Participatieplan Grondstoffenvisie

Participatieplan Grondstoffenvisie Gemeente Haaksbergen

2024

Het Rijk heeft de ambitie dat Nederland in 2050 circulair is. Hierbij wordt afval gezien als nieuwe grondstof. Om dit te bereiken heeft het Rijk een aantal programma’s en doelstellingen opgesteld. Zo staan in het Landelijk Afvalbeheerplan 3 (LAP3) regels en doelstellingen omtrent het ontstaan en verwerken van afvalstoffen. Vanaf 2025 wordt dit het Circulair Materialen Plan (CMP).Via het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) worden gemeenten gestimuleerd om ambitieuze doelen te formuleren. In 2016 heeft de raad het Afvalbeleid 2017-2021 vastgesteld met bijbehorende doelstellingen die aansloten op de nationale en regionale doelen. Uit de evaluatie van dit beleid bleek dat de vastgestelde doelstellingen niet gehaald zijn, maar dat met het beleid wel stappen in de juiste richting zijn gezet. De doelstellingen van 100 kg restafval per inwoner per jaar en een afvalscheidingspercentage van 75% in 2020 zijn niet gehaald. De regionale kaders komen voort uit de samenwerking van 14 Twentse gemeenten in Afvalloos Twente. De bijbehorende doestelling voor 2030 is 50 kg restafval per inwoner per jaar. Het beleid is inmiddels verouderd en vraagt om actualisatie. Daarom ligt er een participatieplan voor het opstellen van een Grondstoffenvisie met daarin een aantal uitgangspunten gebaseerd op de evaluatie. Hier hoort vanzelfsprekend een participatieplan bij.

1. Wat willen we bereiken met dit participatieplan? Doel van dit participatieplan is om een gedragen Grondstoffenvisie op te stellen die draagvlak heeft bij de inwoners van de gemeente Haaksbergen en die daardoor goed uitvoerbaar is. Wij vinden de inbreng van inwoners belangrijk, omdat zij de dagelijkse praktijk ervaren, hun eigen omgeving het beste kennen en daarmee waardevolle kennis kunnen delen. Door samen te werken kunnen we de kwaliteit en uitvoerbaarheid van beleid en projecten vergroten. Dit participatieplan is gericht op de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en zwerfafval in de gemeente Haaksbergen. Onder huishoudelijk afval vallen de stromen restafval, Groente- Fruit- en Tuinafval (GFT), plastic- en verpakkingsafval (PMD) en oud papier en karton (OPK). Het betreft participatie omtrent een beleidsproces. Dit houdt in dat wij als gemeente, vanuit onze zorgplicht, beleidsopties en identiteit vormgeven aan de uitgangspunten en rolbepaling. De evaluatie van het huidige beleid is uitgevoerd door een externe partij. Daarover is de raad geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief (10 november 2023). De uitgangspunten voor de Grondstoffenvisie zijn vastgesteld door het college op basis van deze evaluatie. Het opstellen van nieuw beleid is een apart spoor, waarbij we de ervaringen van inwoners met het huidige beleid willen ophalen en meenemen.

In het kader van de vastgestelde doelstelling en uitgangspunten is de keuzeruimte beperkt. Daarom richt de participatie zich

vooral op hoe de doelstellingen van de Grondstoffenvisie uitvoering krijgen in Haaksbergen. Om dat te bereiken gaan we in op de volgende thema’s: 1. Communicatie over afval 2. Aanpak zwerfafval 3. Hoe gaan we de hoeveelheid restafval verlagen 4. Hoe verhogen we de kwaliteit van PMD, GFT en OPK 5. Textielinzameling 6. Hergebruik van grondstoffen Voor de participatie rond dit traject is gekozen inwoners te informeren, te raadplegen en advies te vragen. We kiezen voor deze tredes om verschillende redenen. Afval is een onderwerp dat zich veel op de achtergrond afspeelt en waar veel voorkennis aan vastzit. Verder is het een onderwerp waar iedere inwoner van Haaksbergen mee te maken krijgt en waar veel inwoners een mening over hebben. Laat onverlet: we hebben de doelstellingen in het verleden niet gehaald, waardoor we ons extra in moeten zetten om de doelstellingen voor de toekomst wel te halen. Deze doelstellingen staan vast, net als de uitgangspunten en kaders voor de Grondstoffenvisie. Over deze doelstellingen en kaders halen we geen input op van inwoners. Het gaat dan bijvoorbeeld om wettelijke taken of landelijke standaarden, zoals het niet inzetten van nascheiding, het borgen van privacy en het toepassen van gedifferentieerde tarieven. Uiteraard kijken we daarbij naar wat haalbaar is in de Haaksbergse gemeenschap op basis van wat inwoners aangeven.

Voor de verwerking in de Grondstoffenvisie toetsen we deze input aan de doelstellingen, uitgangspunten en technische en financiële kaders. Daarom kiezen we niet voor de tredes coproduceren en hoger. We informeren inwoners over de huidige gang van zaken rondom afval, de landelijke en regionale doelstellingen, welke resultaten we nu hebben bereikt en de ontwikkelingen die op dit moment spelen rondom circulariteit en de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). Dit laatste is een combinatie van regels die ervoor zorgen dat bedrijven die producten maken ook verantwoordelijk zijn voor het inzamelen en hergebruiken van het afval van die producten. We raadplegen onze inwoners over verbeteringen in: i. hoe er over afval gecommuniceerd wordt en ii. de aanpak van zwerfafval.

We vragen advies aan inwoners over a) hoe we inwoners kunnen ondersteunen bij het verlagen van hun hoeveelheid restafval b) hoe we de kwaliteit van het ingezamelde gescheiden afval kunnen verhogen c) hoe we inwoners kunnen ondersteunen bij hergebruik van grondstoffen en d) de textielinzameling in Haaksbergen

2. Wie zijn belanghebbenden? Hieronder geven we alle organisaties en groepen weer die te maken gaan krijgen met de Grondstoffenvisie. Per groep geven we aan wat hun relatie is met de visie en op welke trede zij participeren.      

Bestuur/politiek Twente Milieu Langezaal Inwoners BermBrigade OPK-inzamelaars

Opdrachtgever Uitvoerend Uitvoerend Uitvoerend Uitvoerend

Kaders meegeven en beslissen Adviseren Adviseren Raadplegen en informeren Adviseren Adviseren

3. Wat gaan we daarvoor doen? De participatie doen we op twee manieren, individuele inwoners bereiken we via “Samen Haaksbergen” en papieren enquêtes op ontmoetingsplekken, dit is fase 1 die vooral draait om informeren en raadplegen. Daarnaast organiseren we in fase 2 twee bijeenkomsten met de wijkraden en de organisaties die papier inzamelen. Hiervoor nodigen we ook belangengroepen, lokale organisaties en geïnteresseerde inwoners uit. Voor beide vormen doorlopen we dezelfde stappen: informatie verstrekken, informatie ophalen en informatie terugkoppelen. Voordat we hiermee beginnen leggen we het participatieplan nog voor aan een stakeholder om te zorgen dat het plan goed aansluit bij de inwoners.

Fase 1:

informeren en raadplegen

april 2024

Voor de uitvraag via Samen Haaksbergen zorgen we voor een gedegen inleiding in het onderwerp en de relevante thema’s. We stellen per thema vragen over hoe het nu gaat en wat beter kan. Specifiek over het scheiden van afval vragen we naar wat inwoners zou helpen om beter te scheiden. Via Samen Haaksbergen wordt een aantal scenario’s voorgelegd over hoe de doelstellingen behaald kunnen worden. Deze uitvraag staat twee weken open. Daarnaast leggen we dezelfde vragenlijst fysiek op verschillende ontmoetingsplekken neer, zodat we zo veel mogelijk inwoners bereiken.  

Digitaal via “Samen Haaksbergen” Fysiek op ontmoetingsplekken

Fase 2:

adviseren

mei 2024

Tijdens de bijeenkomst hebben we verschillende praattafels waar thema’s worden besproken, zoals circulariteit, zwerfafval en natuurlijk het scheiden van afval. Daar informeren we de aanwezigen over het huidige beleid en voeren we een open gesprek over

de toekomst. Aan het eind van de bijeenkomst leggen we een aantal scenario’s voor over de uitwerking van de doelstellingen en vragen we de aanwezigen om advies. Raadsleden zijn ook welkom bij deze bijeenkomst als neutrale observator.   

Praattafel circulariteit: Marjolie Rack (afval) & Anouk Alberts (Duurzaamheid) Praattafel zwerfafval: Julia Kloosterboer (afval) & Bermbrigade Praattafel afval scheiden: Ronald Ringenoldus (afval) & Twente Milieu

De voorbereidingen voor fase 1 en 2 van dit participatieplan starten na het vaststellen door de raad. De planning is de participatie in het tweede kwartaal van 2024 plaats te laten vinden, de eerste fase in april en de tweede fase in mei. Zo kunnen we voor de zomer de opbrengt terugleggen bij de raad en de deelnemers.

4. Communicatie Dit plan is gericht op inwoners en andere belanghebbenden in de gemeente. Het is daarom van belang dat de communicatie eenvoudig is en makkelijk te volgen voor mensen, die niet bekend zijn met wat er allemaal komt kijken bij het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval en zwerfafval. Belangrijk bij beide vormen van participatie is dat we de verwachtingen over en weer helder communiceren. We communiceren aan inwoners dat de keuzeruimte beperkt is en dat we inwoners om advies vragen, maar dat we dit afwegen in het kader van de doelstellingen en financiële en technische mogelijkheden. Het is aan de raad om daar vervolgens een besluit over te nemen. In de communicatie willen we daarom de nadruk leggen op bewustwording. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat betrokkenen op een vroeg moment in het proces worden betrokken, dat vooraf duidelijk is wat de speelruimte en spelregels zijn, dat alle betrokkenen worden gehoord en dat de resultaten, indien mogelijk, zijn verwerkt. Voor de speelruimte en spelregels is het van belang dat we kort terugkijken, maar ons vooral richten op de toekomst, dat we vooral informatie ophalen en advies vragen, dat de doelstellingen en bijbehorende kaders alvast staan en welke onderwerpen we het wel of juist niet over hebben. De beïnvloedingsmogelijkheden liggen vooral in communicatie op zich, financiële prikkels en service-instrumenten.

Inwoners kunnen van de gemeente verwachten dat we transparant communiceren en hun input zo veel mogelijk meenemen in het nieuwe beleid. Kernboodschap De gemeente heeft nog een inhaalslag te gaan om de afvaldoelstellingen die landelijk en regionaal zijn opgelegd te halen. Daarvoor is een andere aanpak nodig: een nieuw grondstoffenvisie. Dat betekent dat we in Haaksbergen dingen anders moeten doen dan we gewend zijn. Dat gaat iedere inwoner merken, want afval gaat ons allemaal aan. We kunnen allemaal bijdragen aan het behalen van die doelstellingen en daarmee aan een beter milieu! Communicatiemiddelen We hebben verschillende manieren om inwoners te informeren of uit te nodigen. We zetten onze gemeentelijke communicatiekanalen in (sociale media, website, GemeenteNieuws, nieuwsbrief) en versturen persberichten. We nodigen groepen uit voor gesprekken via persoonlijke uitnodigingen en zetten samenhaaksbergen.nl in om informatie op te halen.

5. Opbrengst We koppelen de resultaten en hoe we die gaan verwerken in de Grondstoffenvisie, terug aan alle deelnemers. Bij afronding van de concept Grondstoffenvisie wordt deze ter inzage aan de deelnemers gestuurd. Daarmee raadplegen we de inwoners nog een laatste keer. We verwerken vervolgens alle feedback zo veel mogelijk. Als de wijzigingen niet passen binnen de kaders en uitgangspunten van het Grondstoffenvisie of niet uitvoerbaar zijn, kunnen we ze helaas niet meenemen in het beleid.