Brief db Regio Twente over vragen veranderopdracht

College van burgemeester en wethouders van Haaksbergen

UW KENMERK BEHANDELD DOOR

ONDERWERP

ONS KENMERK

L.de Haan

E-MAIL

2021-000107 / D2021-04-000358 l.dehaan@regiotwente.nl

DATUM

11 mei 2021

DOORKIESNR.

0620547396

Vragen gemeenteraad Haaksbergen over veranderopdracht

Geacht college, Uw gemeenteraad heeft ons uitgenodigd om een toelichting te geven op de veranderopdracht en in het bijzonder de financiële aspecten ervan. Op 19 april 2021 zijn de heren Bruggink en Brand daarom in de commissievergadering van uw gemeenteraad aanwezig geweest. Uit de bespreking bleek dat er nog veel vragen zijn in uw Raad over de veranderopdracht. De vragen gingen over de omvang en dekking van frictiekosten en over de vergelijkbaarheid van de begroting oud en nieuw. Ook stelde uw Raad vragen over de verplaatsing van de coalitions of the willing en of dit mogelijk leidt tot hogere kosten voor de individuele deelnemers. Naast financiële vragen, stelde uw Raad vragen over de positie van de Raad in de nieuwe samenwerking en over de Twenteraad. Tenslotte zijn vragen gesteld over wat de gevolgen zouden zijn als de Raad van Haaksbergen zijn toestemming zou onthouden. Wij hebben de vragen van uw Raad in die vergadering zo goed mogelijk beantwoord. In deze brief gaan we nog inhoudelijk in op een aantal vragen uit uw Raad. Is het mogelijk om een “Was-Wordt-lijst” te ontvangen? Wij hebben uw Raad toegezegd dat er een document komt, waaruit blijkt wat de huidige situatie is en wat de nieuwe situatie is, zowel inhoudelijk als financieel.

Deze informatie is opgenomen in de “integrale bestuurlijke eindtoets” die wij opiniërend hebben geagendeerd voor de vergadering van het AB van 12 mei. Wij maken in dit document de voordelen en verbeteringen van het transitieplan zowel kwantitatief als kwalitatief zichtbaar en leggen dit op 10 juni ter besluitvorming voor aan het AB. In de uitwerking wordt per onderdeel duidelijk welke budgetten er waren, welke budgetten er straks zijn en bij wie deze zijn belegd. Ook worden de frictiekosten helder weergeven. Hiermee geven wij uitvoering aan de “motie Haaksbergen”, die op 1 juli 2020 werd aangenomen door het AB. Vanwege onze toezegging om inzicht te verstrekken aan uw Raad in de was-wordt-situatie, vragen wij u om deze concept bestuurlijke eindtoets ter informatie te delen met uw Raad.

PAGINA

2/3

Wat zijn de gevolgen van onthouden van toestemming? Het AB heeft de veranderopdracht vastgesteld, is meegenomen in de voortgang en heeft ingestemd met de verschillende deeluitwerkingen. Het wijzigen van de gemeenschappelijke regeling is het slotstuk van de veranderopdracht en dat is een bevoegdheid van de individuele colleges, die hiervoor toestemming moeten hebben van hun gemeenteraad. Naar wij hebben begrepen heeft uw college de instemming met een positief advies voorgelegd aan uw Raad. De toestemming door een gemeenteraad kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Vanzelfsprekend heeft een weigering veel effect op het slagen van de veranderopdracht. Indien er toestemming ontbreekt van één gemeenteraad, kan dat college de gewijzigde GR niet vaststellen en is er geen unaniem besluit van de deelnemende colleges. En dat is zoals bekend wel een harde voorwaarde. De GR kan dan niet gewijzigd worden en de veranderopdracht kan dan niet volledig uitgevoerd worden. Dit heeft inhoudelijk dus effect op (alle) onderdelen van de veranderopdracht. Indien de wijziging van de GR niet door kan gaan, heeft dit ook financiële consequenties. De klok kan niet zonder gevolgen 2 jaar teruggedraaid worden. De afgelopen 2 jaren is vanuit Regio Twente intern geanticipeerd op de nieuwe situatie.

Om frictiekosten zo veel mogelijk te voorkomen, zijn aflopende dienstverbanden niet meer opnieuw ingevuld en zijn medewerkers door middel van vrijwillige mobiliteit, elders aan het werk. Ook is een taakstelling van € 1 miljoen (begin 2020) structureel ingevuld, door bepaalde functies met oog op de aanstaande verandering, niet meer structureel in te vullen. Indien de veranderopdracht niet doorgaat zullen deze functies noodzakelijkerwijs ingevuld moeten worden met als consequentie dat de gemeentelijke bijdrage structureel omhoog moet met ca. € 700.000. Ook zijn er al veel transitiekosten gemaakt, zoals het inhuren van extern advies voor juridische, personele en financiële kwesties. Per heden zijn er ruim € 200.000 aan transitiekosten gemaakt en daarnaast is er voor duizenden uren aan interne ambtelijke inzet gepleegd op deze veranderopdracht. De medewerkers zijn er klaar voor om de transitie af te ronden. Komt er mogelijk straks een hogere rekening voor de coalities? Over de coalities willen wij benadrukken dat het onze opdracht is om de vrijwillige samenwerkingen elders, buiten de gemeenschappelijke regeling, te beleggen. De constituerende grondslag van iedere coalitie is een convenant dat wordt geaccordeerd door alle deelnemers. Dat proces verloopt voorspoedig, maar is nog niet afgerond.

Alle bij de coalities betrokken budgetten worden straks met begrotingswijzigingen overgedragen aan de ontvangende gemeenten, Hengelo en Enschede. Hierin zijn het DB en AB van Regio Twente uiteindelijk geen partij, tenzij zelf als deelnemer. Mochten de eventuele negatieve verschillen in overhead meegenomen moeten worden, zal het voor Haaksbergen om relatief kleine bedragen gaan. De totale overhead bij de betrokken coalities waar u aan deelneemt (Twentse Kracht, Milieu Duurzaamheid en Afval en het IT-platform) bedraagt ca. € 230.000,-. Dit is het bedrag dat alle deelnemers samen bekostigen. Zoals u uit de integrale bestuurlijke eindtoets kunt afleiden, is het te verwachten financiële voordeel uit de transitie voor Haaksbergen ca. € 25.000,- Wij verwachten dat dit ruimschoots voldoende is om eventuele verschillen in de toerekening van overhead op te vangen. Per saldo bent u dan nog steeds goedkoper uit. Wat is de winst van de veranderopdracht? In uw Raad werden vragen gesteld over wat de veranderopdracht oplevert in euro’s en of dit wel in verhouding zou staan tot de kosten. We willen benadrukken dat het primaire uitgangspunt van de veranderopdracht niet was om structureel geld te besparen, maar om de samenwerking transparanter, eenvoudiger, met meer focus en minder bestuurlijke drukte te organiseren.

Uiteindelijk zouden de gemeenten wel structureel goedkoper uit moeten zijn dan de huidige situatie. Al vanaf het begin is door het DB aangegeven dat omvangrijke besparingen alleen mogelijk zijn als er een takendiscussie wordt gevoerd. Dat betekent niet dat de veranderopdracht kwalitatief en kwantitatief niets op zou leveren.

PAGINA

3/3

In tegendeel, dat is en was wel degelijk de insteek. Wij hebben er ook continu op gestuurd dat de uitvoering van de veranderopdracht paste bij de inhoudelijke uitgangspunten, met inachtneming van de wens van gemeenten om ook kwantitatief resultaat te boeken. Wat hebben we straks bereikt? 1. Met de nieuwe manier van samenwerking is meer focus en transparantie aangebracht in de bestaande regionale samenwerking, zoals de samenwerking op gebied van gezondheid. Het is helder op welke onderwerpen de 14 gemeenten inhoudelijk samenwerken, welke samenwerkingsvorm daarvoor het meest geschikt is en welke condities daarvoor gelden. 2. Samen met ondernemers en kennisinstellingen wordt het economisch beleid in Twente verder vormgegeven en daar volop in geïnvesteerd. Hierdoor zal de samenwerking in Twente op termijn effectiever zijn en in meer effecten resulteren voor de inwoners van Twente. Het gaat hierbij o.a. om een gezamenlijke lobby en het aantrekken van extra gelden zoals bij de regiodeal. 3. Een groot aantal bestuurlijke overleggen is afgeschaft. Zo neemt het aantal formele overleggen af van 21 naar 13. Dit levert niet alleen een besparing op in de regionale samenwerking, maar evenzogoed in de gemeentelijke organisaties en besturen. Deze winst zie je niet terug in de financiële tabellen van de Regio, maar is wel te kwantificeren bij de gemeenten zelf. 4.

Er is een structurele besparing voor de Twentse gemeenten van ruim € 260.000,Het proces om deze structurele besparing te behalen (de veranderopdracht) is uitgevoerd zonder extra bijdrage vanuit de gemeenten. U krijgt hetzelfde en meer (de 3O samenwerking) voor minder geld. 5. Door te kunnen anticiperen op de veranderopdracht is begin 2020 al een taakstelling ingevuld van € 1 miljoen, in plaats van dat een beroep moest worden gedaan op de gemeenten. Indien de GR niet kan worden gewijzigd en de veranderopdracht (deels) niet kan worden uitgevoerd, zal de uitvoering van bovenstaande punten onder druk komen te staan en lopen de gemeenten deze voordelen mis. Er is dan heel veel werk voor niets verzet en er zijn financiële consequenties. De taakstelling van 2020 kan niet meer worden ingevuld (circa € 700.000,-) en er zijn veel transitiekosten zijn gemaakt (circa € 200.000,-). Wij gaan ervan uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en hopen van harte dat met onze toelichting en deze brief de Raad van Haaksbergen alsnog toestemming kan verlenen op de wijziging van de gemeenschappelijke regeling en de oprichting van de bedrijfsvoeringsorganisatie Recreatieschap Twente. Hoogachtend, Dagelijks bestuur, secretaris,

voorzitter,

mr. J.W.C. Aalders

dr. G.O. Van Veldhuizen

Afschrift aan: De leden van het algemeen bestuur Bijlage: Concept bestuurlijke eindtoets veranderopdracht – versie AB 12 mei