Raadsvoorstel begroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028

Raadsvoorstel Raadsvergadering

d.d. 6 november 2024

nr.

Onderwerp: Programmabegroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028

Voorstel: 1. De programmabegroting 2025, die sluit met een positief resultaat van € 217.000, vast te stellen, met daarin: a. een strategie om bij ongewijzigd financieel Rijksbeleid de ombuigingen voor de gemeente Haaksbergen te realiseren; b. een in te stellen bestemmingsreserve “Verbouwing archief” en hier € 200.000 in te storten; c. een in te stellen bestemmingsreserve “AV-middelen raadszaal” en hier € 102.000 in te storten; d. een onttrekking aan de Algemene Reserve van € 3.948.000 en deze te storten in een in te stellen bestemmingsreserve “IHP”; e. nieuwe kredieten, zoals opgenomen in de paragraaf financiering; 2. Kennis te nemen van het meerjarenperspectief 2026-2028. 3. De bestemmingsreserve “Ontheemden” met de einddatum 31 december 2024 op te heffen en het saldo van €863.000 toe te voegen aan de Algemene Reserve.

Inleiding / aanleiding De Kadernota 2025 en de Meicirculaire 2024 zijn het financieel vertrekpunt voor de Programmabegroting 2025 en het meerjarenperspectief 2026-2028. In de Kadernota 2025-2028 is al inzichtelijk gemaakt dat onze beleidsuitvoering onder grote financiële druk staat. Hetgeen hoofdzakelijk wordt ingegeven door de keuze van het Rijk om de gemeentefonds uitkering richting gemeenten te verlagen, het veel besproken “Ravijnjaar”. Vanaf 2026 gaat Haaksbergen hierdoor jaarlijks ongeveer € 2.300.000 minder ontvangen. Hetgeen, op basis van de Eerste bestuursrapportage 2024 en in aanloop naar de begroting opgetreden autonome ontwikkelingen, resulteert in een structureel tekort in 2026-2028 van ongeveer € 1.500.000. Het nieuwe regeerakkoord lijkt geen oplossing te bieden voor deze problemen. Het werkelijke effect van de uitwerking van dit regeerakkoord zal in de septembercirculaire duidelijk worden. Hierover zullen wij u als raad per raadsinformatiebrief informeren en het effect zal evenals in voorgaande jaren verwerkt worden in de eindejaarsrapportage, welke in december aan uw raad ter vaststelling wordt voorgelegd. Wij leggen een beleidsneutrale begroting voor. Dit betekent dat wij in 2025 ons huidige beleid voortzetten en geen structurele nieuwe verplichtingen aangaan. Wel zien wij nog ruimte in 2025 om incidenteel extra te investeren.

Aangezien ook deze middelen schaars zijn, hebben we ook hier keuzes moeten maken. Deze incidentele inzet is verwerkt in de begrotingscijfers en lichten wij in een apart hoofdstuk ‘Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026 en verder’ toe. Vanwege het structurele tekort, volgen wij daarnaast de in Kadernota 2025-2028 ingezette strategie om ons op ombuigingen voor te bereiden, maar deze nog niet in de cijfers te verwerken. De concrete ombuigingsmaatregelen (per vakgebied) geven wij ook weer in dit apart hoofdstuk ‘Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026 en verder’. Het saldo van de begroting heeft zich na de kadernota als volgt ontwikkeld. Pagina 1 van 5

Begroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028 De begroting sluit in 2025 met een positief resultaat van € 217.000. Meerjarig laat de begroting vanaf 2026 een negatief resultaat zien van € 1.901.000 in 2026, € 1.980.000 in 2027 en in 2028 van € 1.468.000. Van kadernota naar begroting Saldo Kadernota 2025 Mutaties na kadernota 2025 Saldo begroting

bedragen x € 1.000 Begroot Begroot Begroot Begroot 2025 2026 2027 2028 21 -1.552 -1.530 -1.520 196 -350 -450 51 217 -1.901 -1.980 -1.468

De algemene reserve zal per 1 januari 2025 op basis van het saldo uit de raadsinformatiebrief over de meicirculaire naar verwachting € 20.878.000 bedragen. Met de voorliggende begroting neemt de algemene reserve af naar € 9.781.000 per 31 december 2028. De stand van de algemene reserve ligt daarmee precies op het niveau dat nodig is voor de benodigde weerstandscapaciteit.

Ontwikkeling algemene reserve Algemene reserve per 1 januari Saldo begroting Begrote onttrekkingen Algemene reserve per 31 december

2025 20.878 217 -4.730 16.365

2026 16.365 -1.901 -1.026 13.438

bedragen x € 1.000 2027 2028 13.438 11.249 -1.980 -1.468 -209 0 11.249 9.781

Bestuurlijk / wettelijk kader Gemeentewet Besluit begroting en verantwoording Financiële verordening Kadernota 2025, d.d. 19 juni 2024 Argumenten 1.1. Deze begroting 2025 is in lijn met de Kadernota 2025. De vastgestelde Kadernota 2025 is richtinggevend verwerkt in de Begroting 2025 en het meerjarig perspectief. Er zijn geen structurele verplichtingen aangegaan. Wel zijn de autonome ontwikkelingen die zich tussen de kadernota en de begroting hebben voorgedaan verwerkt. Daarnaast zijn er ook enkele incidentele posten in het jaar 2025 opgenomen, welke separaat in de begroting beschreven zijn. 1.2.

Met deze begroting wordt de raad voorgesteld een drietal nieuwe bestemmingsreserves vast te stellen. Het betreft onderstaande reserves: a. een nieuw te openen bestemmingsreserve “Verbouwing archief” en hier € 200.000 in te storten; Deze wordt overeenkomstig de Nota reserves en voorzieningen onder de volgende criteria ingesteld: Doel: toekomstige kapitaallasten voortvloeiend uit de investering te dekken; Looptijd: Vanaf 01-01-2025 t/m 31-12-2051 Storting: Eenmalige storting ten laste van resultaat 2025. Omvang onttrekking: €8.000 per jaar op basis van 25 jaar afschrijftermijn. b. een nieuw te openen bestemmingsreserve “AV-middelen raadszaal” en hier € 102.000 in te storten; Deze wordt overeenkomstig de Nota reserves en voorzieningen onder de volgende criteria ingesteld: Doel: toekomstige kapitaallasten voortvloeiend uit de investering te dekken; Looptijd: Vanaf 01-01-2025 t/m 31-12-2031 Storting: Eenmalige storting ten laste van resultaat 2025. Omvang onttrekking: €20.400 per jaar op basis van 5 jaar afschrijftermijn.

Pagina 2 van 5

c. een onttrekking aan de Algemene Reserve van € 3.948.000 en deze te storten in een nieuw te openen bestemmingsreserve “IHP”. Deze wordt overeenkomstig de Nota reserves en voorzieningen onder de volgende criteria ingesteld: Doel: toekomstige kapitaallasten voortvloeiend uit de investering te dekken; Looptijd: Voorlopige einddatum 31-12-2031 conform IHP. Storting: Eenmalige storting ten laste van Algemene Reserve. Omvang onttrekking: Afhankelijk van investeringslast en eventueel groeimodel. Wij zien noodzaak geld “opzij” te zetten voor de toekomst. Overeenkomstig de Kadernota 2025-2028 roepen wij een bestemmingsreserve voor onderwijshuisvesting in het leven. Goede onderwijshuisvesting is van groot belang voor Haaksbergen en de verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de gemeente. Zo is het huidige gebouw van het Assink lyceum ruim 40 jaar oud en aan vervanging toe. In navolging van het haalbaarheidsonderzoek naar toekomstige huisvesting dat wij hebben laten uitvoeren (link raadsinformatiebrief), stellen wij voor een incidenteel bedrag van € 3.948.000 te reserveren voor het Integraal Huisvestingsplan. Wij leggen de raad in navolging van het haalbaarheidsonderzoek de uitvoering van het locatie-onderzoek voor en betrekken daarbij een groeimodel voor het reserveren van middelen ter dekking van kapitaallasten. Ad a. en b.

In deze begroting stellen we middelen beschikbaar voor investeringen in het archief en av-middelen voor de raadszaal. Deze investeringen moeten worden afgeschreven. Door het storten van de benodigde incidentele middelen in bestemmingsreserves, voorkomen we dat afschrijvingen structureel in de begroting moeten worden verwerkt.

Pagina 3 van 5

Ad c. Hiermee stellen wij in lijn met de Kadernota 2025 de benoemde bestemmingsreserve met betrekking tot Het Assink Lyceum (hierna HAL) als onderdeel van het “IHP” in. Wij hebben ons uitgesproken voor het financiële scenario 2 uit de rapportage van het haalbaarheidsonderzoek. In navolging hebben wij in de kadernota besloten een incidenteel bedrag in de begroting te willen reserveren voor HAL als onderdeel van het IHP. Een scenario waarbij is uitgegaan van een verlaging van de structurele jaarlasten door een eenmalige toevoeging van € 5.000.000 aan een bestemmingsreserve. Om in het meerjarig perspectief niet onder de streefwaarde van het weerstandsvermogen uit te komen, storten wij het maximale surplus boven ons weerstandsvermogen in deze bestemmingsreserve. 1.3.

Met deze begroting wordt de raad voorgesteld de volgende kredieten voor het jaar 2025 vast te stellen en kennis te nemen van de geplande investeringen in de jaren 2026-2028 (bedragen x € 1.000)

Kredietenlijst

Nr. Overzicht nieuwe kredieten

2025

2026

2027

2028

a

Vervanging verouderde openbare verlichting

400

400

400

0

b

Krediet I&A

215

215

215

215

c

Riolering: Centrum Veldmaat

670

d

Riolering: Riolering Industriestraat en omstreken

e

Riolering: Veldmaat bomenbuurt (Berk)

835

f

Riolering: Gemalen

160

g

Investeringen natuurbegraven

150 615

615

215

Totaal

1.200

3.630

De nieuwe kredieten worden hieronder kort toegelicht. Deze toelichting is in de Programmabegroting 2025 opgenomen onder de paragraaf financiering. a. Vervanging verouderde openbare verlichting Op basis van het areaalbestand (energie slurpende lampen) voor de openbare verlichting en de leeftijd van materialen moet er de komende jaren geïnvesteerd worden in het vervangen van openbare verlichting. Met name de verouderde SOX verlichting (oranje kleur) dient vervangen te worden door energiezuinige ledverlichting. b. Krediet I&A Er wordt er een jaarlijks krediet van € 215.000 begroot voor de aanschaf van nieuwe hardware en software. c. t/m f. Kredieten riolering Het betreft hier diverse vervangingen en reconstructies overeenkomstig het nieuwe rioleringsplan “WRP 2025-2030”. Zodra het krediet is afgewikkeld, wordt deze ten laste gebracht van de voorziening riolering. Dit krediet heeft dus geen invloed op het begrotingssaldo. g. Investeringen natuurbegraven Natuurbegraven is een trend. Op Begraaf- en Gedenkpark Het Waarveld is qua ruimte capaciteit om hiervoor twee extra velden inclusief ceremonieruimte in te richten. Daarnaast worden enkele plekken in het bos voorzien van asbestemmingen. Dit zorgt voor meer keuzemogelijkheden. Vergroting van het areaal van de natuurbegraafplaats vraagt een eenmalige investering.

Deze investering zorgt voor structurele inkomsten en levert derhalve op termijn extra legesinkomsten op. Zonder deze investering lopen de aantallen natuurbegravingen en daarmee de inkomsten terug. 3.1 De doorlooptijd van de bestemmingsreserve ‘ontheemden’ loopt af op 31 december 2024 De bestemmingreserve ontheemden kent op 25 september 2024 een stand van € 863.000, gelijk aan de waarde van het instellen van de reserve. Aangezien deze bestemmingsreserve op 31 december 2024

Pagina 4 van 5

afloopt, stellen wij voor de bestemminsreserve ontheemden op te heffen en het saldo toe te voegen aan de algemene reserve. Vervolgproces/communicatie/planning 14 oktober 2024 Hoorzitting 17 oktober 2024 Technisch Beraad 6 november 2024 Behandeling programmabegroting 2025 in de raad

Bijlagen: Programmabegroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028

Burgemeester en wethouders

drs. ing. C.C.G. Mensink locosecretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Aldus vastgesteld tijdens de openbare raadsvergadering d.d. datum.

R. Meinen griffier

mr. drs. R.G. Welten voorzitter

Pagina 5 van 5