PPT TNO

TECHNISCHE BRIEFING VOORGENOMEN ZOUTWINNING HAAKSBERGEN Luuk Hunfeld, Ronald van Steveninck (TNO-AGE)

GEMEENTEHUIS HAAKSBERGEN Maandag 2 oktober, 2023

VOORGENOMEN ZOUTWINNING IN HAAKSBERGEN Augustus 2013

Oktober 2021

April 2022

Oktober 2022

Oorspronkelijk winningsplan (Fase 1)

Wijziging 1

Wijziging 2

Wijziging 3

12 cavernes van ca. 2,1 mln m3

12 cavernes van max. 1 mln m3

8 cavernes van max. 1 mln m3

Winning tot 2050 ca. 47 mln ton zout

Winning tot 2050 ca. 22 mln ton zout

Winning tot 2050 ca. 14,7 mln ton zout

• Minder bodemdaling • (Mogelijk) beter afsluitbare cavernes • Geschikt voor mogelijk hergebruik (opslag)

• Omwille van bovengrondse inpassing

12 cavernes van ca. 2,1 mln m3

Winning tot 2040 ca. 47 mln ton zout

Effect van wijziging:

• Langere productieduur (uitstel van winning met +/- 10 jaar)

m.e.r. procedure doorlopen: • Outlook voor een 2de en 3de fase • Afweging gemaakt voor wat er nodig zou zijn om ondergrondse opslag in de toekomst mogelijk te maken t.b.v. betekenisvolle besluitvorming

ZOUTWINNING IN NEDERLAND

Veendam (Nedmag)

Havenmond (Frisia) Barradeel (Frisia)

Twenthe-Rijn

Winschoten Zuidwending

Twenthe-Rijn (Nobian)

Veendam

Barradeel Havenmond

Isidorushoeve (Nobian)

Adolf van Nassau (Nobian)

VERSCHILLEN TUSSEN CAVERNES Frisia Nedmag

Nobian

Snelheid van zoutkruip en bodemdaling

Voorgenomen Haaksbergen caverns zijn:

125 m

ca. 0,25M m3

1M m3

• Matig tot gemiddeld diep • Gemiddeld in grootte (volume) • Snelheid van zoutkruip (en dus bodemdaling) is relatief langzaam tot gemiddeld.

Ca. 450 m

Tot 4M m3

0,3 - 1M m3

HAAKSBERGEN CAVERNE ONTWERP • Zoutkussen (Zechstein ouderdom) • Cavernes worden onderin het zoutkussen aangelegd (met een zo dik mogelijk zout dak)

Ca. 450 m

• Gebruik van ‘dekenvloeistof’ (hydrotreated vegetable oil) om groei naar boven te beperken

1000 m Bron: Nobian – Actualisatie Winningsplan Haaksbergen Versie 18 (2022)

ADVIES TNO-AGE EZK heeft TNO-AGE om advies gevraagd ten aanzien van: • Planmatig gebruik en beheer van de ondergrond • Gemodelleerde bodemdaling en onzekerheden • Seismisch risico Kernpunten:

• TNO-AGE interpreteert ‘planmatig gebruik’ als: ‘zo duurzaam en optimaal mogelijk gebruik van de ondergrond waarbij maatschappelijk belang centraal staat’ • Voorgestelde winning voldoet aan planmatig gebruik en beheer van de ondergrond, • en biedt ruimte voor (mogelijk) hergebruik in het kader van de energietransitie. • Ontwerp van de cavernes is stabiel en geschikt voor winning.

ADVIES TNO-AGE EZK heeft TNO-AGE om advies gevraagd ten aanzien van: • Planmatig gebruik en beheer van de ondergrond • Gemodelleerde bodemdaling en onzekerheden • Seismisch risico Kernpunten:

• De bodemdaling tijdens winning blijft ruim binnen de grenzen van het oorspronkelijke winningsplan (34 cm in het diepste punt na 50 jaar van aanvang winning); echter: • Lange-termijn bodemdaling (na beëindiging van winning) is onzeker, omdat: o dit afhankelijk is van de wijze van insluiting o fundamenteel onderzoek naar lange-termijn bodemdaling nog gaande is, o en nog moet worden meegenomen in het sluitingsplan. • CCC onderzoek is ‘state-of-the-art’ en passend bij wat van Nobian wordt gevraagd.

ADVIES TNO-AGE EZK heeft TNO-AGE om advies gevraagd ten aanzien van: • Planmatig gebruik en beheer van de ondergrond • Gemodelleerde bodemdaling en onzekerheden • Seismisch risico Kernpunten:

• Seismisch risico in de vorm van schade aan gebouwen of infrastructuur is niet aan de orde. • In Nederland zijn meerdere lichte (niet-voelbare) trillingen (magnitude < 1,3) waargenomen in de nabijheid van zoutcavernes. • Lichte (niet-voelbare) trillingen zijn ook in Haaksbergen te verwachten, en hebben een signaalfunctie. • TNO-AGE benadrukt het belang van het monitoren hiervan d.m.v. een micro-seismisch meetnetwerk, zoals door Nobian is beschreven in het winningsplan.

DANK VOOR UW AANDACHT VRAGEN?

VERSCHILLEN TUSSEN BESTAANDE CAVERNES

Nobian – Twente (250+)

Nobian - Zuidwending

Energystock - Zuidwending (aardgas opslag)

Bron: Gerco Hoedeman (voormalig SodM, 2021)

Nobian - Heiligerlee (+1 stikstof opslag, Gasunie)

TWENTHE-RIJN Zinkgat - 1991

Zinkgaten zijn in het verleden ontstaan door onjuist aangelegde caverns in de periode 1933-1960: • Onvoldoende zout ‘dak’ • Geen beschermende vloeistof (‘dekenvloeistof’) om uitlogen van dak en opwaartse groei te voorkomen

Röt Zout (Trias)

500 m Bron: RoyalHaskoningDHV (2013)

TWENTHE-RIJN

Later aangelegde cavernes in Twenthe-Rijn (na ca. 1980) hebben wel voldoende zout dak. (Good Salt Mining Practices)

Röt Zout (Trias) 450 m

Bron: RoyalHaskoningDHV (2013)