Raadsvoorstel invoering containermanagementsysteem en optimalisering inzameling bij hoogbouw

Raadsvoorstel Raadsvergadering

op 27 mei 2026

nr.

Onderwerp: Invoering containermanagementsysteem en optimalisering inzameling bij hoogbouw

Voorstel: 1. Een containermanagementsysteem in te voeren op de wijze zoals beschreven in scenario 2 uit de notitie van Twente Milieu, hiervoor een krediet van € 470.000 beschikbaar te stellen en de kapitaallasten vanaf 2027 te dekken uit de afvalbegroting; 2. Ondergrondse restafvalcontainers en GFE containers met toegangscontrole te plaatsen bij hoogbouwlocaties, hiervoor een krediet van € 148.000 beschikbaar te stellen en de kapitaallasten vanaf 2027 te dekken uit de afvalbegroting.

Inleiding / aanleiding Op 17 december 2025 heeft uw raad de Grondstoffenvisie gemeente Haaksbergen 2026-2030 vastgesteld. Met een aangenomen amendement (2025-A23) is besloten dat elke fase van de grondstoffenvisie ter vaststelling wordt voorgelegd aan uw raad. De visie biedt een heldere koers om stappen te zetten richting de landelijke en Twentse doelstellingen op het gebied van afvalreductie, hergebruik en circulaire economie. De koers bestaat uit een aantal fasen. De eerste fase gaat over de basis op orde brengen. Door de afvalinzameling professioneel en toekomstbestendig in te richten, krijgt de gemeente handvatten om te sturen op minder (illegaal aangeboden) restafval, meer gescheiden grondstoffen en minder vervuiling en daarmee ook lagere kosten. Concreet betekent dit het invoeren van een containermanagementsysteem (hierna: CMS) en het plaatsen van ondergrondse restafvalcontainers en Groente-, Fruit-, en Etensresten (hierna: GFE) containers met toegangscontrole bij hoogbouwlocaties. Omdat er bij hoogbouwlocaties in principe geen sprake is van een tuin, wordt gesproken over GFE in plaats van de bekendere afkorting GFT (Groente-, Fruit-, en Tuinafval). Overige onderdelen uit fase 1, GFT container in het basistarief en voldoende handhavingscapaciteit, zijn meegenomen in de verordening reinigingsheffingen en de afvalbegroting.

Het datagericht werken is onderdeel van de uitvoering in samenwerking met Twente Milieu en vraagt niet om extra investeringen. Op verzoek van uw raad (commissie Ruimte, 15 oktober 2025, toezegging 2025-T100) heeft u op 20 oktober 2025 de businesscase voor de invoering van het CMS ontvangen. In deze businesscase is uitgegaan van het vervangen van alle restafval en GFT containers. Naar aanleiding van een aanvullend verzoek van uw raad (commissie Ruimte, 3 december 2025, toezegging 2025-T149) is vervolgens onderzocht wat de effecten zijn van het chippen van de huidige containers. Uw raad is hierover op 14 januari 2026 schriftelijk geïnformeerd. Bij deze beantwoording is een notitie van Twente Milieu gevoegd, waarin beide scenario’s – het chippen van nieuwe containers (scenario 1) en het chippen van de huidige containers (scenario 2) – zijn uitgewerkt. Het college stelt uw raad voor te kiezen voor scenario 2 voor het invoeren van een CMS en middelen hiervoor beschikbaar te stellen. Daarnaast stelt het college voor de inzameling bij hoogbouw te optimaliseren en hiervoor middelen beschikbaar te stellen. Bestuurlijk / wettelijk kader - Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen - Wet Milieubeheer – Hoofdstuk 10 Pagina 1 van 4

-

Circulair Materialenplan Grondstoffenvisie gemeente Haaksbergen 2026-2030 Afvalstoffenverordening 2026 Verordening reinigingsheffingen 2026 Programmabegroting 2026 en Meerjarenperspectief 2027-2029

Argumenten 1.1 Het scenario waarbij huidige containers worden gechipt, is aanzienlijk voordeliger dan het scenario waarbij containers worden vervangen Twente Milieu heeft in een notitie, die als bijlage bij dit voorstel is opgenomen, twee scenario’s uitgewerkt voor de invoering van het CMS: het chippen van nieuwe containers (scenario 1) en het chippen van de huidige containers (scenario 2). Beide scenario’s hebben voor- en nadelen, maar er is een duidelijk onderscheid in kosten en in praktische uitvoerbaarheid. Het chippen van de bestaande containers vraagt een aanzienlijk lagere investering, dan het vervangen van alle containers door nieuwe exemplaren. Bovendien kunnen inwoners hierdoor hun vertrouwde en veelal nog kwalitatief goede container blijven gebruiken. Door te kiezen voor dit scenario wordt onnodige vervanging voorkomen en blijven de totale kosten voor de invoering van het CMS beheersbaar. Daarom stelt het college voor scenario 2, het chippen van de huidige containers, te kiezen. 1.2

Invoering van een CMS zorgt voor een volledige en betrouwbare registratie van inzamelmiddelen Op dit moment wordt de registratie van containers handmatig bijgehouden in verouderde Excel‑bestanden. Dit brengt het risico met zich mee dat in de loop der jaren onjuistheden zijn ontstaan, zoals verkeerd geregistreerde containergroottes of huishoudens met meer containers, dan waarvoor zij betalen via de afvalstoffenheffing. In andere gemeenten blijkt dit geen uitzondering te zijn. Met de invoering van een CMS worden alle containers voorzien van een chip. Hierdoor beschikken we over een actueel, volledig en betrouwbaar overzicht van het aantal en de grootte van de containers per adres. Deze informatie wordt automatisch gedeeld met GBTwente, waardoor de juiste aanslagen afvalstoffenheffing kunnen worden opgelegd. Het systeem zorgt ervoor dat ieder huishouden betaalt voor de containers, waar het daadwerkelijk gebruik van maakt. 1.3 Invoering van een CMS maakt gerichte handhaving mogelijk Met het chippen van alle containers kan elke container worden gekoppeld aan het juiste adres. Dit biedt belangrijke handhavingsmogelijkheden. Wanneer een container bijvoorbeeld verkeerd afval bevat, kan het betreffende adres worden geïdentificeerd. Hierdoor kan gericht worden gecommuniceerd en waar nodig handhavend worden opgetreden.

Op dit moment is dit nauwelijks mogelijk, omdat containers niet naar een adres herleidbaar zijn. Daardoor is het lastig rechtstreeks naar huishoudens te communiceren over bijvoorbeeld tips voor goede afvalscheiding en plaatsing van containers. Met een CMS is deze informatie wel beschikbaar, waardoor zowel communicatie, toezicht als handhaving aanzienlijk effectiever worden. 1.4 Invoering van een CMS verbetert de dienstverlening aan inwoners Door het CMS kan de afvalkalender in de Twente Milieu-app volledig worden geautomatiseerd. Inwoners beschikken daardoor altijd over actuele informatie over inzameldagen en kunnen meldingen ontvangen over wanneer zij hun container moeten aanbieden. Het CMS maakt het daarnaast mogelijk gerichte pushmeldingen te versturen, bijvoorbeeld bij afwijkende ophaaldagen of verstoringen in de inzameling. Ook verbetert het systeem de afhandeling van vragen en meldingen. Doordat actuele containergegevens direct beschikbaar zijn voor de klantenservice van Twente Milieu, kunnen meldingen sneller en nauwkeuriger worden opgelost. Denk aan een container die vervuild is achtergebleven aan de straat: dankzij de chipregistratie is meteen duidelijk waar de container thuishoort, waardoor de inwoner snel en gericht geholpen kan worden.

Pagina 2 van 4

2.1 Ondergrondse restafvalcontainers met toegangscontrole voorkomen illegaal gebruik Op veel hoogbouwlocaties wordt het restafval momenteel nog ingezameld met veelal vrij toegankelijke bovengrondse rolcontainers. Deze containers hebben een relatief grote opening en kunnen eenvoudig worden gebruikt door personen of bedrijven, die hier niet voor betalen via de afvalstoffenheffing. Dit leidt tot aanzienlijk hogere hoeveelheden restafval: gemiddeld wordt bij deze locaties circa 500 kilo per huishouden ingezameld, ten opzichte van 300 kilo bij laagbouwwoningen. Ondergrondse restafvalcontainers zijn uitgerust met toegangscontrole via een milieupas. Alleen huishoudens die daartoe gerechtigd zijn, kunnen hun afval aanbieden. Hiermee wordt oneigenlijk gebruik voorkomen. Dit draagt bij aan zowel doelmatigheid als rechtmatigheid van de inzameling. 2.2 Ondergronds inzamelen bij hoogbouw is aanzienlijk efficiënter De huidige rolcontainers bij hoogbouwlocaties hebben een beperkte capaciteit van ongeveer 1.000 liter. Daarnaast zijn ze voor Twente Milieu vaak slecht toegankelijk, bijvoorbeeld doordat ze ver van de doorgaande weg staan of uit een gebouw moeten worden gerold. Hierdoor kost het legen en wisselen van deze containers veel tijd. Ondergrondse containers beschikken over een vijf keer grotere capaciteit en worden geplaatst op centrale, goed toegankelijke punten.

Hierdoor kan op één locatie een veel groter volume restafval worden ingezameld. Dit vermindert het aantal inzamelritten en verkort de werktijd per locatie aanzienlijk. Door over te stappen op ondergrondse inzameling wordt de inzamelstructuur efficiënter, toekomstbestendiger en beter passend bij de hoogbouwsituatie. 2.3 De gemeente is verplicht gescheiden inzameling van GFE aan te bieden Bij nieuwbouwprojecten ’t Kempke en Hassinkborgh is voorzien in GFE‑inzameling, maar een gemeente brede uitrol is nog niet uitgevoerd. Op basis van Europese en nationale regelgeving zijn we vanaf 1 januari 2024 verplicht ook bij hoogbouwlocaties gescheiden inzameling van GFE aan te bieden. Door de invoering van GFE‑inzameling te combineren met de implementatie van ondergrondse restafvalcontainers bij hoogbouw, wordt efficiënt te werk gegaan en wordt de impact op de buitenruimte en op de organisatie beperkt. Op deze manier wordt in één integrale operatie zowel de wettelijke verplichting, als een toekomstbestendige inzamelstructuur gerealiseerd. 2.4 Inzameling van GFE draagt bij aan een beter milieu én verlaagt de kosten Uit analyses blijkt dat ruim 30% van het restafval in Haaksbergen bestaat uit groente-, fruit-, etensresten en tuinafval (hierna: GFE/T). Dit materiaal hoort eigenlijk niet thuis in het restafval, omdat het goed kan worden verwerkt tot compost of biogas.

Bovendien is de verwerking van restafval aanzienlijk duurder dan die van GFE/T. Door het plaatsen van GFE containers bij hoogbouw wordt het voor inwoners mogelijk én aantrekkelijk om etensresten gescheiden aan te bieden. Dit leidt tot een daling van het restafvalvolume, wat direct resulteert in lagere verwerkingskosten voor de gemeente. Tegelijkertijd wordt een waardevolle organische stroom hoogwaardig verwerkt, wat bijdraagt aan een circulaire afvalketen en een lagere milieubelasting. 1.5 en 2.5 Het krediet is nodig zodat uitvoering gegeven kan worden aan fase 1 uit de Grondstoffenvisie gemeente Haaksbergen 2026-2030 In de grondstoffenvisie is vastgelegd welke stappen nodig zijn om te voldoen aan de landelijke doelstellingen rondom afvalreductie en circulariteit. Om deze eerste fase te kunnen uitvoeren, zijn investeringen nodig voor het CMS en het plaatsen van ondergrondse restafvalcontainers en GFE containers. Zonder beschikbaar krediet kunnen deze noodzakelijke modernisaties niet gerealiseerd worden. De investering vormt de basis voor het behalen van zowel wettelijke verplichtingen, als de ambities uit de grondstoffenvisie op het gebied van afvalscheiding, dataverzameling, dienstverlening en rechtmatigheid.

1.6 en 2.6 Tegenover de investeringskosten staan te verwachten extra inkomsten voor de afvalstoffenheffing en lagere verwerkingskosten De invoering van het CMS en het inzamelen met ondergrondse restafvalcontainers en GFE containers met toegangscontrole, zorgt voor een juiste en volledige registratie van gebruik per adres. Hierdoor worden huishoudens die bijvoorbeeld gebruikmaken van extra of grotere containers correct Pagina 3 van 4

aangeslagen via de afvalstoffenheffing. Ook wordt voorkomen dat inwoners gebruikmaken van de dienstverlening zonder daarvoor te betalen. Dit leidt tot structureel hogere en eerlijkere inkomsten. Daarnaast worden lagere verwerkingskosten verwacht, doordat illegaal of onbevoegd gebruik van containers wordt voorkomen. Door de toegangscontrole kan alleen afval worden aangeboden door de huishoudens waarvoor de container bedoeld is, wat leidt tot minder restafval en minder kosten voor verwerking. 1.7 en 2.7 Door het invoeren van een CMS en ondergrondse restafvalcontainers met toegangscontrole kunnen we flexibiliteit aanbieden aan onze inwoners Met dit besluit krijgen inwoners de mogelijkheid te kiezen tussen een restafvalcontainer aan huis of toegang tot een ondergrondse restafvalcontainer. Deze keuzevrijheid sluit aan bij uiteenlopende woonen leefsituaties en kan kostenneutraal worden aangeboden. Door gebruik te maken van het CMS vindt goede registratie van het gebruik van de restafvalcontainers plaats. Tegelijkertijd worden ondergrondse containers enkel ontsloten voor inwoners die hiervoor kiezen, waardoor er geen sprake is van dubbel gebruik of onnodige inzamelkosten. Op deze manier kan maatwerk worden geboden aan inwoners, terwijl de totale kosten voor inzameling en beheer gelijk blijven. Risico’s Niet van toepassing.

Vervolgproces/communicatie/planning De uitvoering van de voorgestelde maatregelen wordt gefaseerd opgepakt, zodat zowel de organisatie als inwoners stap voor stap worden meegenomen in de veranderingen. De plannen van aanpak en (globale) planningen staan beschreven in de bijlagen. Het college besteedt veel aandacht aan communicatie met onder andere een persbericht, artikelen via gemeentelijke kanalen en een webpagina op haaksbergen.nl met Q&A. Daarnaast ontvangen inwoners meerdere gerichte brieven met informatie.

Bijlagen: 1. Notitie Twente Milieu implementatie CMS twee scenario’s januari 2026 2. Notitie Twente Milieu implementatie verzamelcontainers en GFE bij hoogbouw april 2026

Burgemeester en wethouders

M. (Marcel) Broekhuis gemeentesecretaris

G.J. (Gerard) van den Hengel burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering van 27 mei 2026

R. (Robin) Meinen Kies een item.

G.J. (Gerard) van den Hengel voorzitter

Pagina 4 van 4