C7.Notitie Nobian tav voorgenomen zoutwinning in Haaksbergen tbv de gemeenteraadsvergadering op 15 nov 2023

Aan: Datum: Afzender: Betreft:

Gemeenteraad en college van burgemeester & wethouders van Haaksbergen 14 november 2023 De directie van Nobian Notitie t.b.v. de besluitvorming in de gemeenteraad op 15 november 2023 over de voorgenomen zoutwinning in Haaksbergen

Nadere informatie naar aanleiding van recente vragen In de vergadering van de Commissie Ruimte van 2 en 7 november jl. zijn diverse onderwerpen genoemd, evenals in de gepubliceerde open brief van het actiecomité Laat de Hoeve niet Zakken. Uit de wijze waarop deze onderwerpen ter sprake komen blijkt dat er ondanks de openbaarmaking van alle documentatie en de beantwoording van vragen op verschillende momenten door Nobian, experts en het college van B&W, toch bepaalde misverstanden blijken voort te bestaan. Gezien het belang van feitelijke en volledige informatievoorziening ten aanzien van de voorgenomen zoutwinning in Haaksbergen wil Nobian graag nog een aantal punten die naar voren zijn gebracht toelichten. Hieronder volgt geen uitputtende reactie, maar wel een behandeling van de ons inziens belangrijkste punten. Afsluitplan Er wordt door een aantal partijen gesuggereerd dat Nobian in strijd met de wet een winningsplan zou hebben ingediend zonder afsluitplan. Dat is echter niet het geval. Nobian werkt conform geldende wet- en regelgeving. Het winningsplan voor de voorgenomen zoutwinning in Haaksbergen bevat daarom een uitgebreide paragraaf over nazorg en afsluiting, conform artikel 25, lid 1, onderdeel f, van het Mijnbouwbesluit.

Dit eist dat een winningsplan een beschrijving bevat van de wijze waarop de holruimte (caverne) na beëindiging van de winning buiten gebruik wordt gesteld. De invulling hiervan vindt u terug op pagina’s 18 – 25 van Nobian’s winningsplan dat onderdeel uitmaakt van de stukken voor de raadsvergadering van 15 november a.s. Hiermee heeft Nobian een afsluitplan ingediend, dat aan de eisen van de wet voldoet. Dit is ook een voorwaarde voor het ministerie van EZK om het winningsplan in behandeling te kunnen nemen en alvorens hier een besluit over te kunnen nemen. Het concept instemmingsbesluit is ook onderdeel van de stukken voor de beraadslaging op 15 november in de gemeenteraad. Dit eerste afsluitplan zal vervolgens voor elke caverne worden verfijnd op basis van de locatiespecifieke informatie die in de aanlegfase en de eerste periode van uitloging wordt verkregen. Dit is het sluitingsplan per caverne, met een locatie-specifieke onderbouwing, dat conform het advies van SodM binnen binnen 18 maanden na de eerste boring moet zijn goedgekeurd door de inspecteurgeneraal der mijnen (SodM). De procedure is door SodM toegelicht tijdens de themasessie over veiligheid in de gemeenteraad. Naast het afsluitplan zijn er nog meerdere waarborgen opgenomen waardoor hard afsluiten onder alle gevallen mogelijk is.

Dit betreft onder andere de stoppunten die onderdeel zijn van het winningsplan en de vergunningsvoorwaarden. Hierdoor is gegarandeerd dat hard afsluiten altijd mogelijk en veilig is. SodM heeft deze aanpak en hoe deze wordt beoordeeld tevens toegelicht in de themasessie over veiligheid. Bij elk stoppunt wordt een nieuwe analyse gemaakt. Verklaringen dat Nobian in de tussentijd meer zout zou gaan winnen dan de geldende veiligheidsnormen toestaan zijn suggestief en onjuist. Naast de opstelling, beoordeling en uitvoering van het afsluitplan, heeft Nobian uitgebreide ervaring met het afsluiten van cavernes. Nobian heeft in Stade (Duitsland) in de meest recente periode (19952000) onder meer 3 cavernes van ca. 1 miljoen m3 afgesloten en in Hvornum (Denemarken) recent in

2022 ook een caverne van 1 miljoen m3. Daarnaast sluit Nobian op dit moment in Twente jaarlijks 24 putten met bijbehorende cavernes af in het kader van het met SodM afgeproken programma om cavernes die nog niet waren afgesloten zo spoedig mogelijk en volgens de laatste stand van de wetenschap alsnog af te sluiten. Het verscherpte toezicht in Twente waaraan wordt gerefereerd betreft specifiek dit programma. De reguliere zoutwinning van Nobian en het afsluiten van cavernes bij de voorgenomen zoutwinning in Haaksbergen staan niet onder verscherpt toezicht. Overeenkomst tussen gemeente en Nobian Salt B.V. Een ander misverstand betreft de vraag of Nobian Salt B.V. voor de gemeente Haaksbergen wel de juiste partij zou zijn om een overeenkomst mee te sluiten. Tevens wordt ten onrechte Nobian’s ruim 100-jarige historie in Twente in twijfel getrokken. Nobian Salt B.V. is de vergunningaanvrager voor het zoutwinningsproject en daarom de meest geëigende partij voor de overeenkomst. Nobian Salt B.V. staat echter niet alleen in haar verplichtingen. Omdat de financiële resultaten van deze vennootschap worden meegenomen in een geconsolideerde jaarrekening op het niveau van Nobian Holding 2 B.V. heeft deze B.V. in 2021 een doorlopende aansprakelijkheidsverklaring voor alle uit rechtshandeling voortvloeiende schulden van Nobian Salt B.V.

bij het handelsregister gedeponeerd (een zogenaamde 403-verklaring). Dit betekent dat Nobian Holding 2 B.V., die eigenaar is van de hele Nobian groep, mede aansprakelijk is voor alle afspraken in de overeenkomst tussen Nobian Salt B.V. en de gemeente. Hiermee wordt voorkomen dat Nobian Salt B.V. apart gezet kan worden om de Nobian groep te vrijwaren van verdere verplichtingen. Nobian Holding 2 B.V. blijft namelijk aansprakelijk voor de dan bestaande verplichtingen vanwege deze openbare aansprakelijkheidsverklaring. Ten aanzien van Nobian’s meer dan honderdjarige historie in Twente: op 13 juli 1918 is de N.V. Koninklijke Nederlandsche Zoutindustrie opgericht, voor zoutwinning in Twente. Deze vennootschap heeft toen ook een exploitatie overeenkomst met de Staat gesloten. Deze vennootschap is nu nog steeds een van de vennootschappen in de Nobian groep en heet tegenwoordig Nobian Chemicals B.V. Dit is de moedervennootschap van Nobian Salt B.V. Door de jaren heen heeft deze vennootschap een aantal naamswijzigingen ondergaan en een omzetting van N.V. naar B.V., echter dit is nog steeds dezelfde rechtspersoon. Dit kan eenvoudig in het handelsregister worden nagetrokken. Nobian onderschrijft de wijze waarop dit punt door de wethouder in de Commissie Ruimte vergadering van 7 november is toegelicht.

Nobian betreurt het dat de indruk wordt gewekt dat een er overeenkomst wordt afgesloten waarvan de indruk bestaat dat die niet afdwingbaar zou zijn. Allereerst is de overeenkomst grotendeels een verdere documentatie van de al in 2022 door Nobian schriftelijk en openbaar gedane toezeggingen. Daarnaast is de overeenkomst er een tussen professionele partijen, met bijstand van advocaten aan beide zijden. Nobian is daarom van mening dat de overeenkomst rechtsgeldig en afdwingbaar is en verwacht ook volledig aan deze overeenkomst gehouden te worden. Nobian staat voor de gemaakte afspraken en de wijze waarop deze zijn vastgelegd. Bodemdaling De relevante aspecten ten aanzien van de bodemdaling zijn in de verschillende stukken die bij de agenda voor de raadsvergadering op 15 november terug te vinden. Het thema bodemdaling is ook behandeld in de besprekingen in de gemeenteraad. Ondanks de openbaarmaking van alle documentatie blijken er toch echter telkens verkeerde cijfers te worden aangehaald. Zoals in het winningsplan en elders aangegeven zal de bodemdaling in een ovaalvormige kom van ongeveer 4 km in doorsnee om de winningslocaties optreden. De daling in het midden van deze bodemdalingskom is groter dan aan de rand. De verwachte bodemdaling na 50 jaar in het midden van de kom is maximaal

12 cm, zoals getoond in figuur 8 op pagina 19 en figuur 11 op pagina 31 van het Winningsplan. Dat komt neer op gemiddeld 2 mm per jaar (en naar de rand van de kom toe dus nog minder). Omdat dit heel geleidelijk gebeurt in deze brede kom zullen gebouwen en installaties daar geen effect van ondervinden. Dit is bevestigd door de verschillende adviseurs zoals TNO en de TCBB. Ter illustratie: het ene doel van een voetbalveld in deze kom zou na een periode van een halve eeuw twee millimeter lager staan dan het doel aan de andere van het veld. De ruimere bodemdalingsprojecties die door sommige partijen worden aangehaald (waaronder die van 34 cm) zijn niet actueel en waren gekoppeld aan zoutwinning met 12 cavernes met een grotere omvang. Zoals bekend is na participatie en de besprekingen met de omgeving de omvang van de zoutwinning aangepast van 12 naar 8 cavernes met een volume van 1 miljoen m3. De oudere projecties zijn in de geactualiseerde versie van het Winningsplan opgenomen als vergelijkingsmateriaal. Waarbij in eerdere versies van het project al sprake was van een bodemdaling binnen geaccepteerde normen, is dat bij de beperktere omvang van het project (8 cavernes van kleinere omvang) des te meer het geval. Het is onjuist om in de huidige discussies nog uit te gaan van bodemdalingsprognoses voor een zoutwinning van een grotere omvang.

Kopie van figuur 8 uit Winningsplan. De zwarte lijn is de verwachte bodemdaling na 50 jaar in het diepste deel van de kom o.b.v. 8 cavernes. De groene is de vergelijking met het eerdere en vervallen projectplan.

Omgevingsfonds Er is in de commissievergadering gesproken over het geld van het omgevingsfonds en hoe dit zou moeten worden ingezet ten behoeve van de hele gemeenschap – zonder tot polarisatie te leiden. Zoals in de overeenkomst met Nobian is vastgelegd, zal Nobian geen bemoeienis hebben met de besteding van dat geld. Dat zal aan het te benoemen bestuur van de onafhankelijke stichting zijn, waarbij de verwachting is dat een goed en breed samengesteld bestuur ervoor zorg kan dragen dat de gelden evenwichtig worden besteed. De wethouder heeft aangegeven dat de statuten worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Daarnaast hecht Nobian er belang aan dat vanuit het oogpunt van transparantie alle relevante informatie publiekelijk beschikbaar is, inclusief die over het in te richten omgevingsfonds. De informatie daarover is destijds op hetzelfde moment publiekelijk beschikbaar gemaakt voor alle partijen. Een dergelijk fonds past binnen de uitwerking van de beleidsinzet van het kabinet voor een betere verdeling van de lusten en lasten van mijnbouwactiviteiten.