D66 Begroting 2025

1

06-11-2024 1e termijn Mvz. Het aankomende jaar staat in het teken van grote financiële uitdagingen voor onze gemeente. De drastische bezuinigingen vanuit het Rijk dwingen ons om kritisch naar onze uitgaven te kijken. Hoewel dit een moeilijke periode is, zien wij bij D66 juist kansen om onze gemeente sterker te maken. In plaats van ons te richten op wat niet meer kan, willen we investeren in de toekomst. • Hoe kunnen we Haaksbergen aantrekkelijker maken voor onze huidige en nieuwe inwoners? • Hoe kunnen we ervoor zorgen dat iedereen, ongeacht achtergrond, de kans krijgt om zich in onze gemeente te ontwikkelen? We begrijpen dat dit betekent dat we keuzes moeten maken. Uit de begroting wil ik een aantal items belichten. Dit wil niet zeggen dat andere items minder belangrijk zijn, maar we krijgen maar beperkt de tijd. We staan allemaal, ook het college, op een punt dat we keuzes moeten maken! Het college geeft aan geen hypotheek op de toekomst te willen nemen. Dit vraagt daarom om zorgvuldige, toekomstbestendige keuzes.

2

Het college heeft 2 uitgangspunten centraal gesteld om de juiste balans te vinden. Ik vat ze even samen: • U wilt geen maatregelen met een groot maatschappelijk effect nemen die niet ongedaan gemaakt kunnen worden; • U wilt op dit moment geen structurele verplichtingen aangaan, die Haaksbergen in de toekomst dwingt grootschalige bezuinigingen door te voeren. D66 pleit voor een proactieve aanpak, om een toekomstbestendige gemeente te kunnen creëren. D66 wil niet afwachten wat er in Den Haag gebeurt, maar zelf het voortouw nemen. Door onze krachten te bundelen en nieuwe ideeën te omarmen, kunnen we onze gemeente sterker maken. De uitgangspunten van het college zijn het vertrekpunt van D66 bij het beoordelen van de begroting. • Wij concluderen dat het tijd is voor moedige beslissingen! • Maar concluderen ook dat het college, door het maken van een beleidsarme begroting, moedige beslissingen voor zich uit schuift!

Programma 8. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening De gemeente staat de komende jaren voor grote opgaven, zoals woningbouw en een toekomstbestendig platteland. Wat wil het college bereiken? Onder andere Bouwen, Bouwen, Bouwen: • Voldoende woningen bouwen. • Een aantrekkelijk woonaanbod voor verschillende doelgroepen. • Een aantrekkelijke woonomgeving. Bouwen, bouwen, bouwen heeft alleen zin als je een aantrekkelijke woonomgeving biedt met aantrekkelijke voorzieningen op het gebied van sport, zwembad en cultuur.

3

Wat zijn de randvoorwaarden voor een aantrekkelijke woonomgeving? We constateren dat het college grote ambities heeft ten aanzien van bouwen, bijvoorbeeld aan de randen van Haaksbergen. Tegelijkertijd bent u niet bezig met de randvoorwaarden om bouwen, bouwen, bouwen mogelijk te maken. Goed openbaar vervoer is een belangrijke voorwaarde. Net zoals voorzieningen als een zwembad, sport- en cultuur. De fractie van D66 ziet 2 belangrijke randvoorwaarden om de ambities ten aanzien van Bouwen, Bouwen, Bouwen waar te kunnen maken.

Randvoorwaarde 1: Een gezond economisch klimaat! Afgelopen weekend stond een artikel in Tubantia met in de titel: ‘Wisselende ambtenaren en visieloos beleid’. Zonder aan waarheidsbevinding te doen wil ik er één passage uitlichten: ‘De houding van Groenlo is proactief: wat heb je nodig om je business zo goed mogelijk te runnen? Gaan we regelen. In Haaksbergen is alles reactief. Wij betreuren het te lezen dat de houding van Haaksbergen als reactief wordt ervaren. • Welke acties gaat u ondernemen om deze beeldvorming bij ondernemers te wijzigen? In de toekomstvisie 2030 werd al aandacht besteedt aan de trendbreuken en omslagpunten om randvoorwaarden in te vullen. Denk daarbij aan de betekenis van de nieuwe N18 voor Haaksbergen en de ontwikkeling van duurzame industrie en circulaire economie. De N18 kan een aanzuigende werking voor Haaksbergen hebben. Iets waar we ons nog onvoldoende mee profileren! Op 22-12-2021 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan "Stepelerveld, fase 1, partiële herziening Uitbreiding Uzin Utz" vastgesteld.

4

Op 30-10-2024 heeft de Raad van State uitspraak gedaan en is het bestemmingsplan bijna definitief geworden. Haaksbergen heeft met het bedrijventerrein Stepelerveld strategische mogelijkheden voor de ontwikkeling van duurzame industrie en circulaire economie. Er is een behoefteonderzoek gedaan en er zijn ontwikkelvarianten uitgewerkt. Uit beantwoording van de technische vragen blijkt dat nu een keuze gemaakt moet worden ten aanzien van de uiteindelijke variant die gerealiseerd zal worden. Om deze keuze te kunnen maken, worden verschillende varianten ruimtelijk en financieel uitgewerkt. De verwachting is dat in het eerste kwartaal van 2025 een grondexploitatie wordt geopend en u de benodigde gronden gaat verwerven. De doortrekking van de Stepelerveldweg tot aan de Bouwstraat maakt onderdeel uit van de ontwikkelvarianten. In de beantwoording van de technische vragen stelt u dat de definitieve ligging van deze hoofdontsluitingsweg nog nader bepaald moet worden. Het is vooralsnog niet duidelijk of het bedrijventerrein via de Stepelerveldweg op de Kolenbranderweg wordt ontsloten. Het bepalen van de precieze ligging van deze hoofdontsluitingsweg is afhankelijk van een brede afweging, die nog moet worden gemaakt.

Op pagina 74 van de programmabegroting stelt u ten aanzien van de Ontsluitingsweg Kolenbranderweg: De gemeente is ingevolge een koopovereenkomst een bedrag van € 100.000 verschuldigd, indien het niet binnen een termijn van 5 jaren na ondertekening een ontsluitingsweg naar de Kolenbranderweg realiseert. Dat heeft tot gevolg dat de gemeente op 26 oktober 2025 een bedrag van € 100.000 is verschuldigd, indien de ontsluitingsweg niet is gerealiseerd. Nu moet u nog ruimtelijke, verkeerskundige, financiële en strategische keuzes maken. • Hoe groot is het risico dat de gemeente op 26 oktober 2025 een bedrag van € 100.000 is verschuldigd, omdat de ontsluitingsweg niet gerealiseerd is?

5

Landelijk speelt de netcongestie. Bedrijven in Haaksbergen die nu een aansluiting aanvragen voor nieuwbouw, kunnen alleen uitbreiden als ze zelf ruimte hebben op hun eigen stroomaansluiting. Er is geen of heel weinig ruimte bij Enexis voor het aanvragen van nieuwe of zwaardere aansluitingen. Bedrijven komen automatisch op een wachtlijst als een project vergund is. In het ‘Investeringsplan Enexis Netbeheer 2020 - 2030 Elektriciteit’, staat op pagina 29 dat in Haaksbergen de netcongestie minder speelt dan elders. Althans zo interpreteren wij het. Het bedrijventerrein Stepelerveld biedt volgens D66 strategische mogelijkheden voor de ontwikkeling van duurzame industrie en circulaire economie. Juist bedrijventerrein Stepelerveld biedt vanuit het perspectief duurzaam industrieterrein mogelijkheden om samen te werken met bijvoorbeeld onderling stroom uitwisselen, batterijopslag en een energie hub. Enexis gaat netcongestieverzachters voorrang geven bij het gunnen van een aansluiting. • Welke mogelijkheden ziet u bij bedrijventerrein Stepelerveld voor Netcongestieverzachters (partijen die stroom tijdelijk opslaan en kunnen afgeven)? Het college wil zorgvuldige, toekomstbestendige keuzes maken! Bouwen, bouwen, bouwen heeft alleen zin als je een aantrekkelijke woonomgeving biedt met een gezonde economie en ontwikkelmogelijkheden voor bedrijven.

6

Programma 4 Onderwijs Randvoorwaarde 2: Voor een aantrekkelijke woonomgeving is goed onderwijs een tweede noodzakelijke randvoorwaarde. In het coalitieakkoord van 2022 staat: “Goed onderwijs is een uitgangspunt waar we in Haaksbergen voor gaan. Voor zowel het basis- als het voortgezet onderwijs is de gemeente verantwoordelijk voor goede huisvesting”. Voor goed onderwijs is goede adequate onderwijshuisvesting een noodzakelijke randvoorwaarde. Noem het een randvoorwaarde om een andere randvoorwaarde, en daarmee bedoel ik Bouwen, Bouwen, Bouwen, te realiseren. Ik citeer uit de toekomstvisie 2030, Ambitie 1. Bruisende dorpstad met hoog niveau aan voorzieningen: We blijven zorgen dat Haaksbergen kwalitatief goed basis- en voortgezet onderwijs kan bieden en dat er een ruim aanbod is van de verschillende onderwijsstromingen. Dit zorgt ervoor dat Haaksbergen een aantrekkelijke gemeente blijft voor gezinnen. De ambitie draagt bij aan de kernambitie ‘Een bruisende, naar buiten gerichte duurzame dorpstad te midden van een groene oase’ van Haaksbergen. In Hoofdstuk 7.2 van het IHP staat de planning van de huisvestingsagenda van onderwijs beschreven. • 2024 - 2027 planvorming vervangende nieuwbouw voor Het Assink in Haaksbergen. • 2028 – 2031 realisatie van vervangende nieuwbouw Het Assink. In de begroting wordt er geld opzij gezet voor onderwijshuisvesting voor Het Assink lyceum.

7

• Welk bedrag gaat er vanuit de onttrekking aan de Algemene Reserve van € 3.948.000 voor het IHP naar het Assink? Niet investeren in onderwijs betekent dat de kernambitie ‘Een bruisende, naar buiten gerichte duurzame dorpstad te midden van een groene oase’ van Haaksbergen ondermijnd wordt en daarmee op de achtergrond raakt! Het bouwen van extra woningen is alleen zinvol als het hoge voorzieningenniveau van Haaksbergen in stand blijft. Een investering in nieuwbouw van HAL is noodzakelijk om de ambitie Bouwen, bouwen, bouwen te realiseren. Het college is bezig om de locaties voor nieuwbouw van HAL te beoordelen en wat de kosten zijn die de locaties met zich mee zullen brengen. Naar verwachting is dit proces eind november 2024 afgerond. We benadrukken nog maar eens dat, gezien de synergievoordelen, de fractie van D66 een voorkeur voor de locatie Scholtenhagen heeft. Het mandaat omtrent de nieuwbouwlocatie ligt daarbij echter bij het college. Het college stelt dat er na het besluit een bestemmingsreserve actief wordt. • Hoe denkt het college de komende jaren de school te realiseren? De fractie van D66 concludeert dat voor realisatie van nieuwbouw HAL in 2030 in het 2e kwartaal van 2025 de voorbereidingen dienen te starten.

Het college creëert een bestemmingsreserve voor nieuwbouw van HAL, maar zoals eerder gezegd stellen ze daarbij ook geen hypotheek op de toekomst te willen nemen. • U wilt geen maatregelen met een groot maatschappelijk effect nemen die niet ongedaan gemaakt kunnen worden; • U wilt op dit moment geen structurele verplichtingen aangaan, die Haaksbergen in de toekomst dwingt grootschalige bezuinigingen door te voeren. Als dat zo is, begrijpen wij niet dat er in de programmabegroting van 2025 geen voorbereidingskrediet van € 2.5000.000 beschikbaar wordt gesteld voor het ontwerp van nieuwbouw HAL.

8

Is er dan sprake van een effect dat niet ongedaan gemaakt kan worden óf (en misschien wel én) dwingt het ons daarom grootschalige bezuinigingen door te voeren? De fractie van D66 maakt zorgvuldige, toekomstbestendige keuzes en schuift moedige beslissingen niet voor zich uit. Het risico van het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet van € 2.500.000 is er in de ogen van D66 niet. Theoretisch lopen we een risico als de school helemaal niet gerealiseerd wordt! Als we niet investeren om ons hoge voorzieningenniveau op peil te houden hoeven we ook geen € 3.500.000 uit te geven om bouwgrond te verwerven! Progrmaa 6 Sociaal Domein: Bouwen, bouwen, bouwen, de lokale economie, de lokale MST en de bouw van een school zijn van groot belang voor onze inwoners. Voor àl onze inwoners: de ouderen van onze gemeente, de mensen die nauwelijks rond kunnen komen, zij met psychische problemen en voor al onze nìeuwe inwoners. Mvz, ik rond af. Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor Jeugdzorg, werk & inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Oftewel: decentralisatie. Bij deze verantwoordelijkheid, hoort een financiële ondersteuning vanuit het Rijk.

Nu komt er in 2026 een cruciaal moment aan: er zal 3 miljard minder beschikbaar worden gesteld vanuit het gemeentefonds: een korting van 8%!! D66 pleit voor het áánhouden van deze verantwoordelijkheid: met of zonder de genoemde 8%!! Dit is, volgens onze fractie, alleen maar te realiseren als we investeren in • Bouwen, bouwen, bouwen: voor starters, ouderen en nieuwkomers; • Goed onderwijs; • En een gezond economisch klimaat.

9

Tot slot volgen wij met belangstelling de acties die landelijk door wethouders, verenigd in de VNG, met betrekking tot het rijksbeleid ten aanzien van gemeentefinanciën voeren. Helaas hebben we momenteel te maken met een incompetente regering. Om richting het Rijk ook een signaal af te geven zijn wij van mening dat het begrotingsresultaat voor 2025 op nul dient uit te komen. De fractie van D66 steunt daarom het amendement van de PvdA Flankerend beleid sociaal domein, zodat de gelden worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn! Voorzitter, dan lees ik nu het Amendement inzake HAL voor:

Tot zover de 1e termijn.