PvdA.1

ta Voorzitter, We zitten halverwege deze raadsperiode. We behandelen de 2e kadernota van dit college. Maar misschien moet ik zeggen startnota, want een kadernota willen we het niet noemen. Voor het eerst in tijden is het ons verschrikkelijk moeilijk gemaakt om iets te vinden van de kaders die we meegeven als voorbereiding op de begroting. Maar toch willen we een poging doen. Ik zal eerst een stukje terugkijken en een oordeel geven over de staat van de financiën in Haaksbergen. Vervolgens zal ik iets zeggen over de kadernota zelf om vervolgens onze visie en voorstelen toe te lichten. Tot slot komen we met een 3 tal voorstellen. Allereerst een stukje terugkijken, misschien wel iets verder terug. Haaksbergen is jarenlang een gezonde en ambitieuze gemeente geweest. We konden in de periode 1990 tot 2010 een subtropisch zwembad, een theater en een toen futuristisch aandoend gemeentehuis bouwen. We kochten panden aan in het centrum voor het centrumplan en gronden voor woningbouw in de Wissinkbrink. En toen ging het mis. Woningbouw stortte in, het centrumplan werd een molensteen om onze nek en het werken in het gemeentehuis werd alles behalve futuristisch. Jaren van ellende volgden en in deze raad werd alleen gesproken over bezuinigen. Inmiddels staan de financiële cijfers allemaal weer op groen. Onze algemene reserve is weer op de stand van de jaren 90.

Ons weerstandsvermogen is ongekend hoog en het aantal ambtenaren is gestegen met 20 %. Het college wil nu weer gronden aankopen om te bouwen omdat er jaren niets gebeurd is aan woningbouw. En ook nu wordt er weer voorgesteld fors te investeren in personeel. Ik kom er straks op terug. Ziet u de overeenkomsten met de jaren 90? Hoe zorgen we dat we geleerd hebben van deze periode en bewust en met beleid investeren? Want voorzitter ik zie dat helaas niet in deze kadernota. Ik ga nu verder met de beoordeling van de kadernota zelf en ons oordeel daarbij. De kadernota vermeldt normaal gesproken de eerste concrete plannen voor de begroting van het komende jaar. Maar hoe anders is deze kadernota. Laat ik eerst eens beginnen met een compliment. Nog niet eerder is een kadernota zo kort geweest. Tot zover de complimenten over deze kadernota. Want eerlijk gezegd had hij zelfs nog korter gekund. Naast de herhaling van de reeds bekende raadsafspraken, toekomstvisie, structuurvisie en het programma “Haaksbergen (ster)ker in ontwikkeling”, bevat de kadernota veel herhaling van de informatie over de kortingen die het rijk ons oplegt. Kortingen die hoger zijn dan wij op kunnen lossen. Vervolgens wordt er een opsomming gemaakt van een strategie. Die

strategie is nagenoeg het advies van de VNG en bevat weinig eigen richting. Termen als bbp-systematiek, medebewindstaken en latente ontwikkelingen maken het document niet toegankelijker. De rekensommen al helemaal niet. Ik probeer de 28 pagina’s maar even zelf samen te vatten en hoor graag van het college of deze analyse klopt: Als we niets doen hebben we een tekort van 1,5 miljoen. Maar er zijn ook beleidswensen die opgeteld oplopen naar 3,7 miljoen. Als we alles willen uitvoeren uit deze kadernota én een sluitende begroting willen presenteren moet er dus 5,2 miljoen bezuinigd worden op een begroting van 74 miljoen. Tot zover mijn analyse van de kadernota. Waar deze 5,2 miljoen op bezuinigd moet worden, weet het college nog niet. Het college komt niet verder dan een paar richtingen met algemene termen als “bezuinigen op medebewindstaken” en “opnemen en/of uitruilen autonome taken”. Concreter wordt het niet. Probeer dat maar eens uit te leggen op een verjaardag… Voorzitter, Naast deze analyse van de vage bezuigingsvoorstellen, wil ik ook nog even stil staan bij de wensen die in de kadernota genoemd worden. Want ook deze waren zo algemeen beschreven dat we daar geen hoogte van kregen. Na beantwoording van de technische vragen, waarvoor dank, werd er iets meer duidelijk maar schrokken we ons rot. De wensen lopen op tot 3,7 miljoen.

En dat bedrag wordt opgebouwd uit zo’n 2 miljoen aan kosten voor personeel, 4 ton aan aanvullende wensen binnen het sociaal domein en 3 ton aan diverse overige wensen. En 1 miljoen voor het Assink…. vanaf 2028….. en zoals helaas verwacht: 0 euro voor het zwembad. Waarom zoveel extra investeringen in personeel? De laatste jaren hebben we daar al veel in geïnvesteerd. Even een greep uit eerdere kadernota’s en begrotingen: -

In 2024 investeren we: o 230.000 euro in personeel voor verbetering dienstverlening, versterken informatiemanagement en uitbreiding BOA’s. o In 2023 besloten we onder andere over bijna 8 ton aan personeel voor : ▪ formatie voor een leefbaar buitengebied ▪ de versterking van RO en infra ▪ applicatiebeheer in het sociaal domein ▪ projectmanagement en ▪ versterken informatiemanagement ▪ versterken van het management ▪ juridische ondersteuning o In de kadernota 2022 is zo’n miljoen vrij gemaakt voor de overgang van IT naar Hengelo, dus voor de snelle rekenaar samen meer dan 2 miljoen… ik kan nog wel even doorgaan ook…

Waar de organisatie in 2021 nog zo’n 120 formatieplaatsen kende, is de organisatie, inclusief de uitplaatsing van IT, met 20 % gegroeid naar 150 formatieplaatsen.

In deze kadernota wordt wederom geld voor personeel gevraagd. Snel gerekend betekent dit een groei van minimaal 10-15 ambtenaren. Dan groeit de formatie structureel van 120 fte naar 165 en groet de organisatie niet met 20 %maar met een kleine 30%. Want in deze kadernota wordt wederom geld gevraagd voor investeringen in IM (8 ton) en daarnaast voor investeringen in formatie voor P&O, bestuurs-ondersteuning, inwonersbetrokkenheid, contractbeheer, en minimaal 5 beleidsmedewerkers. … Ik vraag de andere partijen dan ook of het niet logischer is nu uit te spreken dat hier een rem op komt: Als er geïnvesteerd moet worden in personeel, laat er dan sprake zijn van het inruilen van de ene formatieplaats voor een andere, in plaats van uitbreiding. Want als we deze middelen voor personeel de afgelopen jaren niet ingezet hadden, waren er nu voldoende middelen geweest voor school en zwembad. Voorzitter, nu ik een eerste reflectie gegeven heb op de kadernota wil ik graag doorgaan met onze eigen visie en voorstellen. Want voorzitter, in de voorliggende kadernota wordt alleen gesproken over het VNG voorstel om te bezuinigen op medebewindstaken. Het college koppelt daar een bezuiniging van 2,3 miljoen aan. Wij hebben gevraagd om een specificatie van deze medebewindstaken en kregen een uitgebreide lijst. Deze lijst liet onze wenkbrauwen fronsen.

In de lijst van medebewindstaken zagen wij posten zoals “gemeentelijke panden” en “Exploitatie Wissinkbrink”. Aan het college dan ook de vraag waarom zijn dat medebewindstaken? En kunt u ons in normale mensentaal uitleggen welk kader u dan hanteert bij “medebewindstaken”? Kortom waarop gaat u concreet bezuinigen in dei medebewindstaken? Want als dat als bezuinigen op medebewindstaken betekent dat we gaan snijden in hulp aan inwoners die het moeilijk hebben om rond te komen dan hebt u aan ons geen medestander. Uit den Haag komen mooie beloften dat de zon weer gaat schijnen. Maar dat zien we hier niet terug. Het rijk blijft ons korten en komt zelfs met nieuwe bezuinigingen. Daar moeten onze inwoners die het al moeilijk hebben niet onder leiden. Daarom dienen we aan het einde van onze termijn hier een motie over in. Maar wat is dan wel de oplossing? Deze startnotitie geeft hier weinig houvast. Ons beeld zou zijn: Kom met een lijst met bezuinigingsvoorstellen per domein. Als elk domein 6% bezuinigt kom je al op een bedrag van 4,5 miljoen. Als we daarnaast ook nog eens kijken naar de inkomstenkant en daar 5 ton meer binnen halen door het verhogen van bijvoorbeeld de kostendekkendheid of het binnenhalen van extra inkomsten, komen we al bijna op 5,2 miljoen uit. En met het “uitgangspunt personeel voor personeel”, is er zo ook ruimte te vinden voor behoud van het zwembad.

En als er incidentele middelen nodig zijn om de bezuinigingen te halen: de algemene reserve kan het wel aan. En ondertussen gaan we het gevecht aan met het Rijk om normaal gefinancierd te worden. Voorzitter, ik kom tot een afronding maar niet voordat ik enkele voorstellen wil doen. Wij lopen immers niet weg voor het moeilijke gesprek en zijn naast “zeer kritisch” ook “constructief”. Zoals aangekondigd willen we per motie oproepen om bij de bezuinigingsvoorstellen de minimaregelingen te ontzien. En als dekking stellen we voor om een inkomensafhankelijke bijdrage in te voeren, ook waar dat nog niet mag. En tot slot, in lijn met onze inbreng en onze constructieve houding, willen wij voorstellen deze kadernota als een startvoorstel te zien en stellen we voor deze voor kennisgeving aan te nemen.

Hiervoor dienen we een amendement in. Vervolgens motie: ontzie minimaregelingen En tot slot de motie invoeren inkomensafhankelijke bijdrage.