Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief .......................................................................................................................3 Financieel kader .......................................................................................................................7 Leeswijzer ................................................................................................................................8 Jaarverslag ...............................................................................................................................9 Centrale thema’s ....................................................................................................................10 Programma 0. Bestuur en ondersteuning ...............................................................................22 Programma 1. Veiligheid ........................................................................................................26 Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat........................................................................28 Programma 3. Economie ........................................................................................................30 Programma 4. Onderwijs ........................................................................................................33 Programma 5.
Sport, cultuur en recreatie ...............................................................................36 Programma 6. Sociaal domein ................................................................................................42 Programma 7. Volksgezondheid en milieu ..............................................................................48 Programma 8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening .........................................................51 Paragraaf Lokale heffingen .....................................................................................................55 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................59 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................68 Paragraaf Financiering ...........................................................................................................71 Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................................74 Paragraaf Verbonden partijen .................................................................................................80 Paragraaf Grondbeleid ...........................................................................................................88 Paragraaf openbaarheid
.........................................................................................................92 Jaarrekening ...........................................................................................................................93 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ...................................................................94 Toelichting overzicht van baten en lasten ...............................................................................95 Verklaring verschillen begroot en werkelijk .............................................................................96 Balans ..................................................................................................................................116 Toelichting op de balans .......................................................................................................118 Niet in de balans opgenomen financiële verplichtingen .........................................................138 Rechtmatigheidsverantwoording ...........................................................................................140 Bijlage Financiële overzichten ..............................................................................................141 De bijlage met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SISA) ......................147
De bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld ..................158 Afschrijvingstermijnen ...........................................................................................................163 Controleverklaring van de afhankelijke accountant ...............................................................164 Bijlage 1. Kredietenlijst .........................................................................................................165 Bijlage 2. Algemene uitkering gemeentefonds ......................................................................166 Bijlage 3. Interbestuurlijk toezicht..........................................................................................168 Bijlage 4. Portefeuilleverdeling ..............................................................................................173 Bijlage 5. Afkortingenlijst .......................................................................................................174
Jaarstukken 2024
2
Aanbiedingsbrief Aan de leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2024 aan. Deze bestaan uit twee onderdelen: het jaarverslag, waarin wij u informeren over de beleidsmatige ontwikkelingen en de jaarrekening, waarin we nader ingaan op de financiële ontwikkelingen. De raadsafspraken waren ook in 2024 het vertrekpunt om vaart te maken op de dossiers die voor de samenleving van Haaksbergen van betekenis zijn. In de voorliggende jaarstukken leggen wij verantwoording af over de stappen die zijn gezet om de raadsafspraken uit te voeren. In deze aanbieding gaan wij kort in op de thema’s die dit jaar in het bijzonder speelden. Waarbij de onzekerheid met betrekking tot de rijksinkomsten vanaf 2026 ook een rol heeft gespeeld. We zijn in 2024 zo min mogelijk structurele verplichtingen aangegaan die ons in de toekomst dwingen aanvullende grootschalige bezuinigingen door te voeren. Omgevingsvisie en Visie op sociaal domein In 2024 hebben we participatietrajecten uitgevoerd voor een aantal grotere beleidstukken, zoals de Omgevingsvisie en de visie op het Sociaal domein. Deze visie zijn in 2024 grotendeels voorbereid en opgesteld.
Ruimtelijke Ontwikkelingen De volgende belangrijke ruimtelijke ontwikkelingen deden zich in 2024 voor: - Ter uitvoering van de motie “Kansrijke bouwlocaties aan de randen van Haaksbergen” is op 27 november 2024 een addendum bij de Structuurvisie Haaksbergen 2030 vastgesteld. In dit addendum zijn de voorkeurslocaties voor woningbouw op uitbreidingslocaties aangegeven. - Het bevoegd gezag heeft in 2024 vergunningen verleend ten behoeve van de zoutwinningslocaties. Ons college geeft uitvoering aan de privaatrechtelijk aspecten van zoutwinning, namelijk de oprichting van twee stichtingen ten behoeve van een Garantieen Monitoringfonds en Omgevingsfonds. Ook heeft ons college ingestemd met de statuten voor beide stichtingen en is gestart met de werving en selectie van bestuursleden voor deze stichtingen. - Het windbeleid is vastgesteld en we zijn betrokken bij de projectvoorbereiding. - Het bestemmingsplan voor het marktplan is in november 2024 door de raad vastgesteld. Onderwijs We hebben stappen gezet in het verder uitwerken en uitvoeren van het vastgestelde Integraal Huisvestingsprogramma en bij deze jaarrekening stellen wij voor de bestemmingsreserve voor het IHP verder aan te vullen. De volgende belangrijke ontwikkelingen deden zich in 2024 voor op het gebied van onderwijs: - De bouw van basisschool Het Palet inclusief gymvoorziening en voorziening voor kinderopvang is gestart.
- We hebben uitvoering gegeven aan de motie die het college oproept “om de mogelijkheden van vervangende nieuwbouw huisvesting Het Assink Lyceum in combinatie met een sporthal/zaal en zwembad, op of bij Park Scholtenhagen te onderzoeken”. De uitkomsten hebben we in mei 2024 aan de raad gepresenteerd. Hierop heeft een vervolgonderzoek naar vier locaties plaatsgevonden. - Het haalbaarheidsonderzoek naar de Multifunctionele accommodatie in Buurse in combinatie met de basisschool is uitgevoerd en gepresenteerd.
Jaarstukken 2024
3
-
Voor het leerlingenvervoer zijn centrale opstapplaatsen ingevoerd, hier heeft ook een evaluatie op plaatsgevonden.
Haaksbergen Sterker in Ontwikkeling In 2024 is een start gemaakt met de voorbereidingen op het dichten van het ravijnjaar. Er is een financiële scan uitgevoerd en we hebben aanvullende analyses op de begroting uitgevoerd. De ombuigingsstrategie en de ombuigingsopgaven zijn op hoofdlijnen geïnventariseerd en opgevoerd in de Kadernota 2025 en de Begroting 2025. In de Begroting 2025 is met het oog op het ravijnjaar onder meer de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ grondig geactualiseerd. Om onze dienstverlening verder te verbeteren, is de visie op dienstverlening opgesteld en deze is in 2024 vastgesteld. Vervolgens is een start gemaakt met het uitvoeringsplan. In 2024 is nader uitvoering gegeven aan het verbeterplan IBT. Voor de samenwerking op informatiemanagement is een intentie overeenkomst gesloten tussen de gemeenten Haaksbergen en Hengelo. Deze intentieovereenkomst ziet op het gezamenlijk uitvoeren van vijf pilots. Op basis van deze pilots kan worden bezien, of en zo ja in welke mate een samenwerking op het informatiemanagement mogelijk is. Correcties op de begin balans Er zijn tijdens de jaarrekeningcontrole een aantal zaken naar bovengekomen die aangepast dienen te worden in 2024, die hun oorsprong hebben in eerdere jaren. Hernieuwde inzichten maken dat hiervoor de beginbalans aangepast dient te worden.
Deze correcties dienen op de beginbalans in 2024 gemaakt te worden, aangezien voorgaande jaren formeel zijn afgesloten, dit heeft daarmee effect op het resultaat van 2024. Het betreft hier de volgende onderwerpen en correcties: - Afschrijving chalets Oekraïne 2023 (€ 438.066 ) De afschrijving hiervan was gestart in 2023 en in 2024 is de rest van het bedrag afgeschreven. Dit is niet volledig in lijn met het BBV. Aanpassing heeft derhalve invloed op 2023 t/m 2025 en zal verderop nog terug komen bij de resultaatbestemming. - Voorziening verlofsparen (€ 295.218) In 2024 is de methodiek voor de berekening van de voorziening verlofsparen herzien. Voorheen werden het bovenwettelijk verlof, het aangekochte verlof (bovenwettelijk IKB verlof) en de verlofsparen component volledig meegenomen in de berekeningsgrondslag. Deze benadering leidde tot een relatief hoge voorziening, die niet in verhouding stond tot het daadwerkelijke benuttingsrisico van verlofrechten. Dit is nu aangepast en derhalve is in 2024 is een deel van de voorziening vrijgevallen. - Voorziening wethouderpensioenen (- € 165.793) Er is gebleken dat het partnerpensioen niet was meegenomen in de oorspronkelijke berekeningen. Dit is echter wel een verplichte betaling en hoort onderdeel te zijn van de voorziening. Dit is nu aangepast.
Financieel resultaat 2024: gunstige jaarcijfers door incidentele voordelen Wij hebben de lijn om financieel gezond beleid te voeren gecontinueerd. Vanwege de aanstaande ravijnjaren wordt het naar de toekomst toe een enorme uitdaging deze lijn vast te houden. De voordelen die we zien in deze jaarrekening zijn vooral incidenteel. Wel sluiten wij het jaar 2024 af met een positief resultaat van € 4.333.000. Bij de eindejaarsrapportage was al duidelijk dat het jaar met zwarte cijfers afgesloten zou worden met € 2.413.000 in de plus. Het verschil van € 1.919.000 bestaat voor € 145.000 uit structurele voordelen, de overige verschillen zijn incidenteel van aard. Dit betreffen hoofdzakelijk de effecten van de aanpassingen op de beginbalans, winstneming grondexploitatie Wissinkbrink, decembercirculaire en een overschot op de opvang ontheemden. Er zijn richtlijnen voor het nemen van winst op een grondexploitatie, deze maken dat het niet mogelijk was de winst mee te nemen in eerdere P&C documenten. De aanpassingen op de beginbalans zijn een gevolg van ander inzicht bij de jaarrekeningcontrole en derhalve waren
Jaarstukken 2024
4
deze niet eerder bekend. Ook het effect van de decembercirculaire kwam pas in beeld na het opstellen van de laatste begrotingswijziging. Bestemming van het financieel resultaat In het raadsvoorstel bij deze jaarstukken stellen we voor om van het positieve saldo van € 4.333.000: - een bedrag van € 560.646 te bestemmen voor de afschrijvingskosten chalets Oekraïne. Dit bedrag komt door de verschuiving in jaarschijven nu ten laste van 2025, maar is hier niet begroot. In 2024 ontstaat voor hetzelfde bedrag nu een voordeel, omdat het begrote bedrag hier nu niet wordt besteedt; - een bedrag ter grote van € 1.052.000 te storten In de bestemmingsreserve IHP. Zodat het totale bedrag in de bestemmingsreserve aansluit bij het bedrag van € 5.000.000 zoals deze in de Kadernota 2025 was opgenomen als incidentele reservering voor het Assink Lyceum als onderdeel van het IHP. Op 6 november 2024 heeft de raad de Programmabegroting 2025 vastgesteld. In de begroting is een onttrekking aan de algemene reserve opgenomen, ten behoeve van een in 2025 in te stellen bestemmingsreserve IHP. Om in het meerjarenperspectief niet onder de streefwaarde 2,0 van de weerstandsratio uit te komen, is toen een bedrag van € 3.948.000 in de bestemmingsreserve gestort en niet de voorgenomen € 5.000.000. - het overige resultaat toe te voegen aan de algemene reserve.
Daarbij tekenen wij aan dat de algemene reserve uit incidentele middelen bestaat die enerzijds noodzakelijk zijn voor het afdekken van risico’s en anderzijds alleen gebruikt kan worden voor incidentele uitgaven. Deze middelen kunnen nadrukkelijk niet of slechts beperkt bijdragen aan de structurele opgaven die onze toekomstige begroting kent. Begrotingsonrechtmatigheden Naar aanleiding van de interne controle is geconstateerd dat er onrechtmatigheden zijn ontstaan bij de uitvoering van het bovenstaande en dat hiermee de in de jaarrekening te verantwoorden baten en lasten alsmede balansmutaties niet rechtmatig binnen de daarvoor gestelde grens tot stand zijn gekomen. De totale onrechtmatigheid is uitgekomen op € 3.000.000, op een lastenbegroting van € 84.000.000 is dit 3,6% en ligt hiermee boven de 3% grens. Het grootste gedeelte van de overschrijdingen wordt gecompenseerd door een directe bate (vaak subsidies). Sinds vorig jaar mogen baten en lasten niet meer gesaldeerd worden en moeten ze separaat als begrotingswijzigingen worden verwerkt. Voornamelijk onbekendheid hiermee heeft er voor gezorgd dat deze wijzigingen niet zijn doorgevoerd en we daardoor een hogere begrotingsonrechtmatigheid hebben.
Naar aanleiding van de rechtmatigheidscontrole zijn aanbevelingen geformuleerd, deze aanbevelingen hebben we overgenomen en we starten met het oppakken van de drie aanbevelingen met de grootste impact op de rechtmatigheidsnorm. In onze aanbiedingsbrief bij de Eindejaarsrapportage hebben we aangegeven de noodzaak te zien om een verbeterslag te maken op het gebied informatiemanagement. Het is voor ons college een belangrijk streven inzicht en sturing te optimaliseren. Het college van burgemeester en wethouders, Gerard van den Hengel Jan-Herman Scholten Pieter van Zwanenburg Johan Niemans
Jaarstukken 2024
5
Jaarstukken 2024
6
Financieel kader Resultaat De Begroting 2024 inclusief de structurele mutaties uit de Eindejaarsrapportage 2023 liet een positief saldo zien van € 506.000. Bij de Eerste bestuursrapportage 2024 hebben wij dit resultaat bijgesteld naar € 582.000 negatief. Op 28 februari 2024 is er een begrotingswijziging goedgekeurd voor de dekking van het haalbaarheidsonderzoek Het Assink Lyceum (hierna: HAL), en hiermee is het begrotingssaldo gedaald tot € 992.000 negatief. Bij de Eindejaarsrapportage 2024 was het verwachte positieve resultaat ruim € 2.413.000. We sluiten 2024 af met een positief resultaat van € 4.333.000. Daarmee is het resultaat € 1.919.000 positiever ten opzichte van de eindejaarsrapportage. De verschillen worden nader toegelicht onder ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Uit deze verschillenanalyse volgt dat de meeste verschillen incidenteel van aard zijn. Het onderscheid in incidentele en structurele baten en lasten is uitgewerkt in het laatste overzicht van bijlage 2 financiële overzichten. (bedragen x € 1.000)
Rekeningresultaat begroot en werkelijk
Inkomsten/Uitgaven
Bedrag begroot
Bedrag werkelijk
Saldo
Lasten
81.537
83.567
-2.030
Baten
83.950
87.899
3.949
Totaal
2.413
4.333
1.919
In onderstaand overzicht wordt per programma het saldo lasten en baten gepresenteerd. (bedragen x € 1.000)
Overzicht verschillen per programma
Omschrijving programma
Saldo lasten
Bestuur en ondersteuning Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat
Saldo baten
Saldo
-851
1287
1
0
1
-306
75
-231
436
Economie
-56
-36
-92
Onderwijs
-512
296
-215
Sport, cultuur en recreatie
-273
349
76
Sociaal domein
549
714
1263
Volksgezondheid en milieu
-184
176
-7
Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening
-399
1088
689
-2.030
3.949
1.919
Totaal
Voor een toelichting op de verschillen verwijzen wij naar de programma’s en specifiek het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Structureel in incidenteel saldo In onderstaand overzicht wordt het rekeningresultaat verdeeld in een incidenteel en structureel deel. (bedragen x € 1.000)
Overzicht structureel en incidenteel saldo Structureel en incidenteel saldo Totaal begrotingssaldo (a)
Primitieve begroting Definitieve begroting Mutatie jaarrekening Jaarrekening 381
2.413
1.919
Incidentele saldo (b)
-1.830
1.248
1.774
3.022
Structurele saldo (a -/- b)
2.211
1.165
145
1.310
Jaarstukken 2024
4.333
7
Leeswijzer In de Jaarstukken 2024 rapporteren wij volgens de indeling, zoals deze ook is gehanteerd voor de Begroting 2024. De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode een programma-indeling vast. De auditcommissie heeft de taak de raad hierover te adviseren. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn gemeenten verplicht hun jaarstukken financieel in te richten in zogenaamde taakvelden. De auditcommissie heeft er unaniem voor gekozen de programmaindeling te hanteren zoals die door de Rijksoverheid wordt geadviseerd. De negen programma’s zijn als volgt ingedeeld: 1. Belangrijkste beleidsontwikkelingen 2. Wat hebben we bereikt? 3. Wat hebben we hiervoor gedaan? 4. Verbonden partijen 5. Beleidsindicatoren 6. Wat heeft het gekost? Het is verplicht in de jaarstukken beleidsindicatoren op te nemen volgens het BBV. De raad kan met behulp van deze indicatoren beter sturen. Daarnaast kunnen gemeenten beter met elkaar worden vergeleken. Voor een aantal indicatoren heeft de raad nog geen norm vastgesteld. Deze zijn aangegeven met het *-teken. Aan het thema “normering van prestatieindicatoren” wordt binnen het programma “Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling” aandacht geschonken. Aan het einde van elk programma staan de begrote en werkelijke baten en lasten per taakveld weergegeven. De totalen in deze tabellen zijn afgerond op duizendtallen.
Afwijkingen op het saldo per product (> € 15.000) worden toegelicht in de jaarstukken in het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’. Naast de programma’s moeten gemeenten minimaal zeven programma-overstijgende paragrafen in de jaarstukken opnemen. In deze paragrafen staat informatie die inzicht geeft in de financiële positie van de gemeente, beheersmatige aspecten en risico’s. De raad kan ervoor kiezen extra paragrafen toe te voegen, wanneer een onderwerp extra aandacht vraagt. In deze jaarstukken wordt, naast de verplichte paragrafen, aandacht besteed aan de taakstellingen en reserveringen. De balans en jaarstukken zijn afgerond op duizendtallen. Als gevolg van deze afrondingen kan het voorkomen, dat er afrondingsverschillen voorkomen in de tellingen op de balans en binnen het hoofdstuk ‘Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening’.
Jaarstukken 2024
8
Jaarverslag
Jaarstukken 2024
9
Centrale thema’s
1 Raadsafspraken De komende vier jaren willen we vaart maken met enkele dossiers, de verhouding tussen gemeenteraad en college van B&W en tussen de fracties onderling verbeteren en zo de discussie in de raad laten gaan over hoofdlijnen en politieke verschillen. Daarom hebben de raadsfracties op 16 mei 2022 raadsafspraken geformuleerd op acht onderwerpen vanuit de kaderstellende rol. Deze raadsafspraken zijn unaniem door de gemeenteraad vastgesteld op 8 juni 2022 (link raadsafspraken). Het college van B&W geeft uitvoering aan de raadsafspraken als uitvoerend bestuursorgaan. Daarvoor heeft het college van B&W de raadsafspraken uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma gaat in op ‘hoe’ de raadsafspraken uitgevoerd worden, welke planning daarbij past, wat daarvoor nodig is en eventuele randvoorwaarden. Onderstaand wordt per onderwerp aangegeven wat we willen bereiken, welke raadsafspraken erover gemaakt zijn en wat we ervoor hebben gedaan in 2024, zijnde het uitvoeringsprogramma van de raadsafspraken. Op 22 maart 2023 heeft een eerste evaluatie plaatsgevonden, waaruit feitelijk geen inhoudelijke bijstellingen voortvloeiden. Op 15 april 2024 heeft een tweede evaluatie plaatsgevonden.
Deze evaluatie werd voorafgegaan door een inhoudelijke analyse van het college over de stand van zaken rond de voortgang en operationalisatie van diverse concrete acties gekoppeld aan de raadsafspraken. De beraadslaging tijdens deze tweede evaluatie gaf aanleiding tot bijstelling van een aantal thema’s en doelen. Op 22 januari 2025 heeft de raad naar aanleiding van de tweede evaluatie een addendum op de raadsafspraken vastgesteld.
Jaarstukken 2024
10
PARTICIPATIE Wat willen we bereiken? Dichter bij elkaar brengen van inwoners, gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie.
Wat hebben we ervoor gedaan in 2024? De functionaris inwonerbetrokkenheid heeft zich in 2024 ingezet om de participatie organisatie breed (beter) te organiseren en vroegtijdig bij initiatieven/plannen het vastgestelde participatiebeleid uit te voeren. Deze functionaris vormt ook het aanspreekpunt voor de raad en zal zich niet enkel richten op participatie bij initiatieven (plannen en beleid) van de gemeente, maar ook vanuit de samenleving zelf. De coördinatie van participatie is ondergebracht bij burgemeester Rob Welten en wethouder van Zwanenburg is projectwethouder overheidsparticipatie. Er wordt ingezet om met de raad toe te werken naar een participatieverordening, die nog meer duidelijkheid biedt voor betrokkenen in een participatieproces. Hiervoor is de evaluatierapportage raadsafspraak participatie in 2024 door de raad vastgesteld en is er een proces opvolgingsafspraak met de raad gemaakt om 2025 de participatieverordening en een opvolging van het huidige participatiebeleid aan de raad voor te leggen voor besluitvorming.
Raadsafspraken • Bij alle onderwerpen van de raadsafspraken is er een belangrijke plek voor participatie door inwoners, waarbij het college de raad faciliteert. Belangrijk aandachtspunt vanuit de raad is, dat er toegankelijke en begrijpelijke taal wordt gebruikt. Hierom is vanuit de visie op dienstverlening door de communicatieafdeling, de communicatielijn Helder Haaksbergs opgesteld. Implementatie vindt plaats door de gehele organisatie. De werkgeverscommissie van de raad heeft aangegeven hoe zij geïnformeerd wil worden over participatiestappen en de vervolgstappen richting een participatieverordening en opvolging van het huidige participatiebeleid.
Het college informeert de raad met raadsinformatiebrieven per onderwerp hoe de organisatie breed in de uitvoering van taken wordt betrokken.
Onder andere zijn de volgende thema’s met participatie in 2024 aan bod gekomen; • Omgevingsvisie • Dienstverlening • Integraal veiligheidsplan • Sociaal domein visie • Afvalstoffenvisie • Kerstherberg • Visie op verblijfsrecreatie • Groenvisie • Duurzaamheidsvisie • Spelen en ontmoeten • Convenant Stichting Buurse Belangengemeenschap en gemeente Haaksbergen
Jaarstukken 2024
11
EEN LEEFBAAR BUITENGEBIED Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Het buitengebied van Haaksbergen ook in de toekomst leefbaar houden en leefbaarder maken.
▪
Wat hebben we ervoor gedaan in 2024? In 2024 startten we met het opstellen van een omgevingsvisie, waarin een toekomstbestendig buitengebied één van de drie hoofdthema’s betreft. Hiervoor heeft participatie met de raad plaatsgevonden. Daarnaast is er op onderdelen gewerkt aan beleid, zoals aan de Regionale spelregels voor ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied van Zuidoost Twente. Deze zijn in april door de raad vastgesteld. In het kader van de omgevingsvisie en uitkomst landbouwscan gaan we hier in 2025 verder mee aan de slag.
▪
▪
Verzoek aan het college om in een werksessie te bespreken of het conceptbeleid de ‘regionale spelregels’ voldoende invulling geeft aan Haaksbergse opvattingen/vraagstukken. In die werksessie met de raad moet ook aan de orde komen op welke manier de fracties in de periode 2022-2026 beter geïnformeerd kunnen worden over regionaal, provinciaal en landelijk beleid waarmee het buitengebied te maken krijgt, zodat zij proactief kunnen reageren op plannen die op die niveaus spelen. In de bespreking moeten in ieder geval de economische, ecologische en recreatieve aspecten van het buitengebied aan de orde worden gesteld.
Voor de transitie in het landelijk gebied willen we gezamenlijk optrekken met onze (agrarisch) ondernemers in gebiedsprocessen en ondersteunen in de verduurzaming van de landbouw. Hiervoor organiseerden we themabijeenkomsten. Begin 2024 is een start gemaakt met de eerste fase van het koploperproject Haaksbergen Oost. Deze voorverkenning moet meer inzicht verschaffen in de opgaven en kansen die hier liggen. Waar schuurt het en waar liggen mogelijkheden waar we op in kunnen zetten. Ook hebben we een opgave op het gebied van landschap en biodiversiteit. Hiervoor hebben we nieuwe en bestaande groene maatschappelijke initiatieven gefaciliteerd. Zoals de boomdeeldagen en erfinrichtingsadviezen. Verder trekken we samen met cluster duurzaamheid op in de ontwikkeling van groengas initiatieven. Over de meer provinciale en landelijk ontwikkelingen hebben we de raad middels raadsinformatiebrieven op de hoogte gebracht. Om meer inzicht in onze agrarisch sector te verkrijgen, hebben we een landbouwscan uitgevoerd. De uitkomst hiervan is op 7 april 2025 met de raad gedeeld. Ook de thema’s relevant voor beleidsontwikkeling in het buitengebied, zoals wonen en passende economische dragers zijn besproken.
Jaarstukken 2024
12
ZOUTWINNING Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
De raad in staat te stellen een weloverwogen besluit te nemen over de verklaring van geen bedenkingen, in overeenstemming met de motie van 12 juli 2023. Zorgvuldigheid staat daarbij voorop.
▪
Wat hebben we ervoor gedaan in 2024? Aan de raadsafspraken is uitvoering gegeven. Op 15 november 2023 heeft de raad van Haaksbergen, na een zorgvuldig doorlopen proces, waarbij een procesbegeleider betrokken is geweest, de verklaring van geen bedenkingen ten behoeve van het realiseren van acht gevraagde zoutwinningslocaties en de aanleg voor het distributie- en transportleidingentracé verleend. Op 27 maart 2024 zijn door het bevoegd gezag omgevingsvergunningen verleend (distributie- en transportleidingentracé en fase 1) en heeft het bevoegd gezag ingestemd met het winningsplan. Tegen voornoemde omgevingsvergunningen zijn beroepen ingediend.
Verzoek aan het college om te komen met een notitie waarin in ieder geval wordt aangegeven: o welk standpunt vanuit de gemeente over zoutwinning richting de verantwoordelijke staatssecretaris (Rijksoverheid) wordt doorgegeven en op welke manier dat zal gebeuren; o op welke manier het college de inwoners van Haaksbergen wil informeren over het verloop van de zoutwinning; o hoe het college wil monitoren wat de effecten zijn van zoutwinning voor de inwoners van Haaksbergen; o welke bevoegdheden de raad wel en niet heeft om zoutwinning en zoutwinning gerelateerde zaken te reguleren (bestemmingsplan); o welke compensatie voor Haaksbergen mogelijk is.
Op 24 oktober 2024 heeft het bevoegd gezag de omgevingsvergunning voor fase 2 (bouwen zouthuizen) verleend. Tegen de omgevingsvergunning zijn beroepen ingediend. Thans geeft het college uitvoering aan de privaatrechtelijke aspecten van zoutwinning, namelijk de oprichting van twee stichtingen ten behoeve van een garantiefonds en een omgevingsfonds. Op 10 juli 2024 heeft de raad bij amendementen wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt op de concept-statuten van de Stichting Monitoring en Garantiefonds Haaksbergen en de Stichting Omgevingsfonds Haaksbergen. Het college heeft op 24 september 2024 ingestemd met de statuten voor zowel de stichting Omgevingsfonds Haaksbergen, als de stichting Monitoring en garantiefonds Haaksbergen. Vervolgens is het college gestart met de werving en selectie van bestuursleden van voornoemde stichtingen. Ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening is dat proces nog in volle gang
Jaarstukken 2024
13
WONINGBOUW Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Heldere kaders voor de woonruimteontwikkeling in de komende jaren, zodat bij langskomende nieuwbouwplannen kan worden getoetst of die plannen passen binnen de gestelde kaders.
▪
Wat hebben we ervoor gedaan in 2024?
▪
Er is extra ambtelijke capaciteit in de vorm van een medewerker RO en medewerker grondzaken aangetrokken voor de versnelling van de woningbouw. Woningbouwplannen van enige omvang, die voldoen aan de 30-40-30 regel, zijn in het kader van de versnelling geprioriteerd. Ter uitvoering van de motie “Kansrijke bouwlocaties aan de randen van Haaksbergen” is op 27 november 2024 een Addendum bij de Structuurvisie Haaksbergen 2030 vastgesteld. In dit addendum zijn de voorkeurslocaties voor woningbouw op uitbreidingslocaties aangegeven. Ter uitvoering van dit addendum wordt voor 2 gebieden een masterplan opgesteld. Ook is uitvoering gegeven aan enkele onderdelen van de woonvisie. Het beleidskader betaalbare woningen in Haaksbergen is op 2 oktober 2024 vastgesteld en op 18 december 2024 is de Starterslening weer opnieuw ingevoerd. Er is gewerkt aan een dashboard woningbouw, zodat de raad ook beter grip kan houden op het woningbouwprogramma.
▪
Het college vragen haast te maken met de woonvisie en na het vaststellen van de woonvisie het college opdracht geven een concreet uitvoeringsplan te maken, waarin wordt aangegeven ‘hoe’ de visie uitgevoerd gaat worden. Het college te vragen langskomende nieuwbouwplannen expliciet te toetsen aan zowel de woonvisie, als aan het uitvoeringsplan. Het college vragen, voordat de woonvisie en uitvoeringsplan zijn aangenomen, wat te doen om woningbouw in Haaksbergen te stimuleren.
In het uitvoeringsplan zouden nadere afspraken moeten komen, over hoe en waar wat gebouwd mag worden.
Zie ook begrotingsprogramma 8 (volkshuisvesting en ruimtelijke ordening).
Jaarstukken 2024
14
VOORZIENINGEN Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Het afronden van een voorzieningendiscussie.
▪
Wat hebben we ervoor gedaan in 2024? In 2022 is het procesvoorstel voor het voeren van de voorzieningendiscussie voorgelegd en besproken in de raad. In 2023 is uitvoering gegeven aan dit proces. Er is een burgerpeiling gehouden, een participatieproces gestart en de raad heeft kennis kunnen nemen van een aantal onderzoeksrapporten betreffende de Kappen, de Wilder, de MBS en Wijkkracht. De raad heeft tijdens de behandeling van de Kadernota 2024 keuzes gemaakt en richting gegeven.
Het proces van de voorzieningendiscussie te vervolgen door: o het college vragen een voorstel aan de raad voor te leggen over het te volgen besluitvormingsproces rondom de voorzieningen; o het onderwerp in de vergadering van september te agenderen voor een voorzieningendiscussie ten behoeve van de Begroting 2023; o in de voorzieningendiscussie de resultaten van de burgerpeiling te betrekken.
Per 1 mei 2015 is het eigendom, beheer en de exploitatie voor een periode van 10 jaar overgedragen aan Optisport. De gemeenteraad heeft uitgesproken het zwembad twee jaar langer open te willen houden. Wij hebben in 2024 afspraken met Optisport gemaakt over de periode tot 1 mei 2027. Optisport heeft aangegeven over de jaren 2025, 2026 en 2027 aanzienlijk meer subsidie nodig te hebben, dan wij geraamd hadden in het meerjarenperspectief. Ook komen vanaf 1 januari 2025 de winsten en verliezen van zwembad De Wilder voor rekening van de gemeente. De financiële gevolgen, voor zover op dit moment bekend, zijn verwerkt in de Begroting 2025 en het meerjarenperspectief. In 2024 hebben we onderzoek laten doen naar mogelijkheden voor realisatie van een toekomstbestendig zwembad.
Jaarstukken 2024
15
DUURZAAMHEID Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Verdere verduurzaming van de gemeente Haaksbergen.
▪
Wat hebben we ervoor gedaan in 2024? We hebben het windbeleid vastgesteld en zijn betrokken bij de projectvoorbereiding. We zetten in op stillere molens. Eveneens bieden we begeleiding aan bij de aanleg van de zonnevelden. Er is een start gemaakt met het verkrijgen van technische inzichten en het opstellen van nieuw beleid om ons vastgoed te verduurzamen. We hebben een start gemaakt met het ontwikkelen van de duurzaamheidsvisie en deze geïntegreerd als een programma in de omgevingsvisie. Daarnaast hebben we stappen gezet om een warmteprogramma op te stellen, denk aan een bronnenstrategie en technische verdieping. We zijn bezig met de voorbereiding voor een gezamenlijke energie-inkoop vanuit Twence. We treffen voorbereidingen om een pilot met groen gas uit te voeren in het kader van de energietransitie en dragen bij aan het bestrijden van energiearmoede, door onder andere de uitvoering van een witgoedregeling. We hebben voorbereidingen getroffen om een soortenmanagementplan op te stellen ten behoeve van het isoleren van woningen. Tot slot hebben we netcongestie opgepakt, een onderwerp dat steeds urgenter wordt.
▪
▪
▪
Het college op te dragen op korte termijn een participatietraject voor te stellen om te komen tot een plan voor de inpassing van windmolens in Haaksbergen. Dat het college, zodra het mogelijk is, regels opneemt in de toekomstige bestemmingsplannen om duurzame energieopwekking op grote daken af te dwingen. Het college op te dragen onderzoek te (laten) doen naar de mogelijkheden lokale initiatieven tot versterking van verduurzaming (bijvoorbeeld in ‘bouwteam’ constructies) te ondersteunen. Het college vragen de raad te informeren over de voortgang van de gesprekken die door Losser worden gevoerd over de mogelijkheid gebruik te maken van de Duitse overcapaciteit.
MARKTPLAN/CENTRUMVISIE Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Het dichten van het ‘Gat in de Markt’.
▪
Wat hebben we ervoor gedaan in 2024? Aan de raadsafspraken is in 2022 uitvoering gegeven. Voor de raadsvergadering van 21 december 2022 is de raad een notitie voorgelegd, waarin de gestelde vragen uit de raadafspraken zijn beantwoord. Behandeling van het agendapunt heeft plaatsgevonden in de raadsvergadering van 25 januari 2023. Op deze datum heeft de raad de Actualiteitscheck Marktplan vastgesteld en besloten geen m.e.r.-procedure te doorlopen. Het bestemmingsplan voor het Marktplan is in voorbereiding.
Op 28 november 2024 is het bestemmingsplan Marktplan vastgesteld door de gemeenteraad.
Jaarstukken 2024
Het college vragen een heldere stand van zaken te geven over de besluitvorming rond het Marktplan, voordat de bestemmingsplanwijziging aan de orde wordt gesteld en daarbij in te gaan op de volgende punten: o hoelang laat het oordeel van de commissie m.e.r. (second opinion) nog op zich wachten? o in welke mate is de huidige besluitvorming gebaseerd op inmiddels achterhaald. marktonderzoek en heeft het zin te vragen om een update? o waarom denkt het college dat de provincie (anders dan in 2014-2018) nu wel akkoord zal gaan met een bestemmingsplanwijziging waarin een supermarkt aan de markt is opgenomen? o waarom denkt het college dat het NIET aanbieden van de grond aan een andere marktpartij ditmaal niet onderuit zal worden gehaald, gegeven recente uitspraken van onder meer de Raad van State? o Wat is de status van het contract (dat eerder aan de raad is gestuurd)?
16
SOCIAAL DOMEIN Wat willen we bereiken?
Raadsafspraken
Betrokkenheid van de raad bij het regionale beleid.
▪
Wat hebben we ervoor gedaan in 2024? Het inkoopproces Jeugdhulp en Wmo begeleiding en dagbesteding is in 2024 met de gunning aan aanbieders afgerond. De verordeningen Jeugdhulp en Wmo en de daarbij behorende beleidsregels zijn daarop aangepast en in december 2024 vastgesteld. Na de zomer 2024 is zowel bij de gemeenten als de aanbieders, het proces van overdracht en implementatie van zorg, hulp en ondersteuning gestart zodat per 1 januari 2025 op basis van deze inkoop wordt gewerkt.
Het college opdracht geven de raad halfjaarlijks te informeren over de uitvoering van het ingezette regionale beleid en de raad tijdig te betrekken bij het opstellen van de kaders voor het regionale beleid.
Ook in 2024 is de raad, net als in 2022 en 2023, onder meer door middel van raadsinformatiebrieven periodiek geïnformeerd over de inkoop van Jeugdhulp en Wmo (dit betreft de raadsinformatiebrieven van 2 april 2024, 30 oktober 2024 en 8 november 2024).
Jaarstukken 2024
17
2 Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ betreft een meerjarig programma voor de periode 2020-2026. Aanleiding is het onderzoek van Rijnconsult naar de toekomstbestendigheid en zelfstandigheid van de gemeente Haaksbergen. Dit onderzoek resulteerde in een vijftal aanbevelingen, te weten: 1. Versterk de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij Enschede of Hengelo; 2. Maak op andere uitvoeringsonderdelen deelplannen om door middel van intensivering van de samenwerking met omliggende gemeenten te komen tot vermindering van de kwetsbaarheid; 3. Ga verder met het professionaliseren van de regievoering; 4. Zorg dat in de organisatie de basis verder op orde komt, het college kan daartoe een investeringsvoorstel doen aan de raad; 5. Maak in samenspraak tussen raad, college en ambtelijke organisatie een besturingsfilosofie, waarin de drie rollen helder worden beschreven, en gebruik dat als basis om te komen tot een effectief samenspel tussen deze drie gremia. Betrek hierbij ook de lokale samenleving. Hiervoor zijn bestuurlijke en organisatorische ontwikkelingen noodzakelijk en wenselijk. Het ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ is het middel en de paraplu om deze ontwikkelingen te regisseren. Dat gebeurt door uitvoering te geven aan diverse projecten die in drie ontwikkelsporen zijn weggezet. Ontwikkelsporen
Toelichting
1) Financiën en risicobeheersing op orde 2) Effectief samenspel
Onder andere het herstel van de balans tussen ambities en financiële middelen met beheersing van risico’s. Onder andere het versterken van het samenspel tussen gemeente, inwoners en externe partners in een duidelijke taaken rolverdeling en het implementeren van een beleidsstelsel dat past bij de Haaksbergse samenleving en de gemeente die we willen zijn. Onder andere het in de basis op orde brengen van de ambtelijke organisatie, het borgen van continuïteit en stabiliteit in de organisatie en het versterken toekomstbestendiger maken van de bedrijfsvoering als fundament voor het organisatievermogen.
3) Stabiele en veerkrachtige organisatie
Waar doen we het voor? (maatschappelijk effect) Herstel in vertrouwen en verbinding met de samenleving om effectief en efficiënt de Haaksbergse samenleving te bedienen/faciliteren op basis van wettelijke plichten, behoeften en wensen. Wat willen we bereiken? De looptijd van het meerjarig programma reikt tot in 2026, vandaar dat onderstaande subdoelen staan tot en met dat jaartal. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Een toekomstbestendige en zelfstandig gemeente Haaksbergen, om dichtbij de inwoners te staan en te besturen. Versterking van de bedrijfsvoering door deze grotendeels te beleggen bij de gemeente Hengelo dan wel zelf te versterken (Rijnconsult-aanbeveling 1). Kwetsbaarheden verminderen door intensivering van samenwerking met omliggende gemeenten op basis van deelplannen op uitvoeringsonderdelen (Rijnconsult-aanbeveling 2). Verdere professionalisering van de regievoering (Rijnconsult-aanbeveling 3). De organisatie in de basis op orde brengen (Rijnconsult-aanbeveling 4).
Jaarstukken 2024
18
▪
Een besturingsfilosofie met helder beschreven rollen in samenspraak tussen gemeenteraad, college van B&W en ambtelijke organisatie, die als basis wordt gebruikt voor effectief samenspel, waarbij ook de samenleving betrokken is (Rijnconsultaanbeveling 5).
Wat hebben we hiervoor gedaan? Onderstaande tabel geeft inzicht in de projecten die onder de paraplu van ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ in 2024 opgepakt zijn. Sommige projecten kennen een langere doorlooptijd dan het jaar 2025. Voor die projecten is in onderstaande tabel kenbaar gemaakt wat een stand van zaken is met betrekking tot wat we in 2024 hiervoor hebben gedaan. Project
Wat hebben we hiervoor gedaan in 2024?
Ombuigingen ravijnjaar (spoor 1)
In 2024 is een start gemaakt met de voorbereidingen op het dichten van het ravijnjaar. In het eerste kwartaal is een financiële scan uitgevoerd en zijn aanvullende analyses op de begroting uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn betrokken bij het uitwerken van een ombuigingsstrategie. Deze strategie bestaat uit vertrekpunten en ombuigingsopgaven om tot een oplossing van het ravijnjaar te komen. De ombuigingsstrategie en de ombuigingsopgaven zijn op hoofdlijnen geïnventariseerd en opgevoerd in de Kadernota 2025 en de Begroting 2025.
Risicomanagement (spoor 1)
Verbetering dienstverlening (spoor 2)
Omgevingsvisie (spoor 2)
Maatschappelijke prestatie-indicatoren (spoor 2)
Jaarstukken 2024
De noodzaak en inzet voor dit traject heeft ertoe geleid dat andere projecten onder het meerjarig programma ‘Haaksbergen Ster(ker) in Ontwikkeling’ vertraging hebben opgelopen. In de Begroting 2025 is onder meer met het oog op het ravijnjaar de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ grondig geactualiseerd. Hierdoor ontstaat een actueel beeld van de risico’s en daarmee van het benodigde weerstandsvermogen op basis van de vastgestelde weerstandsratio. Een risicoregister/-dossier met organisatorische en financiële risico’s is nog niet opgesteld, vanwege de prioriteitsstelling rondom de voorbereidingen op het ravijnjaar. In 2024 is de visie op dienstverlening vastgesteld inclusief een uitvoeringsplan. Na vaststelling van de visie op dienstverlening is een start gemaakt met het uitvoeringsplan. We hebben de huisstijl van de gemeente Haaksbergen opgefrist. Het huisstijlhandboek geeft medewerkers én ontwerpbureaus de noodzakelijke handvatten om uitingen in de juiste stijl op te maken. De huisstijl is hierdoor in één oogopslag herkenbaar, zowel online als offline. Met bureau Loo van Eck is een plan opgesteld om ervoor te zorgen dat de medewerkers nog beter en in één keer duidelijk schriftelijk communiceren. Een aantal veelgebruikte standaardbrieven is herschreven en we hebben een nieuwe schrijfwijzer ‘Helder Haaksbergs’ ontwikkeld.
We hebben een cursusprogramma opgesteld om de medewerkers op te leiden in ‘Helder Haaksbergs’. In december heeft op basis van het uitvoeringsplan de ‘Kerstherberg’ plaatsgevonden. Daarnaast is de visie op dienstverlening vertaald in onder meer de informatievisie, visie op sociaal domein en omgevingsvisie. Het proces van totstandkoming van de omgevingsvisie is in 2024 afgerond. Op basis van een participatief traject is inhoud gegeven aan de omgevingsvisie in het kader van de Omgevingswet. In 2025 wordt de omgevingsvisie ter besluitvorming aangeboden aan de raad. In 2024 zijn in het ‘integraal veiligheidsplan’ (IVP) concrete doel/normwaarden opgenomen, die als maatschappelijke prestatie-indicatoren worden bestempeld. Naast het programma veiligheid zijn geen andere begrotingsprogramma’s voorzien van maatschappelijke prestatieindicatoren.
19
Netwerkgemeente (spoor 2)
In 2024 is een bestuursopdracht voor de netwerkgemeente vastgesteld. Een bestuursopdracht die ziet op het versterken van het beheersen van het huidige netwerk van samenwerkingen én een beleidskader oplevert voor toekomstige uitbreiding van het netwerk van samenwerkingen. Vanwege prioriteitsstelling op de ombuigingsopgave (ravijnjaar) is in 2024 geen uitvoering gegeven aan de bestuursopdracht. Basis op orde In het traject van ombuigingen is een lijst met latente ontwikkelingen en (spoor 3) noodzakelijkheden opgesteld en toegevoegd aan de Begroting 2025. Deze lijst is niet financieel vertaald in de begroting. Wel geeft deze lijst inzicht in onder meer welke noodzakelijkheden er zijn om de basis op orde te brengen. De noodzakelijkheden uit deze lijst worden betrokken bij de integrale afweging voor de Kadernota 2026. Procesmanagement In 2024 is het project ‘procesmanagement op orde’ gecontinueerd. In 2024 op orde (spoor 3) zijn meerdere processen beschreven. Tevens is in 2024 een aanbesteding gedaan voor de aanschaf van een procesmanagementtool. Het project krijgt in 2025 een vervolg, waarbij zowel de implementatie van de tooling plaatsvindt, als continuering van het beschrijving van een aantal geprioriteerde processen. IBT-opgaven In 2024 is nader uitvoering gegeven aan het verbeterplan IBT. Dit (spoor 3) verbeterplan is gebaseerd op de in 2024 vastgestelde KPI-rapportages.
De acties zijn in het verbeterplan opgenomen, welke in 2024 voor een groot deel uitgevoerd worden. De realisatie van het verbeterplan wordt in 2025 gecontinueerd. Samenwerking op Bestuurlijk is een intentieovereenkomst getekend tussen de gemeenten informatiemanagement Haaksbergen en Hengelo. Deze intentieovereenkomst ziet op het (spoor 3) gezamenlijk uitvoeren van vijf pilots. Op basis van deze pilots kan worden bezien of, en zo ja, in welke mate een samenwerking tussen Haaksbergen en Hengelo op het informatiemanagement mogelijk is. In 2024 zijn deze pilots in uitvoering gegaan. Het resultaat van de pilots wordt in een eindrapport in april 2025 opgeleverd.
Jaarstukken 2024
20
Prestatie-indicatoren Naam indicator
Eenheid
Stand Haaksbergen 2023
Gemiddelde van de referentie gemeenten 2023
Waarde
Type waarde*
Vertrouwen in de manier waarop de gemeente Haaksbergen wordt bestuurd. De gemeente Haaksbergen doet wat ze zegt.
% respondenten met antwoord (heel) veel
12 %
24%
35% in 2026
doelwaarde
% respondenten met antwoord (helemaal) mee eens % respondenten met antwoord (helemaal) mee eens
13 %
19%
32% in 2026
doelwaarde
De gemeente 24 % 21% 33% in doelwaarde Haaksbergen houdt 2026 voldoende toezicht op het naleven van regels. De gemeente % respondenten 16 % 16% 28% in doelwaarde Haaksbergen stelt met antwoord 2026 zich flexibel op als (helemaal) mee dat nodig is. eens De gemeente % respondenten 19 % 21% 30% in doelwaarde Haaksbergen luistert met antwoord 2026 voldoende naar de (helemaal) mee mening van haar eens inwoners. De gemeente % respondenten 23 % 27% 37% in doelwaarde Haaksbergen betrekt met antwoord 2026 inwoners voldoende (helemaal) mee bij haar plannen, eens activiteiten en voorzieningen. In 2023 is in de standaard Inwoners en % respondenten 37% in doelwaarde (landelijke) vragenlijst voor de organisaties krijgen met antwoord 2026 burgerpeiling deze vraag/indicator voldoende ruimte om (helemaal) mee niet opgenomen en derhalve niet ideeën en initiatieven eens gemeten. te realiseren. Wijze waarop de Rapportcijfer 5,9 6,2 7,0 in 2026 doelwaarde gemeente inwoners en organisaties betrekt bij (de uitvoering van) het beleid en de samenwerking zoekt. * Doelwaarden: volledige sturing op het doel is niet mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins. Wel is er sprake van mogelijke beïnvloeding. Daarmee is de waarde een doel: een te beogen resultaat.
Normwaarden: volledige sturing op het doel is mogelijk door uitvoering van beleid, handhaven van regels, stimuleren of anderszins en daarmee is de waarde een norm: een te realiseren resultaat.
De burgerpeiling ‘waar-staat-je-gemeente’ wordt tweejaarlijks uitgevoerd. In het najaar van 2023 heeft een burgerpeiling plaatsgevonden. In bovenstaande tabel zijn de prestatieindicatoren geactualiseerd naar deze burgerpeiling. De verantwoording in deze jaarrekening maakt daarmee een goede vergelijking met de scores voor de prestatie-indicatoren, zoals deze zijn opgenomen in de Begroting 2024, mogelijk.
Jaarstukken 2024
21
Programma 0. Bestuur en ondersteuning Communicatie Wat hebben we bereikt? Ons doel was inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en andere stakeholders goed te informeren over en betrekken bij gemeentelijke besluitvorming en projecten en dat hebben we ook veel gedaan. We hebben plannen en besluiten zo begrijpelijk mogelijk uitgelegd. Ons uitgangspunt daarbij is onze ‘Kijk op communicatie en participatie’ met daarin de vier principes voor goede communicatie: duidelijk, open, optimaal online en offline en in verbinding met anderen. Deze principes waren leidend in onze communicatie. Wat hebben we hiervoor gedaan? Er waren in 2024 tal van onderwerpen, waarbij we zorgvuldig met de buitenwereld hebben gecommuniceerd en waarbij inwoners konden meedoen. In het oog springend zijn de diverse visies waaraan afgelopen jaar samen met inwoners, professionele partijen en maatschappelijke organisaties is gewerkt. Denk aan de omgevingsvisie, die we in 2024 voorbereid hebben en waarbij we in meerdere rondes hebben gesproken met inwoners en onder meer op omgevingsvisite gingen. Een ander voorbeeld is het onderzoek waaraan inwoners mee konden doen in aanloop naar de nieuwe grondstoffenvisie of de duurzaamheidsvisie, waarover kon worden meegedacht.
Bouwen aan de randen van Haaksbergen, het Marktplan en het lokale windbeleid zijn voorbeelden van thema’s, waarover de meningen verdeeld waren en waarover zorgen waren bij groepen inwoners. We hebben goed geluisterd naar wat er leeft. We hebben zorgen en wensen aangehoord. Het heeft ertoe bijgedragen, dat we met de hulp van onze inwoners betere besluiten konden nemen en betere raadsvoorstellen konden aanbieden. Niet altijd zijn wensen van inwoners ingewilligd. We hebben telkens uitgelegd wat argumenten waren om iets al dan niet te besluiten. Burgerzaken Wat hebben we bereikt? Wij hebben de “paspoortpiek” die in 2024 begon goed opgevangen. Er zijn geen wachttijden ontstaan voor de aanvraag van een reisdocument. Het hele jaar door was er binnen een week plek in de agenda om een afspraak te maken voor de aanvraag. Ook hebben wij de digitale dienstverlening uitgebreid en verbeterd. Daarnaast hebben wij gewerkt aan het verhogen van de kwaliteit van de Basisregistratie personen (BRP). De verkiezingen voor het Europees Parlement op 6 juni 2024 zijn goed verlopen. Alle kiesgerechtigde inwoners van Haaksbergen hebben de gelegenheid gehad hun stem uit te brengen. Wij hebben een geldige uitslag aangeleverd en er was geen hertelling nodig. Wat hebben we hiervoor gedaan? Om de “paspoortpiek” op te kunnen vangen, hebben wij de bezetting aan de balie uitgebreid.
Daarnaast hebben wij de openingstijden op dinsdagavond en woensdagmiddag verruimd en de mogelijkheid geïntroduceerd de aanvraag voor reisdocumenten thuis digitaal op te starten. Hierdoor kan de inwoner vooraf al een aantal gegevens aanleveren, zodat wij de inwoner aan de balie beter kunnen helpen. Wij hebben de teksten op de website met betrekking tot Burgerzaken herzien en verbeterd om de (digitale) dienstverlening te verbeteren.
Jaarstukken 2024
22
Om de kwaliteit van de Basisregistratie personen (BRP) te verhogen hebben wij werkprocessen opgesteld en vastgesteld. We hebben het vier ogenprincipe ingevoerd, zodat elke wijziging in persoonsgegevens wordt gecontroleerd door een tweede medewerker. Daarnaast is er een nieuwe BRP-specialist aangesteld en ervaren ondersteuning ingehuurd. Verder wordt, met het vastgestelde beleid, actief adresonderzoek uitgevoerd. Om alle kiesgerechtigde inwoners de gelegenheid te bieden hun stem uit te brengen, hebben wij hen onder andere voorzien van een stempas, stembureaus en stembureauleden aangewezen en voor stembiljetten gezorgd. Bij de organisatie van de verkiezingen zijn de veranderingen die in 2023 zijn ingevoerd gehandhaafd. De stembureauleden zijn in ploegen ingedeeld en de telling op kandidaatniveau is de volgende dag uitgevoerd. Hierdoor werd de druk op de vrijwilligers verlaagd en was iedereen scherper. Juridische Zaken Wat hebben we bereikt? In 2024 hebben we door juridische kwaliteitszorg bijgedragen aan zorgvuldig bestuur en juridische risico’s gemitigeerd.
Wat hebben we hiervoor gedaan? We hebben hieraan bijgedragen door: • juridisch advies en ondersteuning bestuur en organisatie; • behandeling bezwaren, die de kritiek van de rechterlijke macht kan doorstaan; • coördinatie regelgeving, met oog voor kwaliteit, deregulering en digitaal toegankelijk; • coördinatie verbonden partijen en Interbestuurlijk toezicht; • actieve ondersteuning verbetering kwaliteit besluitvormingsprocessen; • per 1 januari 2024 voor de klachtbehandeling aangesloten bij de Nationale Ombudsman. 2024 Bezwaren Klachten
89 17
In 2024 heeft de Commissie bezwaarschriften 57 adviezen uitgebracht, waarvan drie adviezen betrekking hadden op bezwaren van 2022 en 13 op bezwaren van 2023. Inhoudelijk is 14 maal geadviseerd een bezwaar niet-ontvankelijk te verklaren, 35 maal ongegrond te verklaren en 8 maal gegrond te verklaren. Het college heeft hiervan 3 adviezen niet overgenomen. In oktober 2024 hebben de bestuursorganen college, burgemeester en raad de ‘Regeling klachtenafhandeling Haaksbergen’ vastgesteld. Met het vaststellen van voornoemde regeling is het optimaliseren van de klachtenafhandeling geformaliseerd. In 2024 zijn 17 klachten behandeld. Hiervan is 1 klacht ingetrokken en zijn 14 klachten informeel behandeld en twee klachten formeel behandeld. Sinds 1 januari 2024 is Haaksbergen aangesloten bij de Nationale Ombudsman, omdat de Overijssels Ombudsman is opgeheven. In april 2024 heeft de Nationale Ombudsman Haaksbergen bezocht. Via de Nationale Ombudsman is 1 klacht ontvangen. Uw raad heeft in de Eerste bestuursrapportage 2024 middelen beschikbaar gesteld voor het onderdeel ‘personeel en organisatie’ voor externe juridische advisering op dossiers van complexe aard, niet zijnde zoutwinning.
Externe juridische capaciteit is onder meer gevraagd voor de beroepsprocedures inzake de bestemmingsplannen van Uzin Utz, Odink & Koenderink, Diepenmaat, Marktplan en de civiele procedure inzake de aanbesteding voor flexunits (ontheemden). In de Eindejaarsrapportage 2024 heeft uw raad besloten met de ontvangen middelen inzake zoutwinning het beschikbaar gestelde bedrag uit de Eerste bestuursrapportage 2024 te dekken.
Jaarstukken 2024
23
Daarnaast hebben wij aan het ministerie van Klimaat en Groene Groei (hierna: KGG) diverse adviezen uitgebracht met betrekking tot het dossier zoutwinning. Het ministerie van KGG stelt hier een vergoeding tegenover. In de Eerste bestuursrapportage 2024 heeft uw raad tevens middelen beschikbaar gesteld op het onderdeel ‘juridische zaken’ voor de externe inzet op het dossier zoutwinning. Wij hebben KienhuisHoving opdracht verleend voor de juridische advisering inzake het op- en inrichten van een Stichting Monitoring en Garantiefonds en een Stichting Omgevingsfonds. Voor de uitwerking van de afspraken in de overeenkomst met Nobian Salt B.V. achten wij juridische expertise op de privaatrechtelijke aspecten van zoutwinning noodzakelijk. Deze specialistische kennis hebben we niet in eigen huis. Daarom huren we hiervoor externe expertise in. Met de ontvangen middelen van het ministerie van KGG is er een incidenteel voordeel ontstaan. Facilitair Wat hebben we bereikt? Huisvesting en services voor gemeente en huurders zijn op orde, (kosten-)efficiënt en prettig. Wat hebben we hiervoor gedaan? In 2024 zijn de investeringen voor de eigen kantooromgeving met systemen voor hybride werken en gebouwveiligheid gerealiseerd. De verdere invulling van het huisvestingsconcept gemeentehuis wordt meerjarig uitgevoerd.
Het resterende vervangingskrediet gemeentehuis wordt aangewend voor de renovatie van onze raadzaal. Wij blijven kritisch bij onze facilitaire uitgaven met duurzame keuzes. Zo zijn we bijvoorbeeld overgestapt op energiezuinige kantoorverlichting (LED) en is er een aanvang gemaakt met het elektrificeren van ons wagenpark. Compensatie gastarieven Wij hebben met succes aanspraak gemaakt op de landelijke Regeling ter tegemoetkoming van gestegen energiekosten door opzegging contract SEFE Energy Ltd. (voorheen Gazprom). Deze voortijdige beëindiging kwam voort uit de Europese sancties tegen Rusland en had hogere gastarieven tot gevolg. Het compensatiebedrag op basis van werkelijk gasverbruik in 2023, de middelen worden in 2025 ontvangen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, en de baten zijn verwerkt in 2024. Ondertussen spannen we ons in om de klimaatinstallaties verder te optimaliseren voor een efficiëntere werking. Verbonden partijen Zie paragraaf Verbonden partijen. Prestatie-indicatoren Naam indicator
Formatie Bezetting
Eenheid
Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners
Stand Haaksbergen 2024
Gemiddelde van de referentie gemeenten 2023*
Gestelde norm
6,33 fte
7,1
*
6,85 fte
7,5
*
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
868
737
*
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
23,2%
18,8**
*
Overhead
% van totale lasten
15,3%
11,2%
*
* Referentiegemeenten: Borne, Dinkelland, Wierden en Hof van Twente ** Bron: Personeelsmonitor 2023 A&O Fonds (referentiegemeenten 20.000-50.000 inwoners)
Jaarstukken 2024
24
Wat heeft het gekost? bedragen x €1.000 Nr.
Omschrijving taakveld
Lasten
Baten
Begroot
Werkelijk
Saldo
Begroot
Werkelijk
Saldo
Totaal saldo
0.1
Bestuur
1.501
1.963
-462
0
-39
-39
-501
0.2
Burgerzaken
665
807
-142
372
539
167
25
0.3
Beheer gebouwen en gronden
113
135
-22
80
107
27
5
0.4
Overhead
12.961
13.231
-270
222
771
549
280
0.5
Treasury
572
575
-3
884
919
35
32
0.61
OZB woningen
0
0
0
4.399
4.403
4
4
0.62
OZB niet-woningen
0
0
0
3.323
3.329
6
6
0.63
Parkeerbelasting
0
0
0
0
1
1
1
0.64
Belastingen overig
561
514
46
36
38
2
48
0.7
Algemene uitkering
0
0
0
49.677
50.221
544
544
0.8
Overige baten en lasten
173
155
18
20
10
-10
8
0.9
Vennootschapsbelasting
149
166
-17
0
0
0
-17
0.10
Mutaties reserves Totaal programma 0
647
647
0
1.563
1.563
0
0
17.343
18.194
-851
60.576
61.862
1.287
436
De afwijkingen op baten en lasten per taakveld (> € 15.000) worden toegelicht binnen het hoofdstuk ‘Verklaring verschillen begroot en werkelijk’ in de jaarrekening.
Jaarstukken 2024
25
Programma 1. Veiligheid Belangrijkste beleidsontwikkelingen In 2024 zijn er verdere stappen gezet in de aanpak van ondermijning. Het ondermijningsbeleid is inmiddels vastgesteld. Verder zijn er, naast de al ingezette beleidsontwikkelingen, in 2024 geen nieuwe beleidsontwikkelingen geweest. Wat hebben we bereikt? Crisisbeheersing en brandweer: In 2024 kwam Brandweer Twente 3.907 keer in actie voor brandbestrijding en hulpverlening. Daarnaast is gewerkt aan het vergroten van de brandveiligheid, onder meer door het geven van voorlichting en het houden van toezicht. Openbare orde en veiligheid We werk(t)en samen met onze partners, zoals politie en RIEC, aan belangrijke veiligheidsthema’s. Binnen het platform Integrale Veiligheidszorg (IVZ), waaraan alle Twentse gemeenten deelnemen, wordt op regionaal niveau structureel en integraal samengewerkt op diverse thema’s ten behoeve van het vergroten van de veiligheid voor de inwoners van Twente en dus ook Haaksbergen. Wat hebben we hiervoor gedaan? Crisisbeheersing en brandweer: De cijfers laten zien dat 2024 een gemiddeld jaar was. Opvallend is het hoge aantal inzetten voor stormschades en wateroverlast, met zware stormen in januari en september en extreme regenval in juli. Tegelijkertijd zorgde het natte weer voor minder natuur- en bermbranden.
In Haaksbergen kwam de brandweer 116 keer in actie, ook hier valt de inzet voor stormschade en wateroverlast op, er werd 39 keer hiervoor uitgerukt ten opzichte van 15 keer in 2023. Daarnaast is gewerkt aan het verminderen van het aantal branden, schades en slachtoffers door het geven van advies, houden van toezicht en inzetten op voorlichting door campagnes en diverse activiteiten. Voorbeelden hiervan zijn de lancering van het prentenboek ‘Oei, de oplader’ waarvan alle basisscholen een gratis exemplaar hebben gekregen en de campagne ‘Ik Laad Accuraat’ voor het veilig laden van fiets- en scooteraccu’s. Openbare orde en veiligheid Ondermijning Ondermijnende criminaliteit is het crimineel handelen, waarbij de grenzen tussen de boven- en onderwereld vervagen. Legale structuren (zoals bijvoorbeeld vergunningen of de vastgoedsector) worden misbruikt voor criminele handelingen of om crimineel geld wit te wassen. Door ondermijning kan de veiligheid, leefbaarheid, economie en het gezag van de overheid worden aangetast. Met de in 2022 incidenteel beschikbaar gestelde middelen zijn er stappen gezet op het gebied van ondermijning. Zo is inzichtelijk gemaakt wat de benodigde structurele capaciteit is voor het onderwerp en zijn er stappen gezet in de invulling van de functie van een ondermijningscoördinator en een Bibobcoördinator.