C15-1.Presentatie lokaal eigendom (Juridische aspecten)

Lokaal eigendom

Samen de stap maken

Inhoud • Wat is lokaal eigendom? • Juridische borging lokaal eigendom (advies Pels Rijcken/Nysingh advocaten en notarissen) • Alternatief: route Bregman

lokaal eigendom Handreiking lokaal eigendom in Twente: ‘Lokaal eigendom betekent dat inwoners en ondernemers collectief (geheel of gedeeltelijk) eigenaar zijn van de installatie van een wind- of zonnepark of warmteproject, meestal in de vorm van een energie/ warmte-, wijk- of dorpscoöperatie, en zeggenschap hebben over (de ontwikkeling van) het project, inclusief (een deel van) de opbrengsten. Eigenaarschap houdt dus ook in dat het burgercollectief een financieel risico loopt.’ Andere vormen van financiële participatie (participatie waaier): - aandelen in een besloten vennootschap; - obligaties; - Omgevingsfonds; - Omwonendenregeling.

Juridische afdwingbaarheid (1)  Specialiteitsbeginsel: bestuursbevoegdheid mag slechts worden uitgeoefend in het kader van de bevoegdheid verlenende wet.  De in de Wet ruimtelijke ordening aan gemeenten en provincies gegeven bevoegdheden hebben een ruimtelijk motief. Decentrale overheden kunnen de wens van financiële participatie van de lokale omgeving in projecten voor hernieuwbare energie stimuleren, maar niet afdwingen.

Juridische afdwingbaarheid (2)  Bevoegd gezag mag op grond van gemeentelijk/provinciaal beleid van een initiatiefnemer verlangen dat deze omwonenden informeert over het energieproject en zich inzet voor creëren/vergroten draagvlak.  Het niet behoorlijk nakomen van een dergelijke verplichting kan voor het bestuursorgaan reden zijn de gewenste planologische medewerking niet te verlenen.

Keuze uitvoeringspraktijk

Nee

Is de gemeente/provincie grondeigenaar of kan zij dat worden?

Wil de gemeente/provincie om ruimtelijke redenen het aantal planologische besluiten voor hernieuwbare energieprojecten beperken?

Nee Ja

Heeft de gemeente/provincie de wens en mogelijkheid om zelf als ontwikkelaar op te treden

Zijn er meer gegadigden die in de positie verkeren om een hernieuwbaar energieproject te ontwikkelen?

Nee Faciliterend proces voor besluitvorming

Ja

Ja Ja

Nee

Maatschappelijke tender voor besluitvorming

Actief grondbeleid

Faciliterend proces voor besluitvorming

Vergunningverlening kan in principe niet afhankelijk worden gesteld van het nakomen van (financiële) afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst.

Maatschappelijke tender voor besluitvorming

Maatschappelijke tender voor besluitvorming  100 % lokaal eigendom als criterium mogelijk?  Didam-arrest vereist dat geselecteerd wordt obv objectieve, toetsbare en redelijke criteria. 100 % lokaal eigendom sluit een (grote) groep potentiële gegadigden uit, wat moeilijk te motiveren lijkt.

 Hoe dan wel?  Gebruik lokaal eigendom als relatief selectiecriterium, toets aan objectiveerbare facetten van lokaal eigendom (invloed, financiële participatie, manier waarop aan participatie invulling wordt gegeven.  Hanteer drempelwaarde voor lokaal eigendom (bijvoorbeeld min. 50 %).

 Samenwerkingsovereenkomst  Het niet behoorlijk nakomen van een dergelijke verplichting kan voor het bestuursorgaan reden zijn de gewenste planologische medewerking niet te verlenen.

Actief grondbeleid

Grond uitgeven aan partij die bij realisatie van een energieproject vorm en inhoud geeft aan lokaal eigendom  Didam-arrest

- Inbesteden - Zonder concessie gronden beschikbaar stellen - Publiceren dat gronden beschikbaar worden gesteld aan 1 partij - Zelf ontwikkelen

Casus gemeente Hengelo  100 % lokaal eigendom voor eigen gronden uitgevoerd door LEI Didam-arrest vereist mededinging behalve als:  Alleen gronduitgifte zonder verder voorwaarden  Eén partij kan hier invulling aan geven. Publiceren dat die partij de gunning krijgt en dit publiceren. Ruimte geven aan andere partijen om hier binnen 22 dagen op te reageren  Inbesteding (bv bij Twence) dan kan wel een hoger percentage lokaal eigendom gerealiseerd worden maar nooit 100%.  Zelf het energie project realiseren

 Waar loop te tegen aan?  Investeringsbereidheid gemeente raad (verstrekken ontwikkelkrediet)  Afdekken van de risico’s door SDE subsidie (maximaal helft van opgesteld vermogen)  Oprichten van een BV  Realisatie, beheer en onderhoud eigen hand (kan ook Europees worden aanbesteed)  Betrokkenheid van energiecoöperatie: Welke rol geef je hen

Casus Haaksbergen: Maatschappelijke tender  Basis maatschappelijke tender: 40 GWh netcapaciteit  Beleidskaders opstellen voor realisatie van zonnevelden opnemen over, wat, waar, hoe, wie en welke voorwaarden en waar ontwikkelaars worden gesteld.  Maatschappelijke tender opstellen met wegingscriteria  Toetsingscomité opstellen  Beoordelingsdocument opstellen  Beoordeling inschrijvingen op basis van wegingscriteria o Pitch o Locatie bezoek o Verduidelijkende vragen van toetsingscomité o Voorlopig advies

 Weging  Locatiekeuze, procesparticipatie, financiële participatie, landschappelijke inpassing en inrichting, meervoudig ruimtegebruik, Archeologie en cultuur, natuur en biodiversiteit, landgebruik en bodem, opruimplicht, gedragscode zon op land.

Route Bregman  Factsheets NP RES hanteren te enge omvatting van het begrip ‘goede ruimtelijke ordening’  of iets als een belang wordt beschouwd dat mee kan wegen in de ruimtelijke besluitvorming, is aan gewijzigde inzichten onderhevig  het is verdedigbaar dat ook bij wind- en zonneparken initiatiefnemers kunnen worden gedwongen om medewerking te verlenen aan lokaal eigendom omdat daaraan in het publiek belang een dringende behoefte bestaat