Memo raad 'AZC - referendum' met processchema

MEMO Aan CC Van Datum Onderwerp Bijlage

: : : : : :

raad van Haaksbergen burgemeester en wethouders van Haaksbergen 24 oktober 2025 AZC – referendum ‘processchema op basis van de Referendumverordening 2006’

Geachte raad, Onderstaand treft u samengevat en bijgevoegd een procesmatig overzicht inclusief doorlooptijden van de handelingen op grond van de Referendumverordening 2006 (hierna: verordening). De genoemde data in deze memo en in de bijlage gaan uit van het reguliere vergaderschema van uw raad. Mogelijk vereist het proces voor het houden van een referendum extra raadsvergaderingen. Op grond van artikel 5 van de verordening kunnen kiesgerechtigden1 schriftelijk een inleidend verzoek tot het houden van een referendum2 over een voorgenomen beslissing3 indienen. Inleidend verzoek Het inleidend verzoek moet tenminste vijf werkdagen voor de raadsvergadering, waarvoor het voorgenomen besluit is geagendeerd, bij het college zijn ingediend. Het voorgenomen besluit is geagendeerd voor de raadsvergadering van 30 oktober 2025. Tenminste vijf werkdagen voor 30 oktober 2025 betekent dat het college het verzoek uiterlijk 23 oktober 2025 moet hebben ontvangen. Vervolgens onderzoekt het college of er voldoende geldige verzoeken zijn ingediend en of een uitsluiting op grond van artikel 3 van de verordening van toepassing is. Het college maakt de uitkomst hiervan uiterlijk drie werkdagen voor 30 oktober 2025 aan de raad bekend, dat is 27 oktober 2025. De raad besluit in de raadsvergadering of het inleidend verzoek wordt toegelaten.

Om een inleidend verzoek toe te laten, moet de raad vaststellen of er voldoende geldige verzoeken zijn ingediend en of de voorgenomen beslissing, gelet op de uitsluitingen die in artikel 3 zijn genoemd, als zodanig referendabel is. Deze beslissing kan de raad eenmaal verdagen tot de eerstvolgende raadsvergadering. Dat betekent dat dit besluit op 30 oktober 2025 of 5 november 2025 plaatsvindt. Tegen dit besluit staat bezwaar en beroep open. Definitief verzoek Binnen zes weken na bekendmaking van het raadsbesluit over toelating van het inleidend verzoek, moet een definitief verzoek zijn ingediend. Dat is tenminste 12 december 2025 (30 oktober 2025 + 6 weken + eventuele dagen tot bekendmaking) of 18 december 2025 (5 november 2025 + 6 weken + eventuele dagen tot bekendmaking). 1

degenen die op de drieënveertigste dag voorafgaande aan de dag waarop het referendum wordt gehouden, overeenkomstig artikel B3 van de Kieswet kiesgerechtigd zijn voor de verkiezing van de leden van de raad van de gemeente Haaksbergen 2 een volksstemming, waarbij kiesgerechtigden zich uitspreken over een voorgenomen beslissing van de raad 3 een ontwerpbeslissing van de raad dat behoort bij een raadsvoorstel dat op de (voorlopige) agenda van een raadscommissie of op de (voorlopige) agenda van de raad is geplaatst

Vervolgens onderzoekt het college of er voldoende geldige verzoeken zijn ingediend en maakt de uitkomst hiervan uiterlijk drie werkdagen voor de eerstvolgende raadsvergadering (17 december 2025 of 28 januari 2026) aan de raad bekend. Dat is 12 december 2025 of 23 januari 2026. Indien de raad besluit tot toelating van het definitief verzoek, is dit tevens de vaststelling dat een referendum wordt gehouden. Tevens wordt dan de referendumdatum vastgesteld. De referendumdatum is uiterlijk 18 weken na 17 december 2025 of 28 januari 2026, dat is 23 april 2026 of 4 juni 2026. Deze termijn mag opgerekt worden tot 26 weken indien in die periode reeds verkiezingen plaatsvinden. Op 18 maart 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Die datum is gelegen binnen de 18 weken termijn. De wetgever heeft met de verlengingsoptie naar 26 weken beoogd te voorkomen dat kiesgerechtigden in korte tijd tweemaal naar de stembus moeten en dat de kosten die gepaard gaan met het houden van een referendum worden beperkt. In lijn met die gedachte, moet een referendum tegelijkertijd met die verkiezingen worden gehouden indien sprake is van verkiezingen in de periode van 18 weken. In dat geval wordt het referendum gehouden op 18 maart 2026. De raad stelt een budget beschikbaar voor de voorlichting en organisatie van het houden van een referendum.

Referendum In de eerstvolgende vergadering nadat besloten is tot het houden van een referendum (17 december 2025 of 28 januari 2026), stelt de raad de vraagstelling en antwoordmogelijkheden van het referendum vast. Dat is 28 januari 2026 of 25 februari 2026. De raad kan zich bij de vraagstelling en antwoordmogelijkheden laten adviseren door een vraagstellingscommissie. De raad stelt een dergelijke commissie in en benoemt en ontslaat haar leden. Aanhouden beslissing Het houden van een referendum betekent dat de stemming over de door de raad te nemen beslissing (besluiten over het al dan niet geamendeerde voorstel) wordt aangehouden tot de eerstvolgende raadsvergadering na de dag waarop het referendum is gehouden. Dit betekent dat het voorstel beraadslagend en oordeelsvormend wordt behandeld evenals eventuele amendementen. Amendementen worden ook in stemming gebracht. Enkel de stemming over het al dan niet geamendeerde voorstel wordt aangehouden (besluitvorming). In de eerstvolgende raadsvergadering na het houden van het referendum vindt besluitvorming plaats over de aangehouden beslissing. Dat is op 27 mei 2026.

Bijlage ‘processchema op basis van de Referendumverordening 2006’

23 oktober 2025 ontvangst inleidend verzoek

27 oktober 2025 advies college aan raad over geldigheid inleidend verzoek en of een uitsluiting van toepassing is

30 oktober 2025 of 5 november 2025 besluit raad over toelating inleidend verzoek

12 december 2025 of 18 december 2025 ontvangst definitief verzoek

28 januari 2026 of 25 februari 2026 stelt raad vraagstelling en andwoordmogelijkheden van referendum vast

Eventuele instelling vraagstellingscommissie en benoeming leden vraagstellingscommissie

17 december 2025 of 28 januari 2026 besluit raad over toelating definitief verzoek (tevens vaststelling dat referendum wordt gehouden en referendumdatum indien verzoek wordt toegelaten)

12 december 2025 of 23 januari 2026 advies college aan raad over geldigheid definitief verzoek

18 maart 2026 gemeenteraadsverkiezingen en houden referendum

In de periode tussen inleidend verzoek en vaststelling vraagstelling en antwoordmogelijkheden moet het voorstel beraadslagend en oordeelsvormend worden behandeld evenals eventuele amendementen. Dit is dus in de periode van 30 oktober 2025 of 5 november 2025 en 28 januari 2026 of 25 februari 2026. 27 mei 2026 stemming over raadsvoorstel

Op deze wijze kan het onderwerp gestructureerd worden gepresenteerd en kan aan de kiesgerechtigden een goede vraag worden voorgelegd. Dit betekent dat ook reeds over de ingediende amendementen wordt gestemd, zodat de uitslag daarvan bij het te houden referendum kan worden betrokken.