Participatieplan gemeente Haaksbergen - duurzaamheidsvisie

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 2

Om de temperatuur op aarde niet verder te laten stijgen dan anderhalve graad dienen wereldwijd maatregelen worden genomen. Zo ook in onze gemeente. De gemeente Haaksbergen is volop bezig met het verwezenlijken van de verduurzamingsdoelen uit het Klimaatakkoord van Parijs (2015). De lidstaten van de EU hebben afgesproken dat de EU in 2050 klimaatneutraal is, en in 2030 55% minder broeikasgassen uit te stoten (Bron: Rijksoverheid). In het huidige coalitieakkoord heeft de gemeente de ambitie om zich als gemeente stimulerend en dienstverlenend op te stellen ten aanzien van duurzaamheidsinitiatieven. In de afgelopen jaren zijn dan ook verschillende trajecten opgepakt en uitgewerkt, waaronder het de realisatie van zonnepanelen op huurwoningen en grootschalige energieopwek. Daarnaast zijn er diverse andere lopende zaken (ruimtelijke inpassing wind, Energiecoaches, en de zakelijk adviseur zon-op-dak) op het gebied van duurzaamheid. Om te komen tot een overkoepelende aanpak is besloten om een duurzaamheidsvisie, inclusief uitvoeringsprogramma op te stellen. Een duurzaamheidsvisie zorgt voor een duidelijke stip op de horizon, verbinding (een kapstok) tussen reeds uitgevoerde, huidige en toekomstige projecten en heldere mijlpalen voor de middellange termijn (2030).

Vervolgens wordt in een uitvoeringsprogramma de vertaalslag gemaakt naar hoe we deze middellange doelen gaan verwezenlijken door middel van realistische en concrete activiteiten die we in de korte termijn (2024-2027) gaan uitvoeren. Om een duurzaamheidsvisie op te kunnen stellen wordt gebruik gemaakt van inwonersparticipatie, met specifieke aandacht voor jongeren en jongvolwassenen. Door inwoners te laten raadplegen en te laten adviseren wordt opgehaald wat er lokaal leeft in de samenleving, welke verwachtingen en uitdagingen er zijn en hoe deze aangepakt kunnen worden bij de uitvoering van de duurzaamheidsvisie. Daarnaast is het van belang dat verschillende trajecten die gelijk op lopen met de duurzaamheidsvisie (zoals de groenvisie en de omgevingsvisie (met daarin speciale aandacht voor het landelijk gebied) in acht worden genomen om participatiemoeheid richting inwoners te voorkomen.

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 3

Inhoudsopgave Aanleiding ................................................................................................................................................ 4 Doelgroepen ............................................................................................................................................ 4 Boodschap ............................................................................................................................................... 5 Vormgeving participatie............................................................................................................................ 6 Keuze trede participatieladder.................................................................................................................. 6 Participatie bij start proces ................................................................................................................... 6 Participatie bij concept duurzaamheidsvisie ......................................................................................... 7 Infographic ........................................................................................................................................... 7 Basisprincipes participatie........................................................................................................................

7 Algemene basisprincipes...................................................................................................................... 7 Basisprincipes vragenlijst ..................................................................................................................... 8 Basisprincipes interactieve inwonersbijeenkomst ................................................................................. 9 Communicatie .......................................................................................................................................... 9 Invulling participatie ............................................................................................................................... 11 Ronde 1: Vragenlijst ........................................................................................................................... 11 Ronde 2: Interactieve inwonersbijeenkomst ....................................................................................... 11 Acties en planning.................................................................................................................................. 12 Planning vragenlijst ............................................................................................................................

12 Planning interactieve inwonersbijeenkomst ........................................................................................ 13

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 4

Aanleiding Gemeente Haaksbergen werkt aan de realisatie van de verduurzamingsdoelen uit het Klimaatakkoord. Naast het treffen van maatregelen om het energiegebruik te verminderen en duurzaam op te wekken (klimaatmitigatie), worden er maatregelen getroffen om wateroverlast en hittestress tegen te gaan (klimaatadaptie). De gemeente heeft behoefte aan een duurzaamheidsvisie die duidelijk maakt waar de gemeente de komende decennia naar toe werkt op de thema’s: -

Energietransitie en energie-armoede; Duurzame mobiliteit; Circulaire economie; Klimaatrobuust en biodivers binnenstedelijk gebied.

Daarbij moet de duurzaamheidsvisie ook concrete handvatten bieden om deze situatie te bereiken, daarom maken we ook een uitvoeringsprogramma bij de duurzaamheidsvisie. Dit uitvoeringsprogramma moet concrete activiteiten voorstellen voor de korte termijn (2024 – 2027), rekening houdend met de lokale en gebiedspecifieke kenmerken en de beschikbare capaciteit en middelen binnen de gemeente.

Doelgroepen Om invulling te kunnen geven aan de duurzaamheidsvisie en het uitvoeringsprogramma worden verschillende doelgroepen betrokken: 1. Inwoners gemeente Haaksbergen - In het bijzonder jongeren en jongvolwassenen

2. Mede-overheden :

4. Koplopers:

5. Vrijwilligersorganisaties:

- IKT Haaksbergen - UniPro - Het Frankenhuis - Stichting Texperium

- Waterschap Vechtstromen - Provincie Overijssel - Regio Twente / de 14 Twentse gemeenten

- Repair Café ’t Gilde - De Bermbrigade - Energiecoaches

3. Stakeholders energie en isolatie: - Energie Coöperatie Haaksbergen - Enexis netbeheer - Domijn (woningcorporatie)

6. Scholen: - Diverse basisscholen - Middelbare school Assink Lyceum

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 5

Dit participatieplan heeft specifiek de betrekking op de inwoners, waarbij we ons met name richten op jongeren en jongvolwassenen. Wij kiezen hiervoor omdat deze doelgroep in onze duurzame toekomst moet leven en zich daarin moet thuis voelen. Een duurzame toekomst creëren we namelijk voor, en deels door, onze jongeren en jongvolwassenen. Door jongeren en jongvolwassenen nu te laten deelnemen in het traject kunnen verwachtingen en uitdagingen gericht opgepakt worden in de duurzaamheidsvisie en zal deze doelgroep (en de gemeente Haaksbergen) hiervan in de toekomst hopelijk ook de vruchten kunnen plukken. Om deze reden krijgen jongeren en jongvolwassenen specifiek de aandacht. Jongeren vinden hun weg moeilijk naar klassieke inloopavonden, terwijl hun belang bij plannen voor de duurzaamheid nu en in de toekomst juist groot is. Tegelijkertijd ligt dit belang vrij ver in de toekomst en staat toekomst denken niet altijd op hun prioriteitenlijst. Daarom denken we goed na over methoden om jongeren te betrekken in je participatieproces. Om deze groep te bereiken is het belangrijk om actief naar ze toe te gaan. Scholen zijn bij uitstek een geschikte locatie om in gesprek te gaan met jongeren. In samenwerking met het Assink Lyceum willen graag aan de hand van stellingen in gesprek met de jongeren, zowel fysiek als door middel van digitale stellingen op Samen Haakbergen.

Daarnaast willen we deze stellingen actief delen via de schoolkanalen. Waar de jongeren zijn willen we, naast de interactieve bijeenkomst, ze stimuleren om digitaal mee te doen aan de stellingen. Daarnaast willen we een aantal ambassadeurs uit de jongeren generatie vragen het actief te delen in hun omgeving, zodat de deelname wordt gestimuleerd. Met deze laagdrempelige, interactieve, digitale werkvormen zien wij een manier om jongeren directer te betrekken.

Boodschap Om inwoners te betrekken bij de duurzaamheidsvisie en het uitvoeringsprogramma is het belangrijk dat de inwoners weten waar ze over mee praten en waarom het belangrijk is om nú mee te praten. Met een duidelijke boodschap wordt op pad gegaan: dit is hét moment is om samen over na te denken over de duurzame toekomst van Haaksbergen. Wij gaan deze boodschap samen met team communicatie van de gemeente Haaksbergen formuleren.

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 6

Vormgeving participatie De inwoners worden betrokken op drie verschillende momenten in het proces: 1. Bij de start van het proces: a. Vragenlijst om wensen, verwachtingen en uitdagingen op te halen bij de inwoners. b. Digitale stellingen om denkbeelden op te halen op Samen Haaksbergen c. Een interactieve bijeenkomst op de middelbare school in samenwerking met de maatschappijleraar, nader te bepalen hoe vorm te geven. 2. Als reactie op de concept duurzaamheidsvisie: a. Interactieve inwonersbijeenkomst om de resultaten van de vragenlijst te verdiepen en de inhoud van de concept duurzaamheidsvisie te bespreken. 3. Een infographic om de opgehaalde resultaten terug te koppelen naar onze inwoners.

Keuze trede participatieladder We kiezen in onze aanpak om de inwoners op twee verschillende momenten in het proces te betrekken, met ieder een andere trede op de participatieladder.

Participatie bij start proces We kiezen bij het eerste participatiemoment voor de trede ‘Raadplegen’. Het gaat om een open gesprek, waarbij we graag willen ophalen hoe de inwoner denkt over duurzaamheid. Richtinggevend voor de visie ontwikkeling, vinden we het van belang hoe de inwoner denkt en in de toekomst betrokken wil blijven. De inwoner geeft input over wat er lokaal leeft in de samenleving, welke verwachtingen ze hebben en welke uitdagingen er bestaan vanuit de ogen van de inwoner. De doelen in het klimaatakkoord liggen al vast, maar de beleving van hoe de inwoner naar de toekomst kijkt en welke impact

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 7

dit volgens hun heeft, zal lokaal worden opgehaald ten behoeve van een wel onderbouwde visie op duurzaamheid in Haaksbergen.

Participatie bij concept duurzaamheidsvisie Bij het tweede participatiemoment kiezen we voor de trede ‘Adviseren’. Tijdens het tweede participatiemoment kunnen de inwoners adviseren over de aanpak en oplossingen. Aan de hand van de resultaten van het eerste participatiemoment en een eerste hoofdrichting van de duurzaamheidsvisie kijken we samen welke uitdagingen er zijn. Vervolgens wordt de vertaalslag gemaakt op welke wijze deze uitdagingen aangepakt kunnen worden en welke oplossingen in de duurzaamheidsvisie, of later het uitvoeringsprogramma een plek kunnen krijgen. Hiervoor willen we nadrukkelijk ‘de kracht van de samenleving’ benutten. Bij de projecten die in de toekomst worden opgepakt uit het uitvoeringsprogramma, wordt bij aanvang een eigen participatieplan opgesteld. Bij deze toekomstige participatie kunnen inwoners hoger participeren op de participatieladder; per project wordt besloten welke trede de juiste participatie oplevert. N.B. De uiteindelijke beslissingsbevoegdheid hoe de duurzaamheidsvisie en het uitvoeringsprogramma er precies uit komt te zien, welke keuzes worden gemaakt, blijft bij de gemeenteraad.

Infographic Naast het ophalen van informatie is het ook belangrijk om inwoners te informeren en terug te koppelen, de trede ‘Informeren’. Via een infographic worden op een heldere, duidelijke wijze de resultaten teruggekoppeld en blijven inwoners betrokken.

Basisprincipes participatie Om het gewenste resultaat op te halen bij de inwoners worden verschillende basisprincipes nagestreefd om participatie in goede banen te leiden. Deze zijn op te delen in algemene en meer specifieke principes:

Algemene basisprincipes -

-

In beide participatiemomenten wordt naast het ophalen van informatie ook ingezet op bewustwording van duurzaamheid, betrokkenheid en het creëren van draagvlak. Het is belangrijk om de gemeenschap de juiste verwachtingen mee te geven. Duidelijk dient aangegeven te worden waar wel en geen ruimte zit in de duurzaamheidsvisie. Door vanaf de start duidelijke grenzen aan te geven, kunnen juiste verwachtingen gemanaged worden in de duurzaamheidsvisie en het uitvoeringsprogramma. Duurzaamheid heeft raakvlakken met veel andere beleidsterreinen en zal daarom integraal aangepakt moeten worden. Hiervoor is de afstemming met de op te stellen omgevingsvisie

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

-

-

17-1-2024 Pagina 8

essentieel. Door af te stemmen met het participatietraject van onder andere de omgevingsvisie, de groenvisie en overige recent uitgevoerde onderzoeken willen we voorkomen dat mensen ‘dubbel’ bevraagd worden. Communicatie wordt breed ingezet om inwoners de mogelijkheid te geven om input te geven voor de duurzaamheidsvisie en het uitvoeringsprogramma. Door op verschillende momenten met een duidelijke boodschap naar buiten te treden, worden inwoners hierop geattendeerd (zie kop communicatie). Wij formuleren deze boodschap samen met het team communicatie van de gemeente Haaksbergen. Naast het ophalen van informatie is het ook belangrijk om terug te koppelen. Door via een infographic op een heldere, duidelijke wijze de resultaten terug te koppelen blijven inwoners betrokken. Dit doen we door middel van het publiceren op Samen Haaksbergen, de gemeentelijke website en het uitdoen van een persbericht. De deelnemers kunnen zelf ook in het proces aangeven dat ze per mail een terugkoppeling willen ontvangen en met hun toestemming hun mailadres voor alleen die informatie achterlaten. Dit is van belang is om ook betrokkenheid te houden in de uitvoering van het uitvoeringsprogramma in de lokale samenleving

Basisprincipes vragenlijst -

-

-

-

Bij het ophalen van wensen, verwachtingen en uitdagingen wordt opgehaald wat het thema duurzaamheid voor de inwoner van Haaksbergen betekend. Tevens hoe Haaksbergen eruit dient te zien als het volledig klimaatneutraal is in 2050. Door op te halen welke beeld leeft ) kunnen keuzes gemaakt worden waar op te richten of juist moet worden bijgestuurd in verwachtingen ten aanzien van de duurzaamheidsvisie. Bij het ophalen van wensen, verwachtingen en uitdagingen dient de hele gemeenschap betrokken te worden. Iedereen krijgt de mogelijkheid om deel te nemen aan het onderzoek, door middel van het invullen van een vragenlijst. Jongeren en jongvolwassenen krijgen specifieke aandacht in de communicatie. Door doelgerichte communicatie met een duidelijke boodschap in te zetten wordt deze doelgroep betrokken. We verbinden hieraan ook een stellingen uitvraag en in de deelname stimulans zullen we ambassadeurs en een win-actie inzetten ter promotie. Zowel analoog als digitaal wordt participatie ingezet om een zo breed mogelijk bereik te krijgen. Is een inwoner digitaal minder vaardig, dan bestaat de mogelijkheid om de vragenlijst op papier in te vullen of telefonisch af te nemen.

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 9

Basisprincipes interactieve inwonersbijeenkomst -

-

-

-

Naast het ophalen van wensen, verwachtingen en uitdagingen in een vragenlijst wordt een interactieve inwonersbijeenkomst georganiseerd om komen tot inzetbare en gedragen resultaten. Samen wordt gekeken welke uitdagingen er zijn om deze te vertalen in oplossingen. De gehele gemeenschap wordt uitgenodigd voor deze interactieve inwonersbijeenkomst. In de promotie van deze inwonersbijeenkomst wordt specifiek aandacht besteed aan jongeren en jongvolwassenen. Door zowel jongeren/jongvolwassenen en ouderen met elkaar in gesprek te laten gaan, worden breed gedragen oplossingen opgehaald. Jongeren worden specifiek betrokken door in gesprek te gaan met leerlingen van de middelbare school Assink Lyceum en jongerenverenigingen. Ook hier verbinden we stellingen in de uitvraag en in de deelname stimulans zullen we ambassadeurs en een win-actie inzetten ter promotie. Het is een bijeenkomst waar de deelnemers interactief met elkaar aan de slag gaan.

Communicatie Om inwoners te betrekken bij het opstellen van de duurzaamheidsvisie is het van belang dat de gemeenschap op diverse momenten benaderd worden. Door met een duidelijke boodschap te communiceren via verschillende kanalen wordt een zo breed mogelijke doelgroep bereikt. Wij gaan deze boodschap samen met team communicatie van de gemeente Haaksbergen formuleren. Naast het betrekken van inwoners op de twee participatiemomenten is het belangrijk om met regelmaat te informeren en terug te koppelen. Zonder informatie en terugkoppeling is het vergroten van de betrokkenheid en het draagvlak een uitdaging, wat ook kan zorgen voor extra uitdagingen bij het uitvoeren van het uitvoeringsprogramma.

17-1-2024 Pagina 10

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

Informeren en terugkoppelen wordt doelgroepgericht ingezet en wordt gedaan aan de hand van nieuws-, sociale media en persberichten, een infographic en uitnodigingen per mail en Whatsapp. In overleg met het team communicatie wordt per participatiemoment besloten welke wijze van communicatie meest geschikt is. Het delen van de informatie en betrekken van inwoners kan via de volgende kanalen:

Huis-aanhuis-blad

Website gemeente

Sociale media

SamenHaaks bergen.nl

Gemeentenieuws

Netwerk gemeente

Posters en flyers

Netwerk ambassadeu rs

Tip Haaksbergen *

*TipHaaksbergen is een digitaal burgerpanel. Aan de hand van een mail worden de panelleden uitgenodigd om deel te nemen aan het onderzoek via Samen Haaksbergen. Niet-responderende panelleden krijgen (maximaal) twee keer een herinnering toegestuurd.

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 11

Invulling participatie Ronde 1: Vragenlijst Onderstaand staat onze invulling op welke wijze wij de inwoners betrekken in het proces om inzichten op te halen voor de duurzaamheidsvisie.

Wat? Ophalen van wensen, verwachtingen en uitdagingen

Doel? Zo breed mogelijke resultaten ophalen, verspreid over kernen en leeftijdsgroepen. Naast ophalen inzet op het creëren van bewustwording en betrokkenheid

Bij wie? Alle inwoners gemeente Haaksbergen. Specifieke aandacht bij jongeren Werving? Netwerk van gemeente en TipHaaksbergen Methode? Vragenlijst (zowel digitaal als op papier in te vullen)

Belangrijk: B1-niveau, iedereen kan meedoen, betrokkenheid, duidelijkheid in rol

Middelen? Bericht op sociale media, in (gemeentenieuws) huis-aan-huis-blad, nieuwsbrieven, QR-codes op posters/flyers, papieren vragenlijst op openbare locaties, telefonische bereikbaarheid Invior, inzet netwerk van wijkraden en belangenverenigingen

Ronde 2: Interactieve inwonersbijeenkomst Onderstaand staat onze invulling op welke wijze wij de inwoners betrekken in het proces om uitdagingen en oplossingen te vinden om te komen tot een praktisch en uitvoerbaar uitvoeringsprogramma. Wat? Advies en verdieping naar aanleiding van resultaten vragenlijst en concept duurzaamheidsvisie

Bij wie? Inwoners gemeente Haaksbergen die zich aanmelden voor inwonersavond Belangrijk: iedereen kan meedoen, betrokkenheid, duidelijkheid in rol

Doel? Verdieping krijgen van opgehaalde resultaten vragenlijst. Naast ophalen inzet op het creëren van bewustwording en betrokkenheid voor in uitvoeringsprogramma

Werving? Vragenlijst en netwerk van gemeente

Methode? Creatieve en interactieve inwonersbijeenkomst waar inwoners advies geven over de aanpak en oplossingen omtrent de uitdagingen die er zijn in de duurzaamheidsvisie.

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 12

Acties en planning We starten met de acties nadat de gemeenteraad het participatieplan heeft vastgesteld (28 februari 2024). In onderstaand overzicht is onze globale planning opgenomen om te komen tot participatie voor de duurzaamheidsvisie en het uitvoeringsprogramma:

Planning vragenlijst Voorbereiding

Veldwerk

Inventariseren uitgevoerde en lopende projecten

Inwoners op analoge en digitale manieren betrekken om mee te denken via vragenlijst en digitale stellingen

Analyseren resultaten

Opstellen + inbouwen vragenlijst

Bijhouden en optimaliseren van respons

Terugkoppelen resultaten en gegeven toelichtingen

Opstellen + inbouwen digitale stellingen op Samen Haaksbergen

Uitvoeren interactieve bijeenkomst op middelbare school

Verdiepende analyses uitvoeren op leeftijd

Voorbereiden en afstemmen interactieve bijeenkomst middelbare school

Resultaten

Verwerken resultaten in duurzaamheidsvisie

Afstemming met lopende projecten (omgevingsvisie) Afstemming communicatie Februari / maart

Maart

Maart/April

Participatieplan duurzaamheidsvisie gemeente Haaksbergen

17-1-2024 Pagina 13

Planning interactieve inwonersbijeenkomst Voorbereiding

Interactieve inwonersbijeenkomst

Resultaten

Opstellen programma (inclusief digitale stellingen) interactieve inwonersbijeenkomst

Uitvoeren interactieve bijeenkomst waar jongeren in overleg en in samenwerking met middelbare school op interactieve en creatieve wijze betrokken worden om mee te denken over uitdagingen en oplossingen

Analyseren resultaten

Afstemmen werkvormen

Het digitaal uitvragen van stellingen

Terugkoppelen resultaten

Benaderen middelbare school en overige deelnemers inwonersbijeenkomst

Verwerken resultaten in duuzaamheidsvisie

Deelname stimuleren door middel van win-acties en het inzetten van ambassadeurs uit de jongeren en jongvolwassenen doelgroep April

Mei

Juni