PvdA

Voorzitter, We leven in onzekere en turbulente tijden. Daar waar wij vandaag praten over de plannen voor 2024 en verder, wordt wereldwijd een stevige discussie gevoerd over de toekomst van onze planeet en de effecten van de klimaatverandering. Een discussie die in 1972 al voorspeld en beschreven is. Tegelijkertijd zijn er landen waar daar geen tijd en plaats voor is. In Oekraïne lijkt de oorlog in een loopgravenoorlog te veranderen, in Israël woedt een heftig conflict dat tot duizenden onschuldige burgerslachtoffers leidt en ook in landen zoals Syrië, Eritrea en Afghanistan zijn mensen slechts bezig met vandaag en morgen. En ook dichterbij, in Nederland en Haaksbergen, zijn er steeds meer mensen die zich zorgen maken over het einde van de maand in plaats van dat ze plannen maken voor volgend jaar. De oorlogen en onzekerheid zorgen voor hogere prijzen voor zowel energie als eten. De vluchtende mensen uit andere landen zorgen voor nog meer druk op de beschikbare ruimte en woningen in Nederland. Een Nederland dat vergrijst, waar de zorgkosten stijgen en waar een groot tekort aan praktische arbeidskrachten is ontstaan. Een Nederland waar we steeds meer tegenover elkaar staan in plaats van dat we samen de schouders er onder zetten en we samen naar oplossingen zoeken. Maar laten wij dat vandaag, hier en nu in Haaksbergen wel doen.

Zoeken naar oplossingen voor de grote opgaven voor Nederland, ook hier in Haaksbergen! Misschien denkt u allen, het is slechts een druppel op een gloeiende plaat, maar elke druppel telt en de vele druppels zorgen dat de plaat afkoelt en we samen kunnen werken aan een hoopvolle toekomst. En om te werken aan een hoopvolle toekomst zullen we samen moeten investeren in de grote opgaven voor Haakbergen. Naar ons idee kan dat actiever dan wat het college nu voorstelt. In mijn inbreng wil ik, vanuit wat we zojuist geschetst hebben, kort ingaan op de Haaksbergse opgaven rond ons voorzieningenniveau, de uitdagingen voor onze woon- en leefomgeving, de uitdagingen rond mensen die hulp nodig hebben. Om vervolgens bij de uitdaging te komen: “wie dat gaat betalen en wie het uit gaat voeren”. Voorzitter, ik begin met de grote opgaven rond ons voorzieningenniveau. Als eerste ambitie in onze toekomstvisie hebben we Raadsbreed vastgesteld dat we een hoog voorzieningenniveau willen houden, deze voorzieningen zorgen ervoor dat mensen in Haaksbergen willen blijven wonen. We zijn blij dat we met deze begroting een einde kunnen maken aan een lang lopende voorzieningendiscussie. Bijna dan.

Met deze begroting behouden we de kern van onze voorzieningen door structureel te investeren in een van de parels van Haaksbergen de MBS en zorgen we dat er eindelijk een goede basis is voor de maatschappelijke- en bibliotheekvoorziening in de Kappen. Het doet ons echt pijn dat de meerderheid van deze raad het belang van een theatervoorziening onderschat, juist ook voor de ontwikkeling van onze jeugd. We hopen wel dat, met een stabiele basis voor de Kappen, het theater zelfvoorzienend kan worden. Als we dit een kans willen geven zijn wij bereid, indien het theater met een goed transitieplan komt, incidenteel geld beschikbaar te stellen zodat het uiteindelijk zelfvoorzienend kan worden en wij deze voorziening in Haaksbergenkunnen behouden. We zijn benieuwd hoe de andere fracties hier over denken. Het zwembad blijft op basis van de bij de kadernota door ons ingediende motie nog 2 jaar overeind. In deze tijd gaan we gezamenlijk een oplossing vinden voor behoud van het zwembad. We vinden het dan ook ronduit een slecht signaal dat het college in 2027 3 ton begroot voor de sloop van het

zwembad. Ook als we voor de optie nieuwbouw gaan is dat niet nodig en maakt dit onderdeel uit van het dan vast te stellen krediet. Wij komen dan ook aan het eind van onze inbreng met een amendement om de sloop van het zwembad te schrappen uit de begroting. Een duidelijk signaal. Voor het Assink hebben we nog geen oplossing. Na de uitwerking van de bij de kadernota aangenomen motie, moeten we bij de volgende kadernota echt stappen maken met oplossingen. Geen plannen meer, maar besluiten. Het college roepen we daarbij op actief te werken aan de lobby richting rijk om ook de normbedragen te verhogen. Op dit moment krijgen we van het rijk nog geen 7 ton per jaar voor onderwijshuisvesting voor het Assink. Bij lange na niet genoeg voor nieuwbouw. Zeker als we onder andere bij het Palet zien dat het normbedrag voor nieuwbouw 2.800 euro per m2 is en we bij het Palet in werkelijkheid uitgekomen zijn op zo’n 4.000 euro per m2. Ik heb begrepen dat andere gemeenten 3 scholen kunnen bouwen voor 10 miljoen waar wij er net 1 van kunnen bouwen. Wellicht een mooi onderwerp voor de rekenkamer om eens te kijken naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het nieuwbouwproces bij het Palet om hieruit te leren voor de nieuwbouw van het Assink. We zijn benieuwd hoe andere partijen hier over denken.

Voorzitter ik ben klaar met de uitdagingen rond onze voorzieningen en ga verder met de uitdagingen voor onze woon- en leefomgeving, waarbij ik in wil gaan op woningbouw en onze natuuropgave. Nieuwbouw van woningen is immers één van de uitdagingen op dat gebied. Want met de komst van nieuwkomers die huis en haard onder verschrikkelijke omstandigheden hebben moeten verlaten en hier huisvesting zoeken en tegelijkertijd de wens van onze eigen inwoners, die soms jaren wachten op een betaalbare woning. Om het huis van ouders uit te gaan, eindelijk van de studentenflat af te komen of in verband met scheiding of anderszins een onprettige woonomgeving hebben, is een woning vinden een hele grote uitdaging. Vooral als het gaat om betaalbare woningen. We gaan de commissie rond het O&K terrein niet herhalen, maar roepen het college echt op: zorg voor woningen en niet in alleen in het dure segment. Om daar meer grip en zicht op te hebben vragen we van u een concrete toezegging een dashboard te ontwikkelen, waarbij we inzicht krijgen in de aantallen harde en zachte woningbouwplannen, de verschillen prijscategorieën en de ontwikkeling van ons woonbestand naar de 30-40-30 verdeling huur, betaalbaar en duur. Indien nodig dienen wij hierover in de 2e termijn een motie in. Genoeg over woningbouw, over naar de natuuropgave.

De komende jaren moeten we daar mee aan de slag, de ene partij noemt het “de klimaatopgave” die we onder andere met windmolens en zonneparken op moeten lossen, de andere partij noemt het “stikstofproblematiek” of “opgave landelijk gebied”. De PvdA noemt het “werken aan een duurzame Toekomst”. Laten we, ook hier in de raad, nu niet de tegenstellingen versterken en vergroten maar kijken naar de problemen die we op moeten lossen. In onze raadsafspraken hebben we afspraken gemaakt over participatie, een leefbaar buitengebied en duurzaamheid. Een aantal van deze afspraken is ingelost, wellicht is het tijd om volgend jaar bij de evaluatie van de raadsafspraken deze thema’s gezamenlijk te bespreken en nu al als raad en college te kijken of wij hier een actieve rol in kunnen spelen door met onze inwoners in gesprek te gaan over dit onderwerp, buiten deze raadszaal op een informele en laagdrempelige manier. Tot zo ver de uitdagingen voor woon en leefomgeving. Ik ga verder met het op één na laatste onderwerp. Voor ons het belangrijkste onderwerp van vanavond. De uitdagingen rond mensen die hulp nodig hebben. Daarbij wil ik het hebben over het minimabeleid, de kosten van het sociaal domein en de opvang van asielzoekers.

Allereerst het minimabeleid. Bij de kadernota hebben we al aangeven dat we ons grote zorgen maken over de toenemende armoede in Nederland en zeker ook in Haaksbergen. Alles is duurder geworden en hoewel de energiekosten gelukkig gestabiliseerd zijn, zijn ze nog steeds hoog en onzeker. Steeds meer mensen hebben aan het eind van hun salaris een stuk maand over. Steeds meer kinderen groeien in armoede op. Bij de kadernota hebben we hier een breed ondersteunde motie over aangenomen. CDA heeft deze niet gesteund, omdat ze deze overbodig vinden vanwege een toezegging dat het college geld ging zoeken. De stemverklaring van de VVD moet u maar nalezen, maar voorafgaand aan deze vergadering heeft ook de nu VVD aangegeven dat het minimabeleid beleid geharmoniseerd moet worden. Naar onze mening een ook duidelijk signaal. Als u niet in staat bent 125.000 euro te vinden op een begroting van 74 miljoen, dan wij wel. Aan het eind dienen we dan ook een amendement in dat gesteund wordt door team DAP, D66, …, … en .. Dan het onderwerp asielzoekers. Eerder hebben wij opgeroepen te kijken naar mogelijkheden. Wij zien dat het college dit ook actief doet en dat verdient een compliment. Ook verdient het een groot compliment dat een groot deel van onze inwoners meewerkt aan een warm ontvangst en veilige plek in Haaksbergen.

Zeker omdat we tegelijkertijd begrijpen dat het soms moeilijk te verkroppen is dat wachttijden bij domein oplopen, betaalbare woningen moeilijk te vinden zijn en de tijdelijke woningen misschien wel een grotere inbreuk op ruimtelijke ordening zijn dan de zoutwinningshuizen. Laten we blijven uitleggen waarom we dit doen, namelijk zorgen dat we niet weer de verschrikkelijke situatie krijgen in Ter Apel. Ook lijkt het ons verstandig met ons rijke verenigingsleven in contact te treden om de kids aan de Molenstraat zo snel mogelijk mee te laten doen in de Haaksbergse samenleving. In den Haag moeten ze bedenken hoe ze grip krijgen op migratie, in Haaksbergen laten we zien dat we dit probleem aanpakken. Tot slot bij dit onderwerp: het sociaal domein. Het sociaal domein wordt steeds duurder. Zonder de toegenomen kosten van leerlingenvervoer, WMO en Jeugd uit de kadernota en deze begroting, hadden we structureel een miljoen beschikbaar gehad voor onze opgaven. De afgelopen jaren is er geïnvesteerd in het project grip op sociaal domein en zijn er innovaties doorgevoerd die besparingen opgeleverd hebben. In deze begroting wordt vermeld dat de investering stopt. Een gemiste kans. Ik roep het college op om met initiatieven te komen die op termijn ook besparingen opleveren om het sociaal domein betaalbaar te houden.

Wij zijn bereid om hier incidentele projectmiddelen voor vrij te maken als u met concrete plannen komt. Kosten gaan vaak voor de baten uit maar het is volgens ons tijd om nu te investeren. Een mooi bruggetje voor het laatste deel van mijn betoog. Waar gaan we het van betalen en wie gaat het doen? Om met het laatste te beginnen: “wie gaat het doen?”. De arbeidsmarkt is krap en inhuurkosten zijn hoog. Het door de D66 ingebrachte “Right to Challege” mag wat ons betreft meer aandacht krijgen. De Haaksbergse samenleving is tot veel in staat. Ook de samenwerking met het onderwijs mag wat ons betreft wel prominenter in beeld komen. Niet alleen de genoemde Noaber Hub, maar ook initiatieven als het Stadslab van de Saxion of De Nationale SDG-Challenge, waarin MBO, HBO en universiteiten samenwerken om gemeenten te helpen, kunnen bijdragen aan oplossingen voor personeelsproblemen en tegelijkertijd studenten in aanraking laten komen met de gemeente als werkgever.

Maar “hoe moeten we alles betalen?“ dat is de slotvraag van ons betoog. Daar vinden we het college veel te voorzichting. In de komende 2 jaren kennen we grote overschotten op onze begroting en onze spaarrekening is zeer goed gevuld. Wat ons betreft is dit het moment om op basis van goede plannen incidenteel geld vrij te maken voor niet alleen de eerder genoemde opgaven, maar ook voor innovatie. Nu is het tijd te investeren voor besparingen in de toekomst. Het ravijnjaar wordt als rampzalig gezien. Als er niets verandert, is dat misschien waar. Echter, ons ravijn is minder diep dan de ravijnen bij gemeenten om ons heen. En, als de gemeenten laten zien dat het gemeentelijk landschap er uit gaat zien als de “Grand Canon” in plaats van het gewenste gevarieerde Hollandse landschap van bos, zand, klei en veen, gaat het rijk echt wel zorgen voor een beter gemeentelijk klimaat. College u kunt bijdragen aan deze ”betere biodiversiteit”? Bent u bereid via de VNG en bijvoorbeeld de K80 gemeenten zich actief hard te maken voor realistische en eerlijke gemeentefinanciën? Voorzitter, ik kom tot een afronding.

Samengevat roept de PvdA het college op tot meer lef om met incidenteel geld te investeren in de opgaven voor Haaksbergen: structureel behoud van onze voorzieningen, aanpakken van de woningnood, een duurzame toekomst, een warm welkom voor nieuwkomers, grip op het sociaal domein en steun voor minima. Omdat we op een tweetal punten eerder teleurgesteld zijn door het college dienen we de volgende 2 amendementen in rond het harmoniseren van het minimabeleid en het stoppen van de sloop van het zwembad. Ik zal de strekking nu toelichten De volledige tekst is gepubliceerd op de website en wordt ook uitgedeeld. Ik zal me beperken tot de strekking en de oproep. In het amendement rond het minimabeleid constateren we dat de eerder aangenomen motie niet uitgevoerd is. De noodzaak is nog onverminderd aanwezig. De middelen zijn aanwezig en we kunnen een begrotingswijziging doorvoeren. Daarom dragen wij het college op 125.000 euro voor het minimabeleid structureel beschikbaar te maken en deze begroting. In het amendement om de sloop van het zwembad tegen te houden constateren wij dat het college nog geld begroot heeft voor de sloop van het zwembad, wij dat niet willen en dit een slecht signaal vinden. Daarop geven we het college de opdracht de sloopkosten uit de begroting te halen.