Raadsinformatiebrief 13 september 2022 levering gas aan Twentse gemeenten (003)

Raadsinformatiebrief

Aan de gemeenteraad

Uw kenmerk : Uw datum : Behandeld door : Aarnink, JGM, Ansjelien Telefoonnummer : (053) 573 45 67

Zaaknummer Kenmerk Bijlagen Datum

: : : :

Onderwerp: gaslevering

Geachte gemeenteraad, Twentse gemeenten werken al jaren samen om gezamenlijke energie in te kopen via een Europese aanbesteding. Sinds 2018 streven gemeenten en deelnemende partijen ernaar om de energie die ze gebruiken duurzaam en lokaal op te wekken om als ‘launching customer’ bij te dragen aan de opgave van de RES Twente. Zo is er via een inbesteding in 2019 een contract gesloten met Twence voor de levering van 100% duurzame elektriciteit per 1 januari 2022 aan 11 gemeenten en Twentse partners die bij betrokken gemeenten moet worden opgewekt. Duurzame lokaal opgewekte aardgas en aanbesteding Twence was echter nog niet in de gelegenheid om als leverancier op te treden van CO2 gecompenseerd aardgas in combinatie met groengas. Om hier invulling aan te geven heeft Twence een onderzoek laten uitvoeren. Voor de tussenliggende periode is er een kortlopend contract gesloten met Gazprom, die nu onder de SEFE Energy LTd. verder gaat, als resultaat van een Europese aanbesteding voor de levering van CO2 gecompenseerd aardgas. De uitkomsten van het onderzoek van Twence was dat zij niet de rol van energieleverancier willen vervullen, omdat hun organisatie hier niet op is ingericht. Wel kan Twence vanaf 2023 groengas leveren.

In januari 2022 is er daarom een Europees aanbestedingsproces gestart om een nieuwe energieleverancier voor CO2 gecompenseerd aardgas te contracteren met de mogelijkheid om die te verduurzamen d.m.v. levering van garanties van oorsprong (GVO’s) voor groengas. Het contract met SEFE Energy Ltd. loopt tot 1 januari 2023 voor Enschede, Losser en Hof van Twente en voor de gemeenten Borne, Dinkelland, Haaksbergen, Hellendoorn, Hengelo, Oldenzaal, Tubbergen, Wierden en overige Twentse partijen loopt het contract af per 1 januari 2025. Volledigheidshalve melden wij u nog dat de Twentse crematoria meedoen met deze aanbesteding, maar geen contract hebben met Gazprom en dat hun huidige energiecontract ook op 1 januari 2023 afloopt. Veranderende aardgasmarkt Vanwege de Russische invasie in de Oekraïne is de energiemarkt veranderd. Daardoor kwamen de Gazprom contracten onder vuur te liggen. De werkgroep ‘duurzame lokale energie inkoop’ heeft daarom de mogelijkheden verkend om de energiecontracten met Gemeentehuis Haaksbergen Postbus 102 7480 AC, Blankenburgerstraat 28 7481 EB Haaksbergen, Tel: (053) 573 45 67, Fax: (053) 572 80 75 www.haaksbergen.nl gemeente@haaksbergen.nl Kijk voor openingstijden en het maken van een afspraak op www.haaksbergen.nl IBAN NL56 BNGH 028.50.03.194

Gazprom voortijdig te ontbinden. Er is contact gezocht met de VNG en andere decentrale overheden om de kennis te bundelen en de financiële gevolgen in kaart te brengen voor vroegtijdige ontbinding. In die periode viel Gazprom niet onder toen geldende sancties en waardoor er veel haken en ogen zaten ontbinding van de contracten. De verschillende onderzoeken van EZK, VNG en de externe energiemakelaar wezen uit dat Gazprom Nederland niet geweerd kon worden omdat Gazprom Nederland een in Nederland geregistreerde onderneming is. Vijfde sanctiepakket Met het vaststellen van het vijfde sanctiepakket tegen Rusland door de EU in april 2022 veranderde de positie van Gazprom, omdat overheidsorganisaties vanaf dat moment geen opdrachten meer mochten verstrekken aan entiteiten met Russische deelname. Ook moesten overheden contracten met aan Russische entiteiten gelieerde ondernemingen beëindigen. De Raad van Europa heeft bepaald dat uiterlijk10 oktober 2022 overheidsorganisaties de aardgas contracten met SEFE Energy Ltd. moeten opzeggen. Zolang SEFE Energy Ltd. onder het vijfde sanctiepakket valt zijn ze uitgesloten voor Europese aanbesteding en hebben ze geen recht op een schadeclaim bij voortijdig opzegging. Aanbestedingsprocedure met een flinke hoge stijging van de prijs.

Inmiddels er een zorgvuldig Europees aanbestedingsprocedure doorlopen voor CO2 gecompenseerd aardgas voor 11 gemeenten, bedrijfsvoering organisatie Noaberkracht, de VRT en de Twentse crematoria en voor de gemeenten Enschede, Losser en Hof van Twente is een tweede perceel groengas GVO’s in de markt gezet. Twence had als enige leverancier voor groengas GVO’s ingeschreven op deze aanbesteding. Omdat er geen geldige inschrijving op aardgas was ontvangen, is er een-op-een onderhandeld met Vattenfall binnen de juridische kaders van Europese aanbesteding en met het bestek als uitganspunt. Dit uiteindelijk toch nog geresulteerd in een marktconform aanbod. Op vrijdag 2 september 2022 is de gunning afgegeven middels een brief voor de levering van de benodigde volumes aan aardgas voor 4 jaar ingaande per 1 oktober 2022. De contracten zijn nog niet getekend maar voor 15 september moeten de prijzen voor het vierde kwartaal van 2022 wel zijn vastgezet. De energiecontracten met SEFE Energy Ltd. moeten dan ook voor 13 september opgezegd worden, zodat Vattenfall tijdige alle aardgasaansluitingen kan overnemen. De 11 Twentse gemeenten en partners staan wel voor een flinke kostenverhoging, net als iedereen die op dit moment een nieuw contract moet afsluiten vanwege de huidige energiemarkt.

We kunnen nu nog niet exact in kaart brengen wat de financiële gevolgen zijn voor 2022, maar we rekening houden met een kostenverhoging. Koers ministerie EZK Door een reportage van Nieuwsuur zijn er door verschillende partijen Kamervragen gesteld over de verplichting aan overheden om de aardgascontracten met SEFE Energy Ltd. te beëindigen. Veel overheidsorganisaties hebben moeite om een aardgasleverancier te vinden en de organisaties die wel een aardgasleverancier hebben gevonden zijn veel duurder uit dan voorheen. Bovendien is gebleken dat verschillende Europese landen een andere koers varen ten aanzien van het sanctiepakket, dan wel er een andere interpretatie op na houden nadat de Duitse staat de zeggenschap van Gazprom Germany (moeder van Gazprom Energy) naar zich toegetrokken heeft. Vanuit de aanbestedingswerkgroep is er daarom regelmatig contact geweest met het ministerie van EZK en de VNG om te verifiëren of te verwachten valt dat de Nederlandse koers binnen afzienbare tijd veranderd en de aardgascontracten met SEFE Energy Ltd. niet opgezegd hoeven te worden. Ook de bestuurlijk trekker heeft hierover

2

persoonlijk contact gehad met minister Jetten. Zelfs op de dag van gunning is er nog contact geweest of het te verwachten viel dat de minister van koers zou wijzigen. Daarop kregen wij het antwoord dat dit niet het geval was. De brief van minister Jetten aan de Tweede Kamer van 6 september 2022, waarin hij de termijn dat overheidsorganisaties ontheffing kunnen krijgen om hun contracten met SEFE Energy te beëindigen doorschuift naar 1 januari 2023, heeft ons dan ook ten zeerste overvallen. Vervolg Nu de termijn voor de aangekondigde verruiming van het ontheffingenbeleid door de minister naar 1 januari 2023, biedt dat mogelijk zicht op een reductie van de uitgaven. Daarom wordt onderzocht of de financiële consequenties beperkt kunnen worden. Met Vattenfall zijn er gesprekken opgestart om de bereidheid te verkennen om de ingangsdatum van de leveringscontracten 3 maanden later in te laten gaan. Daarnaast onderzoekt Infense advocaten de juridische consequenties van de gunning. Ook blijven wij in gesprek met EZK over toekomstige verwachting en compensatie van de financiële gevolgen voor gemeenten. Op dit moment is het nog niet duidelijk wat de mogelijkheden zijn voor het vervolg van de Europese aanbesteding. Zodra die bekend zijn en inzichtelijk is wat de financiële consequenties zijn zullen wij u hierover informeren.

Wij gaan tegen die tijd graag met u in gesprek hoe we de mogelijke effecten gaan opvangen. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders

dr. R. Toet secretaris

mr. drs. R.G. Welten burgemeester

Bijlagen: Brief aan minister Jetten FAQ Gaslevering Memo Gaslevering

3