Raadsvoorstel integraal afwegingskader ombuigingen

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 19 maart 2025

nr. Nummer

Onderwerp: Integraal afwegingskader ombuigingen Haaksbergen

Voorstel: 1. Het ‘integraal afwegingskader ombuigingen Haaksbergen’ vast te stellen.

Inleiding / aanleiding Het realiseren van ombuigingen vraagt een gedegen strategie. In de Kadernota 2025-2028 (link document) is een ‘ombuigingsstrategie’ vastgesteld. De ombuigingsstrategie bestaat uit zeven vertrekpunten en twee hoofdlijnen. De kern van deze strategie is de Rijkskorting van € 2.300.000 te bezuinigen op medebewindstaken. Mede op basis van deze ombuigingsstrategie zijn in de Begroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028 (link document, hoofdstuk ‘maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026 en verder’) drie inzichten vastgesteld: 1) Inzicht op hoofdlijnen van de ombuigingen op medebewindstaken. Deze zijn als een taakstelling per begrotingsprogramma weergegeven, maar nog niet financieel in de begroting doorgevoerd. De vijf meest significante maatregelen zijn nader toegelicht in termen van maatschappelijke effecten. 2) Een eerste denklijn voor een ‘glijpad’ om de tekorten op te vangen, voor zover de bezuiniging van de ombuigingen nog niet direct financieel effect heeft (indirecte verzilverbaarheid). 3) Een overzicht van de latente ontwikkelingen en noodzakelijkheden die wel én niet (financieel) in de begroting zijn geland, met daarbij de consequenties voor de samenleving. In de Begroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028 zijn de ombuigingen nog niet financieel doorgevoerd.

Deze begroting laat een structureel negatief saldo per 2026 zien van circa € 1.500.000. De keuzes voor ombuigingen en de financiële doorvoering daarvan kan niet meer vooruitgeschoven worden. Om die reden heeft het college een bestuursopdracht (link bestand) vastgesteld om uitvoering te geven aan een ombuigingstraject om tot een sluitende begroting te komen aan de hand van een integraal afwegingskader. Bestuurlijk / wettelijk kader - Gemeentewet - Participatienota (link bestand) - Raadsafspraken 2022 – 2026 (link bestand) - Collegebesluit, van 10 december 2024 ‘bestuursopdracht ombuigingen ravijnjaar 2026 en verder’ (link bestand) - Bestuursopdracht ‘Ombuigingen ravijnjaar 2026 en verder’ (link bestand) - Raadsinformatiebrief ‘Ombuigingen ravijnjaar 2026 en verder’ (link bestand) - Presentatie beeldvormende bijeenkomst, van 10 februari (link bestand)

Pagina 1 van 3

Argumenten 1.1 Uw raad is bevoegd gezag voor het vaststellen van het afwegingskader Het afwegingskader is een methodische aanpak om een integrale afweging te faciliteren. Op basis van het integraal afwegingskader worden ombuigingsmaatregelen genomen welke in de Kadernota 2026 opgenomen worden. Uw raad is bevoegd gezag voor de vaststelling van de Kadernota 2026. 1.2 Het integraal afwegingskader is erop gericht tot een integrale afweging te komen Dit document beschrijft het proces om te komen tot een integrale afweging tot het realiseren van ombuigingen. Op basis van het afwegingskader wordt onder meer gekeken naar de maatschappelijke impact, toekomstperspectief van Haaksbergen, mogelijke waterbedeffecten, mate van onomkeerbaarheid en de mate waarin ombuigingsmaatregelen bijdragen aan de ombuigingsopgave. 1.3 Het integraal afwegingskader komt op basis van volgtijdelijke stappen tot stand Een stapsgewijze benadering van de afweging maakt het proces van afwegen navolgbaar en behapbaar in haar complexiteit. Hiervoor worden op ambtelijk niveau een aantal stappen doorlopen (zie onderstaande figuur), die leiden tot een analyse van de mogelijke ombuigingen en inkomsten, verwachte impact, en vervolgens de uitwerking in een aantal pakketten met maatregelen oftewel scenario’s.

Stap 1 Stap 1

Inventarisatie Inventarisatie van mogelijke potentieel ombuigingen

Stap 2 Elke uitvraag is voorzien Toepassen van een Multi-Criteriamulticriteria analyse. Analyse

Stap 3a MaatregelenMaatregelenpakket ‘uit de pakket: uit de rode cijfers’ rode cijfers (basispakket) (basispakket)

MaatregelenStap 4 pakket: Maatregelenpakket noodzakelijkh eden noodzakelijkheden (toekomstbes (toekomstbestendig) tendig)

Stap 3b Maatregelenpakket: uit de Maatregelenrode cijfers pakket ‘uit de (basispluspak rodeket) cijfers’ (basispluspakket)

Uitgewerkte Stap 6 keuzepakkett Scenario’s en inop basis van de pakketten scenario's

Stap 5 Maatregelenpakket: Pakket latente latente ontwikkelingen ontwikkelinge n

1.4 Het afwegingskader leidt tot een vertaling in maatregelpakketten en scenario’s Het afwegingskader geeft op basis van de multicriteria-analyse inzicht in de ‘mate van acceptatie’ van ombuigingsmaatregelen in vergelijking tot elkaar. Op deze wijze kunnen pakketten met maatregelen samengesteld worden. Hierbij wordt er gewerkt volgens de volgende stappen: 1. Uit de rode cijfers - basispakket en basispluspakket 2. Zelfstandig en toekomstbestendig - noodzakelijkheden 3. Latente ontwikkelingen Dit levert een aantal pakketten aan maatregelen op. Op basis van scenario’s zijn we instaat accenten aan te brengen in de samenstelling van de pakketten, om op deze manier verschillende keuzevarianten uit te werken. In de kadernota worden deze keuzevarianten inzichtelijk gemaakt inclusief haalbaarheid en voorkeursvariant. Risico’s 1.1. De integrale afweging betreft een momentopname (situationeel afhankelijk) Het toepassen van dit afwegingskader geeft een overzicht van de impact van de maatregelen, welke gebaseerd is op de situatie van dit moment. Bij het veranderen van de uitgangssituatie door bijvoorbeeld de mei- of septembercirculaire kan het zo zijn dat de ombuigingsopgave verandert of bepaalde maatregelen meer of minder impact krijgen. Indien deze veranderende omstandigheden zich voordoen, zal het afwegingskader opnieuw toegepast moeten worden.

Het integraal afwegingskader kan daarmee ook ná vaststelling van de kadernota in de toekomst een toepasbaar instrument blijven.

Pagina 2 van 3

Vervolgproces/communicatie/planning Na vaststelling zal het afwegingskader ten uitvoer worden gebracht. De opbrengsten uit het afwegingskader vormen de basis voor de integrale afweging van de ombuigingen. Het resultaat van deze afwegingen worden in de Kadernota 2026 ter behandeling aan de raad aangeboden. In aanloop naar besluitvorming over de Kadernota 2026 stellen wij via de agendacommissie voor een oordeelsvormende bijeenkomst in te plannen, waarin scenario’s inclusief noodzakelijke investering op de ambtelijke organisatie worden voorgelegd. Op basis van deze bijeenkomst kan dan politiek richting worden meegegeven welke betrokken wordt bij de uitwerking van de Kadernota 2026. Voor de behandeling van de Kadernota 2026 zijn de volgende momenten gepland: ▪ 27 mei behandeling Kadernota 2026 in het college van B&W; ▪ 10 juni hoorzitting Kadernota 2026; ▪ 11 juni technisch beraad Kadernota 2026; ▪ 9 juli behandeling Kadernota 2026 in de raad.

Bijlagen: Integraal afwegingskader ombuigingen (versie 1.0)

Burgemeester en wethouders

mr. M.N.J. Broers gemeentesecretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. datum.

R. Meinen griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 3 van 3