Programmabegroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028

Het risico van het uitblijven van een gedegen aanpak van ondermijning is dat criminelen zich vestigen binnen de gemeente en misbruik maken van voorzieningen, van kwetsbare inwoners en dat onze lokale economie en positief beleid ondermijnd worden. Als de basis niet op orde is verliest de gemeente ondersteuning vanuit het Ondersteuningsteam van het RIEC. De integriteit en weerbaarheid van de gemeente Haaksbergen komt onder druk te staan. Indien de gemeente Haaksbergen niet inzet op opleidingen kan dit zowel politieke als operationele risico's met zich meebrengen. Wij krijgen dan steeds vaker te maken met een tekort aan gekwalificeerd personeel. Vooral de aantoonbare vergrijzing van ons personeelsbestand in combinatie met de toenemende krapte op de arbeidsmarkt vergroot het risico. Daarnaast zal de aantrekkelijkheid van de gemeente Haaksbergen als werkgever afnemen, (nieuwe) medewerkers worden niet opgeleid. In verband met de krapte op de arbeidsmarkt komen er relatief veel medewerkers binnen zonder gemeentelijke of met beperkte ervaring. Binden en boeien van mensen wordt moeilijker.

Programmabegroting 2025

21

Beeld rotonde Wiedenbroek

15

0

Onderwijshuisvest ing (IHP)

102

102

Natuurbegraafplaatsen (kosten)

150

0

Natuurbegraafplaatsen (opbrengsten)

-150

-150

RTV Sternet

25

25

Bijdrage viering 80 jaar vrijheid Stuur- en monitoringsinform atie data gemeentelijke organisatie

15

0

96

96

Totaal

585

305

Met als gevolg dat de kwaliteit van dienstverlening onder druk komt te staan. Het aanzicht van de plek blijft zonder beeldende invulling. Richting de samenleving (Stichting Beeldende Kunst) zijn reeds verwachtingen gewekt. Niet nakomen van deze verwachtingen leidt potentieel tot imagoschade in relatie tot het zijn van een betrouwbare overheid. De wettelijke taken met betrekking tot onderwijshuisvesting kunnen niet worden uitgevoerd. Er wordt geen uitvoering meer gegeven aan het integraal huisvestingsplan (IHP). Er zijn minder natuurbegraafplaatsen (plekken) beschikbaar dan gepland. De wachtlijst met belangstellenden groeit sneller dan beoogd. hetgeen ertoe kan leiden dat belangstellenden zich niet inschrijven. Er zijn minder natuurbegraafplaatsen (plekken) beschikbaar dan gepland. De wachtlijst met belangstellenden groeit sneller dan beoogd. We lopen hierdoor opbrengsten voor natuurbegraven mis. Het college stelt voor om in 2025 de lokale omroep RTV Sternet een financiële impuls te geven van 25.000 euro. Voor de periode na 2025 moet een bijdrage aan de lokale omroep opnieuw beoordeeld worden.

Naast de uitgangspunten van de kadernota zijn er twee ontwikkelingen die een structurele bijdrage aan een lokale omroep op dit moment onmogelijk maken, namelijk het aflopen van de aanwijzing van RTV Sternet als lokale omroep voor Haaksbergen op 26 september 2025 en de aankomende wijziging van het omroepbestel waarin sprake is van de vorming van streekomroepen. De viering van 80 jaar vrijheid komt onder druk te staan wanneer deze bijdrage niet gedaan wordt. Geen inzicht voor raad, college, management en medewerkers in de voortgang van de transformatie en de realisatie van de ombuigingen, prognoses en dashboardinformatie. Sturen op data wordt daardoor niet mogelijk en er kan geen invulling worden gegeven aan de informatiebehoefte van raad, college en managementteam.

* De structurele financieel benodigde middelen voor deze latente ontwikkeling en noodzakelijkheid wordt ingeruild met formatie ambtelijke organisatie (het voorstel hiertoe landt in de Kadernota 2026).

Specifiek voor de AV-middelen in de raadzaal als ook voor de verbouwing van het archief geldt dat deze op basis van een investering worden uitgevoerd. De opgenomen kosten betreffen een investering die in de tijd afgeschreven wordt. Omdat het niet verstandig is tot structurele kostenuitzetting over te gaan, worden deze investeringen in een bestemmingsreserve opgenomen. De afschrijvingen worden de komende jaren uit deze bestemmingsreserve betaald, waardoor deze niet op het (structurele) saldo van de begroting drukken. In tabel 2 is inzichtelijk gemaakt welke latente ontwikkelingen en noodzakelijkheden financieel niet verwerkt zijn in deze begroting. Dat betekent dat deze latente ontwikkelingen en noodzakelijkheden niet uitgevoerd worden als gevolg van het ontbreken van financiële middelen. We voeren de lijst wel op in deze begroting om enerzijds inzicht te bieden in de latente ontwikkelingen en noodzakelijkheden die momenteel actueel zijn (inclusief financiële omvang). Anderzijds om in de Begroting 2025-2028 niet enkel op te nemen wat wij voornemens zijn te doen, maar ook op te schrijven wat de gemeente niet (meer) kan doen.

Programmabegroting 2025

22

Tabel 2 – Latente ontwikkelingen en noodzakelijkheden welke niet financieel verwerkt zijn in de begroting inclusief de consequenties voor de samenleving (bedragen x € 1.000) Latente ontwikkeling en noodzakelijkheden

2025 incidenteel

vanaf 2025 structureel benodigd

Consequentie samenleving bij niet uitvoeren

Arbobudget – thuiswerkvoorziening

0

65

Ziekteverzuim

0

250

Personeelsbeleid

60

130

Informatieveiligheid

0

90

Facilitaire dienst

50

0

Adresonderzoek burgerzaken

0

28

Managementondersteuning

0

35

ICT/informatiemanagement

280

883

Faciliteren van een thuiswerkvoorziening kan niet uitgevoerd worden. Er is kans op imagoschade omdat de gemeente niet voldoet aan wettelijke regelgeving. Het faciliteren van een thuiswerkvoorziening is immers wettelijk verplicht is. Goed werkgeverschap komt onder druk te staan. Schadeclaims kunnen het gevolg zijn. Het niet doorvoeren van deze verhoging brengt voor de gemeente diverse risico's met zich mee. Operationele schade doordat kritische bedrijfsprocessen en of belangrijke dossiers met een groot maatschappelijk belang vertragen of stil komen te liggen. Daarnaast het risico op een oplopend ziekteverzuim, doordat werkdruk en werkstress verder toenemen. Fatsoenlijk werkgeverschap en imago krijgen negatieve lading in de samenleving. Het opleveren van raadsinformatie-brieven, beantwoording van vragen en aandacht geven aan maatschappelijk relevante vraagstukken zal gepaard gaan met minder kwaliteit en een langere doorlooptijd. Verhoogde kans op operationele risico's dat de dienstverlenging naar inwoners niet aan de beoogde kwaliteit voldoet door het ontbreken van een goede werving en selectie van personeel. Vooral de aantoonbare vergrijzing van ons personeelsbestand in combinatie met de toenemende krapte op de arbeidsmarkt speelt ons parten. Goed werkgeverschap komt onder druk te staan. Strategisch personeelsbeleid kan niet uitgevoerd worden.

Strategisch opleidingsplan en -beleid ontbreekt. De organisatie ontwikkelt zich niet door en imagoschade als werkgever. Het niet voldoen aan de wettelijke bepalingen van NIS2 kan leiden tot onveilige digitale dienstverlening en beveiligingsincidenten. Dit kan leiden tot zowel gemeentelijke als bestuurlijke sancties en boetes. Het vertrouwen van inwoners in de gemeente kan worden geschaad bij verstoring van de digitale dienstverlening en/of beveiligingsincidenten. Beschikbaarheid van dienstverlening tijdens openstelling van gemeentehuis en avondvergaderingen (commissie en gemeenteraad) komt onder druk te staan. Gemankeerde dienstverlening bij burgerzaken, waardoor inwoners last ervaren van verkeerde inschrijvingen op adressen. En de gemeente mogelijk leges misloopt. Het imago van de gemeente loopt schade op, op een beleidsterrein waar iedere inwoner weleens mee te maken heeft. Organisatie ontwikkelt zich niet door, imagoschade als slechte werkgever. Werkdruk van de teammanagers (zoals aangetoond in het medewerkertevredenheidsonderzoek) neemt niet af, maar juist verder toe. Hierdoor lopen grote maatschappelijk/politieke dossiers gevaar in continuïteit en sturing. Dit is een verzamelpost: - Ontbreken van een accuraat bedrijfsinformatie bestand maakt dat we niet snel kunnen inspelen op behoeften en informatie inzake bedrijven.

Programmabegroting 2025

23

Vergunningverlening, toezicht en handhaving Verharding schapendrift

0

20

0

8 (vanaf 2026)

Vijver Wiedenbroek Groenbeheer

50

9

0

86

Versterkingsmaatregelen Morsinkhofbrug/ Oliemolenbrug/ Nieuw brug

0

36

Vervanging Oortjesbrug

0

93

Zwarteland

50

20

Speelvoorziening

0

40

Odensehuis

0

90 (vanaf 2026

- Niet kunnen implementeren van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, waardoor gebrekkige dienstverlening en imagoschade optreedt. - De noodzakelijke versterking (samenwerking met Hengelo) van het informatiemanagement wordt financieel niet uitvoerbaar, waardoor onze dienstverlening naar de samenleving afneemt. - Achterstand bij benodigde informatievoorziening loopt verder op. Transparantie en informatieverstrekking lopen vertraging op, waardoor inwoners en bedrijven met een verminderde dienstverlening geconfronteerd worden. - Veel werk zal analoog en niet digitaal gestroomlijnd moeten worden, waardoor fouten, archiveren of kwijtraken van informatie/gegevens een groot risico blijft. Tevens kan het leiden tot desinvestering gelet op de reeds gedane investeringen om het IM te versterken. Het vertrouwen van de samenleving in de overheid neemt af. De schaapskooi is bij slecht weer minder goed bereikbaar voor gebruiker en bezoekers. In droge tijden blijft de omgeving klachten door stofoverlast ervaren en melden. Met park Blankenborgh kan geen landschappelijk samenhangend geheel worden gemaakt. We hebben minder zicht en grip op de kwaliteit die geleverd wordt. Het risico op tekortschietende kwaliteit en kwantiteit neemt toe. In de afgelopen jaren is het vervoer over de bruggen steeds zwaarder geworden en hier zijn de bruggen destijds niet op gebouwd.

Op korte termijn verwachten wij verkeersbesluiten te moeten nemen om versnelde schade aan de bruggen te voorkomen en geen risicovolle situaties te creëren. Er zal een aslastbeperking opgelegd worden. Bepaalde vrachtauto's en een deel van het landbouwverkeer mogen dan niet meer over de bruggen rijden. In de afgelopen jaren is het vervoer over deze brug steeds zwaarder geworden en hierdoor is de brug constructief minder sterk geworden. Op korte termijn verwachten wij een verkeersbesluit te moeten nemen. Er zal een aslastbeperking opgelegd worden. Bepaalde vrachtauto's en een deel van het landbouwverkeer mogen dan niet meer over de brug rijden. De verouderde buurt wordt niet vernieuwd met betrekking tot nieuwbouw sociale woningen en klimaatrobuuste maatregelen. Daarnaast is te verwachten dat terugtrekking uit deze samenwerking aan de samenleving een ongewenst negatief signaal afgeeft, dat de indruk kan wekken dat de gemeente geen betrouwbare partner is voor (Domijn), en meer in het algemeen, het realiseren van de betrokken sociale, ruimtelijke en klimaatgerichte doelen. Als toestellen verouderd raken en onveilig worden verdwijnen deze en worden ze niet meer vervangen. Hiermee verdwijnen er speelplekken en hebben kinderen minder mogelijkheden veilig buiten te spelen. Het aantal mantelzorgers neemt toe.

Door het inrichten van het Odensehuis kunnen meer plekken voor mensen met beginnende dementie en geheugenklachten gerealiseerd worden. Hiermee kunnen meer mantelzorgers ontlast worden.

Programmabegroting 2025

24

Contractbeheer

0

102

Frontoffice

0

30

Beleidsinzet Wmo

0

70

Coördinatie Noaberpoort Hervormingsagenda Jeugd

85 (vanaf 2026) 0

Beleidsinzet Zorg en Veiligheid

200

80 (vanaf 2027)

Reserveren voor vervanging van maatschappelijk vastgoed

0

?

Antennebeleid

25

0

Beleidsinzet fysieke leefomgeving (mobiliteit, ruimtelijke ordening en vastgoed)

0

285

Totaal

515

2.735

Voor de transformatie en de ombuigingen is het noodzakelijk goede afspraken met leveranciers te maken en deze ook te onderhouden dan wel te controleren. Doen we dit niet, lopen we geld mis. Daarnaast missen we een extra kwaliteitsslag, die we moeten maken in onze dienstverlening aan de inwoners. Het is ook niet mogelijk om, conform regionale afspraken, voldoende capaciteit te leveren aan de regio. Dit kan leiden tot extra betalingen aan SamenTwente. Consequentie van niet doen, is dat de doorverwijzing van de inwoner minder snel en efficiënt plaatsvindt (heeft effect op onze dienstverlening). Taken die niet kunnen worden belegd bij de frontoffice belanden bij de consulenten. Het risico bestaat dat de wachtlijsten toenemen. Niet alle Wmo taken op met name huishoudelijke hulp en vervoer kunnen worden uitgevoerd. Dit heeft gevolgen voor de dienstverlening aan de inwoners en leidt tot stagnering van de transformatie en de realisatie van de ombuigingen. Het is ook niet mogelijk om, conform regionale afspraken, voldoende capaciteit te leveren aan de regio. Transformatie en daarmee de doorontwikkeling voorliggend veld, alsmede de realisatie van de ombuigingen worden niet of onvoldoende gerealiseerd. Bij niet doen wordt de Jeugdhulp onbetaalbaar en worden de wachtlijsten langer. We voldoen ook niet aan de landelijke verplichting.

Toename van ernstige incidenten en ontbreken van een gestructureerde aanpak van inwoners met multiproblematiek. Het is ook niet mogelijk om, conform regionale afspraken, voldoende capaciteit te leveren aan de regio. Dit kan leiden tot extra betalingen aan SamenTwente. Maatschappelijke gebouwen kunnen niet meer worden gerenoveerd/vervangen. Hierdoor kunnen bepaalde maatschappelijke opgaven, die gebonden zijn aan activiteiten die binnen deze gebouwen plaatsvinden, geen doorgang vinden. Denk hierbij aan bassischolen, centra voor jeugd en gezin, et cetera. Er wordt geen invulling gegeven aan actualisatie van het antennebeleid. Ruimtelijke verzoeken, zoals bijvoorbeeld woningsplitsing, nieuwbouw tweede bedrijfswoning of mantelzorgwoningen, beoordelen we dan niet. De gevolgen kunnen twee kanten op: we willigen het verzoek niet in of we willigen het in zonder te toetsen of het verzoek voldoet aan regels en redelijke verwachtingen van belanghebbenden en ketenpartners. We hebben geen mogelijkheid om strategisch in te zetten op bereikbaarheid van Haaksbergen. Impact op de leefbaarheid van Haaksbergen.

5 Inkomsten Naast het bezuinigen van kosten is ook het verhogen van inkomsten een mogelijkheid om de verlaging in het Gemeentefonds te compenseren. De mogelijkheden hiervoor binnen de gemeente zijn echter beperkt.

Programmabegroting 2025

25

OZB De grootste lokale inkomstenbron voor gemeenten is de OZB. Zoals in het al eerder genoemde advies van de VNG ook aangegeven, zouden gemeenten de OZB met gemiddeld 60% moeten verhogen om de verlaging in het Gemeentefonds op te kunnen vangen. Dit is uiteraard geen wenselijke situatie. Bovendien (in lijn met vertrekpunt 5) nemen wij het standpunt in dat wij onze autonome financiële ruimte niet willen inzetten om de financiële tekorten op medebewindstaken te financieren. In dat geval zouden wij bijdragen aan het toegroeien van gemeenten naar sec een uitvoeringsorganisatie van het Rijk. Daar komt bij dat wij als gemeente Haaksbergen in deze autonome financiële ruimte juist onderscheidend kunnen zijn in de (beleids)keuzes die wij maken. De OZB is de laatste jaren minder verhoogd dan in omliggende gemeenten. Echter zit iHaaksbergen met de OZB nog steeds in de hogere regionen binnen Twente. Wel kan dit jaar minimaal evenveel verhoogd worden als omliggende gemeenten en moeten wijkijken wat voor extra inkomsten hieruit gegenereerd kunnen worden. Een verhoging van 1% van de OZB komt voor Haaksbergen overeen met ongeveer € 70.000 extra inkomsten. Tot slot kunnen we overwegen het OZB-tarief gedeeltelijk te verlagen voor een robuustere financiële uitgangspositie in de toekomst.

Met andere woorden, we creëren hiermee een maatregelen om in de toekomst de mogelijkheid te hebben inkomsten te verhogen. Gelet op de tekorten, is voor Haaksbergen dit geen reële optie. Subsidies De gemeente Haaksbergen maakt bij de uitvoering van taken gebruik van subsidies van medeoverheden. Subsidies kennen een incidenteel karakter en kunnen niet ingezet worden voor een structurele dekking. Bovendien eisen veel subsidieverstrekkers een cofinanciering. De mogelijkheden voor het aanwenden van deze subsidies, zijn dan ook afhankelijk van de cofinanciering die wij hier tegenoverzetten. Wel zijn deze subsidies interessant om ambities ten uitvoer te brengen. Wij blijven subsidiemogelijkheden onderzoeken en inzetten. Bij behandeling van de Begroting 2024-2027 heeft de raad een amendement (link amendement) aangenomen, waarmee is besloten een budget vrij te maken ten behoeve van de inzet van een subsidiemakelaar. Onderzoek is uitgevoerd naar subsidiemogelijkheden voor Haaksbergen. Diverse subsidie- en financieringsmogelijkheden zijn geïdentificeerd. Daarover is de raad per raadsinformatiebrief geïnformeerd (link raadsbrief). Wij willen de subsidiemogelijkheden optimaal benutten Kadernota 2025-2028 25 door het inzetten van de subsidiemakelaar. Het is van belang de subsidieontwikkelingen de komende jaren in de gaten te houden.

Het subsidielandschap verandert, waardoor ook huidige regelingen aangepast kunnen worden en nieuwe regelingen worden opengesteld. Met een subsidiemakelaar is er meer tijd en ruimte om de subsidiemogelijkheden optimaal te benutten. Een subsidiemakelaar heeft kennis van het aanvragen, beheren en verantwoorden van subsidies. Ter dekking is ook een taakstellende te realiseren opbrengst van € 50.000 opgenomen. De opbrengst kan gerealiseerd worden door bijvoorbeeld subsidies aan te vragen, waarop (deels) bestaande activiteiten of (interne) kosten verantwoord mogen worden, die we nu betalen uit eigen middelen. De inzet van subsidies blijft wel afhankelijk van de cofinanciering die mogelijk geëist worden. Overige mogelijke inkomsten en fondsen De gemeente Haaksbergen kan ook overwegen andere belastingen in te voeren of te verhogen. Denk hierbij aan het (her)invoeren van een hondenbelasting, verhogen van de toeristenbelasting of de precariobelasting. Wij zien hier geen reële oplossingen in om het begrotingstekort op te lossen. Dit betekent namelijk dat we onze samenleving belasten met extra lasten, terwijl de samenleving daarvoor niets terugkrijgt of zelfs minder terug krijgt. Politiek kan wel overwogen worden extra inkomsten te generen, welke ingezet kunnen worden om het uitvoeren van de latente ontwikkelingen en noodzakelijkheden te realiseren. Programmabegroting 2025

26

Naast het verhogen van onze eigen inkomsten zien wij ook mogelijkheden voor maatschappelijke organisaties om financiële middelen uit diverse fondsen in te zetten voor maatschappelijke doeleinden. Deze fondsen, zoals omgevingsfondsen, zijn geen onderdeel van de gemeentelijke financiën. De inzet van deze fondsen is daarmee geen oplossing voor de financiële situatie van de gemeente Haaksbergen.

Programmabegroting 2025

27

Centrale thema’s 1 Raadsafspraken Deze raadsperiode willen we vaart maken met enkele dossiers, de verhouding tussen gemeenteraad en college en tussen de fracties onderling verbeteren en zo de discussie in de raad laten gaan over hoofdlijnen en politieke verschillen. Daarom hebben de raadsfracties op 16 mei 2022 raadsafspraken geformuleerd op acht onderwerpen vanuit de kader stellende rol. Deze raadsafspraken zijn unaniem door de gemeenteraad vastgesteld op 8 juni 2022 (link raadsafspraken). Het college geeft uitvoering aan de raadsafspraken als uitvoerend bestuursorgaan. Daarvoor heeft het college de raadsafspraken uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma gaat in op ‘hoe’ de raadsafspraken uitgevoerd gaan worden, welke planning daarbij past, wat daarvoor nodig is en eventuele randvoorwaarden. Onderstaand wordt per onderwerp aangegeven wat we willen bereiken, welke raadsafspraken erover gemaakt zijn en wat we ervoor doen in 2025. PARTICIPATIE Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Dichter bij elkaar brengen van inwoners, gemeenteraad, college en ambtelijke apparaat.

▪

Wat gaan we ervoor doen in 2025 De functionaris inwonersbetrokkenheid wordt in 2025 ingezet om participatie organisatie breed (beter) te organiseren en vroegtijdig bij initiatieven/plannen het vastgestelde participatiebeleid uit te voeren. Deze functionaris vormt ook het aanspreekpunt voor de raad en richt zich niet enkel op participatie bij initiatieven (plannen en beleid) van de gemeente, maar ook op die vanuit de samenleving. Participatie is ondergebracht in de portefeuilleverdeling. De coördinatie van participatie is ondergebracht bij de burgemeester en wethouder Van Zwanenburg is projectwethouder overheidsparticipatie. Er wordt ingezet om met de raad toe te werken naar een participatieverordening, die meer duidelijkheid biedt voor betrokkenen in een participatieproces. Met de door de tweede en eerste kamer aangenomen Wet versterking participatie op decentraal niveau, gaan we de participatie inspraakverordening samen met de raad en inwoners opstellen. De wet wil stimuleren dat inwoners betrokken worden bij de uitvoering en evaluatie van beleid en niet, zoals tot nu toe, alleen bij de voorbereiding daarvan. Hiermee wil de regering burgerparticipatie versterken. Met dit voorstel komt er ook een uitdaagrecht. Het uitdaagrecht maakt het voor inwoners en maatschappelijk partijen mogelijk de gemeente te verzoeken de uitvoering van een taak van de gemeente over te nemen.

Al dan niet met het bijbehorende budget.

Bij alle onderwerpen van de raadsafspraken een belangrijke plek voor participatie door inwoners in te ruimen, waarbij het college de raad faciliteert. Belangrijk daarbij is begrijpelijke/toegankelijke taal en het begeleiden van de raad in de rol van meer en tijdiger met de samenleving in gesprek gaan. De werkgeverscommissie van de raad dient bij deze rol betrokken te worden. Het college dient aan te geven hoe participatie organisatie breed in de uitvoering van taken wordt betrokken. Dit vereist een aanspreekpunt voor de raad. Er dient een portefeuillehouder participatie aangewezen te worden en er kan worden gewerkt met pilots op een terrein waar beleid nog echt opgebouwd of geactualiseerd moet worden.

Participatietrajecten 2025 Naast de lopende thema’s, omgevingsvisie, duurzaamheidsvisie en grondstoffenvisie zullen in ieder geval de volgende thema’s voor 2025 aan bod komen: participatieverordening doorontwikkeling burgerpanel woningbouwopgaven ontheemden opvang

Programmabegroting 2025

28

EEN LEEFBAAR BUITENGEBIED Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Het buitengebied van Haaksbergen ook in de toekomst leefbaar houden en leefbaarder maken.

▪

Wat gaan we ervoor doen in 2025?

▪

In 2025 gaan we de uitgangspunten voor het landelijk gebied uit de omgevingsvisie verder uitwerken. We voorzien meer aanvragen en nieuwe vormen van bedrijvigheid en wonen. Hier zal het beleid op aangepast worden, waarbij we vasthouden aan het grotere belang van een vitaal platteland. Ook zal het beleid voor KGO ontwikkelingen worden herzien. Voor de transitie in het landelijk gebied blijven we gezamenlijk optrekken met onze (agrarisch) ondernemers in gebiedsprocessen en ondersteunen we in de verduurzaming van de landbouw. Ook hebben we een opgave op het gebied van landschap en biodiversiteit. Hiervoor willen we nieuwe en bestaande groene maatschappelijke initiatieven faciliteren. Denk aan de reeds ingezette boomdeeldagen en onderzoek naar afzet lokale voedselproductie. Dit doen we in samenhang met cluster duurzaamheid.

▪

Verzoek aan het college in een werksessie te bespreken of de beleidslijn ‘regionale spelregels’ voldoende invulling geeft aan Haaksbergse opvattingen/vraagstukken. In die werksessie met de raad moet ook aan de orde komen op welke manier de fracties in de periode 2022-2026 beter geïnformeerd kunnen worden over regionaal, provinciaal en landelijk beleid, waarmee het buitengebied te maken krijgt, zodat zij proactief kunnen reageren op plannen die op die niveaus spelen. In de bespreking moeten in ieder geval de economische, ecologische en recreatieve aspecten van het buitengebied aan de orde worden gesteld.

WONINGBOUW Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Heldere kaders voor de woonruimteontwikkeling in de komende jaren, zodat bij langskomende nieuwbouwplannen kan worden getoetst of die plannen passen binnen de gestelde kaders. Daarnaast willen we versnelling van de woningbouwplannen.

▪

▪ Wat gaan we ervoor doen in 2025? De woonvisie Goed Wonen in Haaksbergen is op 5 juli 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. In de woonvisie staan de kwalitatieve en de kwantitatieve woningbouwbehoefte beschreven. De nieuwbouwplannen voor woningbouw, zowel op inbreidingslocaties als uitbreidingslocaties, worden getoetst aan de nieuwe woonvisie, de woondeal Twente en aanvullende beleidskaders. Wij geven verder uitvoering aan acties die volgen uit de woonvisie, zoals de regionale urgentieregeling en het opstarten van het volkshuisvestingprogramma. De focus ligt het komende jaar met name op de wat grotere inbreidingslocaties (voormalige schoollocaties). Daarnaast wordt kritisch gekeken naar de interne procedures, zodat we beter kunnen sturen op versnelling van de woningbouw. Ter uitvoering van de motie “Kansrijke bouwlocaties aan de randen van Haaksbergen” wordt in 2024 een addendum bij de structuurvisie Haaksbergen 2030 aan de raad voorgelegd. Bij vaststelling starten we in 2025 projecten op ter uitvoering van deze visie.

▪

Het college vragen haast te maken met de woonvisie en na het vaststellen van de woonvisie het college opdracht te geven een concreet uitvoeringsplan te maken waarin wordt aangegeven ‘hoe’ de visie uitgevoerd gaat worden. Het college te vragen langskomende nieuwbouwplannen daarna expliciet te toetsen aan zowel de woonvisie als aan het uitvoeringsplan. Het college vragen voordat de woonvisie en uitvoeringsplan zijn aangenomen, al wat te doen om woningbouw in Haaksbergen te stimuleren.

In het uitvoeringsplan zouden nadere afspraken moeten komen over hoe en waar wat gebouwd mag worden.

Zie ook begrotingsprogramma 8 (volkshuisvesting en ruimtelijke ordening). Programmabegroting 2025

29

ZOUTWINNING Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Een zorgvuldige uitvoering geven aan de besluiten die omtrent zoutwinning zijn genomen.

▪

Wat doen we ervoor in 2025? Aan de raadsafspraken is reeds uitvoering gegeven. Op 15 november 2023 heeft de raad van Haaksbergen, na een zorgvuldig doorlopen proces, waarbij een procesbegeleider betrokken is geweest, de verklaring van geen bedenkingen ten behoeve van het realiseren van acht gevraagde zoutwinningslocaties en de aanleg voor het distributie- en transportleidingentracé verleend (link raadsbesluit). Op 27 maart 2024 zijn door het bevoegd gezag vergunningen verleend (distributie- en transportleidingentracé en fase 1) en heeft het bevoegd gezag ingestemd met het winningsplan. Tegen de vergunningen zijn beroepen ingediend.

Verzoek aan het college om te komen met een notitie waarin in ieder geval wordt aangegeven: o welk standpunt vanuit de gemeente over zoutwinning richting de verantwoordelijke staatssecretaris (Rijksoverheid) wordt doorgegeven en op welke manier dat zal gebeuren; o op welke manier het college de inwoners van Haaksbergen wil informeren over het verloop van de zoutwinning; o hoe het college wil monitoren wat de effecten zijn van zoutwinning voor de inwoners van Haaksbergen; o welke bevoegdheden de raad wel en niet heeft om zoutwinning en zoutwinning gerelateerde zaken te reguleren (bestemmingsplan); o Welke compensatie voor Haaksbergen mogelijk is.

Op 23 augustus heeft het bevoegd gezag het ontwerpbesluit voor fase 2 ter inzage gelegd. Een ieder is tot en met 3 oktober 2024 in de gelegenheid hiertegen zienswijzen in te dienen. Thans geven wij uitvoering aan de privaatrechtelijke aspecten van zoutwinning, namelijk de oprichting van twee stichtingen ten behoeve van een garantiefonds en een omgevingsfonds . Op 10 juli 2024 heeft de raad bij amendementen (link amendement Stichting Monitoring en Garantiefonds en link amendement Stichting Omgevingsfonds Haaksbergen) wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt op de concept-statuten van de Stichting Monitoring en Garantiefonds Haaksbergen en de Stichting Omgevingsfonds Haaksbergen. Het college heeft op 24 september 2024 ingestemd met de statuten voor zowel de stichting Omgevingsfonds Haaksbergen als de stichting Monitoring en garantiefonds Haaksbergen.

Programmabegroting 2025

30

VOORZIENINGEN Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Ee hoog voorzieningenniveau in stand houden.

▪

Wat gaan we ervoor doen in 2025? In 2025 wordt de programmering en de inhoudelijke vormgeving van het Huis van Haaksbergen verder uitgewerkt. Wijkracht pakt als beheerder de regie op in samenspraak met de gemeente en betrekt hierbij de andere partners/gebruikers van het gebouw. Zwembad De Wilder: er heeft in 2024 besluitvorming plaatsgevonden en er zijn met Optisport afspraken gemaakt over behoud van de zwemvoorziening tot en met mei 2027. In 2024 start Synarchis met een onderzoek naar mogelijkheden realisatie van een toekomstbestendig zwembad met als inzet het huidige zwembad renoveren en laten functioneren door inzet van vrijwilligers. Dit onderzoek wordt begin 2025 afgerond.

Het proces van de voorzieningendiscussie te vervolgen door: o het college vragen een voorstel aan de raad voor te leggen over het te volgen besluitvormingsproces rondom de voorzieningen; o het onderwerp in de vergadering van september te agenderen voor een voorzieningendiscussie ten behoeve van de begroting van 2023; o in de voorzieningendiscussie de resultaten van de burgerpeiling te betrekken.

DUURZAAMHEID Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Verdere verduurzaming van de gemeente Haaksbergen.

▪

Wat gaan we ervoor doen in 2025? De ambities voor de verduurzaming van Haaksbergen ▪ zijn vertaald in een duurzaamheidsvisie die aansluit bij de omgevingsvisie. Bij de duurzaamheidsvisie is een uitvoeringsprogramma met een tijdpad en begroting opgesteld. Deze worden in het eerste kwartaal van 2025 ▪ ter besluitvorming voorgelegd. De transitie naar een circulaire economie krijgt hiermee verder vorm en betekenis. ▪ De ondersteuning van ondernemers met zon op dak potentieel wordt gecontinueerd (Zon op bedrijfsdak). Vooruitlopend op de omgevingsvisie, duurzaamheidsvisie en het omgevingsplan waar duurzaamheid onderdeel van is, betrekken we duurzaamheid integraal bij nieuwbouwprojecten. Het windinitiatief Oude Buurserdijk is door het college van Gedeputeerde Staten van Overijssel (GS) in behandeling genomen. Hiervoor wordt een projectbesluitprocedure op grond van de Omgevingswet doorlopen, waarin wij een adviserende rol hebben. Op dit moment bevindt de projectbesluitprocedure zich in de voorbereidende fase voor kennisgeving participatie. In 2025 start, naar verwachting, het participatieproces waarin wij betrokkenheid hebben als adviseur en participant, maar ook een rol hebben in de communicatie richting onze samenleving.

Het college op te dragen op korte termijn een participatietraject voor te stellen om te komen tot een plan voor de inpassing van windmolens in Haaksbergen. Dat het college, zodra het mogelijk is, regels opneemt in toekomstige bestemmingsplannen om duurzame energieopwekking op grote daken af te dwingen. Het college op te dragen onderzoek te (laten) doen naar de mogelijkheden om lokale initiatieven tot versterking van verduurzaming (bijvoorbeeld in ‘bouwteam’ constructies) te ondersteunen. Het college vragen de raad te informeren over de voortgang van de gesprekken die door Losser worden gevoerd over de mogelijkheid gebruik te maken van de Duitse overcapaciteit.

Programmabegroting 2025

31

MARKTPLAN/CENTRUMVISIE Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Het dichten van het ‘Gat in de Markt’.

▪

Wat gaan we ervoor doen in 2025? Aan de raadsafspraken is in 2022 uitvoering gegeven. Voor de raadsvergadering van 21 december 2022 is de raad een notitie voorgelegd, waarin de gestelde vragen uit de raadafspraken zijn beantwoord. Behandeling van het agendapunt heeft plaatsgevonden in de raadsvergadering van 25 januari 2023. Op deze datum heeft de raad de Actualiteitscheck Marktplan vastgesteld en besloten geen m.e.r.-procedure te doorlopen. Het ontwerp bestemmingsplan heeft van 3 november tot en met 14 december 2023 ter inzage gelegen. In de raadsinformatiebrief van 2 augustus 2024 hebben wij aangegeven dat wij nog in onderhandeling zijn met de ontwikkelaars over de overeenkomst, de koopprijs en overige (financiële) voorwaarden. Tevens hebben wij hierin aangegeven dat wij erop staan dat de onderhandelingen voor 20 september worden afgerond, zodat alle stukken op route kunnen voor de raadsvergadering van 30 oktober 2024 (inmiddels verplaatst naar 23 oktober 2024). Met de initiatiefnemers hebben wij mondeling overeenstemming bereikt op 19 september 2024.

Het college vragen een heldere stand van zaken te geven over de besluitvorming rond het Marktplan, voordat de bestemmingsplanwijziging aan de orde wordt gesteld en daarbij in te gaan op de volgende punten: o hoelang laat het oordeel van de commissie m.e.r. (second opinion) nog op zich wachten? o in welke mate is de huidige besluitvorming gebaseerd op inmiddels achterhaald marktonderzoek en heeft het zin te vragen om een update? o waarom denkt het college dat de provincie (anders dan in 2014-2018) nu wel akkoord zal gaan met een bestemmingsplanwijziging, waarin een supermarkt aan de markt is opgenomen? o waarom denkt het college dat het NIET aanbieden van de grond aan een andere marktpartij ditmaal niet onderuit zal worden gehaald, gegeven recente uitspraken van onder meer de Raad van State? o Wat is de status van het contract (dat eerder aan de Raad is gestuurd)?

SOCIAAL DOMEIN Wat willen we bereiken?

Raadsafspraken

Betrokkenheid van de raad bij het regionale beleid.

▪

Wat gaan we ervoor doen in 2025? Vanaf 1 januari 2025 wordt op basis van de nieuwe inkoop voor Jeugdhulp en Wmo begeleiding en dagbesteding gewerkt. Met betrekking tot Jeugdhulp wordt in 2025 verder gewerkt aan de meerjarige Samenwerkingsagenda, waarbinnen het jeugd(hulp)netwerk in Twente samen wordt (door)ontwikkeld op de belangrijke inhoudelijke thema’s om te komen tot verbetering in de jeugdhulp. De Samenwerkingsagenda komt voort uit de Regiovisie Jeugdhulp Twente en overlapt deels met de landelijke Hervormingsagenda jeugd.

Het college opdracht geven de raad halfjaarlijks te informeren over de uitvoering van het ingezette regionaal beleid en de raad tijdig te betrekken bij het opstellen van de kaders voor het regionale beleid.

De raad wordt periodiek geïnformeerd over de inkoop Jeugdhulp en Wmo. Dit doen wij ook in 2025.

Programmabegroting 2025

32

2 Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ betreft een meerjarig programma voor de periode 20202026. De aanleiding is het onderzoek van Rijnconsult naar de toekomstbestendigheid en zelfstandigheid van de gemeente Haaksbergen. Dit onderzoek resulteerde in een vijftal aanbevelingen, te weten: 1. Versterk de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij Enschede of Hengelo; 2. Maak op andere uitvoeringsonderdelen deelplannen om door middel van intensivering van de samenwerking met omliggende gemeenten te komen tot vermindering van de kwetsbaarheid; 3. Ga verder met het professionaliseren van de regievoering; 4. Zorg dat in de organisatie de basis verder op orde komt, het college kan daartoe een investeringsvoorstel doen aan de raad; 5. Maak in samenspraak tussen raad, college en ambtelijke organisatie een besturingsfilosofie, waarin de drie rollen helder worden beschreven, en gebruik dat als basis om te komen tot een effectief samenspel tussen deze drie gremia. Betrek hierbij ook de lokale samenleving. Hiervoor zijn bestuurlijke en organisatorische ontwikkelingen noodzakelijk en wenselijk. Het programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ is het middel en de paraplu om deze ontwikkelingen te regisseren. Dat gebeurt door uitvoering te geven aan diverse projecten die in drie ontwikkelsporen zijn weggezet.

Ontwikkelsporen 1) Financiën en risicobeheersing op orde 2) Effectief samenspel

3) Stabiele en veerkrachtige organisatie

Toelichting Onder andere het herstel van de balans tussen ambities en financiële middelen met beheersing van risico’s. Onder andere het versterken van het samenspel tussen gemeente, inwoners en externe partners in een duidelijke taak- en rolverdeling en het implementeren van een beleidsstelsel dat past bij de Haaksbergse samenleving en de gemeente die we willen zijn. Onder andere het in de basis op orde brengen van de ambtelijke organisatie, het borgen van continuïteit en stabiliteit in de organisatie en het versterken toekomstbestendiger maken van de bedrijfsvoering als fundament voor het organisatievermogen.

Waar doen we het voor? (maatschappelijk effect) Herstel in vertrouwen en verbinding met de samenleving om effectief en efficiënt de Haaksbergse samenleving te bedienen/faciliteren op basis van wettelijke plichten, behoeften en wensen. Wat willen we bereiken? (vertaling maatschappelijk effect naar doelstellingen) De looptijd van het meerjarig programma reikt tot in 2026, vandaar dat onderstaande subdoelen staan tot en met dat jaartal. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Een toekomstbestendige en zelfstandig gemeente Haaksbergen om dicht bij de inwoners te staan en te besturen. Versterking van de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij de gemeente Hengelo dan wel zelf te versterken (Rijnconsult-aanbeveling 1). Kwetsbaarheden verminderen door intensivering van samenwerking met omliggende gemeenten op basis van deelplannen op uitvoeringsonderdelen (Rijnconsult-aanbeveling 2). Verdere professionalisering van de regievoering (Rijnconsult-aanbeveling 3). De organisatie in de basis op orde brengen (Rijnconsult-aanbeveling 4). Een besturingsfilosofie met helder beschreven rollen in samenspraak tussen gemeenteraad, college van B&W en ambtelijke organisatie die als basis wordt gebruikt voor effectief samenspel, waarbij ook de samenleving betrokken is (Rijnconsult-aanbeveling 5).

Programmabegroting 2025

33

Wat gaan we ervoor doen in 2025? (vertaling doelstellingen naar concrete acties) Onderstaande tabellen geven inzicht in de projecten die onder de paraplu van ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ in uitvoering worden gebracht of lopende projecten die in 2025 gecontinueerd worden. In de tabel wordt verwezen naar de begrotingsprogramma’s/taakvelden daar waar de projecten, indien aan de orde, financieel zijn uitgewerkt. Financiële ombuigingen (ontwikkelspoor 1) Wat gaan we ervoor doen in 2025? In 2023 is duidelijk geworden dat het zogenaamde ‘ravijnjaar’ op gemeenten afkomt. Als gevolg van herijking van het gemeentefonds door het Rijk, krijgen gemeenten minder in het gemeentefonds gestort. Met andere woorden, de grootste inkomstenbron voor gemeenten daalt fors. In 2024 is een ombuigingsstrategie opgesteld om de tekorten in de begroting ‘om te buigen’. Deze strategie is in de Kadernota 2025 (link bestand) opgenomen en in de (voorliggende) Begroting 2025 en het meerjarenperspectief verder geconcretiseerd in maatregelen voor ombuigingen. In 2025 werken wij verder aan de uitvoering van de ombuigingsmaatregelen en de keuzes die daartoe gemaakt dienen te worden. Deze keuzes betrekken wij bij integrale afweging in de Kadernota 2026 respectievelijk Begroting 2026.

Verbetering dienstverlening (ontwikkelspoor 2) Wat gaan we ervoor doen in 2025? Op 24 april 2024 is de visie op dienstverlening (link bestand) unaniem aangenomen. Deze visie is voorzien van een meerjarig uitvoeringsbeleidsplan (link bestand). Na besluitvorming is een start gemaakt met de uitvoering van het meerjarig uitvoeringsbeleidsplan. In 2025 vervolgen wij de uitvoering. In 2025 starten wij het traject cultuurontwikkeling (houding en gedrag) van de gemeente Haaksbergen in relatie tot de visie op dienstverlening. Ook werken we aan de actualisatie van onze servicenormen & gedragsregels en inclusief de borging en monitoring daarvan in onze werkwijzen en systemen.

Omgevingsvisie (ontwikkelspoor 2) Wat gaan we ervoor doen in 2025? De Omgevingswet wordt per 1 januari 2024 ingevoerd. Het is een verplichting voor elke gemeente om een omgevingsvisie te hebben vastgesteld. De omgevingsvisie bevat het integrale beleid op de fysieke leefomgeving voor het grondgebied van de gehele gemeente. De voorbereiding voor het opstellen van de omgevingsvisie in de tweede helft van 2023 gestart. Het proces van totstandkoming van deze omgevingsvisie zal in 2025 worden afgerond. De Omgevingsvisie wordt uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma, waarmee gestructureerd naar realisatie van de doelstellingen in de visie kan worden gewerkt.

Netwerkgemeente (ontwikkelspoor 2) Wat gaan we ervoor doen in 2025? Op basis van het onderzoek van Rijnconsult is gekozen voor het model ‘netwerkgemeente’ om een zelfstandige en toekomstbestendige gemeente te blijven. In 2025 willen wij concreet maken wat dit model betekent en wat nodig is voor de gemeente Haaksbergen om het gedachtegoed van de netwerkgemeente in uit voering te brengen. Te denken valt aan de wijze waarop wij samenwerkingen vormgeven, hoe wij daar sturing op houden (in-/outputsturing) en de prestatie-indicatoren/prestatieafspraken die daarvoor nodig zijn. Dit is bedoeld om het netwerk van samenwerkingen beheersbaar te houden. Daarnaast willen we op basis van dit project het afwegingskader uit 2016 herzien, om een actueel afwegingskader in te zetten voor toekomstige keuzes in samenwerkingen en verbonden partijen.

Procesmanagement op orde (ontwikkelspoor 3) Wat gaan we ervoor doen in 2025? Als onderdeel van het versterken van het informatiemanagement zijn we in 2024 begonnen met het beschrijven van alle hoofdprocessen en werkprocessen. Wij maken daarin onderscheid tussen besturende processen, primaire processen en ondersteunende processen. Per (hoofd-/werk-)proces wordt een proceseigenaar en procesbeheerder aangewezen. Het doel is de gemeenteprocessen te verbeteren door het toepassen van een uniforme wijze van procesbehandeling. Dit draagt bij aan betere (management)informatie, minder kwetsbaarheden en stelt ons in staat meer grip te houden op de gemeentelijke processen. In 2025 vervolgen wij het beschrijven van de processen. Professionalisering wordt door middel van digitale vastlegging van processen gerealiseerd. Programmabegroting 2025

34

IBT-opgaven (ontwikkelspoor 3) Wat gaan we ervoor doen in 2025? De provincie Overijssel houdt interbestuurlijk toezicht (IBT) op een vijftal domeinen. In 2024 is door de provincie op twee domeinen de stoplichtkleur oranje toegekend: ‘financiën’ en ‘informatie- en archiefbeheer’. Dat betekent dat de zorg en het beheer van het archief op enkele aspecten niet op orde is en de structurele uitgaven en inkomsten niet in evenwicht zijn. In 2024 is een start gemaakt met de uitvoering van het verbeterplan voor de IBT-opgave ‘informatie- en archiefbeheer’. De uitvoering van dit verbeterplan wordt ook in 2025 voortgezet. Voor het IBT-domein ‘financiën’ is (zoals hierboven kenbaar gemaakt) een ombuigingstraject ingezet, welke ook in 2025 doorloopt waarin bij integrale afweging keuzes worden voorgelegd aan de raad.

Wat gaan we ervoor doen in 2025? In 2023 hebben wij op basis van een onderzoek naar het versterken van het informatiemanagement (IM) besloten (link collegebesluit) het IM van de gemeente Haaksbergen te versterken door een samenwerkingsverzoek in te dienen bij de gemeente Hengelo. In 2024 is een intentieovereenkomst met Hengelo getekend (link raadsinfobrief en intentieovereenkomst), waarin we aan de hand van het uitvoeren van vijf pilots de samenwerking met Hengelo op IM verkennen. De uitvoering van deze pilots loopt door in 2025. Eind april 2025 zal een eindrapportage gemaakt worden waaruit, op basis van de pilots, blijkt of en zo ja in welke omvang een samenwerking op IM mogelijk is.

Prestatie-indicatoren Naam indicator

Eenheid

Stand Haaksbergen 2023

Type waarde*

12 %

Gemiddelde Waarde van de referentie gemeenten 2023 24% 35% in 2026

Vertrouwen in de manier waarop de gemeente Haaksbergen wordt bestuurd. De gemeente Haaksbergen doet wat ze zegt.

% respondenten met antwoord (heel) veel

% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens De gemeente % respondenten Haaksbergen zorgt er met antwoord voor dat inwoners zich (helemaal) mee aan de regels houden. eens De gemeente % respondenten Haaksbergen stelt met antwoord zich flexibel op als dat (helemaal) mee nodig is. eens De gemeente % respondenten Haaksbergen luistert met antwoord naar de mening van (helemaal) mee haar inwoners. eens De gemeente % respondenten Haaksbergen laat met antwoord inwoners meedenken (helemaal) mee bij haar plannen, eens activiteiten en voorzieningen. Inwoners en % respondenten organisaties krijgen met antwoord voldoende ruimte om (helemaal) mee eens

13 %

19%

32% in 2026

doelwaarde

24 %

24%

33% in 2026

doelwaarde

16 %

16%

28% in 2026

doelwaarde

19 %

21%

30% in 2026

doelwaarde

23 %

27%

37% in 2026

doelwaarde

24 %

35%

37% in 2026

doelwaarde

doelwaarde

Programmabegroting 2025

35

ideeën en initiatieven te realiseren Wijze waarop de gemeente inwoners en organisaties betrekt bij (de uitvoering van) het beleid en de samenwerking zoekt.

rapportcijfer

5,9

6,2

7,0 in 2026

doelwaarde

* Doelwaarden: volledige sturing op het doel is niet mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins. Wel is er sprake van mogelijke beïnvloeding. Daarmee is de waarde een doel: een te beogen resultaat. Normwaarden: volledige sturing op het doel is mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins en daarmee is de waarde een norm: een te realiseren resultaat. Bovenstaande tabel geeft inzicht in de stand van zaken in 2023 ten opzichte van het gemiddelde van de referentiegemeenten. De trendmatige ontwikkeling van de stand van zaken en het gemiddelde van de referentiegemeenten zijn in grafieken weergegeven in bijlage 8 van deze begroting. In het najaar van 2025 wordt een nieuwe burgerpeiling uitgevoerd. De resultaten van deze peiling worden in januari 2026 in de commissie ‘Bestuur & Samenleving’ toegelicht en betrokken in de Begroting 2027.

Programmabegroting 2025

36

0. Bestuur en ondersteuning Burgerzaken Wat willen we bereiken? We willen in 2025 naar een betrouwbare Basisregistratie personen (hierna: BRP). Ook willen we de administratie van de begraafplaatsen volledig digitaliseren en deze taak blijvend bij Burgerzaken onderbrengen. Daarnaast willen we collega’s van andere afdelingen beter en op rechtmatige wijze helpen bij het verkrijgen van persoonsgegevens die zij nodig hebben voor hun werk. Ook in 2025 zorgen we ervoor dat inwoners, ondanks de reisdocumentenpiek, binnen een week terecht kunnen voor de aanvraag van hun nieuwe reisdocument. Wat gaan we ervoor doen in 2025? Om de betrouwbaarheid van de BRP verder te optimaliseren, gaan we door met het uitvoeren van adresonderzoeken. Daarnaast gaan we de medewerkers opleiden, bouwen we controles in (vierogenprincipe) en leggen we werkprocessen vast en werken hiernaar. Voor het blijvend onderbrengen bij Burgerzaken van de begraafplaatsadministratie wordt een medewerker opgeleid en worden werkprocessen vastgelegd. Om collega’s van andere afdelingen te helpen bij het verkrijgen van de benodigde persoonsgegevens, wordt een aangepaste privacyverordening voorgelegd aan de raad. Daarnaast wordt iRaadplegen ingericht en uitgerold binnen de ambtelijke organisatie.

Om de reisdocumentenpiek goed op te kunnen vangen, hebben we de formatie op peil, zijn de medewerkers goed opgeleid, de werkprocessen op orde en maken we optimaal gebruik van digitale ondersteuning. Communicatie Wat willen we bereiken? We willen inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en andere stakeholders betrekken bij gemeentelijke besluitvorming en projecten. Dit kan variëren van informeren, meepraten, meedenken en meewerken tot meebeslissen. Daarvoor is het belangrijk de inwoners goed uit te leggen waar we mee bezig zijn en medewerkers van de gemeente te faciliteren in en helpen bij hun communicatie met de buitenwereld. Uiteindelijk helpt het de gemeente om goede besluiten te nemen en een betere relatie met onze inwoners te realiseren. Wat gaan we ervoor doen in 2025? In onze Kijk op communicatie & participatie (link bestand) hebben we in beeld gebracht wat onze samenleving, het bestuur en de organisatie vragen van professionele communicatie anno nu. In de notitie is weergegeven dat onze communicatie kort gezegd aan vier principes moet voldoen: duidelijk, open, optimaal online en offline en in verbinding met anderen. Deze doelstellingen zijn begin 2024 uitgewerkt in concrete acties. Een van de acties die we uitvoeren, is het verbeteren van de schriftelijke communicatie van medewerkers, zodat ze begrijpelijkere brieven en mails versturen naar onze inwoners.

We helpen de ambtelijke organisatie op meerdere manieren. Zo organiseren we in 2025 schrijftrainingen voor medewerkers. Ook brengen we een schrijfwijzer Helder Haaksbergs uit met taaltips. Verder gaan we in 2025 werken met een opgefriste aantrekkelijke huisstijl, waarbij we ook duidelijk omschreven hebben wat onze huisstijlkenmerken (zoals lettertype, kleurgebruik, iconen etcetera) zijn. Een opgefriste en aantrekkelijkere huisstijl met duidelijke afspraken daarover zorgt ervoor dat we eenduidig naar buiten treden: telkens op dezelfde herkenbare wijze. In 2025 geven we een vervolg aan (online) participatie. We zetten daarvoor veelvuldig samenhaaksbergen.nl in. We gaan verder met communiceren over langlopende

Programmabegroting 2025

37

dossiers, waarvoor we een strategische of tactische communicatieaanpak opstellen en uitingen ontwikkelen. Juridische zaken Wat willen we bereiken? In 2025 willen we via juridische kwaliteitszorg bijdragen aan zorgvuldig bestuur en juridische risico’s minimaliseren. We werken aan een professionele klachtbehandeling om de dienstverlening richting onze inwoners te verbeteren. Daarnaast gaan we verder met het invoeren van de Wet open overheid en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. Wat gaan we ervoor doen in 2025? • Juridisch advies en ondersteuning geven aan het bestuur en de organisatie. • Bezwaren behandelen op een manier die voldoet aan de eisen van de rechterlijke macht. • Klachtbehandeling. • Coördinatie regelgeving, met oog voor kwaliteit, deregulering en digitale toegankelijkheid. • Voldoen aan (nieuwe) wet- en regelgeving. • Coördinatie van verbonden partijen en interbestuurlijk toezicht. • Actieve ondersteuning bieden bij het verbeteren van besluitvormingsprocessen. We bereiken deze doelen door goed samen te werken binnen en buiten de organisatie en door regelmatig trainingen en bewustwordingssessies te organiseren. Ten tijde van het schrijven van deze begroting zijn we al begonnen met het proces van klachtbehandeling en het proces van de bestuurlijke besluitvorming.

Voor de klachtbehandeling en de behandeling van bezwaarschriften is het noodzakelijk dat mediationvaardigheden (verder) ontwikkeld worden. We geven de voorkeur aan informele behandeling (mediation) bij klachten en bezwaren, dus we zorgen dat onze medewerkers hiervoor goed getraind zijn.

Klachten Bezwaren

2019 28 40

2020 16 84

2021 11 59

2022 13 72

2023 15 64

Wet open overheid De Wet open overheid (Woo) is op 1 juli 2022 in werking getreden. Deze wet verplicht ons informatie in een vroegtijdig stadium actief openbaar te maken. Dit betekent dat we onze informatie goed toegankelijk en beschikbaar moeten hebben. We zijn met onze informatiehuishouding nog niet zover om aan de eisen van de Woo te voldoen. In 2025 gaan wij verder met de implementatie van de Woo. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer Naar verwachting treedt op 1 januari 2025 de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (hierna: Wmebv) in werking. Met de inwerkingtreding van deze wet wordt ook afdeling 2.3 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb) gewijzigd. De Wmebv hanteert als uitgangspunt ‘digitaal, tenzij…’. Het gaat hierbij om berichten die onder meer zien op aanvragen, beschikkingen, besluiten, klachten of zienswijzen. De Wmebv kent drie onderdelen: • het verzenden van officiële berichten door inwoners en ondernemers; • het ontvangen van formele berichten door bestuursorganen; • invulling geven aan de zorgplicht en ondersteuning te bieden bij dienstverlening aan digitaal minder vaardige inwoners en/of ondernemers. In 2025 is er geen extra capaciteit om deze wet te implementeren. Dit betekent dat wij langzaam veder gaan met de implementatie van de Wmebv. Programmabegroting 2025

38

Facilitair Wat willen we bereiken? De gemeente Haaksbergen wil vanuit verantwoordelijkheid en wettelijke verplichting op het gebied van duurzaamheid verder inzetten op toekomstbestendige huisvesting (2025 en verder) en de mobiliteit van haar organisatie verder verduurzamen. We willen de CO2-uitstoot van ons bedrijfsvervoer verminderen en zorgen voor vitalere werknemers. Wat gaan we ervoor doen in 2025? Na de upgrade van de kantoren en het souterrain is de raadzaal aan de beurt voor een grondige vernieuwing (modern, efficiënt en gebruiksvriendelijk). Het binnenklimaat, meubilair, stoffering, verlichting en audiovisuele middelen voldoen niet aan de huidige eisen (o.a. duurzaamheid, functionaliteit). De vergaderopstelling blijkt te statisch en is onvoldoende gericht op het raadsdebat. Het restantkrediet Huisvesting en de voorziening Meerjarenonderhoudsplan (reservefonds vastgoed) zijn niet voldoende voor de gewenste verandering. We komen in 2025 met voorstellen voor aanvullende middelen. Bestuurs- en ontvangstdeel Het oude gebouwdeel waar ons bestuur is gehuisvest, vraagt om grote duurzame aanpassingen. Dit vraagt forse investeringen. In 2025 zal hiervoor een business case worden opgesteld om de haalbaarheid van de verduurzaming te kunnen bepalen.

De in 2024 vastgestelde ‘Visie op Dienstverlening’ en het plan van aanpak ‘Huis van Haaksbergen’ hebben effect op de inrichting van het centrale ontvangst- en huurdersdeel op de begane grond van het gemeentehuis. Wij huisvesten hier Burgerzaken, de sociale werkorganisatie Noaberpoort (samenwerkingsverband gemeente en Wijkracht), en de huurders Politie, GGD en Domijn. We willen de huisvestingsbehoeften van deze partijen samen bepalen en werken een verdiepende business case uit voor het ontvangstdeel. Raadzaal Het doel is toegankelijke, laagdrempelige en transparante lokale politiek. De AV-middelen van de raadzaal zijn afgeschreven en daardoor is het voor onze samenleving op termijn niet meer mogelijk vergaderingen live te volgen. Dit maakt dat wij gaan investeren in nieuwe AV-middelen. Wij dragen zorg voor de continuering van de live streaming van de raadsvergaderingen. Treasury, OZB, belastingen, algemene uitkering en reserves Hoewel deze onderwerpen onder dit programma vallen, verwijzen wij hiervoor naar andere hoofdstukken in deze begroting: paragraaf financiering, paragraaf lokale heffingen, bijlage 1 reserves en voorzieningen en bijlage 4 gemeentefonds.

Verbonden partijen • Gemeentelijk Belastingkantoor Twente • Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) • Enexis • Euregio • Centrumgemeenteregeling samenwerking ICT Hengelo Zie paragraaf verbonden partijen Prestatie-indicatoren De prestatie-indicatoren die voorheen in programma 0 stonden, staan vanaf deze begroting in de paragraaf Bedrijfsvoering, waar de indicatoren gezien de aard beter op hun plaats zijn. Programmabegroting 2025

39

Wat kost het? Begrote baten en lasten Prog. Omschrijving programma 0 0

Bestuur en Ondersteuning Bestuur en Ondersteuning Totaal programma Bestuur en Ondersteuning * incl. eerste bestuursrapportage 2024

Baten / Lasten Baten Lasten

Werkelijk 2023 56.821 15.514

Begroot 2024 * 59.040 16.142

Begroot 2025 60.954 15.396

Begroot 2026 60.225 17.520

41.307

42.898

45.559

42.705

bedragen x € 1.000 Begroot Begroot 2027 2028 61.223 61.373 18.974 19.147 42.249

42.226

Programmabegroting 2025

40

1. Veiligheid Inleiding Binnen dit programma vallen de werkzaamheden die passen bij de verantwoordelijkheid van de gemeente voor de openbare orde en veiligheid, zoals omschreven in het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027. Samen met onze partners zoals politie, brandweer, Veiligheidsregio, andere gemeenten in de regio Twente, inwoners en bedrijven werken we binnen dit programma samen aan de veiligheid in Haaksbergen. Binnen het programma werken wij aan verschillende thema’s in het veiligheidsdomein zoals de integrale veiligheidszorg, ondermijning, evenementen, crisisbeheersing en de werkzaamheden van en samenwerking met de Brandweer. Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? De crisisbeheersing en brandweer streven naar een parate crisisorganisatie die flexibel en slagvaardig is en kan worden ingezet bij veel soorten rampen en crises (waaronder complexe, grensoverschrijdende, langdurige en gelijktijdige crises). Alle functionarissen in de crisisorganisatie zijn professioneel, goed opgeleid en getraind. Zij hebben zelf inzicht en regie over hun vakbekwaamheid. Er is heldere crisiscommunicatie die aansluit bij het type crisis en inspeelt op wat leeft ten tijde van het incident. Er is een goede informatievoorziening om alle functionarissen van de juiste informatie te voorzien en die hen ondersteunt in het nemen van beslissingen.

De brandweer staat 24/7 paraat om uit te rukken vanuit 29 kazernes in Twente. We streven naar een professionele en slagvaardige brandweerzorg, die voldoet aan wensen en verwachtingen van inwoners, de wet en verwachtingen van het bestuur. Wat gaan we ervoor doen in 2025? Crisisorganisatie: gaat verder met het versterken van de crisisorganisatie. Zorgt voor juiste en goed gekwalificeerde functionarissen op crisisfuncties. Blijft vakbekwaam als crisisorganisatie door regelmatig te trainen en oefenen (conform de visie op Leren). Beschikt over een actueel crisisplan en actuele rampbestrijdingsplannen. Bereidt zich voor op zowel de klassieke crises als op nieuwe type crises (bijvoorbeeld cyber, klimaat of langdurig van aard). Ook is er aandacht voor bovenregionale crises. Crisiscommunicatie: coördineert de processen rondom crisiscommunicatie in zowel de koude als de warme fase. Hierbij werkt zij nauw samen met de 14 Twentse gemeenten. Alle functionarissen in de crisiscommunicatie zijn opgeleid, getraind en geoefend. Bevolkingszorg: bereidt gemeenten goed voor om tijdens en na een crisis voor hun bevolking te zorgen. Dit doet zij samen met ambtelijke medewerkers van de gemeenten, waarin alle functionarissen regionaal als één geheel samenwerken. Alle functionarissen zijn en blijven vakbekwaam.

Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? De samenwerking met onze partners, zoals politie en het RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) is erg belangrijk op de veiligheidsthema’s. Binnen het platform IVZ (Integrale Veiligheidszorg), waaraan alle Twentse gemeenten en een groot aantal partners deelnemen, wordt sinds 2008 op regionaal niveau structureel en integraal samengewerkt op diverse thema’s. Dit ten behoeve van het vergroten van de veiligheid voor de inwoners van Twente en dus ook Haaksbergen.

Programmabegroting 2025

41

Ondermijning In de Begroting 2023 werden voor de aanpak van ondermijning incidentele middelen opgenomen voor 2023 en 2024. De incidentele middelen hadden als doel te komen tot een concrete, gestructureerde aanpak (het ondermijningsbeleid) voor een weerbaar Haaksbergen tegen ondermijning. Hiermee willen we voorkomen dat onze inwoners en ondernemers schadelijke effecten ondervinden van georganiseerde criminaliteit. Zoals toegezegd in de Begroting 2023 zou na deze periode van twee jaar duidelijk moeten zijn wat de benodigde structurele capaciteit is. In de kadernota 2025-2028 is al aangegeven dat extra capaciteit noodzakelijk is om uitvoering te kunnen geven aan de aanpak van ondermijning en het Bibobbeleid. De aanpak van ondermijning raakt de gehele gemeentelijke organisatie. Specifiek zijn een coördinator ondermijning/bibob-coördinator en een jurist veiligheid en ondermijning nodig. Niet alleen de kwantitatieve inzet, maar ook de specifiek benodigde kennis en expertise, maken dat het onmogelijk is de uitvoering van het ondermijningsbeleid te laten uitvoeren/coördineren door bestaande functionarissen binnen de organisatie. Bibob De Wet Bibob is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument.

Als er een ernstig gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning of vastgoedtransactie wordt misbruikt, dan kan de bevoegde overheidsinstantie de aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken. Daarmee wordt voorkomen dat we ongewild of onbedoeld criminele activiteiten faciliteren. Met de uitvoering van het geactualiseerde Bibob-beleid (2024) voorkomen we, dat we als gemeente Haaksbergen criminaliteit faciliteren door het afgeven van bijvoorbeeld (omgevings)vergunningen, vastgoedtransacties, subsidies en aanbestedingen. Hiermee wordt de integriteit van de overheid beschermd en voorkomen we ook dat er een oneerlijke concurrentiepositie ontstaat voor onze bonafide ondernemers. Het Landelijk Bureau Bibob (hierna: LBB) ondersteunt gemeenten bij het uitvoeren van de Bibob-toetsen, door het adviseren van overheden over de mate van gevaar van misbruik van beschikkingen, zoals vergunningen, ontheffingen, subsidies, overheidsopdrachten en vastgoedtransacties. De gemeente vraagt het LBB alleen advies in geval zij dit noodzakelijk acht. Dit gebeurt naar inschatting in Haaksbergen op jaarbasis ongeveer vier keer. Wat gaan we ervoor doen in 2025? In 2024 is het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 vastgesteld.