Principeverzoek Haaksbergen Landgoed Waarrecht (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
Principeverzoek Landgoed Waarrecht - Haaksbergen
Status: Definitief December 2025
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
Principeverzoek
“Landgoed Waarrecht
Plannaam: Plantype: Versie: Datum:
-
Haaksbergen”
“Landgoed Waarrecht - Haaksbergen” Principeverzoek 2.3 inclusief resultaten veldbezoeken en handreikingen uit concept Omgevingsvisie Haaksbergen 01 December 2025 ,
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 1
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1
SAMENVATTING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
HOOFDSTUK 2
INLEIDING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2. 1 AANLEIDING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 2. 2 LIGGING PROJECTGEBIED . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2. 3 HUIDIG PLANOLOGISCH REGIME . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 2. 3. 1 Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 2. 3. 2 Strijdigheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 2. 4 LEESWIJZER . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
HOOFDSTUK 3
HUIDIGE EN GEWENSTE SITUATIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3. 1 HUIDIGE SITUATIE PROJECTGEBIED EN OMGEVING. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 3. 1. 1 Geschiedenis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 3. 1. 2 Kenmerken en functies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 3. 2 ONTWIKKELINGEN IN EN ROND HET PROJECTGEBIED . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 3. 2. 2 Interne ontwikkelingen op het landgoed . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3. 3 GEWENSTE SITUATIE VOOR HET PROJECTGEBIED . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 3. 3. 1 Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 3. 3. 2 Omgevingsprogramma 2100 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 3. 3. 3. Beheerderswoning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 3. 3. 4. Werkschuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 3. 3. 5. Houtschuur Noord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . 21 3. 3. 6. Houtschuur Zuid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Recreatiewoning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 3. 3. 7 3. 3. 8 Landhuis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 3. 3. 9. Omvorming & extensivering landbouwpercelen en verbeteren hydrologie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 3. 3. 10 Recreatievoorzieningen + paden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
HOOFDSTUK 4
RELEVANT BELEID . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
4. 1. REGIONALE SPELREGELS VOOR RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN IN HET BUITENGEBIED VAN ZUIDWEST-TWENTE . . . . . . . . . . . . . 30 4. 1. 1 Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 4. 1. 2 Nieuwe landgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 4. 1. 3 Bestemming nieuwe landgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 4. 1. 4 Voorwaarden nieuwe landgoederen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 4. 1. 5 Toetsing van het initiatief aan de Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 4. 2 KGO-BELEID ‘KGO – BALANSMODEL’ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 4. 2. 1 Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 4. 2. 2 Gemeentelijk KGO-beleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 4. 2. 3 Toetsing van het initiatief aan het KGO-beleid ‘KGO – balansmodel’. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
HOOFDSTUK 5 5. 1 5. 2.
LEEFOMGEVING ASPECTEN & PARTICIPATIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
LEEFOMGEVING ASPECTEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 PARTICIPATIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
HOOFDSTUK 6
CONCLUSIE – VERZOEK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 2
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
HOOFDSTUK 1 SAMENVATTING
Landgoederen combineren al eeuwenlang functies als natuur , landbouw , recreatie en cultuurhistorie binnen één samenhangend gebied. Het behoud van het landgoed als geheel , inclusief kwetsbare onderdelen , staat daarbij centraal. Ook Landgoed Waarrecht – al 190 jaar beheerd door dezelfde familie – ontwikkelt zich voortdurend. Waar het rond 1850 uit heide en veen bestond en halverwege de 20e eeuw vooral bos- en landbouw kende , ligt de nadruk sinds 2000 steeds meer op natuurbeheer en recreatie. Binnen en rond het landgoed spelen ontwikkelingen die van invloed zijn op de toekomstbestendigheid van het gebied. De belangrijkste opgaven zijn: ruimte creëren voor extensieve landbouw ; ● ● versterken van de natuurverbinding tussen Buurserzand en Witte Veen ; ● ● ● ● ●
bijdragen aan de provinciale bossenstrategie ; verbeteren van de waterhuishouding en klimaatbestendigheid ; inspelen op de impact van het voorgenomen Windpark Oude Buurserdijk ; inspelen op groeiende behoefte aan natuurbeleving en recreatie ; kansen benutten voor agroforestry en duurzame bouwmaterialen.
Op basis hiervan is een toekomstvisie opgesteld , uitgewerkt in dit principeverzoek. Dit vormt de aanloop naar een wijziging van het omgevingsplan , waarmee een samenhangend kader ontstaat voor duurzame ontwikkeling richting 2100.
Belangrijkste voorgestelde initiatieven: ● Extensiveren van circa 11 hectare landbouwgrond en gedeeltelijk omvorming naar open en opgaande natuur ; ● Herstel van de hydrologie voor betere waterretentie en klimaatadaptatie ; ● Versterken van recreatieve functies passend bij de kwaliteiten van het landgoed ; ● Realiseren van een landhuis met functies voor wonen mantelzorg en verblijfsrecreatie ; ● Verplaatsen van de recreatiewoning naar een locatie buiten de geluidscontour van het beoogde windpark ; ● Bouwen van drie functionele beheergebouwen voor natuurbeheer en houtverwerking. ,
,
Het landgoedmodel biedt een stevige basis om deze initiatieven integraal te beoordelen en uit te voeren. De lange historie van zorgvuldig beheer geeft vertrouwen dat de voorgestelde ontwikkeling leidt tot een
kwaliteitsimpuls voor het buitengebied van Haaksbergen. Bovendien sluiten de plannen goed aan op het geldende gemeentelijke en provinciale beleid. Actieve participatie met overheden en noabers zorgt daarnaast voor brede betrokkenheid en draagvlak.
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 3
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
HOOFDSTUK 2 2. 1
INLEIDING
Aanleiding
Het voorliggend principeverzoek heeft betrekking op Landgoed Waarrecht.1 Het landgoed ligt in een landelijke omgeving , waar natuur/bospercelen zich afwisselen met agrarische percelen. Globaal ligt het landgoed aan de oostzijde van het Buurserzand , ten noorden van de woonkern Buurse. Het landgoed zelf bestaat uit een mozaïek van natuurpercelen en agrarische gronden. Het westelijke deel behoort tot het Natura 2000-gebied Buurserzand & Haaksbergerveen.2 Het overgrote deel van de natuurpercelen zijn aangemerkt als Natuurnetwerk Nederland.3 Op het landgoed staan enkele gebouwen , betreffende een beheerderswoning , een recreatiewoning en een aantal functionele bouwwerken ten dienste aan het landgoedbeheer. Het landgoed is gedeeltelijk gerangschikt onder de Natuurschoonwet 1928. Ingegeven door een aantal externe ontwikkelingen , zijn de initiatiefnemers , tevens eigenaren van het landgoed , voornemens om een aantal ontwikkelingen binnen het landgoed te realiseren om beter in staat te zijn het landgoed robuust en duurzaam in stand te kunnen houden. Hiervoor is een omgevingsprogramma opgesteld waarin samenhangend een aantal ontwikkelingen op het landgoed zijn geschetst. Het gaat onder andere om de extensivering van de landbouw , additionele natuur , weerbare hydrologie , klimaatbestendigheid , hoge kwaliteit recreatiemogelijkheden , een landhuis en een aantal landgoed opstallen.
Niet al deze ontwikkelingen zijn op basis van het geldende omgevingsplan toegestaan. Daartoe dient het omgevingsplan van Haaksbergen te worden herzien.
Alvorens een verzoek in te dienen om het omgevingsplan te herzien wordt de gemeente Haaksbergen gevraagd om medewerking te verlenen aan dit principeverzoek waarin de ontwikkelingen nader worden uitgewerkt en onderbouwd. ,
,
In dit principeverzoek wordt nader ingegaan op de passendheid van de ontwikkelingen op de locatie , binnen de beleidskaders en de milieu- en omgevingsaspecten.
1 2 3
Landgoederen in Overijssel - Landgoed Waarrecht Natura2000 gebieden: Buuserzand & Haaksbergerveen Natuur Netwerk Nederland: https://www. rijksoverheid. nl/onderwerpen/natuur-enbiodiversiteit/natuurnetwerk-nederland BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 4
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
2. 2
Ligging projectgebied
Het projectgebied wordt op hoofdlijnen afgebakend door het Buurserzand in het westen , landgoed Zonnebeek en recreatiepark Het Rutbeek aan de noordzijde , agrarische percelen en Landgoed Glendersvoort aan de oostzijde , en de Langenbergweg en het dorp Buurse ten zuiden van de locatie. In afbeelding 1 is de ligging van het projectgebied ten opzichte van de kern Buurse en de directe omgeving met een rode omlijning indicatief weergegeven.
Afbeelding 1: Ligging Landgoed Waarrecht (Bron: atlasoverijssel. nl)
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 5
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
2. 3
Huidig planologisch regime Algemeen
2. 3. 1
Het projectgebied ligt binnen de begrenzing van het omgevingsplan van de gemeente Haaksbergen. Het betreft het omgevingsplan van rechtswege , dat geldt sinds 1 januari 2024. Het omgevingsplan bestaat uit een tijdelijk deel en een niet-tijdelijk deel. De bestemmingsplannen vallen onder het tijdelijke deel. In dit geval gaat
het voor het projectgebied om de volgende bestemmingsplannen: Bestemmingsplan “Buitengebied” (vastgesteld op 22 april 2015) ; Bestemmingsplan “Buitengebied partiële herziening veegplan 1” (vastgesteld op 1 november 2017) ; Paraplubestemmingsplan “terrassen Haaksbergen” (vastgesteld op 27 oktober 2021) ;
● ● ●
,
In dit geval zijn met name de eerste twee genoemde bestemmingsplannen relevant. Het bestemmingsplan “Buitengebied” is het algemene bestemmingsplan voor het buitengebied. Dit plan is echter op een aantal punten vernietigd , waarna het deels is herzien in het bestemmingsplan “Buitengebied , partiële herziening veegplan 1”. In dit geval zijn de gronden die in het ontwerpbestemmingsplan “Buitengebied” bestemd waren met de bestemming ‘Agrarisch met waarden – Natuur en Landschap’ in dit bestemmingsplan vernietigd , waardoor voor deze gronden een herziening is opgesteld. Daarom gelden voor het projectgebied twee
bestemmingsplannen. Hierna is een uitsnede van de verbeelding van deze plannen opgenomen.
Afbeelding 2: Bestemmingen landgoed Waarrecht (Bron: Gemeente Haaksbergen) Op basis van het bestemmingsplan “Buitengebied” gelden de bestemmingen ‘Bos’ en ‘Natuur’. Gronden met de bestemming ‘Bos’ zijn met name bestemd voor bos(bouw) , aanplant en houtoogst. Ook zijn de gronden
onder andere bestemd voor de bescherming van de natuurwetenschappelijke waarde en landschappelijke waarde extensief recreatief en/of educatief medegebruik bestaande infrastructuur water(huishouding) ontwikkeling van watergangen sloten meanders en waterpartijen behoud van zandwegen en parkeervoorzieningen. Binnen de bestemming ‘Bos’ is een functieaanduiding voor een beheerderswoning opgenomen. Hier is een beheerderswoning met bijgebouwen toegestaan waarvoor bouwregels opgenomen ,
,
,
,
,
,
,
,
zijn. BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 6
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek Gronden met de bestemming ‘Natuur’ zijn met name bestemd voor het behoud het herstel en/of de ontwikkeling van de natuurwetenschappelijke ecologische en/of landschappelijke waarde en onder andere extensief recreatief en/of educatief medegebruik bestaande infrastructuur ontwikkeling en instandhouding van natuur water(huishouding) agrarisch medegebruik en parkeervoorzieningen. ,
,
,
,
,
,
Het grootste verschil tussen deze beide (hoofd)bestemmingen is het beschermingsniveau van de natuurwaarden. Binnen de bestemming ‘Natuur’ is bijvoorbeeld geen bosbouw toegestaan. Naast deze hoofdbestemmingen geldt een gebiedsaanduiding voor een extensiveringsgebied (bron: www. ruimtelijkeplannen. nl). Hiervoor gelden aanvullende bepalingen voor agrarische bedrijven. Tot slot gelden dubbelbestemmingen ten behoeve van de bescherming van de archeologische waarden. 2. 3. 2
Strijdigheid
Het landgoed is voornemens te ontwikkelen tot een toekomstbestendig landgoed. Hiervoor zijn verschillende deelprojecten beoogd , die niet volledig binnen het omgevingsplan passen. Het gaat bijvoorbeeld om de realisatie van een landhuis met verschillende functies en beheergebouwen ten behoeve van het landgoed. Hiervoor ontbreken veelal de bouw- en gebruiksregels. Voor sommige ontwikkelingen zijn wel mogelijkheden opgenomen in het planologische kader. Daarnaast is er onder andere natuurontwikkeling wenselijk om bij te dragen aan het verbinden van de Europees onderkende natuurgebieden Buurserzand en Witte Veen 4 in de gemeente Haaksbergen. Het is wenselijk om voor het geheel een actueel planologisch kader te bieden. Hiertoe dient het omgevingsplan te worden gewijzigd.
Voorliggend principeverzoek vraagt daarom medewerking aan een buitenplanse omgevingsplanactiviteit zodat het voorgestelde mogelijk kan worden gemaakt.
4
Natura2000 gebied: Witte Veen BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 7
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
2. 4
Leeswijzer
Initiatiefnemers hebben BJZ. nu gevraagd een principeverzoek op te stellen waarin het initiatief nader wordt toegelicht en onderbouwd. In hoofdstuk 3 wordt de huidige situatie omschreven en worden een aantal externe en interne ontwikkelingen toegelicht die de drijfveer zijn voor de beoogde ontwikkelingen. Daarna wordt ingegaan op de gewenste situatie. In hoofdstuk 4 zal het relevante beleid behandeld worden waarna in hoofdstuk 5 verschillende milieu- en omgevingsaspecten aan bod komen. Hoofdstuk 6 betreft een resume van het concrete verzoek. ,
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 8
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
HOOFDSTUK 3
HUIDIGE EN GEWENSTE SITUATIE
In dit hoofdstuk wordt voor het projectgebied de historie en de huidige situatie uitgelicht , met benoeming van een aantal externe en interne ontwikkelingen. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een uiteenzetting van de gewenste situatie.
3. 1
Huidige situatie projectgebied en omgeving
3. 1. 1
Geschiedenis
Landgoed Waarrecht is een restant van de voormalige markegrond van Buurse. De grondlegging van het huidige landgoed is ontstaan uit twee erven (uit 1834 en 1840) door Joost Maurits Elderink en Engelbert Elderink. Aan deze erven die in hun oorsprong wellicht teruggaan tot de tijd van Karel de Grote waren verbonden rechten in de " Wahre " ; het gemeenschappelijk grondgebied der Saksische Marke. ,
,
Afbeelding 3: Familie Elderink , circa 1900 (bron: familie Jannink) In de eerste helft van de 19e eeuw is door verwerving en uitruil van percelen de basis gelegd voor dit landgoed. Dit deel van het familiebezit heeft zijn oorspronkelijke naam 'het Wahr-recht' aan voornoemde rechten in de 'Wahre' ontleend. Van oudsher bestaat het gebied uit heidevelden en venen. Rond 1900 is men begonnen met de ontginning en aanleg van bossen. Daardoor bestaat het landgoed nu uit verschillende ecosystemen zoals bos , heidevelden , veen , akkers en weilanden en heeft een grote variatie aan flora en fauna van vooral inheemse soorten. 3. 1. 2
Kenmerken en functies
Landgoed Waarrecht ligt in het oosten van de gemeente Haaksbergen. Het landgoed ligt in een landelijke omgeving waar natuur/bospercelen zich afwisselen met agrarische percelen. Globaal ligt het landgoed tussen het Buurserzand in het westen landgoed Zonnebeek aan de noordzijde agrarische percelen en een nieuw te ontwikkelen landgoed aan de oostzijde en de Broekheurnerweg en het dorp Buurse ten zuiden van de locatie. De oppervlakte van het landgoed is circa 82 hectare waarvan een deel onderdeel is van het Natura 2000gebied ‘Buurserzand & Haaksbergerveen’. ,
,
,
,
Het landgoed is ingericht met een variërend landschap van bospercelen , natuurpercelen en landbouwgronden. Over het landgoed lopen een drietal beken: de Biesheuvelleiding welke wordt gebruikt voor de waterafvoer van het Buurserveld , de Paardenbroekslenk welke wordt gebruikt voor de waterafvoer van de Sekmaatvlakte en de Hagmolenbeek welke wordt gebruikt voor de waterafvoer vanuit Duitsland , het Witte Veen en het
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 9
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek agrarisch gebied tussen Buurse en Enschede. Het landgoed biedt ook een aantal recreatieve functies zowel voor lokaal gebruik door noabers en ook als onderdeel van het Twentse regionale recreatieve wandel- fietsen MTB netwerk. ,
,
Op het landgoed staan op dit moment een recreatiewoning uit 1917 , een beheerderswoning uit 2000 en een
aantal functionele opstallen voor het landgoedbeheer. Hieronder is een luchtfoto van het landgoed weergegeven en zijn afbeeldingen van de woningen opgenomen.
Afbeelding 4: Ligging landgoed Waarrecht (rood) binnen Natuur Netwerk Nederland (groen) (bron: Provincie Overijssel)
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 10
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
Afbeelding 5: Recreatiewoning (bouwjaar 1917) op Landgoed Waarrecht (bron: familie Jannink)
Afbeelding 6: Beheerderswoning (bouwjaar 2000) op Landgoed Waarrecht (bron: familie Jannink)
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 11
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
Afbeelding 7: functionele opstallen ten behoeve van beheer en ontwikkeling (bron: familie Jannink)
Afbeelding 8: functionele opstallen ten behoeve van beheer en ontwikkeling (bron: familie Jannink)
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 12
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
3. 2
Ontwikkelingen in en rond het projectgebied
Afbeelding 9: Kaartbeelden van Landgoed Het Waarrecht omstreeks 1850 , 1900 , 1950 en 2000 (Bron: Topotijdreis.nl , 2025).
Landgoed Waarrecht wordt reeds 190 jaar beheerd door dezelfde familie. Het landgoed is niet statisch en verandert geleidelijk over tijd. Van uitgestrekte heideterreinen in 1850 naar voornamelijk economische activiteiten op basis van bos- en landbouw in 1950 naar een grotere rol voor natuurbeheer en recreatie sinds ,
,
2000. Binnen en buiten Landgoed Waarrecht worden een aantal ontwikkelingen onderkend welke van invloed zijn op de samenhang binnen het landgoed en de relatie van het landgoed met haar omgeving. In de volgende paragraaf worden de interne en externe ontwikkelen geduid.
3. 2. 1. Externe Ontwikkelingen in de omgeving van Landgoed Waarrecht.
Toekomst voor ons Platteland: Provincie Overijssel bestaat voor meer dan 90% uit landbouw en natuur. Tegelijkertijd zijn er veel opgaven welke allemaal aangrijpen op de ruimtelijke inrichting van het buitengebied. Via de Overijsselse 3x3 aanpak wordt er gestreefd naar een goed sociaaleconomisch perspectief een toekomstbestendige landbouwsector en het herstel van natuur & het watersysteem en klimaat adaptatie. De familie achter Landgoed Waarrecht neemt actief deel aan de conversaties over de toekomst van het platteland en ziet kansen om de aanwezige landgoed gronden in te zetten voor landbouwers die hun bedrijf willen extensiever. Hierdoor worden landschappelijke en ecologische waarden versterkt en ontstaat er ruimte voor een adaptieve waterhuishouding. Momenteel werkt Gemeente Haaksbergen aan de Omgevingsvisie.5 ,
5
Gemeente Haaksbergen , Ontwerp Omgevingsvisie 05-02-2024 BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 13
Landgoed Waarrecht
Haaksbergen Principeverzoek -
Afbeelding 10: Geografische ligging van Buuserzand, Witte Veen, projectgebied (rood), gronden Provincie Overijssel (oranje) en robuuste verbindingszone (bron: Atlasoverijssel.nl)
Natuuropgave: de ligging van Landgoed Waarrecht maakt het tot een belangrijke schakel in de ecologische verbinding tussen het Buurserzand, Landgoed Zonnebeek naar het noorden en het Witte Veen richting het zuidoosten. De natuurdoelanalyse voor het Buurserzand en Witte Veen door de Ecologische Autoriteit®”, geeft de noodzaak aan om in de omgeving van het Buurserzand & Landgoed Waarrecht ruimte te vinden om de robuuste verbindingszone richting het Witte Veen te versterken. Provincie Overijssel is momenteel bezig om hier concreet invulling aan te geven? onder andere door haar eigen gronden aan de Oortjesweg® ook in te zetten voor de realisatie van deze verbindingszone (oranje markering in Afbeelding 10). Om juist op deze plekken te zoeken naar een extensivering van de landbouw en toevoegen van groen-blauwe dooradering, ligt in lijn met het laatste advies van het Planbureau voor de Leefomgeving!®.
Bossenstrategie: Daarnaast wordt er via de bossenstrategie!!, gezocht naar ruimte voor de ontwikkeling van additioneel bosareaal, zowel grenzend aan, als binnen Natuur Netwerk Nederland. We zien kansen op delen van de te extensiveren landbouwgronden een bijdrage te leveren aan de bossenstrategie. Hierbij dient er wel rekening gehouden te worden met de noodzakelijke openheid van het landschap van west naar oost voor de migratie van insecten en reptielen.
op basis van de KNMI ’23-klimaatscenario’s?, is het de verwachting dat de neerslagintensiteit gaat Omdat het Buurserveld afwatert via de Biesheuvelleiding naar de Hegebeek, zal het gewenst zijn mogelijkheden te zoeken om de hydrologie rond het Buurserveld toekomst bestendig te maken voor de
Hydrologie: toenemen. om
van bewoners, landbouw en natuur. Vanuit Landgoed Waarrecht wordt er gestreefd om neerslag zo lang als mogelijk vast te houden, wat bijdraagt aan verminderde belasting van het watersysteem in periodes van veel neerslag. Daarnaast zijn er kansen om bij de inrichting van de voormalige landbouwpercelen, wensen
a
Nv
Ecologische Ecologische
o
Provincie
©
Provincie
Autoriteit: Autoriteit:
Advies natuurdoelanalyse Buuserzand & Haaksbergerveen, Advies natuurdoelanalyse Witte Veen, 09-11-2023
22-01-2024
Overijssel, (geanonimiseerd) BEN, Senior Gebiedsecoloog, 07-10-2025
Overijssel, B (geanonimiseerd) Beleidsadviseur Grondzaken, 13-10-2025 voor de Leefomgeving, Op zoek naar een nieuwe balans tussen landbouw
Planbureau
natuur
in
Ruimtelijke plannen
en
en
2050,
16-10-2025 keb
Provincie
KNMI,
Overijssel, Bossenstrategie
KNMI'23-klimaatscenario's BJZ.nu
advies 14
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek maatregelen te nemen die bijdragen aan een klimaatbestendige inrichting van de hydrologie rond het Buurserveld.
Afbeelding 11: Neerslaghoeveelheden in Nederland in de winter (links) en de zomer (rechts) , landelijk gemiddelde (bron KNMI'23 Klimaatscenario's) Energietransitie: Nederland heeft de opgave om in 2030 , 55% minder broeikasgassen uit te stoten. Onderdeel van deze opgave is het realiseren van energieopwekking door middel van hernieuwbare energiebronnen. Zowel Provincie Overijssel 13 , als Gemeente Haaksbergen 14 hebben hiervoor een deel van Landgoed Waarrecht en het gebied meteen ten oosten van Landgoed Waarrecht aangewezen als zoekgebied voor de mogelijke ontwikkeling van een windpark met 4 of 5 molens.
Landgoed Waarrecht
Projectgebied Windpark
Afbeelding 12: Geografische weergave van Windpark Oude Buurserdijk met geluidscontouren en ligging Landgoed Waarrecht (bron: windparkoudebuurserdijk. nl)
13 14
Provincie Overijssel , Voorgenomen Windbeleid 18-07-2023 Gemeente Haaksbergen , Beleidsnota windenergie Haaksbergen , 29-05-2024 BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 15
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek Gedeputeerde Staten van Overijssel hebben de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) en het participatieplan op 23 september 2025 definitief vastgesteld.15 Daarmee is de opzet voor de onderzoeken en de kaders voor participatie in het windpark definitief. De eventuele plaatsing van windturbines zal leiden tot een additionele geluidsbelasting binnen de contouren van Landgoed Waarrecht (horizontale afstand tot de wiektip van de dichtstbijzijnde molen is ~20 meter) 16 en daarmee leiden tot een significante reductie van de belevingswaarde bij de recreatiewoning en voor de dagrecreatie bezoekers. Uit de Milieu Effect Rapportage zal gaan blijken wat de gevolgen zijn van het windpark op de aanwezige natuurwaardes. In het Participatie Plan is de doelstelling opgenomen dat natuur compensatie binnen een straal van 10 maal de tiphoogte van het windpark dient plaats te vinden. Recreatiebehoefte: Gemeente Haaksbergen is een prachtige veelzijdige plaats om te bezoeken. Op haar website 17 wordt de hoogwaardige natuur benoemd als eerste reden om de gemeente te bezoeken.
Het aantal bezoekers van de natuurgebieden zal de komende jaren verder toenemen onder andere door de grotere range van e-bike’s de beoogde aanleg van 250 recreatiewoning op Het Rutbeek 18 en de aanwijzing van Hengelo/Enschede als grootschalige woningbouwlocatie in de Nota Ruimte.19 ,
,
,
,
Afbeelding 13: winter 9 februari 2021 (bron: familie Jannink) Om te voorkomen dat er meer druk op de bestaande natuur komt , is het wenselijk om rond het Buurserzand ruimte te vinden voor extra natuur. Gemeente Haaksbergen heeft recentelijk onderzoek laten doen naar verblijfsrecreatie in de gemeente. Uit het rapport 20 blijkt dat Haaksbergen momenteel achterloopt op de groei in verblijfsrecreatie en met name dient te focussen op het toevoegen van verblijfsrecreatie in het segment van avontuur- , plezier- , inzicht- en stijlzoekers. Omdat landgoederen ervaring hebben om in verschillende functie te voorzien , kunnen de landgoedgronden een wezenlijke bijdrage leveren aan de gewenste
kwaliteitsverbetering van het buitengebied. Landgoed ontwikkeling: aan de zuidoostzijde van Landgoed Waarrecht zijn momenteel twee landgoederen in ontwikkeling: Landgoed Glendersvoort 21 en een toekomstig landgoed aan de Oortjesweg welke momenteel nog in bezit is van Provincie Overijssel. Voor beide landgoederen geldt dat de beoogde natuurwaarden maximaal gerealiseerd kunnen worden als er een goede landschappelijke verbinding is richting het Buurserzand. Daarnaast is het gewenst om voor de recreatieve openstelling te kijken naar erf overschrijdende ,
routering.
15 16 17 18 19 20 21
Provincie Overijssel , NRD en Participatieplan Windpark Oude Buuserdijk , 23-09-2025 Windpark Oude Buuserdijk , Alternatief C & D , uitgaande van een wieklengte van 100 meter Gemeente Haaksbergen , https://www. haaksbergennatuurlijk. nl/ Gemeente Enschede , Vastgesteld bestemmingsplan “Recreatiepark Rutbeek” Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening , Ontwerp Nota Ruimte Gemeente Haaksbergen , Onderzoek verblijfrecreatie Gemeente Haaksbergen , november 2023 Gemeente Haaksbergen , Buitengebied Haaksbergen , partiële herziening Broekheurnerweg ong. &
Meddelerweg
ong.
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 16
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek 3. 2. 2
Interne ontwikkelingen op het landgoed
Afbeelding 14: Geelsprietdikkopjes (rode lijst soort) en jonge heide (bron: Rob Foekens & familie Jannink)
Natuurontwikkeling: Landgoed Waarrecht waarvan een gedeelte is gelegen binnen de begrenzing van Natura2000 gebied Buurserzand en Haaksbergerveen omvat hoge natuurwaarden en een aantal 22 Het natuurpotenties). behoud en ontwikkeling van deze natuurwaarden vraagt om een grote verscheidenheid en fijnmazigheid van beheeractiviteiten. Over de afgelopen jaren zijn een aantal additionele terreinen aangekocht heeft herstel plaatsgevonden van de oppervlakte heide 23 en lopen er momenteel in samenwerking met Provincie Overijssel 24 een aantal projecten om meer robuustheid en verscheidenheid in inheemse soorten te realiseren. In samenwerking met Waterschap Vechtstromen 25 wordt er gewerkt aan het verbeteren van de hydrologie binnen het landgoed. Deze activiteiten leiden enerzijds tot hogere natuurwaarden terwijl daarmee de beheeractiviteiten en benodigd materieel ook toeneemt. ,
,
,
,
,
,
Agroforrestry: waar traditioneel natuurbeheer en intensieve landbouw een harde scheiding hebben in het landschap zien we dat nieuwe natuurontwikkeling en extensieve landbouw elkaar juist kunnen versterken. Zo wordt er momenteel op Landgoed Waarrecht samengewerkt met Schaapskudde Haaksbergen voor het heidebeheer zorgen Jersey koeien voor een verbeterde zodestructuur op de graslanden wordt maaisel van ontwikkelende heidepercelen gebruikt om het bodemprofiel van maisakkers te verbeteren en zijn een aantal heideakkers aangelegd waar oude cultuurplanten worden geproduceerd als bijproduct voor een betere biotoop voor insecten. ,
,
,
,
Afbeelding 15: Jersey koeien op gronden Landgoed Waarrecht (bron: familie Jannink)
22 23 24 25
Provincie Overijssel , Natura2000 Gebiedsanalyse voor de Programatische Aanpak Stikstof Buurserzand en Haaksbergerveen , 31-101-2017 Ministerie van Landbouw , Visserij , Voedselzekerheid en Natuur , Regeling Versneld Natuurherstel 2022 Provincie Overijssel , Verbeteren condities voor aandachtsoorten Waterschap Vechtstromen , Haarvaten op Peil BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 17
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek Duurzame bouwmaterialen: de Rijksoverheid en de EU willen ontbossing en bosdegradatie voorkomen en
duurzaam bosbeheer Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) stimuleren.26 Landgoed Waarrecht ziet mogelijkheden om zich meer te gaan richten op de afzet van kwalitatief hoogwaardige bouwmaterialen in plaats van grote volumes van laagwaardig vezelhout. ,
,
Afbeelding 16: Productie van duurzame bouwmaterialen (bron: familie Jannink) Dit gaat goed samen met de ingezette trend van fijnmazig natuurbeheer , waarbij geen grootschalige kaalkap meer plaatsvindt maar selectief oogsten van kleine hoeveelheden , waardoor de natuur zich beter kan aanpassen. Deze aanpak vraagt om werkruimtes waar rondhout gezaagd kan worden , waar gezaagd hout op een natuurlijke manier kan drogen en waar volumes gecombineerd kunnen worden tot hoeveelheden die voor de bouwmaterialen handel economisch interessant zijn.
Klimaattransitie: de geleidelijke verandering van ons klimaat maakt dat we waarschijnlijk te maken gaan krijgen met warmere en drogere zomers en nattere winters. Daarnaast is er een grote kans dat we een verandering in boomziektes 27 gaan zien en dat niet-inheemse soorten zich meer prominent gaan vestigen. Naast de noodzaak om zoveel mogelijk water vast te houden binnen het landgoed is het nodig om actief bezig te zijn met de continue vitalisering van de productiebossen om zo te zorgen dat in 2100 er nog steeds economisch rendabele houtproductie kan plaatsvinden. ,
A
26 27
Probos Marktmeting duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt 2023 December 2024 Probos Vitalisering van het Nederlandse bos: definitie indicatoren en maatregelen 25-11-2024 , ,
,
,
,
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 18
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
3. 3
Gewenste situatie voor het projectgebied
3. 3. 1
Algemeen
Landgoederen kenmerken zich door een geografische samenhang het combineren van verschillende maatschappelijke en economische functies en lange termijn rentmeesterschap. Van oudsher heeft binnen landgoed Waarrecht de bosbouw en landbouw een belangrijke rol gespeeld. De noodzaak voor natuurherstel en stijgende behoefte aan recreatievoorzieningen maakt dat de wens is ontstaan om een aantal wijzigingen door te voeren in de samenhang binnen het landgoed. Als eindbeeld is hiervoor het jaar 2100 aangehouden ingegeven door het feit dat bosontwikkeling typische 50 – 100 jaar in beslag neemt en veel klimaatscenario’s al een doorkijk geven voor dezelfde periode. Deze wijzigingen zijn samengevat in een omgevingsprogramma. ,
,
,
3. 3. 2
Omgevingsprogramma 2100
Afbeelding 17: infograhic omgevingsprogramma 2100 (Bron: Atlas Overijssel , familie Jannink , Cas van der Sluijs) BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 19
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek 3. 3. 3.
Beheerderswoning
Afbeelding 18: beheerderswoning Landgoed Waarrecht (bron: familie Jannink) De beheerderswoning is in 2000 gerealiseerd , waarbij enkel constructiehout uit het landgoed is gebruikt en waarbij de woning is voorzien van een groendak. Als onderdeel van het omgevingsprogramma is het de intentie om een viertal bedden voor verblijfsrecreatie toe te voegen. Hiervoor is geen uitbreiding van de woning nodig. Op basis van het geldende omgevingsplan is in een bedrijfswoning voor bijvoorbeeld een agrarisch bedrijf het toegestaan om vier Bed&Breakfast bedden te realiseren. Van deze mogelijkheid wordt ook voor de dienstwoning , te vergelijken met een bedrijfswoning van het landgoed , gebruik gemaakt.
3. 3. 4.
Werkschuur
Afbeelding 19: werkapparatuur landgoed , veldbezoek studenten Hogeschool Van Hall Larenstein en bestaande functionele opstallen (bron: Familie Jannink) Het beheer van een landgoed en de ontwikkeling van nieuwe natuur vraagt veel inzet en een grote diversiteit aan materieel. Naast de inzet van de eigen familie , wordt er gebruikt gemaakt van de diensten van omliggende landbouwers , gespecialiseerde aannemers en een grote diversiteit aan vrijwilligers. Daarnaast vinden er frequent veldbezoeken plaats door overheden , aanliggende terrein beherende organisaties en wordt
onderzoek gedaan door kennisinstituten. Momenteel wordt het materieel en de noodzakelijke opslag van materialen ondergebracht in een scala aan ‘niet-gebouw’ zijnde bouwwerken. Als onderdeel van het omgevingsprogramma is het de intentie om in de nabijheid van de dienstwoning een functioneel opstal in de vorm van een werkschuur van circa 250 m 2 te realiseren. Deze werkschuur is ondergeschikt aan de dienstwoning opgetrokken uit hout uit het landgoed en voorzien van zonnepanelen voor de opwek van schone elektriciteit en verwarming. In de werkschuur is plek voor het bewerken van hout het onderhouden van het materieel en het droog en veilig stallen van apparatuur ten dienste van het landgoed. ,
,
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 20
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek De beoogde werkschuur zal het bestaande scala aan ‘niet-gebouw’ zijnde bouwwerken vervangen , waardoor er geen bosgrond onttrokken wordt aan het landgoed. De beoogde goothoogte zal niet meer dan 300 , m , bedragen en de bouwhoogte zal niet meer dan 450 m bedragen.
Afbeelding 20: sfeer impressie werkschuur (bron: Cas van der Sluijs) 3. 3. 5.
Houtschuur Noord
Landgoed Waarrecht omvat circa 60 hectare aan productie bossen. Met de beoogde omvorming van een aantal landbouwpercelen (zie paragraaf 3.3.9) is het de verwachting dat er 4 – 6 hectare nieuw bos bij gaat komen. Uit multifunctioneel bos kan ongeveer 53 m 3 hout 28 per hectare per jaar worden geoogst. Voor Landgoed Waarrecht komt dit neer op circa 300 m 3 per jaar waarbij opgemerkt dient te worden dat circa 50% achter blijft in het bos als takken- en tophout. Van de resterende 150 m 3 is circa 20% bruikbaar als zaaghout. Na het verzagen van deze 30 m 3 is er typisch 15m 3 aan gezaagd hout voorhanden. Dit gezaagde hout wordt opgelat wat leidt tot een 50% volume toename om vervolgens op een natuurlijke manier te drogen in 3 – 5 jaar tijd. Aangezien Landgoed Waarrecht een grote verscheidenheid aan soorten heeft en de jaarlijkse oogst beperkt zal het een aantal jaren duren voordat verkoopbare volumes groot genoeg zijn om op een rendabele manier in de markt te zetten. ,
,
,
,
,
,
,
Afbeelding 21: Japanse Lariksbos aangeplant in 1985 en geoogst zaaghout in 2023 (bron: familie Jannink)
Bovenstaande resulteert in een intentie om circa 750 m 2 aan gebouwen voor het bos- en natuuronderhoud van het landgoed te realiseren. In het geldende bestemmingsplan is een binnenplanse afwijkingsmogelijkheid opgenomen voor het oprichten van gebouwen met een maximale gezamenlijke oppervlakte van 400 m² ten behoeve van bosbeheer bij een beheereenheid van 35 hectare.
28
Probos Bos hout en de houtketen in Nederland september 2020. ,
,
,
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 21
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek Het voorliggende initiatief betreft echter een bos- en natuurgebied van bijna 82 hectare , waarmee de beheereenheid ruim tweemaal zo groot is als waarvan de binnenplanse afwijkingsmogelijkheid uit het bestemmingsplan uitgaat. Wanneer dezelfde systematiek proportioneel wordt toegepast , rechtvaardigt deze verdubbeling van het beheerde oppervlak ook een navenant groter bebouwd oppervlak. In dat licht is een totale oppervlakte van 750 m² , bestaande uit twee houtschuren van elk 250 m 2 en een werkschuur van 250 m 2 bij de dienstwoning , aan beheergebouwen passend en verdedigbaar. Het voornemen sluit aan bij de bedoeling van de binnenplanse afwijking , en schaalt deze op een logische en evenredige wijze mee met de omvang van het projectgebied. Hiermee kan het bosbeheer efficiënt , veilig en duurzaam worden georganiseerd , zonder dat sprake is van een onevenredige aantasting van de landschappelijke kwaliteit. Gezien het toenemende risico van bos- en natuurbranden 29 , zal de opslag van hout over twee aparte schuren worden verdeeld. Hiermee kunnen we de gevolgen van een eventuele brand beperken en draagt dit ook bij aan het minimaliseren van transportafstanden
binnen het landgoed.
Afbeelding 22: sfeer impressie Houtschuur Noord (bron: Cas van der Sluijs) De houtschuur noord zal gerealiseerd worden met hout uit het landgoed. Het dak zal bestaan uit metalen golfplaten , om zo de weerbaarheid bij brand te vergroten. In overleg met ecologen zal onderzocht worden of er vleermuizenkasten in het dak geplaatst kunnen worden. De beoogde goothoogte zal niet meer dan 300 , m , bedragen en de bouwhoogte zal niet meer dan 450 m bedragen. De houtschuur is niet aangesloten op openbare nutsvoorzieningen. Als locatie is gekozen voor een voormalige wildakker , omringd door een bestaand productie bos uit 1958. Hierdoor hoeft er geen bosgrond onttrokken te worden aan het landgoed en hoeven er geen bomen gekapt te worden. De locatie is bereikbaar via een niet opengesteld zandpad , waardoor de locatie enerzijds aan het oog onttrokken is voor recreanten , terwijl de locatie ook goed afsluitbaar is om de kans op diefstal en vandalisme te minimaliseren. De onderliggende dekzandrug zorgt voor goede afwatering en lagere luchtvochtigheid.
29
Vereniging van bos- en natuurterreineigenaren , Risicobeheersing en bestrijding van natuurbranden , september 2023 BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 22
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek 3. 3. 6.
Houtschuur Zuid
Afbeelding 23: bestaande schuur en tijdelijke opslag van gezaagd hout (bron: familie Jannink) De intentie is om de tweede houtschuur te realiseren op de locatie van een bestaande schuur in het productiebos achter de recreatiewoning uit 1917. Deze locatie is ook op de hogere dekzandrug gelegen , waardoor er geen invloed is op de hydrologie van het gebied. De locatie is onttrokken aan het zicht voor recreanten , terwijl de locatie via een bestaande zandweg goed te bereiken is. De bouw zal gelijkwaardig zijn aan de noordelijke houtschuur: opgetrokken uit hout uit eigen landgoed , een metalen golfplaten dak dat beschermd is bij brand en mogelijk voorzien van vleermuiskasten. Oppervlakte is circa 250 m 2 , de beoogde , , goothoogte zal niet meer dan 300 m bedragen en de bouwhoogte zal niet meer dan 450 m bedragen. De houtschuur is niet aangesloten op openbare nutsvoorzieningen en zal worden ingepast tussen de bestaande
bosopstanden.
Afbeelding 24: sfeer impressie houtschuur zuid (bron: Cas van der Sluijs)
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 23
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek 3. 3. 7
Recreatiewoning
Op Landgoed Waarrecht staat sinds 1917 een recreatiewoning met 5 bedden. Wel bekend bij de lokale wandelaars en de authentieke uitstraling maakt het een veel gevonden afbeelding op het internet. De woning is volledig ‘off-grid’ met een eigen watervoorziening en een apart toilethuisje. Stilte is het sleutelwoord ; hier kun je nog helemaal opgaan in de natuur.
Afbeelding 25: recreatiewoning uit 1917 met toilethuisje en een sfeerimpressie van het beoogde windpark (bron: Windpark Oude Buurserdijk en familie Jannink)
Recentelijk hebben Provinciale Staten van Overijssel de Notitie Reikwijdte en Detail en het Participatieplan voor het beoogde Windpark Oude Buurserdijk vastgesteld. Bij de definitieve vaststelling 30 is de recreatiewoning als object expliciet meegenomen. Op basis van de beoogde opstelling C van het windpark is de horizontale afstand tussen de recreatiewoning en de wiektip van de dichtstbijzijnde molen circa 250 meter. Omdat hier sprake is van een recreatiewoning zal een eventuele geluidsnorm niet van toepassing zijn voor het windpark. Gezien de huidige unieke 'stilte' en belevingswaarde van de recreatiewoning zal de nabijheid tot het windpark met de bijbehorende geluids- en visuele hinder de kernkwaliteit van de recreatiewoning onherstelbaar aantasten. ,
,
,
,
30
,
,
Provincie Overijssel , Nota van Reactie , pagina 33 , 23-09-2025 BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 24
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
Afbeelding 26: sfeer impressie verplaatste en nieuwe recreatiewoning (bron: Cas van der Sluijs)
Vooruitlopend op de mogelijke realisatie van het windpark Oude Buurserdijk is het de intentie om de recreatiewoning af te breken op de bestaande Natuur Netwerk Nederland locatie en op een grotere afstand van het windpark nieuw op te bouwen. De beoogde nieuwe locatie is een landbouwperceel aan de zuidzijde niet zijnde NNN voor welke de intentie is om deze te extensiveren en om te vormen naar natuur. Met deze aanpak wordt er bijgedragen aan het oplossen van de ruimtelijke puzzel in Haaksbergen en wordt er een opstal verwijderd uit een hoogwaardige natuur locatie. De beoogde locatie is bereikbaar via bestaande zandpaden die historisch reeds op het landgoed aanwezig zijn waardoor er geen additionele infrastructuur aangelegd hoeft te worden. ,
,
,
,
,
Na 108 jaar blijkt de stijl van de bestaande recreatiewoning nog steeds gewaardeerd te worden door de verschillende generaties familie , noabers en recreanten. Het is daarom de intentie om de nieuwe recreatiewoning te realiseren in dezelfde stijl als de bestaande recreatiewoning. Met een streefvolume van 250 m 3 , is er ruimte voor verduurzaming , meer bestendigheid tegen vandalisme en om de badkamer inpandig te maken. De recreatiewoning zal off-grid blijven , met zonnepanelen en een eigen septische tank die vervuiling van het oppervlaktewater
minimaliseert.
Na de bouw van de nieuwe recreatiewoning , zal de oude recreatiewoning worden verwijderd en de grond
ingericht voor heideherstel.
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 25
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek 3. 3. 8
Landhuis
Afbeelding 27: Landhuis 'De Kievit' 1965 (bron: familie Jannink) Om de grootschalige extensivering van de landbouwgronden naar nieuwe natuur en landschappelijke kwaliteit te kunnen realiseren , is het financieel noodzakelijk en beleidsmatig gewenst om gebruik te maken van de Regeling Nieuwe Landgoederen.31 Deze regeling biedt de mogelijkheid om een landhuis te realiseren van minimaal 1000 m 3 en met passende bijgebouwen van circa 250 m 2 in ruil voor substantiële publieke meerwaarde in het buitengebied. De opzet van het landhuis creëert ruimte voor de functies wonen , mantelzorg , recreatie en kleinschalige bedrijvigheid ten dienste van het landgoed , waarbij gekozen zal worden voor een stijl die past binnen de historie van het landgoed (zie Afbeelding 27 en 28) en bijdraagt aan een kwalitatief hoogwaardige landgoed zone met Landgoed Glendersvoort en het beoogde landgoed aan de Oortjesweg. De woning , en toegangsweg , wordt op de voormalige landbouwgrond gesitueerd , waardoor er geen bestaande bos- en natuurgrond verloren gaat. Om eventuele geluidsbelasting van het Windpark Oude Buurserdijk te minimaliseren , zal de woning aan de noordzijde van het voormalige landbouwperceel worden gesitueerd , zodat het achterliggende bos kan functioneren als een geluidswal.
Deze beoogde locatie ligt ook op een hoger deel van het perceel , waardoor er geen beïnvloeding zal plaatsvinden van de natuurlijke hydrologie. De nabijheid van de Meddelerweg maakt een eenvoudige aansluiting op de nutsvoorzieningen mogelijk en hier verwachten we ook samen te kunnen werken met de nutsvoorzieningen voor landgoed Glendersvoort.
31
Gemeente Haaksbergen , Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente , 24-04-2024 BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 26
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
Afbeelding 28: sfeer impressie landhuis (bron: Cas van der Sluijs) Net zoals de overige woningen op het landgoed , zal de opbouw van het landhuis veel hout bevatten en een eenvoudige sfeer uitstralen. De structuur van de woning laat toe dat door de tijd verschillende functies kunnen
worden gecombineerd of worden uitgewisseld. Denk hierbij bijvoorbeeld aan kleinschalige verblijfsrecreatie totdat de ruimte nodig is voor mantelzorg. Ruimte voor grotere gezinnen maar ook kansen om kleinere gezinnen onderdak te bieden en delen van de woning in te zetten voor landgoed ondersteunende functies (kleinschalige bedrijvigheid). Het bijgebouw wordt gebruikt voor de opslag van materieel en apparatuur voor het beheer van het landgoed. Vanuit deze plek zullen we ook de periodieke verkoop van partijen gezaagd hout doen omdat deze locatie goed ontsloten ligt aan de verharde weg. ,
,
3. 3. 9.
Omvorming & extensivering landbouwpercelen en verbeteren hydrologie
De afgelopen jaren heeft Landgoed Waarrecht met een aanliggende landbouwer een aantal gronden kunnen ruilen. Hierdoor ontving de landbouwer hoger gelegen gronden welke goed ontsloten zijn via een verharde weg , en kwam Landgoed Waarrecht in bezit van gronden die reeds grotendeels omsloten ligt binnen Natuur Netwerk Nederland. Dit heeft geleid tot het creëren van de maximale potentie voor landbouw en natuur , waarbij de volgende stap is het daadwerkelijk realiseren van de kwaliteitsimpuls platteland. Aangezien het projectgebied in de natuur verbindingszone Buurserzand – Witte Veen ligt , is het de intentie om 112, hectare landbouwgrond in dit gebied om te vormen. Omdat de verbindingszone tussen Buurserzand en Witte Veen gebaat is bij openheid voor de uitwisseling van onder andere insecten en reptielen , zal de
inrichting een combinatie worden van open landschapstypen (kruidenrijk grasland heide en heide akkers) en opgaand bos. De open landschapstypen bieden ook kansen voor landbouwers die hun bedrijfsvoering willen extensiveren. Op deze manier kan de landbouw weer helpen om de openheid in de natuurverbindingszone tussen Buurserzand en Witte Veen in stand te houden. ,
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 27
Landgoed Waarrecht
Afbeelding
30: beoogde inrichting percelen Kievitsweideweg.
Links
huidige situatie,
rechts ambitie (bron:
Haaksbergen Principeverzoek -
familie Jannink)
Het
perceel langs de Kievitsweideweg, tevens beoogde locatie voor de te verplaatsen recreatiewoning, zal ingericht worden met open en opgaande natuurdoeltypen. Op basis van lokale gebiedskennis, historische kaarten”? en een Landschap Ecologische Systeem Studie die in 2024% is uitgevoerd, is het vermoeden dat dit perceel vroeger een slenk had. Herstel van de slenk kan bijdragen aan het herstellen van de natuurlijke hydrologie, creëert kraamkamers voor insecten en reptielen zoals Witsnuitlibel, Kamsalamander en Boomkikker, en draagt bij aan retentie gedurende periodes met veel neerslag. De noordzijde van het perceel wordt ingericht voor heideontwikkeling en op termijn zal deze verbonden worden met de bestaande heide terreinen op het landgoed. In de zuidwest hoek wordt een heideakker ingericht, die gaat bijdragen aan een verbeterd nectar, stuifmeel en zaden aanbod op het Buuserveld. De overige ruimte wordt ingepland met inheemse en klimaatbestendige bos soorten. perceel langs de Meddelerweg, tevens de beoogde locatie van het Landhuis, zal omgevormd worden naar kruidenrijk grasland. Dit perceel is goed bereikbaar vanaf de verharde weg voor extensieve landbouwdoeleinden en de openheid draagt bij aan het mozaïek landschap dat gewaardeerd wordt door recreanten. Een tweetal landbouwers hebben reeds aangegeven interesse te hebben om dit perceel voor extensieve landbouw te willen gebruiken.
Als onderdeel van het netwerk van poelen (stepping-stones) tussen Buurserzand en Witte Veen, is het voornemen om op een bestaande natte plek in het perceel een poel aan te leggen met een bodemprofiel van 50 cm onder Gemiddeld Laagste Grondwaterstand. Deze poel kan dan bijdragen aan de uitwisseling van water gebonden soorten tussen Buurserzand en Witte Veen (onder andere Het
Witsnuitlibel
en
De
percelen worden
overige
Van
2
Kamsalamander). op
basis
van
de bossenstrategie, ingericht
voor
bos realisatie.
de 11,2 hectare in te richten gronden, zal 3 hectare plaatsvinden onder de regeling Nieuwe Landgoederen. % omvorming van de overige hectaren heeft er reeds overleg plaatsgevonden met Provincie Overijssel
Voor de 5
en
en
is aangegeven
Landschap (SKNL)
dat deze en
percelen mee kunnen lopen onder de Subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Bossenstrategie.
Natuur
natuur realiseren is geen eenvoudige opgave. Dit vraagt veel kennis, inzet, financiële draagkracht lange termijn werkwijze. Landgoed Waarrecht heeft de afgelopen 10 jaar, reeds 4,8 hectare nieuwe natuur ingericht en daarmee een sterke basis om binnen dit nieuwe project ook succesvol te zijn in het Nieuwe
en
een
32 3 34 35
Kadaster, https://www.topotijdreis.nl/ (geanonimiseerd) e=, 25-03-2025 ___Adviesproject LESA Landgoed Provincie onerie Projectleider Bossenstrategie, 29-01-2025 (geanonimiseerd) Provincie 2025
NN (geanonimiseerd)
Waarrecht, BE
Overijssel, BE Adviseur natuurherstelmaatregelen/Coördinator
SKNL
afwaardering,
16-09-
BJZ.nu
Ruimtelijke plannen
en
advies 28
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek realiseren van de beoogde natuurdoelstellingen. In 2025/2026 worden twee Landschap Ecologische Systeem Analyses uitgevoerd welke belangrijke inzichten gaan aanleveren voor het opstellen van het lange termijn beheerplan. 3. 3. 10
Recreatievoorzieningen + paden
Goede natuur draagt bij aan een diverse en veerkrachtige biodiversiteit. Tevens vormen natuurgebieden ook een belangrijke maatschappelijke functie voor de mens. Ontspannen en inspannen in de natuur wordt steeds belangrijker. Ontwikkelingen zoals de e-bike 250 recreatiewoningen op het Rutbeek en de aanwijzing van Hengelo-Enschede als een grootschalige woningbouwlocatie geeft de noodzaak voor meer natuur om te zorgen dat de recreatiedruk niet teveel toeneemt. ,
Afbeelding 31: de jaarlijkse Bommelasloop , openstellingsbord en het Rietburgweg fietspad (bron: Rekreatie Sport Twente en familie Jannink)
Landgoed Waarrecht beoogt met de toevoeging van drie verblijfsrecreatieve plekken (12 bedden) een bijdrage te leveren aan een versterking van de recreatiefunctie in gemeente Haaksbergen. Deze verblijfsrecreatie zal ook bijdragen aan de consumptie van recreatieve dienstverlening in de dorpskern Buurse. ,
Op de lange termijn bestaan er mogelijkheden om aan de periferie van het Landgoed te gaan experimenteren met seizoensgebonden en tijdelijke inzet van tiny houses / trekkershutten. Om vervuiling en verstoring door recreanten buiten de opengestelde wandelpaden te minimaliseren , is het belangrijk dat er logische doorgaande wandelroutes beschikbaar zijn en dat niet opengestelde paden via eenvoudige afsluiting en bewegwijzering de recreanten helpen om gebruik te maken van de juiste routes. Landgoed Waarrecht wordt beschouwd als een onderdeel van het grotere natuurgebied Buurserzand en daarom wordt er slechts in beperkte mate gewerkt met eigen bebording (enkel het NSW openstellingsbord). Naast de inzet op verblijfsrecreatie kunnen de ingerichte gronden ook bijdragen aan verbeterde wandelroutes. Met name de route Meddelerweg – Rietbrugweg via de Kievitsweideweg komt hiervoor in aanmerking. Op het kruispunt van Rietbrugweg en Kievitsweideweg kan een rustpunt worden gerealiseerd met een informatiebord waarin de verschillende cultuurhistorische en ecologische ontwikkelingen worden toegelicht. Iets vergelijkbaars is reeds geplaatst langs de Stendermolenweg voor de ontwikkeling van de Sekmaatvlakte.
BJZ. nu
Ruimtelijke plannen en advies 29
Landgoed Waarrecht - Haaksbergen Principeverzoek
HOOFDSTUK 4
RELEVANT BELEID
4. 1.
Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente 4. 1. 1
Algemeen
De gemeenten in Zuidwest-Twente , betreffende de gemeenten Hof van Twente , Wierden , Haaksbergen , Hengelo , Almelo , Enschede en Borne hebben gezamenlijk de beleidsnotitie " regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidwest-Twente " opgesteld. In dit geval is het beleid ten aanzien van landgoederen relevant. Hierna wordt daarop ingegaan. Ook in dit geval geldt dat niet alles van toepassing is , aangezien het om een bestaand landgoed gaat waarbij wel sprake is van een uitbreiding van de
natuurgronden. 4. 1. 2
Nieuwe landgoederen
De regeling Nieuwe landgoederen biedt de mogelijkheid om een landhuis te bouwen op een plek waar normaal gesproken niet gebouwd mag worden. De inhoud van dit landhuis is groter dan de reguliere maximale inhoud van 750 m³. Om voor de bouw van een nieuwe landhuis in aanmerking te komen moet voldaan worden aan een aantal voorwaarden. De belangrijkste voorwaarden zijn dat het perceel een minimale oppervlakte van 10 hectare moet hebben , er minimaal 30% nieuw bos moet worden aangeplant en/of er wordt voldaan aan andere natuurwaarden. Ook dient het landgoed voor 90% opengesteld te worden voor publiek. De landgoederen moeten passen binnen de maatvoering , verkaveling en de karakteristiek van het aanwezige landschap. Met het stichten van een nieuw landgoed mag geen totaal nieuw landschap ontstaan , het moet