) Argumenten 1.1 De raad krijgt via de Kadernota 2025-2028 inzicht in de actuele meerjarige financiële ontwikkelingen De kadernota is een richtinggevend document dat onder meer inzicht biedt in de meerjarige financiële ontwikkelingen. De financiële gevolgen van de kadernota worden geëffectueerd met het vaststellen van de Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028. 1.2

Het begrote resultaat voor het jaar 2025 is positief, maar het meerjarig financieel perspectief in deze kadernota is niet structureel sluitend We laten in deze kadernota een reëel financieel beeld zien. We brengen in beeld wat er moet gebeuren om een structureel sluitend meerjarenperspectief te realiseren. We bereiden ons voor op ombuigingen, die bij ongewijzigd financieel Rijksbeleid voor het jaar 2026 en verder noodzakelijk zijn. 1.3

De aanbiedingsbrief en de kadernota bevatten de belangrijkste landelijke ontwikkelingen, lokale opgaven en integrale afwegingen die hebben geleid tot de keuzes in de Kadernota 2025-2028 In de aanbiedingsbrief en kadernota zet het college de lokale visie (beleid, identiteit, ambities en ontwikkelopgaven) van onze gemeente uitéén. Het college geeft vervolgens inzicht in het financiële dilemma dat haar door het Rijk wordt opgelegd, gevolgd door de betekenis van dit dilemma voor de gemeente en lokale visie. Het college zet een strategie uit die zij gehanteerd heeft bij de totstandkoming van deze kadernota en inzet op weg naar de Begroting 2025-2028. Met inachtneming van zeven vertrekpunten, komt de strategie voor ombuigingen in aanloop naar de Begroting 2025-2028 in essentie neer op twee hoofdlijnen: Hoofdlijn 1: bezuinigen op de medebewindstaken

We bezuinigen € 2.300.000 (structureel) op de medebewindstaken.

Hoofdlijn 2: opnemen en/of uitruilen van autonome taken

De bezuinigingen op de medebewindstaken leiden tot een positief structureel saldo. De bezuinigingen op de medebewindstaken leiden tot een positief structureel saldo. Let wel: nieuwe uitgaven kunnen pas worden gedaan, nadat bezuinigingen daadwerkelijk zijn gerealiseerd. Dat betekent dat Haaksbergen voor het mogelijke surplus (structureel) nieuwe wensen, opgaven en noodzakelijkheden kan opnemen in de begroting. Wil Haaksbergen financieel meer realiseren dan het surplus, dienen deze nieuw wensen, opgaven en noodzakelijkheden uitgeruild te worden met taken/opgaven die onderdeel zijn van de praktische en theoretische ruimte in de begroting. In de politieke afweging staat dan de vraag centraal welke taken/opgaven Haaksbergen belangrijker vindt (bestaande taken/opgaven of de voorgestelde nieuwe).

Pagina 2 van 4

1.4

We stellen een reserve in ten behoeve van de uitvoering van het IHP dat aansluit bij de uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek naar het Assink Lyceum. Op dit moment is er onvoldoende dekking in de begroting en geen bestemmingsreserve voor toekomstige her-/nieuwbouw van onze onderwijshuisvesting. Om uitvoering te kunnen geven aan het IHP is reserveren van middelen noodzakelijk. Dit is in lijn met de keuze van het college voor scenario 2 (spaarvariant) uit het haalbaarheidsonderzoek naar Het Assink Lyceum. Een scenario waarbij is uitgegaan van een verlaging van de structurele jaarlasten door een eenmalige toevoeging van € 5.000.000 aan een bestemmingsreserve. Voor de nieuwbouw van Het Assink Lyceum (HAL) zijn geen bedragen opgenomen in de huidige begroting. Tevens zijn in het verleden geen middelen weggezet in een reserve voor maatschappelijk vastgoed. Na het doorvoeren van de ombuigingen is er conform het haalbaarheidsonderzoek nog minimaal € 1.000.000 structureel extra nodig (bovenop de huidige structurele lasten in de begroting). Deze extra lasten kunnen enkel gedragen worden na verdere ombuigingen op de huidige taken en voorzieningen. Het college acht dit op dit moment onverantwoord.

Pas als de korting vanuit het Gemeentefonds ongedaan gemaakt wordt en de gemeente Haaksbergen weer een reële vergoeding ontvangt voor de uitvoering van medebewindstaken is er ruimte voor de nieuwbouw van Het Assink Lyceum. 1.5

Door te reserveren voor maatschappelijk vastgoed anticiperen we op (noodzakelijke) vervanging van het maatschappelijke vastgoed Op dit moment is er onvoldoende dekking in de begroting en geen bestemmingsreserve voor toekomstige her/nieuwbouw van het maatschappelijk vastgoed. Het college ziet dit als een onverantwoord risico en wil daarom hiervoor alvast starten met het vormen van een bestemmingsreserve vastgoed. 1.6

Gelet op de financiële stand van zaken kan het college zich niet permitteren nieuwe/ aanvullende investeringen in 2025 te doen Op dit moment zijn er geen mogelijkheden nieuwe/aanvullende investeringen te doen op bestaand dan wel nieuw beleid. Voor 2025 gaat het college daarom uit van het financieel kader zoals opgenomen in de Begroting 2024-2027 aangepast naar aanleiding van de Eindejaarsrapportage 2023 en de Eerste bestuursrapportage 2024. Het accent van deze kadernota ligt om die reden, mede gelet op het ravijnjaar 2026, op het meerjarenperspectief. Vervolgproces/communicatie/planning Na vaststelling van de Kadernota 2025-2028 werkt het college het kader uit in de Begroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028.

Pagina 3 van 4

Bijlagen: Kadernota 2025-2028

Burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. datum.

R. Meinen griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 4 van 4