Programmabegroting 2023
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2023 EN MEERJARENPERSPECTIEF 2024 - 2026
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................... 2 Aanbieding ............................................................................................................. 3 Leeswijzer .............................................................................................................. 5 Financieel- en beleidskader .................................................................................... 6 Centrale thema’s .................................................................................................. 17 0. Bestuur en ondersteuning ................................................................................ 26 1. Veiligheid ......................................................................................................... 30 2. Verkeer, vervoer en waterstaat ........................................................................ 33 3. Economie .......................................................................................................... 35 4. Onderwijs ......................................................................................................... 37 5. Sport, cultuur en recreatie ................................................................................ 40 6.
Sociaal Domein ................................................................................................. 42 7. Volksgezondheid en milieu ............................................................................... 47 8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening ......................................................... 50 Paragraaf Lokale heffingen................................................................................... 53 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................... 57 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen ............................................................... 63 Paragraaf Financiering ......................................................................................... 67 Paragraaf Bedrijfsvoering..................................................................................... 72 Paragraaf Verbonden partijen .............................................................................. 76 Paragraaf Grondbeleid .......................................................................................... 85 Paragraaf Taakstellingen ...................................................................................... 88 Financiële begroting per taakveld ........................................................................
89 Totaaloverzicht baten en lasten per programma ................................................ 100 Financiële uitgangspunten .................................................................................. 104 Overzicht en toelichting incidentele baten en lasten .......................................... 106 Bijlage 1 Reserves en voorzieningen .................................................................. 107 Bijlage 2 Geprognosticeerde balans ................................................................... 109 Bijlage 3 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................... 110 Bijlage 4 Gemeentefonds .................................................................................... 111 Bijlage 5 Interbestuurlijk toezicht ...................................................................... 112 Bijlage 6 Trendontwikkeling indicatoren ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ ........ 117 Bijlage 7 Portefeuillehouders verdeling .............................................................. 121 Bijlage 8 Afkortingenlijst .................................................................................... 123
Programmabegroting 2023
2
Aanbieding Aan de leden van de gemeenteraad, De verkiezingen 2022 zijn achter de rug. De kiezer heeft gesproken en heeft u een vierjarig mandaat gegeven om voor de periode 2022-2026 de politieke koers van de gemeente Haaksbergen te bepalen. Wij geven graag uitvoering aan deze koers samen met de samenleving van Haaksbergen. U heeft uw kaderstellende taak voor 2022 en ter voorbereiding op de programmabegroting 2023-2026 serieus genomen door collectief raadsafspraken te maken (link raadsafspraken). Een fundamenteel vertrekpunt om vaart te maken op enkele dossiers die voor u en de samenleving van Haaksbergen van betekenis zijn. Wij zien deze afspraken als een belangrijk uitvoeringskader en opdracht voor de komende vier jaren. Om u betrokkenheid te geven in de uitvoering van de raadsafspraken stellen wij een ‘uitvoeringsprogramma raadsafspraken’ op waarin wij aangeven ‘hoe’ wij uw raadsafspraken gaan realiseren. Dit uitvoeringsprogramma kan betrokken worden bij het opstellen van de kadernota 2024. Dat wil niet zeggen dat de uitvoering van de raadsafspraken tot dat moment op zich laat wachten. In de voorliggende programmabegroting zijn al stappen gezet om de raadsafspraken uit te voeren. Het vertrekpunt voor de programmabegroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026 is de meicirculaire 2022 en de kaderbrief 2023.
Vanwege de raadsverkiezingen is geen kadernota, maar een kaderbrief opgesteld (link kaderbrief). In de kaderbrief bent u geïnformeerd over de meerjarig autonome en wettelijke ontwikkelingen en hebben wij u kennis laten nemen van (mogelijke) knelpunten. Knelpunten betreffen situaties waardoor het uitvoeren van het bestaande beleid of (nieuw) uit te voeren wettelijke taken, binnen de door u gestelde kaders, beperkt wordt. Deze autonome en wettelijke ontwikkelingen alsmede de knelpunten hebben wij in voorliggende programmabegroting expliciet (financieel) uitgewerkt en nader onderbouwd. De samenleving is continu in beweging en vraagt daarom om flexibel in te spelen op uitdagingen, behoeften en noodzaken. De ontwikkelingen in de maatschappij houdt de samenleving van Haaksbergen bezig en roept de gemeente op om hier (pro)actief op te acteren. Denk aan de opvang van ontheemden (crisisnoodopvang en Oekraïense vluchtelingen), prijsstijgingen door inflatie, opkomende energie-armoede, woningnood, stikstofcrisis, zoutwinning, noodzakelijke investeringen in wegen en verder. In de programmabegroting spelen wij hierop in door onder andere een post ‘noodfonds energie’ op te nemen, indexaties en prijsstijgingen door te voeren op budgetten en kostenposten, de opvang ontheemden projectmatig te organiseren en door uitvoering te geven aan uw raadsafspraken (o.a.
leefbaar buitengebied, woningbouw en zoutwinning). Naast het inspelen op ontwikkelingen in de samenleving, zullen wij ook in 2023 uitvoering blijven geven aan het meerjarig programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ met als doel het herstel van vertrouwen van de inwoners in de gemeente Haaksbergen en het versterken van de verbinding met de samenleving. Met diverse projecten zullen we inzetten op het verbeteren van de dienstverlening naar onze inwoners, het versterken van het samenspel met de samenleving (participatie) en tussen raad, college en ambtelijke organisatie, het verder versterken van onze bedrijfsvoering en het doorontwikkelen van de organisatie. In 2023 willen we een stabiele organisatie neerzetten door de basis (verder) op orde te brengen. Het interbestuurlijk toezicht van de provincie (IBT) zien wij daarin als een belangrijk middel en meetinstrument om dit te realiseren. Voor wat betreft het sociaal domein gaan we in 2023 werken aan verbetering van de dienstverlening op basis van het Wmo-onderzoek en wordt de bedrijfsvoering van de Noaberpoort met het oog op dienstverlening in werkprocessen en systemen beter geborgd. We blijven in 2023 uitvoering geven Programmabegroting 2023
3
aan de opdrachten en taken om onderdak te bieden voor ontheemden. Tevens geven wij samen met u uitvoering aan het afronden van de voorzieningendiscussie om te komen tot duidelijke uitgangspunten ten aanzien van voorzieningen en het culturele beleid van Haaksbergen. In 2023 is de gemeente Haaksbergen klaar om uitvoering te geven aan de Omgevingswet. Een nieuw omgevingsrecht dat het principe ‘ja, mits…’ hanteert in plaats van ‘nee, tenzij…’. In 2023 zullen wij dit principe nader samen met u verkennen en zo nodig in houding en werkwijzen (door)ontwikkelen. Daarnaast zullen we in 2023 de omgevingsvisie opstellen die het integrale beleid voor de gehele fysieke leefomgeving van de gemeente Haaksbergen verwoordt. Een visie die richtinggevend gaat worden voor de uitvoering van beleid ten aanzien van onder andere wonen, bedrijvigheid, duurzaamheid, gezondheid, natuur, landbouw, verkeer en vervoer en water. Ook zullen we in 2023 actief inzetten op woningbouw voor verschillende doelgroepen. De woonvisie en het in 2023 op te stellen uitvoeringsplan vormen daarvoor de basis, maar dit mag niet leiden tot vertraging van nieuwe initiatieven voor woningbouw. In 2023 zal het bestemmingsplan voor het marktplan/centrumvisie voorbereid worden en ter vaststelling aan u worden aangeboden.
In het kader van financieel herstel hebben we een belangrijke doelstelling uit het Financieel Herstelplan 2020 behaald. We zijn er namelijk in geslaagd om over voldoende weerstandsvermogen te beschikken door een algemene reserve van minimaal € 3.000.000 op te bouwen. Een andere belangrijke doelstelling uit dit herstelplan is zorgdragen voor een structureel en reëel begrotingsevenwicht. Dit is niet alleen van betekenis voor gezond financieel beleid, maar ook voor het interbestuurlijk toezicht (IBT) door de provincie op de programmabegroting. Het behalen van deze doelstelling wordt bemoeilijkt door het zogenaamde ravijnjaar 2026. Het jaar waarin onzekerheid bestaat over de omvang van de te verwachten Rijksmiddelen voor gemeenten. De in 2022 uitgevoerde financiële scan (link financiële scan) geeft dit onzekere beeld duidelijk weer en beveelt aan om de nota weerstandsvermogen en risicomanagement te actualiseren (reeds in gang gezet). In 2023 leggen wij deze nota ter behandeling aan u voor. De onzekerheid willen we in deze begroting afdekken door het opnemen van een behoedzaamheidsstelpost en storting in de algemene reserve ter (incidentele) overbrugging van het ravijnjaar 2026. Daarmee wordt voorkomen dat omvangrijke tegenvallers direct leiden tot noodzakelijke bezuinigingen.
Met deze programmabegroting willen we hiermee de lijn om financieel gezond beleid te voeren continueren waarbij de financiële scan ons helpt deze lijn te bestendigen. Het college van burgemeester en wethouders, Rob Welten Johan Niemans Pieter van Zwanenburg Jan-Herman Scholten
Programmabegroting 2023
4
Leeswijzer In het kader van het verbeteren van de P&C cyclus, onderdeel van “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling”, hebben wij een aantal verbeteringen doorgevoerd in de opzet van de begroting 2023, zodat deze meer structuur en overzicht geeft. Hierover is uw raad in juli 2022 geïnformeerd. Het gaat om de volgende verbeteringen: -
-
In het beleidsdeel informeren wij op programmaniveau (bijvoorbeeld programma 6. Sociaal Domein) en niet meer versnipperd naar subcategorieën die één-op-één gekoppeld zijn aan de financiële taakvelden (6.71 Maatwerkdienstverlening 18+, 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-, etc.) De relatie van maatschappelijk effect (Waar doen we het voor?) naar doelstellingen (Wat willen we bereiken?) en naar acties (Wat gaan we ervoor doen?) is verder versterkt.
Door afrondingsverschillen kunnen de totaaltellingen in de financiële tabellen kleine afwijkingen vertonen. Financieel- en beleidskader In dit hoofdstuk worden de financiële beleidskaders uitgewerkt. Ook is een overzicht toegevoegd met alle mutaties ten opzichte van de kaderbrief 2023. Centrale thema’s In dit hoofdstuk zijn een aantal belangrijke thema’s opgenomen die meerdere programma’s raken. Programma’s Ieder programma is in een apart hoofdstuk opgenomen. Per programma is het maatschappelijk effect in een doelstelling geformuleerd en wordt ingegaan op wat we willen bereiken en wat we hiervoor doen in 2023. Daarnaast zijn de begrote middelen op programma-niveau opgenomen. Voor een aantal indicatoren heeft de raad nog geen norm vastgesteld. Deze zijn aangegeven met het *-teken. Aan het thema “normering van prestatie-indicatoren” wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling” aandacht geschonken. Paragrafen De verplichte paragrafen zijn in aparte hoofdstukken opgenomen. Financiële begroting per taakveld De financiële begroting 2023 en het meerjarenperspectief 2023-2025 is in dit hoofdstuk per taakveld opgenomen. Hierbij wordt een toelichting gegeven op de belangrijkste ontwikkelingen ten opzichte van de begroting 2022, na vaststelling van de eerste bestuursrapportage 2022.
Totaaloverzicht baten en lasten per programma In dit hoofdstuk is een totaaloverzicht opgenomen van alle baten en lasten per programma. Financiële uitgangspunten In dit hoofdstuk zijn de financiële uitgangspunten opgenomen, op basis waarvan de financiële begroting is opgesteld. Overzicht en toelichting incidentele baten en lasten De incidentele baten en lasten en een toelichting hierop zijn opgenomen in dit hoofdstuk.
Programmabegroting 2023
5
Financieel- en beleidskader Voor de financiële kaders zijn de doelstellingen, zoals opgenomen in het Financieel Herstelplan 2020, leidend: 1. Zorg voor herstel van het structureel en reëel begrotingsevenwicht. 2. Zorg ervoor dat de gemeente uiterlijk in 2026 over voldoende weerstandsvermogen beschikt door een algemene reserve van minimaal € 3.000.000 op te bouwen. Structureel en reëel begrotingsevenwicht De begroting sluit in 2023 met een positief resultaat van € 26.000. Meerjarig laat de begroting in 2024 een positief resultaat zien van € 1.848.000, welke oploopt naar € 2.919.000 in 2025. Dit is inclusief een jaarlijkse storting van € 250.000 in de algemene reserve. Voor 2026 laat de begroting een negatief resultaat zien van € 792.000. Dit is het zogenaamde ravijnjaar 2026. Het Rijk wil in 2026 een nieuwe financieringssystematiek invoeren voor gemeenten. Hiertoe heeft zij het accres in het gemeentefonds vooralsnog bevroren op een specifiek niveau. Hierover is uw raad geïnformeerd bij de meicirculaire 2022. Wij verwachten dat de uiteindelijke financiering voor de jaarschijf 2026 hoger zal zijn dan in de meicirculaire 2022 is opgenomen. Daarnaast vinden wij het wenselijk om noodzakelijke investeringen voor onze inwoners en in onze organisatie door te voeren. Algemene reserve minimaal € 3.000.000 De algemene reserve zal naar verwachting per 1 januari 2023 € 8.705.000 bedragen.
Begin 2023 zal de nieuwe nota weerstandsvermogen en risicomanagement met uw raad worden behandeld. Afhankelijk van de hierin gestelde kaders wordt de minimaal benodigde algemene reserve herijkt. Mutaties na kaderbrief 2023 Het vertrekpunt voor de programmabegroting 2023 en het financieel meerjarenperspectief 2024-2026 is de kaderbrief 2023. Onderstaande tabel geeft inzicht in de autonome mutaties en de aanvullende voorstellen die na de kaderbrief 2023 zijn doorgevoerd in de voorliggende begroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026. In deze tabel hebben min-bedragen een negatief effect op het saldo, plus-bedragen hebben een positief effect op het saldo. Een toelichting op de belangrijkste financiële ontwikkelingen op taakveldniveau is opgenomen in het hoofdstuk “Financiële begroting per taakveld”.
Programmabegroting 2023
6
Mutaties Begroting 2023 tov kaderbrief 2023
(Bedragen x € 1.000) 2023
A
Saldo kaderbrief
B
2024
2025
2026
2.514
3.004
3.960
-317
voordeel
voordeel
voordeel
nadeel
Autonome ontwikkelingen Prijsstijging 1
Indexatie investeringskredieten
-75
-75
-75
-75
2
Indexatie zwembad
-20
-20
-20
-20
3
Prijsstijging jeugdzorg
-65
-65
-65
-65
4
Prijsstijging energie Subtotaal prijsstijging
-50
-50
-50
-50
-210
-210
-210
-210
Overig autonoom 5
Aanpassing salarislasten o.b.v. cao
-41
-41
-41
-41
6
Urentoerekening
-115
-111
-107
-107
7
Verbonden partijen
-58
-58
-58
-58
8
Afval
-75
-75
-74
-67
9
Riool
-20
-18
-17
-5
10
Exploitatiebijdrage ontwikkeling gronden
103
0
0
0
11
Open-eindregelingen sociaal domein a Participatiewet
164
188
232
181
b Wmo en Jeugd
92
92
92
92
12
Eliminatie structurele subsidie MBS
50
50
50
50
13
Aanpassing rente
-4
-16
-28
-40
14
Overige verschillen
-83
-83
-83
-83
Subtotaal overig autonoom
11
-72
-34
-78
Totaal autonome ontwikkelingen
-199
-282
-244
-288
C
Algemene middelen 1
Extra middelen Jeugd
0
263
-202
-628
2
Besparing vanuit Rijk
0
109
545
545
Totaal algemene middelen
0
372
343
-83
Saldo
2.315
3.094
4.059
-688
voordeel
voordeel
voordeel
nadeel
Programmabegroting 2023
7
(Bedragen x € 1.000) D
2023
2024
2025
2026
Knelpunten Nieuwe (wettelijke) taken 1
Omgevingsvisie
-150
0
0
0
2
Omgevingswet
-245
-250
-250
-250
3
Digitale toegankelijkheid
-8
-8
-8
-8
-403
-258
-258
-258
Subtotaal nieuwe (wettelijke) taken Raadsafspraken 4
Participatie
PM
PM
PM
PM
5
Leefbaar buitengebied - Plattelandsontwikkeling
-93
-93
-93
-93
6
Zoutwinning
PM
PM
PM
PM
7
Woningbouw -280
-280
-280
a
Versterking RO en infra
-280
b
Voorbereidingsbudget Buurse
-50
8
Voorzieningen a
Projectbudget
-120
0
0
0
b
Niet invullen taakstelling voorzieningendiscussie
-245
0
0
0
9
Sociaal domein - functioneel applicatiebeheer
-71
-71
-71
-71
10
Continuering projectmanagement
-96
-96
-96
-96
-955
-540
-540
-540
Subtotaal raadsafspraken IBT (basis op orde) 11
Archief
-50
-50
0
0
12
Versterken informatiemanagement
-342
-142
-142
-142
-392
-192
-142
-142
Subtotaal IBT (basis op orde) Knelpunten met grootste impact 13
Aanpak ondermijning
-45
-45
0
0
14
Project dienstverlening
-30
0
0
0
15
Beleidsplan groenbeheer
-45
0
0
0
16
Versterking management
-112
-112
-112
-112
17
Juridische ondersteuning sociaal domein Subtotaal knelpunten met grootste impact
-45
-45
-45
-45
-277
-202
-157
-157
Overige knelpunten 18
Opleidingsbudget
-20
-20
-20
-20
19
Griffie- en managementondersteuning
-71
-71
-71
-71
20
MBS voortzetting bijdrage
-50
0
0
0
21
Stichting Groot Scholtenhage
-80
0
0
0
22
Coöperatie de Kappen
-181
0
0
0
23
Overige mutaties
-6
-3
-3
-2
Subtotaal overige knelpunten
-408
-94
-94
-93
Totaal knelpunten
-2.435
-1.286
-1.191
-1.190
Programmabegroting 2023
8
(Bedragen x € 1.000) E
2023
2024
2025
2026
Financieel beleid 1
-500
-750
-750
0
2
Behoedzaamheidsstelpost Vrijval storting algemene reserve herstelplan 2020
1.000
1.000
1.000
1.000
3
Storting algemene reserve t.b.v. ravijnjaar 2026
-250
-250
-250
0
4
OZB Totaal financieel beleid
F
0
0
0
0
250
0
0
1.000
2023
2024
2025
2026
Wensen 1
CEV en procesondersteuner a
Inzet CEV en procesondersteuner
-60
-60
-60
-60
b
Besparing Wmo en Jeugd nav interventie CEV
150
150
150
150
2
Kennisondersteuning BRP applicatie
-10
-10
0
0
3 4
Maatregelen bomen markt Dr. Prinsstraat, onderdeel actieplan Centrum, krediet € 115.000
-45
0
0
0
-5
-5
-5
-5
5
Noodfonds energie
-100
0
0
0
6
Straatmeubilair
-35
-35
-35
0
-105
40
50
85
Totaal wensen Saldo begroting 2023-2026
26
1.848
2.919
-792
voordeel
voordeel
voordeel
nadeel
A Saldo kaderbrief Uitgangspunt voor de begroting 2022 is het meerjarig saldo, zoals opgenomen in de kaderbrief 2023. B Autonome ontwikkelingen Prijsstijgingen B1. Indexatie investeringskredieten Bij de kaderbrief 2023 hebben wij aangekondigd dat wij de prijsstijging voor investeringskredieten bij de begroting 2023 betrekken. Wij constateren met name in de bouwkosten een forse prijsstijging. Hiervoor hebben we structureel een extra stelpost voor kapitaallasten in de begroting 2023 opgenomen. B2. Indexatie zwembad De bijdrage aan het zwembad voor het begrotingsjaar is, op basis van de overeenkomst met Optisport, gebaseerd op de CPB-cijfers van september van het huidige boekjaar. Dit indexcijfer is hoger dan de index die wij als uitgangspunt voor de begroting 2023 hanteren. Zie hoofdstuk Financiële uitgangspunten. B3. Prijsstijging jeugdzorg Binnen jeugdzorg wordt in 2023 een prijsstijging verwacht die hoger is dan de inflatie. Dit wordt met name veroorzaakt door kwaliteitsverbeteringen die binnen het gedwongen kader worden doorgevoerd.
Programmabegroting 2023
9
B4. Prijsstijging energie Vanwege de oorlog tussen Oekraïne en Rusland zijn er sancties tegen Rusland opgelegd. Een van deze sancties betreft het beëindigen van energiecontracten met Russische energieleveranciers. Wij hebben samen met een groot aantal Twentse gemeenten een energiecontract lopen bij de Russische energieleverancier Gazprom. Het beëindigen van dit contract betekent dat wij een nieuw energiecontract moeten afsluiten. Gelet op de forse prijsstijgingen op de energiemarkt, zal dit contract tegen een fors hogere prijs zijn. Ook het afsluiten van het nieuwe energiecontract doen we in samenwerking met een groot aantal Twentse gemeenten. Overig autonoom B5. Aanpassing salarislasten o.b.v. cao Ten opzichte van de kaderbrief heeft er, op basis van de cao, een actualisatie van de begrote salarislast plaatsgevonden. B6. Urentoerekening De mutatie in de urentoerekening wordt met name veroorzaakt doordat er minder uren kunnen worden toegerekend aan de grondexploitaties omdat het aantal grondexploitaties is gedaald. B7. Verbonden partijen De mutatie wordt enerzijds veroorzaakt door hogere lasten bij het Recreatieschap Twente en door extra kosten voor de ontvlechting van de Regio Twente (€ 33.000). Anderzijds wordt de mutatie veroorzaakt door een hogere bijdrage aan Twente Milieu (€ 25.000). B8.
Afval Op basis van een gerechtelijke uitspraak over een zaak van de belastingdienst mogen gemeenten de BTW niet meer volledig betrekken bij de afvalstoffenheffing, dit leidt tot een nadeel in de begroting. B9. Riool De mutatie wordt met name veroorzaakt door actualisatie van de urentoerekening aan riool. B10.Exploitatiebijdrage ontwikkeling gronden Wij verwachten voor 2023 incidenteel een hogere opbrengst aan exploitatiebijdragen bij de ontwikkeling van gronden door derden. B11a. Openeindregelingen sociaal domein - Participatie Over 2021 bedroeg het aantal bijstandsuitkeringen (algemene bijstand, loaw en loaz) gemiddeld 287. In de loop van 2021 is het aantal bijstandsuitkeringen fors gedaald. Waarbij in het eerste kwartaal nog uit werd gegaan van gemiddeld 260 bijstandscliënten, gaan we op basis van de huidige cijfers uit van een verdere daling naar gemiddeld 251 bijstandscliënten. De werk-gerelateerde uitstroom ten opzichte van de totale uitstroom bedraagt tot en met juni 2022 41,2%. In dezelfde periode over 2021 was dat lager met 37,2%. Gebundelde uitkering van het Rijk (BUIG): Het budget blijkt met minder dan het landelijke gemiddelde te zijn gedaald. Landelijk was de daling 5,8%, voor Haaksbergen was de daling 4,7%. B11b.
Openeindregelingen sociaal domein – Wmo en Jeugd De daling in de lasten wordt met name veroorzaakt door de beschikbaarheidsvoorziening en de geëscaleerde zorg 18-. Ten aanzien van de beschikbaarheidsvoorziening constateren wij een daling in het aantal kinderen dat hier gebruik van maakt (van 14 kinderen naar 6 kinderen). Dit is een relatief dure voorziening en daardoor kan een beperkte daling al een grote impact hebben op de begroting. Het aantal cliënten waarmee in de begroting rekening is gehouden is gebaseerd op het aantal cliënten waarvoor zorg gedeclareerd is en het aantal cliënten met een indicatie medio augustus 2022.
Programmabegroting 2023
10
Ten aanzien van de geëscaleerde zorg verwachten wij een daling in het aantal cliënten in de JeugdzorgPlus. Net als de beschikbaarheidsvoorziening is de gemiddelde prijs per client fors, waardoor de impact per client groot is. In 2020 waren dit 3 cliënten, in 2021 5 cliënten en medio augustus 2022 was dit één client. In onze prognose gaan wij uit van 3 cliënten. B12 Eliminatie structurele subsidie MBS In de begroting 2022 was de subsidie aan de MBS structureel opgenomen. Conform de toezegging aan de Raad in 2022 wordt de subsidie niet structureel in het meerjarenperspectief opgenomen. B13 Aanpassing rente Betreft een actualisatie in de rentelast. B14 Overige verschillen Dit betreffen diverse kleinere mutaties. C Algemene middelen Op basis van de uitspraak van de Commissie van Wijzen heeft het Rijk in 2021 in haar begroting rekening gehouden met maatregelen om het tekort op de jeugdzorg bij gemeenten op te lossen. Deze maatregelen bestaan enerzijds uit extra rijksmiddelen en anderzijds uit bezuinigingen (€ 511 mln.). Van de provincie mochten wij in de begroting 2022, voor de jaarschijven 2023-2025, 75% van de totale compensatie meenemen. In 2022 heeft het kabinet besloten om zelf de verantwoordelijkheid te dragen voor de bezuinigingen.
In augustus 2022 hebben wij van de Provincie het bericht ontvangen dat wij de extra rijksmiddelen (verhoging baten) en de extra bezuiniging (verlaging lasten) voor 100% mogen meenemen in onze meerjarenraming. Dit levert dus een voordelige mutatie op in onze begroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026. D Knelpunten Nieuwe (wettelijke) taken D1. Omgevingsvisie In 2023 willen we starten met het proces om te komen tot een omgevingsvisie voor de Omgevingswet. Het hebben van een omgevingsvisie is per 1 januari 2024 verplicht. Het proces om te komen tot een omgevingsvisie inclusief een participatietraject vraagt veel tijd, externe expertise en inzet. D2. Omgevingswet De implementatie van de Omgevingswet gaat veel tijd van medewerkers vragen. Met name voor de bodemtaken die overkomen van de provincie, het voldoen aan strengere kwaliteitscriteria en de dienstverlening bij de omgevingsvergunningen. Daarnaast is er voor het inrichten en onderhouden van de nieuwe software functioneel applicatiebeheer noodzakelijk. De gevolgen zijn op dit moment niet exact in te schatten. D3. Digitale toegankelijkheid Gemeenten zijn wettelijk verplicht om hun digitale kanalen toegankelijk te hebben voor mensen met een beperking. Om onze digitale kanalen hierop in te richten is structureel € 8.000 nodig.
Raadsafspraken D4 Participatie De komende twee jaren zal de nieuwe functionaris ‘inwonersbetrokkenheid’ participatie een belangrijke plek geven in diverse plannen. Doel is om inwoners, gemeenteraad, het college en het ambtelijk apparaat dichter bij elkaar te brengen. Na één jaar zal geëvalueerd en bekeken worden of deze functie structureel wordt ingevuld en wat daarnaast eventueel aanvullend nodig is. Daarom staat
Programmabegroting 2023
11
hier nog een “PM” post voor in de begroting 2023. Zie ook hoofdstuk Centrale thema’s, 1. Raadsafspraken (uitvoeringsprogramma). D5 Leefbaar buitengebied – Plattelandsontwikkeling In de raadsinformatiebrief van 15 februari 2022 is gereageerd op de motie Lokale uitvoering Agrarisch plan. Daarbij is aangegeven dat het structureel benodigde budget € 93.000 is en dat dit zal worden betrokken bij de begroting 2023. D6 Zoutwinning Naar verwachting zullen eind 2022 de verklaringen van geen bedenkingen worden afgegeven. Ook in 2023 zullen deze verklaringen voor andere boorpunten moeten worden afgegeven. Verdere uitwerking van deze raadafspraak op basis van het uitvoeringsprogramma van het college zal duidelijkheid geven over wat eventueel aanvullend nodig is. Zie ook het Centrale thema’s, 1. Raadsafspraken (uitvoeringsprogramma). D7a Woningbouw – Versterking RO en infra De maatschappelijke ontwikkelingen vragen om een versnelling van woningbouwprojecten, er zijn bovendien ook aanzienlijk meer aanvragen die in behandeling moeten worden genomen. Bij de raadsafspraken is gevraagd om een uitvoeringsplan op basis van de woonvisie. Gezien de maatschappelijke ontwikkeling en de grote vraag naar extra woningen en vele verzoeken die worden ingediend willen we hier alvast extra op inzetten om de versnellingsopgave ook te kunnen realiseren.
De extra inzet is nodig voor de bestemmingsplanprocedures, projectleider woningbouw en civiele techniek. D7b Woningbouw – Voorbereidingsbudget Buurse In Buurse is grote behoefte aan nieuwe woningen. Ook de provincie wil dat wij hier versnellen. Het heeft de brede voorkeur om dit op een locatie te doen waarbij wij de grond aankopen. Voor de aankoop van de grond stellen we een grondexploitatie op. Voor de voorbereiding is in 2023 een voorbereidingsbudget nodig. D8a Voorzieningen - projectbudget De noodzaak voor het voeren van een voorzieningendiscussie is gelegen in het Financieel Herstelplan 2020. In de raadsafspraken is opgenomen dat de voorzieningendiscussie op voorstel van het College ten uitvoer moet worden gebracht. Voor de begeleiding en voorbereiding op de voorzieningendiscussie is extra capaciteit noodzakelijk en is behoefte aan een (technisch) scenario-onderzoek naar de (on)mogelijkheden voor het zwembad De Wilder. D8b. Voorzieningen – niet invullen taakstelling De deadline waarbinnen instellingen subsidie voor 2023 kunnen aanvragen is 1 november 2022. De voorzieningendiscussie zal naar verwachting voor deze deadline niet zijn afgerond. Dat betekent dat invulling van de taakstelling voor 2023 niet reëel is.
D9 Sociaal domein – functioneel applicatiebeheer De problemen in het sociaal domein worden onder andere veroorzaakt omdat de medewerkers niet voldoende gefaciliteerd worden door de systemen. We hebben een scan laten uitvoeren naar ons systeem en de benodigde formatie. Hieruit blijkt dat er versterking op applicatiebeheer nodig is. D10 Continuering projectmanagement Het programma ‘Haaksbergen ter(ker) in Ontwikkeling’ heeft als doel het vertrouwen van de samenleving in de gemeente Haaksbergen te herstellen en de verbinding met de samenleving te versterken. Dat wordt gedaan door diverse projecten ten uitvoer te brengen die bijdragen aan de realisatie van dit doel. Daarnaast zijn er ook ad hoc projecten die tijdig om noodzakelijke inzet van medewerkers vraagt. De opvang ontheemden en de te voeren voorzieningendiscussie zijn daar voorbeelden van. De capaciteit uit de bestaande organisatie is onvoldoende toereikend om deze projecten adequaat en tijdig uit te voeren. Daarom willen we structureel een projectleider aanstellen om dit soort projecten beter op te vangen. Daarmee zijn we als gemeente (beter) in staat om snel en Programmabegroting 2023
12
effectief maatschappelijke en bestuurlijke effecten te realiseren zonder dat dit inbreuk doet op het reguliere werk, met mogelijke (in)directe gevolgen voor de samenleving. Basis op orde - IBT D11. IBT – Archief Het domein archief dient in het kader van het IBT (verder) geoptimaliseerd te worden om te voorkomen dat de IBT-score van oranje naar rood gaat. Daarvoor moet onder andere een kwaliteitshandboek opgesteld worden en een nulmeting (KPI-rapportage) verricht worden. D12. Versterken informatiemanagement Het versterken van ons informatiemanagement is nodig om onze dienstverlening en informatievoorziening naar onze samenleving, maar ook intern tussen medewerkers en tussen ambtelijke organisatie, college van B&W en de gemeenteraad beter te organiseren. Dit is nodig om de bedrijfsvoering beter ‘in de basis op orde te krijgen’. Daarom maakt deze versterking onderdeel uit van het meerjarig programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’. In 2022 is onderzoek verricht naar mogelijke scenario’s om het informatiemanagement te versterken. Vooruitlopend op de keuze voor een scenario, willen we in 2023 incidenteel een projectbudget van € 200.000 opnemen in de begroting. Dit om een start te maken met het versterken op basis van de (nog te maken) scenariokeuze.
Daarnaast voeren we structureel € 142.000 op voor de benodigde cloudmigratie in het kader van rechtmatigheid en het aanstellen van een centrale functionaris (informatiemanager) om het informatiemanagement te organiseren en te beheren. Na het maken van de keuze voor het scenario om te versterken – op basis van het onderzoek – zal bezien worden welke incidentele en structurele middelen (mogelijk) aanvullend nodig zijn. De verwachting is dat dit wel leidt tot forse investeringen zoals ook kenbaar gemaakt in het rapport van zowel Rijnconsult als Hiemstra & de Vries. D13. Aanpak ondermijning We hebben het Regionale Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) gevraagd een weerbaarheidsscan uit te voeren die inzicht geeft in de weerbaarheid van de gemeente Haaksbergen m.b.t. ondermijning. Het RIEC adviseert de bestrijding van ondermijning op te pakken en daartoe een fulltime coördinator ondermijning aan te stellen voor de duur van twee jaar. Na deze periode zal duidelijk moeten zijn wat de benodigde structurele capaciteit is. D14 Project dienstverlening Dienstverlening naar onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties vinden wij belangrijk. Met het programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ werken we aan de herijking van het dienstverleningsconcept.
Om de dienstverlening beter te borgen en te organiseren in systemen, processen en werkwijzen is incidenteel projectbudget nodig om onder andere de frontoffice door te ontwikkelen en het herijkte dienstverleningsconcept een plek te geven in de handelswijze van onze organisatie. D15 Beleidsplan groenbeheer Op dit moment hebben we geen goed zicht op de staat van het gemeentelijk groen. Om dit goed te kunnen bepalen is een herijking nodig door middel van een nieuw beleidsplan groenbeheer (het oude plan liep in 2021 af). Om dit beleidsplan op te kunnen stellen is incidenteel budget nodig. D16 Versterking management Bij de vorige aanpassing van de organisatie is rekenschap gehouden met het feit dat de gehele bedrijfsvoering bij de gemeente Hengelo zou worden ondergebracht. Na een grondige analyse is toen besloten om op een kleiner onderdeel samen te werken met de gemeente Hengelo. Doordat de brede uitbesteding financieel niet haalbaar bleek, is destijds besloten om vooralsnog het overgrote deel van de bedrijfsvoering in eigen huis te versterken. In het bedrag dat daarvoor werd gereserveerd is geen rekening gehouden met de benodigde managementcapaciteit. In 2021 is ervoor gekozen om de spanof-control groter te laten worden door één team minder in te stellen en de aansturing van team Middelen te laten verzorgen door de concerncontroller.
Inmiddels is gebleken dat deze keuze tot de nodige knelpunten in de organisatie leidt.
Programmabegroting 2023
13
Om de ontwikkelingen binnen de organisatie te kunnen blijven faciliteren en de medewerkers op een goede manier te kunnen coachen/ begeleiden, is extra capaciteit in de vorm van een vijfde teammanager cruciaal. D17 Juridische ondersteuning sociaal domein Door veranderingen binnen het sociaal domein en de overgang naar meer voorliggende voorzieningen krijgen we ook meer bezwaren binnen. Binnen de teams voor het sociaal domein is geen formatie voor juridische ondersteuning. Voor een correcte werkwijze is dit wel noodzakelijk. Overige knelpunten D18 Opleidingsbudget Vanwege krapte op de arbeidsmarkt, is het lastig geschikte, ervaren medewerkers aan te trekken. Daarom kijken we steeds vaker naar starters die over de juiste competenties beschikken, maar nog wel enige extra (vak)opleiding nodig hebben om hun functie goed uit te kunnen voeren. Dit knelpunt is bij de eerste bestuursrapportage 2022 incidenteel betrokken, het is echter een structureel probleem. D19. Griffie- en managementondersteuning De griffie wordt binnen onze gemeente vormgegeven door de griffier zelf. Het ontbreken van administratieve ondersteuning maakt dat veel uitvoerende werkzaamheden bij de griffier zelf terecht zijn gekomen. Vooruitlopend op de uitvoering van de raadsafspraken en de te verwachten sturing door de werkgeverscommissie, wordt nu ingezet op een grotere ondersteuning van de raad.
Er zijn binnen onze organisatie slechts twee bestuursondersteuners werkzaam. Gezien het toenemende takenpakket van de gemeente, alsmede de toegenomen dynamiek in de samenleving, is het noodzakelijk om het secretariaat verder te versterken. D20. MBS - voorzetting bijdrage De MBS had voor 5 jaar een subsidie aangevraagd, maar is als jaarlijkse budgetsubsidie beschikt. Juridisch kan deze subsidie niet in één keer op nihil gezet worden. Daarom wordt deze in afwachting van de voorzieningendiscussie voor 2023 nog eenmalig opgenomen. D21. Stichting Groot Scholtenhagen Extra subsidie is voor een groot deel nodig om (achterstallig) onderhoud uit te kunnen voeren. D22 Coöperatie de Kappen Bij staand beleid is het zeer waarschijnlijk dat Coöperatie de Kappen net als in 2022 ook in 2023 aanvullend € 181.000 nodig heeft. D23. Overige mutaties Betreffen diverse kleine mutaties. E Financieel beleid E1. Behoedzaamheidsstelpost Er doen zich een tweetal onzekerheden voor ten aanzien van het gemeentefonds: Accres Het accres bestaat uit twee componenten: volumeontwikkeling (trap op-trap af), en loon- en prijsontwikkeling. Voor de periode tot en met 2025 heeft het Rijk de volumeontwikkeling “bevroren”. Echter, de loon-en prijsontwikkeling blijven onzekere variabelen. Mede gelet op de huidige grillige ontwikkelingen van de inflatiecijfers, geeft dit onzekerheid.
Daarnaast is hoogst onzeker hoe het gemeentefonds zich zal ontwikkelen vanaf 2026 (het zogenaamde ravijnjaar). Hierover is uw raad geïnformeerd bij de meicirculaire 2022 en kaderbrief 2023.
Programmabegroting 2023
14
Compensatie Jeugd Het Rijk heeft extra middelen gereserveerd voor Jeugd (zie ook C Algemene middelen). Deze middelen zijn door het Rijk nog niet officieel via de meicirculaire 2022 beschikbaar gesteld aan de gemeenten. De Provincie geeft aan dat hierin een onzekerheid zit. Daarnaast staat het Rijk aan de lat om macro € 511.000.000 op Jeugd te besparen. Hoewel zij daarbij aangeeft zelf risicodrager voor het realiseren van deze besparing te zijn, is onzeker in hoeverre individuele gemeenten nadelige effecten zullen ondervinden. Als in de gemeentebegroting met bovenstaande geen rekening wordt gehouden, betekent een verlaging in het gemeentefonds een onmiddellijk noodzakelijk ingrijpen in het beleid van de gemeente. Dit wordt bemoeilijkt doordat veel gemeentelijke uitgaven een structureel karakter hebben. De behoedzaamheidsstelpost zorgt voor structurele ruimte in de begroting, waardoor wij beter in staat zijn om structurele tegenvallers binnen de bestaande begroting op te vangen. Hierdoor wordt de kans dat ons weerstandsvermogen wordt aangetast kleiner en wordt het risico verkleind dat wij onmiddellijk moeten ingrijpen in bestaand beleid. De behoedzaamheidsstelpost is gebaseerd op 15% van het accres (afgerond), gemaximeerd op € 750.000.
E2. Vrijval storing algemene reserve Herstelplan 2020 Een van de doelstellingen uit het Financieel Herstelplan 2020 was dat de algemene reserve toegroeit naar € 3.000.000. Deze doelstelling is gehaald. Hierdoor kan de jaarlijkse storting van € 1.000.000 vrijvallen. E3. Storting algemene reserve t.b.v. ravijnjaar 2026 Vanaf 2026 wil het kabinet een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten invoeren. Zo wil het kabinet bijvoorbeeld het belastinggebied voor gemeenten herzien. Om deze reden heeft zij het accres voor 2026 niet berekend, maar bevroren op een vast bedrag. Hierover is uw Raad geïnformeerd bij de meicirculaire 2022. Ten gevolge hiervan daalt de algemene uitkering in 2026 fors. Hoe de gemeentelijke ontvangsten vanaf 2026 eruit komen te zien is op dit moment onduidelijk. Om het jaar 2026 te kunnen overbruggen doen wij in de periode 2023-2025 een extra storting in de algemene reserve. E4 OZB Voor de indexatie van de OZB hanteren wij normaliter de prijsindex van de materiele overheidsconsumptie (IMOC-percentage). In de begroting 2022 is op basis van dit percentage een indexatie opgenomen van 1,5%. Het actuele IMOC-percentage is 2,3%. Wij hebben als norm gesteld dat de woonlasten in Haaksbergen maximaal 10% boven het landelijk gemiddelde mogen uitkomen. Wij willen de indexatie structureel handhaven op 1,5% en dus niet verhogen naar 2,3%.
De woonlasten groeien hierdoor steeds dichter naar de norm zonder dat dit nadelig effect heeft op onze begroting 2023 en meerjarenperspectief 2024-2026. F Wensen F1a en b. CEV en procesondersteuner De interventies van de coördinator externe verwijzers (CEV) laten financieel positieve resultaten zien. Dit is dankzij inzet van andere vormen van jeugdhulp dan in eerste instantie door de zorgaanbieder werd aangevraagd en/of omdat er gestuurd wordt op het te behalen resultaat en de daarbij behorende omvang en duur van de jeugdhulp. De evaluatie laat zien dat een structureel financieel resultaat van € 150.000 per jaar reëel is. De loonkosten van de CEV en de procesondersteuner moeten hierop in mindering worden gebracht. F2 Kennisondersteuning BRP applicatie
Programmabegroting 2023
15
Ter optimalisatie van de dienstverlening en (digitale) mogelijkheden van de applicatie voor basisregistratie personen (BRP) is structureel ondersteunende inzet vanuit de leverancier nodig. Zonder deze inzet blijven mogelijkheden die de programmatuur biedt onbenut. F3. Maatregelen bomen markt De bomen die op markt staan zijn niet vitaal. Om de bomen gezond te krijgen moeten maatregelen getroffen worden om infiltratie van regenwater te verbeteren. F4. Dr. Prinsstraat, onderdeel actieplan Centrum Dit betreft het laatste stuk in dit deel van het centrum om aan het actieplan centrum te voldoen. F5. Noodfonds energie Vanwege de recente ontwikkelingen van de stijging van de energieprijzen maken wij ons zorgen over verschillende doelgroepen. Om snel in te kunnen spelen op nijpende situaties willen wij hiervoor een bedrag in de begroting opnemen. Daarnaast gaan wij aan de slag met een taskforce energiearmoede. F6. Straatmeubilair Vanuit het Financieel Herstelplan 2020 is het onderhoud op straatmeubilair geminimaliseerd. Op dit moment zijn een groot aantal houten banken aan vervanging toe. Deze worden in de periode 20232025 vervangen door metalen banken.
Programmabegroting 2023
16
Centrale thema’s 1 Raadsafspraken (uitvoeringsprogramma) De komende vier jaren willen we vaart maken met enkele dossiers, de verhouding tussen gemeenteraad en college van B&W en tussen de fracties onderling verbeteren en zo de discussie in de raad laten gaan over hoofdlijnen en politieke verschillen. Daarom hebben de raadsfracties op 16 mei 2022 raadsafspraken geformuleerd op acht onderwerpen. Deze raadsafspraken zijn unaniem door de gemeenteraad vastgesteld op 8 juni 2022 (link raadsafspraken). Uitvoeringsprogramma raadsafspraken De raadsafspraken (hieronder weergegeven) geven aan wat de onderwerpen zijn die voor ons belangrijk zijn en welke afspraken wij hier vanuit onze kaderstellende rol over maken. Daarmee blijven we als raad op hoofdlijnen sturen. Het college van B&W geeft uitvoering aan de raadsafspraken als uitvoerend bestuursorgaan. Het college van B&W wil daarom een uitvoeringsprogramma opstellen dat uitwerking geeft aan de onderwerpen waar raadsafspraken over zijn gemaakt. Dit uitvoeringsprogramma gaat in op ‘hoe’ de raadsafspraken uitgevoerd gaan worden, welke planning daarbij past, wat daarvoor nodig is en eventuele randvoorwaarden. Dit uitvoeringsprogramma wil het college van B&W opstellen ten behoeve van de Kadernota 2024 om de gemeenteraad in staat te stellen integraal keuzes te maken.
Het uitvoeringsprogramma zal via de Kadernota 2024 onderdeel vormen van de P&C-documentatie. Daarmee zal de voortgang en verantwoording over het realiseren van raadafspraken integraal onderdeel vormen van de kadernota, begroting, bestuursrapportages en jaarstukken. Dit stelt ons als gemeenteraad in staat om continu zicht te houden op de ontwikkelingen rondom de raadsafspraken en wordt er recht gedaan aan het belang van de raadsafspraken. Dit betekent niet dat we stil blijven zitten totdat het uitvoeringsprogramma gereed is en de kadernota 2024 in behandeling wordt genomen. Veel onderwerpen, waar raadsafspraken over gemaakt zijn, zijn lopende dossiers. Hier blijven we uitvoering aan geven. Hieronder worden de raadsafspraken weergegeven waarbij is aangegeven wat in 2023 ten aanzien van de raadsafspraken wordt uitgevoerd. Raadsafspraken 2022-2026 Onderstaand wordt per onderwerp aangegeven wat we willen bereiken, welke raadsafspraken erover gemaakt zijn en wat we ervoor doen in 2023. Zie de raadsafspraken (link raadsafspraken) voor een verdere context van de afspraken.
Programmabegroting 2023
17
PARTICIPATIE Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Dichter bij elkaar brengen van inwoners, de gemeenteraad, het college en het ambtelijke apparaat.
▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023? We zetten de functionaris inwonersbetrokkenheid in 2023 in om de participatie organisatie breed (beter) te organiseren en om vroegtijdig bij initiatieven/plannen het vastgestelde participatiebeleid uit te voeren. Deze functionaris vormt ook het aanspreekpunt voor de Raad en zal zich niet enkel richten op participatie bij initiatieven (plannen en beleid) van de gemeente, maar ook vanuit de samenleving zelf. Participatie is reeds ondergebracht in de portefeuilleverdeling. De coördinatie van participatie is ondergebracht bij de burgemeester en wethouder van Zwanenburg is projectwethouder overheidsparticipatie.
Bij alle onderwerpen van de raadsafspraken een belangrijke plek voor participatie door inwoners in te ruimen waarbij het college de raad faciliteert.
Belangrijk daarbij is begrijpelijke/toegankelijke taal en het begeleiden van de raad in de rol van meer en tijdiger met de samenleving in gesprek gaan. De werkgeverscommissie van de raad dient bij deze rol betrokken te worden. Het college dient aan te geven hoe participatie organisatie breed in de uitvoering van taken wordt betrokken. Dit vereist een aanspreekpunt voor de raad. Er dient een portefeuillehouder participatie aangewezen te worden en er kan worden gewerkt met pilots op een terrein waar beleid nog echt opgebouwd of geactualiseerd moet worden.
Dit onderwerp komt ook terug onder het centrale thema ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ en onder begrotingsprogramma 0 (bestuur & ondersteuning).
EEN LEEFBAAR BUITENGEBIED Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Het buitengebied van Haaksbergen ook in de toekomst leefbaar houden en leefbaarder maken.
▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023? ▪ In 2022 is aan de agendacommissie een voorstel voor een werksessie voorgelegd. Na het plaatvinden van de werksessie kan een planning opgesteld worden voor het verdere proces. Indien mogelijk nemen we dit mee in het uitvoeringsprogramma van de raadsafspraken. In 2023 zorgen we ervoor dat we aangehaakt zijn bij het provinciaal en landelijk beleid. Hierover zal de raad ▪ frequent geïnformeerd worden.
Verzoek aan het college om in een werksessie te bespreken of het conceptbeleid de ‘regionale spelregels’ voldoende invulling geeft aan Haaksbergse opvattingen/vraagstukken. In die werksessie met de raad moet ook aan de orde komen op welke manier de fracties in de periode 2022-2026 beter geïnformeerd kunnen worden over regionaal, provinciaal en landelijk beleid waarmee het buitengebied te maken krijgt zodat zij proactief kunnen reageren op plannen die op die niveaus spelen. In de bespreking moeten in ieder geval de economische, ecologische en recreatieve aspecten van het buitengebied aan de orde worden gesteld.
Programmabegroting 2023
18
ZOUTWINNING Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
De problematiek voorkomen dat tussen inwoners en de gemeente, maar ook tussen de gemeente en andere bestuurslagen verkeerde verwachtingen en irritaties ontstaan.
▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023? Naar verwachting zullen deze raadsafspraken in 2022 zijn afgerond. Op 15 juni 2022 is door middel van een raadsinformatiebrief antwoord gegeven op de vijf vragen zoals hiernaast weergegeven (link raadsinformatiebrief). Tevens zijn naar verwachting in 2022 de verklaringen van geen bedenkingen afgegeven. In 2023 zal het proces voor de zoutwinning verder gevolgd worden in lijn met de antwoorden in de raadsinformatiebrief.
Verzoek aan het college om te komen met een notitie waarin in ieder geval wordt aangegeven: o welk standpunt vanuit de gemeente over zoutwinning richting de verantwoordelijke staatssecretaris (Rijksoverheid) wordt doorgegeven en op welke manier dat zal gebeuren; o op welke manier het college de inwoners van Haaksbergen wil informeren over het verloop van de zoutwinning; o hoe het college wil monitoren wat de effecten zijn van zoutwinning voor de inwoners van Haaksbergen; o welke bevoegdheden de raad wel en niet heeft om zoutwinning en zoutwinning gerelateerde zaken te reguleren (bestemmingsplan); o Welke compensatie voor Haaksbergen mogelijk is.
WONINGBOUW Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Heldere kaders voor de woonruimteontwikkeling in de komende jaren, zodat bij langskomende nieuwbouwplannen kan worden getoetst of die plannen passen binnen de gestelde kaders.
▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023?
Het college vragen haast te maken met de woonvisie en na het vaststellen van de woonvisie het college opdracht te geven een concreet uitvoeringsplan te maken waarin wordt aangegeven ‘hoe’ de visie uitgevoerd gaat worden. Het college te vragen langskomende nieuwbouwplannen daarna expliciet te toetsen aan zowel de woonvisie als aan het uitvoeringsplan. Het college vragen of zij, voordat de woonvisie en uitvoeringsplan zijn aangenomen in de raad, al wat kan doen om de woningbouw in Haaksbergen te stimuleren.
▪ Nadat de woonvisie is vastgesteld (verwachting eerste kwartaal 2023) kan een start worden gemaakt met het ▪ uitvoeringsplan woonvisie. In de begroting is hiervoor en voor de woningbouwprojecten extra capaciteit opgenomen. In het uitvoeringsprogramma van de raadsafspraken wordt nadere invulling gegeven aan ‘hoe’ het uitvoeringsplan woonvisie wordt vormgegeven. In het uitvoeringsplan zouden nadere afspraken moeten Intussen gaat de realisatie van woningbouwprojecten komen over hoe en waar wat gebouwd mag worden. door. Zie ook begrotingsprogramma 8 (volkshuisvesting en ruimtelijke ordening).
VOORZIENINGEN Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Het afronden van een voorzieningendiscussie.
▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023? In 2022 is het procesvoorstel voor het voeren van de voorzieningendiscussie voorgelegd en besproken in de raad. In 2023 wordt (verdere) uitvoering gegeven aan het proces voorzieningendiscussie ten behoeve van de Kadernota 2024. In 2022 is/wordt eveneens een scenario-onderzoek gestart naar De Kappen over de toekomstmogelijkheden en wordt in 2023 een scenarioonderzoek gestart naar de (on)mogelijkheden voor zwembad De Wilder als input voor de voorzieningendiscussie.
Het proces van de voorzieningendiscussie te vervolgen door: o het college vragen een voorstel aan de raad voor te leggen over het te volgen besluitvormingsproces rondom de voorzieningen; o het onderwerp in de vergadering van september te agenderen voor een voorzieningendiscussie ten behoeve van de begroting van 2023; o in de voorzieningendiscussie de resultaten van de burgerpeiling te betrekken.
Zie ook het centrale thema ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ waar dit project deel van uitmaakt.
Programmabegroting 2023
19
DUURZAAMHEID Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Verdere verduurzaming van de gemeente Haaksbergen.
▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023? ▪ Dit onderwerp krijgt uitwerking in het uitvoeringsprogramma van de raadsafspraken. Op het moment is er nog geen proces/traject gestart voor windenergie in Haaksbergen. Het betreft een nieuw onderwerp waar in de ambtelijke organisatie (nog) geen ▪ capaciteit voor beschikbaar is. Op basis van het uitvoeringsprogramma kunnen gericht keuzes gemaakt worden. ▪
Het college op te dragen op korte termijn een participatietraject voor te stellen om te komen tot een plan voor de inpassing van windmolens in Haaksbergen. Dat het college, zodra het mogelijk is, regels opneemt in de toekomstige bestemmingsplannen om duurzame energieopwekking op grote daken af te dwingen. Het college op te dragen onderzoek te (laten) doen naar de mogelijkheden om lokale initiatieven tot versterking van verduurzaming (bijvoorbeeld in ‘bouwteam’ constructies) te ondersteunen. Het college vragen de raad te informeren over de voortgang van de gesprekken die door Losser worden gevoerd over de mogelijkheid gebruik te maken van de Duitse overcapaciteit.
MARKTPLAN/CENTRUMVISIE Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Het dichten van het ‘Gat in de Markt’.
▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023? Aan de raadsafspraken is in 2022 uitvoering gegeven. In 2023 zal het bestemmingsplan voor het Marktplan voorbereid en aangeboden worden aan de raad. Zie ook begrotingsprogramma 8 (volkshuisvesting en ruimtelijke ordening).
Het college vragen een heldere stand van zaken te geven over de besluitvorming rond het Marktplan, voordat de bestemmingsplanwijziging aan de orde wordt gesteld en daarbij in te gaan op de volgende punten: o hoelang laat het oordeel van de commissie m.e.r. (second opinion) nog op zich wachten? o in welke mate is de huidige besluitvorming gebaseerd op inmiddels achterhaald. marktonderzoek en heeft het zin te vragen om een update? o waarom denkt het college dat de provincie (anders dan in 2014-2018) nu wel akkoord zal gaan met een bestemmingsplanwijziging waarin een supermarkt aan de markt is opgenomen? o waarom denkt het college dat het NIET aanbieden van de grond aan een andere marktpartij ditmaal niet onderuit zal worden gehaald, gegeven recente uitspraken van onder meer de Raad van State? o Wat is de status van het contract (dat eerder aan de Raad is gestuurd)?
SOCIAAL DOMEIN Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Betrokkenheid van de raad bij het regionale beleid voor Jeugd.
▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023? Nadat de raadsafspraken zijn vastgesteld (8 juni 2022) zijn de eerste acties ten aanzien van de raadsafspraken over dit onderwerp uitgezet. In de raadsinformatiebrief (link raadsinformatiebrief) van 20 juli 2022 wordt een eerste reactie gegeven die aansluit op de raadsafspraken inclusief een voorgangsbericht (link voortgangsbericht). Verder uitwerking van dit onderwerp volgt in het uitvoeringsprogramma.
Het college opdracht geven de raad halfjaarlijks te informeren over de uitvoering van het ingezette regionaal beleid en de raad tijdig te betrekken bij het opstellen van de kaders voor het regionale beleid.
Zie ook begrotingsprogramma 6 (sociaal domein).
Programmabegroting 2023
20
In de raadsafspraken hebben we opgemerkt dat zich in de komende vier jaar wellicht gelegenheden voordoen om (aanvullende) brede raadsafspraken te maken. Daarmee zijn de overeengekomen raadsafspraken niet limitatief of uitputtend. Elk jaar in maart worden de raadsafspraken geagendeerd om na te gaan waar raadsafspraken bijstelling behoeven. Het uitvoeringsprogramma kan op basis van deze bijstelling geactualiseerd worden en vervolgens via de P&C-documenten verantwoord worden.
2 Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ betreft een meerjarig programma voor de periode 20202026. De aanleiding is het onderzoek van Rijnconsult naar de toekomstbestendigheid en zelfstandigheid van de gemeente Haaksbergen. Dit onderzoek resulteerde in een vijftal aanbevelingen, te weten: 1. Versterk de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij Enschede of Hengelo; 2. Maak op andere uitvoeringsonderdelen deelplannen om door middel van intensivering van de samenwerking met omliggende gemeenten te komen tot vermindering van de kwetsbaarheid; 3. Ga verder met het professionaliseren van de regievoering; 4. Zorg dat in de organisatie de basis verder op orde komt, het college kan daartoe een investeringsvoorstel doen aan de raad; 5. Maak in samenspraak tussen raad, college en ambtelijke organisatie een besturingsfilosofie, waarin de drie rollen helder worden beschreven, en gebruik dat als basis om te komen tot een effectief samenspel tussen deze drie gremia. Betrek hierbij ook de lokale samenleving. Hiervoor zijn bestuurlijke en organisatorische ontwikkelingen noodzakelijk en wenselijk. Het ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ is het middel en de paraplu om deze ontwikkelingen te regisseren. Dat gebeurt door uitvoering te geven aan diverse projecten die in drie ontwikkelsporen zijn weggezet. Ontwikkelsporen
Toelichting
1) Financiën en risicobeheersing op orde
Onder andere het herstel van de balans tussen ambities en financiële middelen met beheersing van risico’s.
2) Effectief samenspel
Onder andere het versterken van het samenspel tussen gemeente, inwoners en externe partners in een duidelijke taak- en rolverdeling en het implementeren van een beleidsstelsel dat past bij de Haaksbergse samenleving en de gemeente die we willen zijn.
3) Stabiele en veerkrachtige organisatie
Onder andere het in de basis op orde brengen van de ambtelijke organisatie, het borgen van continuïteit en stabiliteit in de organisatie en het versterken toekomstbestendiger maken van de bedrijfsvoering als fundament voor het organisatievermogen.
Waar doen we het voor? Herstel in vertrouwen en verbinding met de samenleving om effectief en efficiënt de Haaksbergse samenleving te bedienen/faciliteren op basis van wettelijke plichten, behoeften en wensen. Wat willen we bereiken? De looptijd van het meerjarig programma reikt tot in 2026, vandaar dat onderstaande subdoelen staan tot en met dat jaartal. ▪
Een toekomstbestendige en zelfstandige gemeente Haaksbergen om dicht bij de inwoners te staan en te besturen.
Programmabegroting 2023
21
Versterking van de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij de gemeente Hengelo dan wel zelf te versterken (Rijnconsult-aanbeveling 1). ▪ Kwetsbaarheden verminderen door intensivering van samenwerking met omliggende gemeenten op basis van deelplannen op uitvoeringsonderdelen (Rijnconsult-aanbeveling 2). ▪ Verdere professionalisering van de regievoering (Rijnconsult-aanbeveling 3). ▪ De organisatie in de basis op orde brengen (Rijnconsult-aanbeveling 4). Een besturingsfilosofie met helder beschreven rollen in samenspraak tussen gemeenteraad, college van B&W en ambtelijke organisatie dat als basis gebruikt wordt voor effectief samenspel waarbij ook de samenleving betrokken is (Rijnconsult-aanbeveling 5). ▪
Wat gaan we ervoor doen in 2023? Onderstaande tabel geeft inzicht in de projecten die onder de paraplu van ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ in uitvoering worden gebracht dan wel gecontinueerd in 2023. In de tabel wordt verwezen naar de begrotingsprogramma’s/taakvelden daar waar deze projecten (financieel) zijn uitgewerkt. Continuering van dit programma zorgt voor het uitvoering geven aan de gemaakte raadsafspraken voor de huidige raadsperiode. Zo wordt uitvoering gegeven aan de raadsafspraak om participatie door inwoners een belangrijke plek te geven in diverse (beleids)trajecten zoals onder andere het opstellen van de omgevingsvisie en het integraal veiligheidsbeleid. De functionaris adviseur inwonersbetrokkenheid speelt hier een aanjagende rol in. Ook wordt uitvoering gegeven aan de raadsafspraak om het (besluitvormings)proces voor de voorzieningendiscussie op te stellen, waarbij de resultaten uit de burgerpeiling 2021 betrokken worden. Project
Wat doen we in 2023?
Verwijzing naar begrotingsonderdeel
Financieel Herstelplan (spoor 1)
Opnemen extra storting algemene reserve in de begroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026 om het ravijnjaar 2026 incidenteel op te vangen en de nota weerstandsvermogen en risicomanagement vaststellen en uitvoeren.
Begrotingsprogramma 0 Bestuur en Ondersteuning
Het opnemen van een behoedzaamheidsstelpost om schommelingen in het gemeentefonds structureel op te kunnen vangen. Daarnaast zal in het kader van dit project de rechtmatigheidscontrole beter geborgd wordt in de organisatie. Voorzieningendiscussie (spoor 1)
Afronden van de voorzieningendiscussie en de resultaten van de discussie verwerken in de begroting 2024 en het meerjarenperspectief via de kadernota 2024.
Interbestuurlijk Toezicht (spoor 1)
Basis op orde brengen door het middel ‘toetsingskader provincie IBT’ in te zetten met als indicator de totaalkleur op groen krijgen/houden.
Bijlage 5 Interbestuurlijk toezicht
Bedrijfsvoering
Project afronden waarbij primaire
Begrotingsprogramma 6
Programmabegroting 2023
22
Noaberpoort (spoor 2)
Besturingsfilosofie (spoor 2)
Opstellen omgevingsvisie (spoor 2)
werkprocessen inclusief documentbeheer sociaal domein geoptimaliseerd worden om de dienstverlening vanuit de Noaberpoort naar onze inwoners te verbeteren. Traject met de raad om te komen tot een besturingsfilosofie waarin de verhouding van de gemeente Haaksbergen in de Haaksbergse samenleving is beschreven. De omgevingsvisie opstellen samen met Begrotingsprogramma 8 onze inwoners waarin de visie op de gehele Volkshuisvesting en fysieke leefomgeving wordt beschreven. ruimtelijke ordening Daarnaast verder uitwerking geven aan het oefenen en werken met de Omgevingswet als nieuw stelsel omgevingsrecht.