Inspraakreactie dhr. Vos bij commissie Ruimte 02-11-2023

Geachte Raad, ik kom graag nog even terug op uw Zoutsafari! En dit onder de titel Resultaten uit Heiligerlee bieden geen garantie voor Haaksbergen De zoutputten in en om Hengelo raken uitgeput en nu is Nobian van plan om de gatenkaas daar te verlaten en zijn geluk te beproeven in de Gemeente Haaksbergen, preciezer midden in het landelijke dorp St. Isidorushoeve (De Hoeve in de volksmond). In het dorp is men bang voor de gevolgen van deze aanslag op de bodem. Terecht of niet? De voorbeelden van schades door mijnbouw zijn legio: bodemdaling (incl. sinkholes), trillingen, lekkage, lawaai- en geluidsoverlast en een enorme toename aan verkeersbewegingen. Daarnaast zal het landschap drastisch veranderen. Hoewel het voorgestelde plan gaat over 8 cavernes, geeft een z.g. ‘doorkijkje’ naar de toekomst aan dat er veel meer zullen worden. Voorzichtige schattingen zeggen 32 stuks, maar het dubbele is in de jacht naar het witte goud niet ondenkbaar. M.a.w. als ze eenmaal zijn begonnen, komt er (voorlopig) geen einde aan! U hoort het de mannen van Nobian nog zeggen: dat is allemaal verleden tijd we doen het nu anders, veilig! Ik kan het hen niet kwalijk nemen, ze strijden voor hun bedrijf, hun boterham. Maar het is of ik een autoverkoper in de showroom zijn nieuwe auto’s hoor aanprijzen: ze glimmen zo mooi en rijden perfect en comfortabel.

Terwijl het plein en de garage volstaan met kapotte exemplaren. De Gemeenteraad van Haaksbergen gaat niet over het al dan niet toestaan van mijnbouw, dat is voorbehouden aan het Ministerie van EZK. Waar ze wel over gaan, is de inpassing van het bovengrondse gedeelte. Behalve (‘tijdelijke’) boortorens zullen er complexen per caverne ontstaan, die een industriële uitstraling hebben zeker in het weidse karakter van Haaksbergen Ommeland. In het al dan niet akkoord gaan met de aantasting van deze landelijke uitstraling speelt natuurlijk het gevoel dat beslissers bij de uiteindelijke activiteit hebben, een rol. Want, waarom zou je het landschap en je leefomgeving verpesten voor iets waar je toch al niet blij van wordt! Dat een instemming min of meer ‘door de strot geduwd wordt’ draagt ook al niet bij aan een goed gevoel in dit dossier. Want, na een duidelijk Nee tegen een eerste plan met 12 cavernes werd er nogal wat druk uitgeoefend om een nieuw plan voor 8 cavernes er door te drukken. Vreemd genoeg kwam deze druk niet van de mijnbouwer (Nobian) maar van het Ministerie van EZK. Deze stuurde eerst een ex-kopstuk van VNO-NCW (Bernard Wientjes) als verkenner en vervolgens een voormalig VVD Kamerlid (Han ten Broeke) om het ‘proces te begeleiden’. Inmiddels is blijkbaar B&W van de Gemeente overstag want er ligt een positief stemadvies voor de Raad in dit dossier.

Echter niet alle Raadsleden zijn overtuigd lijkt het! In de technische briefing die werd gehouden om de Raad te informeren en vragen te beantwoorden blijkt achteraf niet alles op de juiste wijze te zijn voorgesteld en geeft het de indruk dat deze briefing is geënsceneerd! Zo werd er bijvoorbeeld door het TNO gesteld, dat zoutwinning geen aardbevingen kon veroorzaken. Dit terwijl er juist in Heiligerlee en Zuidwending (Veendam) aardbevingen voorkomen die kunnen worden toegeschreven aan de zoutwinning. Zo waren er op 19 november 2017 een viertal bevingen in/ direct naast een zoutcaverne van Nobian in Heiligerlee met een magnitude van 1,3 op de schaal van Richter. Op 9 januari 2019 werden gelijksoortige aardbevingen waargenomen door het KNMI bij een caverne van Nobian in Zuidwending. (zie ook Advies SodM zout winningsplan Haaksbergen dd 2806-2023 pag. 4)

Ook is de bodemdaling in deze beide wingebieden fors. Erger nog, de berekende maximale waarden worden overschreden! Nu zou het normaal zijn, dat in zo’n geval de winning wordt aangepast of gestopt om binnen de grenzen van de vergunning te blijven, maar nee: de vergunning wordt doodleuk aangepast! Dit alles ten gerieve van de mijnbouwer die naar hartenlust door kan gaan op de verkeerde weg!

In vrijwel alle velden waar Nobian actief is, worden grenzen overschreden. Voor zover deze worden geconstateerd, worden ze met de mantel der liefde bedekt. Het ergste wat Nobian is overkomen is dat ze ‘onder verscherpt toezicht staan’. Een term die in de loop der jaren zijn kracht duidelijk heeft verloren: Nobian gaat gewoon door op de verkeerde weg! Een andere vreemde zaak is het hanteren van veiligheidsmarges. Daar waar in andere mijnbouwgebieden afstanden tot een minimum van 100 meter worden getolereerd (hoe twijfelachtig deze aanname ook is!), worden er volgens het plan van Nobian bij de Hoeve cavernes uitgehold vanaf 10 meter vanaf de onderzijde van de zoutlaag tot zo’n 70 meter vanaf de top van deze laag. Met de wetenschap dat Nobian niet erg sterk is in het aanhouden van de maatvoering, geeft dat geen gerust gevoel voor veiligheid op de lange termijn. 2e Termijn Ook de onderlinge afstand van de cavernes (hart op hart gemeten) van 300 meter, wijkt af van de 500 meter die wordt aangeven door mijnbouwdeskundigen als maat voor het kunnen beschouwen als op zich staande cavernes. Bij kleinere caverne afstanden zullen ze elkaar beïnvloeden wat vooral merkbaar is in een forse toename (tot 17-voudig!!) van de bodemdaling.

O ja, er is ook nog een mijnbouwwet, maar het Ministerie plaatst zich boven deze wet door een vergunning af te geven terwijl er niet aan de voorwaarden uit deze wet wordt voldaan. Zo dient een winningsplan de wijze afsluiting na beëindiging te bevatten.

Nu wel voor de boringen in ‘De Hoeve’ het Ministerie toestaat, dat deze omissie in de aanvraag pas 18 maanden na aanvang van de activiteiten wordt ingevuld, stelt het Ministerie zich daarmee dus boven de wet. Als het zou gaan om een formaliteit is het nog steeds een vreemde gang van zaken maar het gaat hierbij om een cruciaal item! Al sinds 2018 studeren Nobian en inmiddels een grote groep geologen en geofysica op dit onderdeel: hoe moeten de grote cavernes in het Heiligerleeveld veilig worden afgesloten. (Nobian is van plan de cavernes in De Hoeve ook zo groot te maken!) De aanname dat dit 18 maanden na de start in De Hoeve opeens bekend zal zijn, lijkt enigszins voorbarig! Al met al voldoende reden om pas op de plaats te maken en op dit moment duidelijk NEE te zeggen tegen de ontwikkeling van dit plan. Als je eenmaal ja hebt gezegd, is er geen weg terug zo leren de processen uit het verleden. Tot zover de ervaringen uit het Wingewest Heiligerlee Harm Vos