Brief db Regio Twente over vragen veranderopdracht bijlage

8.3.2. Samenwerking arbeidsmarktregio Het betreft taken op het gebied van arbeidsmarkt, waarvoor de gemeente Enschede wettelijk gezien als centrumgemeente fungeert en bestuurlijk trekker is. Regio Twente heeft in faciliterende zin altijd een belangrijke ondersteunende rol gespeeld bij de samenwerking voor arbeidsmarktbeleid tussen overheden onderling en in de samenwerking met stakeholders als het bedrijfsleven en onderwijs. Met de ontvlechting komt een einde aan deze rol. Een deel van de werkzaamheden op gebied van talent en techniekpact, gaat naar de Twente Board. De overige werkzaamheden worden bij de centrumgemeente Enschede geplaatst. Het AB heeft er mee ingestemd om samen met de voorzitter van het portefeuillehouderoverleg arbeidsmarkt voor 1 april 2021 de overdracht van werkzaamheden en middelen naar gemeente Enschede te regelen. Inmiddels zijn de gesprekken met Enschede hierover vergevorderd en kan de samenwerking, inclusief budget en formatie, overgedragen worden aan Enschede op het moment dat het AB een integraal oordeel heeft gegeven over de veranderopdracht. Daarmee is de rol van Regio Twente in deze Samenwerking beëindigd.

8.3.4. Samenwerking Twenteraad Dit betreft het faciliteren van de overleggen van het presidium van de Twenteraad, het griffiersoverleg en het faciliteren van de organisatie van de Twenteraadbijeenkomsten. Hiervoor is een separaat hoofdstuk gemaakt (zie hoofdstuk 12).

8.3.5. Fondsen oude Agenda van Twente Het betreft het beheer van het MKB-fonds en het aandeelhouderschap van het Innovatiefonds Twente BV waarvan Regio Twente 100% eigenaar is en waarvan het feitelijke beheer uitgevoerd wordt door OostNL. Het AB heeft besloten om de bestuurscommissie Agenda van Twente te vragen om voor 1 april 2021 met een voorstel te komen hoe om te gaan met deze fondsen. De bestuurscommissie Agenda voor Twente heeft op 16 maart een voorstel voor het AB vastgesteld. Het AB heeft deze op 7 april behandeld en besloten in te stemmen met de voorkeur voor het scenario waarbij IFT overgedragen wordt aan de provincie of Innovatiefonds Overijssel (IFO) om samengevoegd te worden met IFO en hierover verkennende gesprekken met partijen aan te gaan.

24 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Wat betreft het MKB-fonds heeft het AB besloten in te stemmen met het in eigendom houden van het MKB fonds bij Regio Twente of de GR-gezondheid als rechtsopvolger en het beheer van dit fonds proberen extern te beleggen en daarvoor maximaal 300.000,- beschikbaar te houden vanuit Agenda van Twente. De gezondheidsGR zal hier dus nog enkele werkzaamheden uit blijven voeren, evenals belast zijn met de overdracht van de fondsen, omdat dit niet voor 1 juli 2021 geregeld zal zijn.

8.3.6 Overige kleinere taken Naast deze taken, waren er nog een aantal kleinere taken die door de ontvlechting vanuit inhoud en het uitgangspunt focus en eenvoud niet meer passend waren in de GR Gezondheid. Deze taken moesten ook elders belegd worden of worden gestaakt, waarover het AB op 27 januari 2021 een besluit heeft genomen: a. Samenwerking Omgevingsagenda Oost Nederland (NOVI): Besluit om met de gemeente Enschede het gesprek aan te gaan over het vervolg. Het dossier na 27 januari vanuit Regio Twente met een overdrachtsdossier overgedragen aan de betrokken gemeenten. Daarmee is de rol van Regio Twente in deze samenwerking beëindigd. b. Grensoverschrijdende samenwerking: de bestuurlijke en ambtelijke ondersteuning van de Commissie Grens. Het besluit was om de continuering en positionering van deze taak voor advies voor te leggen aan de Kring van Twentse Gemeentesecretarissen. Zij adviseren de gemeenten om dit zelf op te pakken. Afgesproken is dat Regio Twente de ondersteuning continueert in 2021. In de tussentijd wordt een passende oplossing gezocht in de gemeenten en worden de taken overgedragen. Er is geen budget verbonden aan de uitvoering van deze taak, deze werd bekostigd uit de schaalvoordelen van de samenwerking bij Regio Twente (naar schatting 200-250 uren per jaar).

Dit uitgangspunt zou ook kunnen gelden voor de gemeente die deze taak over gaat nemen van Regio Twente. Na 2021 is de rol van Regio Twente in deze samenwerking beëindigd. c. Strategische beleidsadvisering Logistiek: Het gaat hier om de advisering op gebied van logistiek. Het AB besloot de continuering en positionering van deze taak voor advies voor te leggen aan de Kring van Twentse Gemeentesecretarissen. Zij constateerden dat de bestuursopdracht hiervoor eind 2020 is afgerond en er op dit moment geen nieuwe initiatieven zijn om deze samenwerking voort te zetten. Daarmee is de rol van Regio Twente in deze samenwerking beëindigd. d. Facilitering Kring van Twentse Gemeentesecretarissen: het gaat hierbij om het administratief en secretarieel faciliteren van dit overleg. Het besluit was om de uitvoering van deze taak door een van de gemeenten te laten organiseren. Dit heeft de Kring zelf opgepakt. Daarmee is de rol van Regio Twente in deze samenwerking beëindigd. e. Lid comité Haringprimeur Twente: Besloten is om het advies over continuering en positionering van deze taak neer te leggen bij de Twente Board onder duo-trekkerschap door de burgemeester van Enschede en de voorzitter van de Twente Board. Daarmee is de rol van Regio Twente in deze samenwerking beëindigd.

8.4 Nieuwe situatie Het gaat hier om taken die niet meer passen bij de gekozen focus in de GR Gezondheid en in de nieuwe situatie grotendeels bij gemeenten en in enkele gevallen elders worden belegd. De feitelijke overdracht van de coalities en andere samenwerkingen aan gemeenten leek op papier vrij eenvoudig verplaatsen van A naar B. In de praktijk bleek dit een ingewikkeld en arbeidsintensief proces. Vanuit Regio Twente wordt de bestaande samenwerking zo zorgvuldig mogelijk overgedragen. Dat wil zeggen de bestaande taken met bijbehorende budgetten en medewerkers (budgetneutraal) en waarbij de frictiekosten zo laag mogelijk blijven. De constituerende grondslag van iedere coalitie is een convenant dat wordt geaccordeerd door alle deelnemers. Dat proces verloopt voorspoedig maar is nu nog niet afgerond. 25 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Alle bij de coalities betrokken budgetten worden met de begrotingswijziging van overgedragen aan de ontvangende gemeentes. Eventuele verschillen tussen toe te rekenen overhead tussen regio en gemeente worden in de overgang buiten beschouwing gelaten. Gezien de samenhang met de hele transitie en de duidelijkheid richting betrokken medewerkers zal de datum van ingang voor alle coalities 1 juli 2021 zijn. Alle betrokken medewerkers van de regio komen onder gelijke voorwaarden in dienst bij de gemeenten. Uitgangspunt is dat het overgang van onderneming is en niet onderhavig aan een sociaal plan. Op kleine onderdelen van secundaire arbeidsvoorwaarden zal mogelijk nog afgestemd moeten worden.

8.5 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht Vanuit de veranderopdracht was het uitgangspunt om de vrijwillige samenwerkingen in de toekomst door betreffende gemeenten zelf te laten bepalen en gezamenlijk te organiseren. Het onderbrengen van de bestaande coalities en andere vrijwillige samenwerkingen bij één van de 14 gemeenten, is dus passend bij de uitgangspunten van de veranderopdracht. De exercitie van ontvlechten heeft ook meer transparantie gegeven in de samenwerkingen die er waren binnen Regio Twente. Er kwamen meer samenwerkingen naar voren dan aanvankelijk was verwacht. Het heeft als gevolg gehad dat er meer transparantie is gekomen in de samenwerkingen die er zijn tussen de gemeenten. Er zijn ook een paar samenwerkingen opgeheven. Dit heeft bijgedragen aan de reductie van bestuurlijke drukte. Het ontvlechten uit de huidige GR is in overeenstemming met het algemene uitgangspunt van focus op inhoudelijke thema’s. Het onderbrengen van vrijwillige samenwerkingen bij de GR gezondheid past niet in de uitgangspunten van de veranderopdracht, maar is wat betreft Kennispunt Twente en Samen14 een weloverwogen besluit met goede argumenten om hiervan af te wijken. Voor de overige samenwerkingen, wordt wel aangesloten bij de veranderopdracht.

Indien de gemeenten er voor kiezen de samenwerking voort te zetten gebeurt dit zo eenvoudig en flexibel mogelijk, via gastheerschap van gemeenten.

26 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

9. Bestuurlijke vereenvoudiging 9.1 Uitgangspunten veranderopdracht Een belangrijke knelpunt gesignaleerd door de Kring van Twentse Gemeentesecretarissen, is de gevoelde bestuurlijke drukte in de samenwerking. Het idee dat er te veel overleggen plaatsvinden en dat er ook dubbelingen zijn. Het doel was om de regionale samenwerking te versterken door het transparanter te maken, door het aanbrengen van meer focus en eenvoud. Er was sprake van een geïntegreerde GR met 5 basistaken en die de mogelijkheid bood om vrijwillige samenwerking van twee of meer gemeenten en andere organisaties als een coalition of the willing bij Regio Twente onder te brengen. Dit heeft geleid tot een complexe bestuurlijke inrichting, waarbij niet meer duidelijk is wie waar over gaat en er onderwerpen zijn die voor diverse overleggen worden geagendeerd. Een belangrijke gewenste uitkomst van de veranderopdracht was dat regionale samenwerking concreet simpeler zou worden met aantoonbaar minder tafels. Het aantal overlegvormen moest worden teruggedrongen, om zo via vereenvoudiging tot versterking van de samenwerking te komen. Hierbij moesten ook allerlei aanpalende stuurgroepen betrokken worden.

9.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht In het transitieplan zijn alle bestuurlijke overleggen uit de oude situatie benoemd met daarbij de beoogde nieuwe situatie. Het AB heeft op 1 juli 2020 ingestemd met het terugbrengen van het aantal bestuurlijke overleggen. Van de 21 overleggen in de oude situatie zouden er, afhankelijk van de keuzes die werden gemaakt, 12 over blijven en zou er 1 bij komen. In het vervolg van de uitwerking van de veranderopdracht, zijn geen specifieke besluiten genomen over het aantal bestuurlijke overleggen. Impliciet natuurlijk wel, in de deelbesluiten die over de veranderopdracht zijn genomen. Zoals het besluit van het AB om geen bestuurscommissies meer in te stellen in de GR gezondheid en door het bestuurlijke overleg SES te benutten voor meerdere onderwerpen.

9.3 Nieuwe situatie Het exacte aantal bestuurlijke overleggen wordt langzamerhand steeds duidelijker. Hieronder leest u de situatie zoals deze op dit moment bij ons bekend is. Er verdwijnen 8 bestuurlijke overleggen ten opzichte van de huidige situatie. Uiteindelijk is het in de meeste gevallen aan de deelnemers van de samenwerking om te bepalen of en welke bestuurlijke overleggen worden gepland. Groen Geel Rood Blauw

Blijft ongewijzigd in de GR Gezondheid Elders belegd Vervalt Nieuw overleg

Onderdeel GR Gezondheid

Was Algemeen bestuur Dagelijks bestuur

Is Algemeen bestuur Dagelijks bestuur

Bestuurscommissie Publieke Gezondheid Bestuurscommissie OZJT Portefeuillehouderoverleg Middelen Auditcommissie Bestuurlijk Overleg Samen 14 (nu gekoppeld aan BC OZJT)

Vervallen

Kennispunt Twente

Bestuurdersoverleg Kennispunt Twente

3O samenwerking

Stuurgroep Regio Deal

Vervallen Vervallen Blijft gehandhaafd Separaat overleg, maar gezien de deelnemers, praktisch organiseren op dezelfde dag als het algemeen bestuur Blijft gehandhaafd, gefaciliteerd door Kennispunt Vervallen

27 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Portefeuillehouders overleg Economische Bestuurscommissie Agenda van Twente Portefeuillehouders overleg Arbeidsmarkt Overleg Twente Board Portefeuilleberaad belangenbehartiging

Bestuurlijk overleg SES

Recreatieschap Twente

Portefeuillehouderoverleg VTE

Coalitions of the willing

Portefeuillehouders overleg Milieu Duurzaamheid Afval Bestuurlijk overleg Netwerkstad Stuurgroep Business in Twente Portefeuillehouders overleg Mobiliteit

Overig

Vervallen Vervallen Overleg blijft, maar gefaciliteerd door arbeidsmarktregio Heeft formele status gekregen als bestuur overleg van de stichting Twente Board. vervalt als separaat overleg, onderwerp lobby wordt gekoppeld aan het bestuurlijk overleg SES Nieuw overleg tbv de afstemming tussen de 14 gemeenten voor de inbreng in de Twente Board, dat ook gebruikt kan worden om andere samenwerkingsonderwerpen te bespreken. Wordt bestuur Recreatieschap Twente. Gemeentelijke afstemming op gebied van VTE wordt gekoppeld aan vergadering bestuur. Overleg blijft, maar georganiseerd door de 14 gemeenten Samenwerking vervalt per 1-1-2022 Vervallen Overleg blijft, maar gefaciliteerd door de 14 gemeenten als coalition of the willing.

9.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht In de nieuwe situatie zijn er minder bestuurlijke overleggen. Dat past bij het uitgangspunt van de veranderopdracht om aantoonbaar minder tafels te hebben. Behalve reductie van het aantal bestuurlijke overlegmomenten, resulteert dit ook in een flinke reductie van het aantal ambtelijke overleggen. Het reduceren van het aantal ambtelijke en bestuurlijke overleggen, levert de individuele gemeenten ook intern een flinke besparing op. De exacte besparing is per overleg verschillend, omdat niet overal dezelfde frequentie geldt en de ambtelijke voorportalen verschillen. Maar uitgaande van het vervallen van 1 overleg voor 14 gemeenten, met gemiddeld 6 bijeenkomsten per jaar, waarvan de helft ambtelijk is voorbereid, uitgaande van een gemiddeld 5 uur per bestuurder/ambtenaar, en uitgaande van een tarief van 50 euro zou het voordeel dan zijn 14 x 6 x 1,5 x 5 x 50 = ongeveer 30.000 euro. Dit is dus een belangrijk positief resultaat, dat niet zichtbaar te maken is in het hoofdstuk van de financiële effecten, maar mogelijk wel bij de individuele gemeenten zichtbaar kan worden gemaakt. Een andere gewenste uitkomst van de veranderopdracht was dat regionale samenwerking concreet simpeler zou worden.

Enerzijds is dit bereikt, omdat de transitie heeft gezorgd voor meer transparantie in het (gereduceerde) aantal bestuurlijke overleggen en helderheid over en focus in waar de bestuurlijke overleggen over gaan. Anderzijds zijn de bestuurlijke overleggen in de nieuwe situatie meer verspreid over verschillende organiserende partijen en kan er minder inhoudelijk gecoördineerd worden. Er is ook niet meer zoiets is als een Twentedag waarop alle bestuurlijke overleggen van Regio Twente gecoördineerd op één plek plaats vonden.

28 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

10. Rol van colleges en raden in de 3O samenwerking 10.1 Uitgangspunten veranderopdracht In de veranderopdracht is opgenomen dat de toekomstige samenwerking in Twente voor sociaaleconomische structuurversterking aangestuurd moet vanuit worden de 3O’s. Het AB heeft op meerdere momenten in deze transitie aandacht gevraagd voor de helderheid van rollen van het college en de raad, alsmede de democratische legitimiteit en de stemverhoudingen. In de veranderopdracht is bepaald om bij de inrichting van de overheidssamenwerking uit te gaan van een bestuurlijk orgaan waarin alle 14 gemeenten zijn vertegenwoordigd. In dat overleg vindt besluitvorming plaats op basis van meerderheid van stemmen (1 gemeente, 1 stem) en bij financiële besluiten een gewogen meerderheid (inwoneraantal). Ook is unanimiteit vereist over het toevoegen van taken/onderdelen aan de samenwerking.

10.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht Op 11 december 2019 heeft het AB de eerste keuzes gemaakt vanuit de veranderopdracht. Het heeft toen besloten een 3O besturingsmodel in te richten rondom de Agenda voor Twente, de Regio Deal en andere nieuwe initiatieven op gebied van sociaal economische structuurversterking. Voorts om een bestuur te vormen waarbij overheid, onderwijs en ondernemers op basis van gelijkwaardigheid samenwerken. Alle geledingen hebben 3 vertegenwoordigers in het bestuur. Van de gemeenten zijn dat er 4: 3 collegeleden uit gemeenten, behoudens Enschede, die rouleren en de burgemeester van Enschede die een vaste kwaliteitszetel heeft. Omdat niet van alle 14 gemeenten vertegenwoordigers kunnen plaatsnemen in het bestuur, is op 11 december 2019 de wijze van afvaardiging bepaald. Daarnaast is besloten een bestuurlijk orgaan in te richten waarin alle veertien gemeenten op collegeniveau vertegenwoordigd zijn. In het transitieplan van 1 juli 2020 heeft het AB bepaald hoe de colleges en raden bij de 3O samenwerking betrokken moeten worden. Dit heeft zijn uitwerking gekregen in de statuten van de stichting Twente Board en de bestuursovereenkomst tussen de 14 colleges.

Wat betreft de stemverhoudingen is in het transitieplan aandacht gegeven aan de wens van een aantal gemeenten, gevoed door ervaringen met de Agenda voor Twente, om unaniem te besluiten over initiatieven wanneer additioneel geld nodig is, zoals een opvolger van de Regio Deal. Het AB besloot daarom om voor de overheidssamenwerking over sociaal economische structuurversterking in de bestuursovereenkomst tussen de gemeenten op te nemen dat unanimiteit is vereist voor het beschikbaar stellen van additioneel geld. Op 16 december 2020 heeft het AB besloten om in te stemmen met de concept statuten om stichting Twente Board mede op te richten. Op het voornemen om medeoprichter te zijn van deze stichting, heeft het AB wensen en bedenkingen gevraagd aan de raden van de 14 gemeenten. Om de raden goed te informeren over de procedure en de inhoud, heeft Regio Twente samen met het presidium van de Twenteraad op 21 januari 2021 een webinar georganiseerd over dit onderwerp. Op 7 april 2021 heeft het AB de wensen en bedenkingen vanuit de gemeenteraden opiniërend besproken en op 12 mei besluitvormend. De meeste raden hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om wensen en bedenkingen in te dienen. Er waren veel vragen en opmerkingen over de positie van de raden en de wijze waarop de raden straks in de nieuwe situatie informatie kunnen krijgen en hun controlerende taak kunnen blijven uitvoeren.

Ook waren er vragen over democratische legitimatie en het voorkomen van belangenverstrengeling. Om de rol en positie van de raden ten opzichte van de Twente Board beter te duiden, heeft het DB heeft geadviseerd de bestuursovereenkomst tussen de 14 gemeenten op dit punt aan te passen. De statuten van de Twente Board zijn hiervoor niet geschikt, omdat deze bedoeld zijn om de juridische verhoudingen in een rechtspersoon te regelen en niet om de politiek bestuurlijke verhoudingen te regelen of te borgen. 29 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Het AB heeft op 16 december 2020 eveneens ingestemd met de concept bestuursovereenkomst waarin de bestuurlijke samenwerking op gebied van sociaal economische structuurversterking tussen de 14 colleges vorm krijgt.. De stemverhoudingen in de bestuursovereenkomst zijn zo vormgegeven dat iedere partij 1 stem heeft. Als het gaat om de financiële inbreng van de gemeenten in de Twente Board en om andere onderwerpen te behandelen in het bestuurlijk overleg, worden beslissingen unaniem genomen. Bij de overige (gewone) besluiten geldt een gewone meerderheid van stemmen, welke gewone meerderheid tevens minimaal de heft van het aantal inwoners van Twente vertegenwoordigt. Op deze wijze wordt geborgd dat besluiten met voldoende draagvlak onder de gemeenten worden genomen. De 14 colleges hebben de bestuursovereenkomst in de eigen gemeente behandeld en nemen individueel het besluit of zij deze aangaan. Hierover heeft het AB in de vergadering van 7 april een terugkoppeling gehad en wordt het AB eveneens op 12 mei gevraagd hierover een afstemmingsbesluit te nemen. Het DB heeft geadviseerd de bestuursovereenkomst aan te passen wat betreft de weergaven van de positie van de raden (zie hierboven). Ook zijn er op verzoek van de colleges nog een aantal andere aanpassingen doorgevoerd.

Zodra de individuele colleges hebben ingestemd met de gewijzigde tekst, kan de bestuursovereenkomst daadwerkelijk worden aangegaan.

Positie van de raad ten opzichte van stichting Twente Board en bestuursovereenkomst SES Voor de positie van de raad gelden de reguliere bepalingen uit de gemeentewet, waarbij dhet college actieve en passieve informatieplicht heeft. In de statuten en de bestuursovereenkomst is hierover opgenomen: 1. In de statuten is bepaald dat het bestuur verplicht is jaarlijks verslag te doen aan deelnemende colleges van de ontwikkelingen in het afgelopen jaar. Dit verslag stelt het college vervolgens in staat hierover in gesprek te gaan met de raad. 2. In de statuten is de termijn voor het opleveren van het jaarverslag vervroegd van 1 juli naar 1 mei. Dit om de raad beter in staat te stellen zijn controlerende rol uit te voeren en indien nodig bij te sturen; 3. In de bestuursovereenkomst wordt een bijlage opgenomen, zodat het voor alle deelnemers nog eens helder is hoe de lijnen lopen en op welke wijze het college de raad kan betrekken; en 4. In de bestuursovereenkomst is expliciet het budgetrecht van de raad tot uitdrukking gebracht. In artikel 12, lid 5 is bepaald dat het college tijdig een besluit tot instemming ophaalt bij de raad als het gaat om de voortzetting van investeringsagenda’s en meerjarenplannen.

10.3 Nieuwe situatie In de nieuwe situatie worden besluiten over sociaal economische structuurversterking genomen in het bestuur van de Twente Board. In de nieuwe situatie hebben niet alle colleges meer een directe rol, zoals ze die hiervoor wel hadden in de bestuurscommissie Agenda van Twente en het AB. Ze nemen roulerend plaats in het bestuur (met uitzondering van Enschede) en stemmen de inbreng in de Twente Board af in het hiervoor ingestelde bestuurlijke overleg SES. De betrokkenheid van de raden wordt in de 3O samenwerking zeker niet minder. Maar de context verandert wel. In de nieuwe samenwerking bepaalt de overheid namelijk niet meer alleen, maar samen met ondernemers en onderwijs, het gevoerde beleid. Ook in de nieuwe samenwerking blijft het van groot belang dat de raden via de actieve en passieve informatieplicht van het college (artikel 169 Gemeentewet) in positie blijven. Bij de totstandkoming van de 3O plannen wordt de gemeenteraad door de college in het proces meegenomen worden, zodat hij voldoende geïnformeerd is en in positie is om te besluiten of hij aan het uiteindelijke 3O plan budgetten willen toekennen.

30 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Hier zal het bestuurlijk overleg tussen de 14 gemeenten een belangrijke schakel in zijn, waarbij goede afstemming en terugkoppeling van het door het 3O bestuur gevoerde beleid noodzakelijk is. Daarbij kan ook het presidium van de Twenteraad een rol spelen. Ook zal de 3O organisatie zelf een actieve rol hebben in het verstrekken van informatie aan de achterbannen. Bijvoorbeeld door het verzorgen van een jaarlijkse toelichting op jaarplan en evaluatie in de individuele raden of aan de Twenteraad. Kaderstelling en budgetrecht:

Het 3O-bestuur neemt het initiatief tot een (nieuw) meerjarenplan door de contouren/kaders, uitgangspunten en randvoorwaarden te formuleren;

De delegaties in het 3O-bestuur halen op basis van deze kaders input op bij hun achterbannen. In het geval van de overheidsdelegatie, doen de colleges dit - via het bestuurlijk overleg van de 14 gemeenten op het gebied van SES bij hun gemeenteraden;

Op basis van (bespreking van) dit meerjarenplan stellen de gemeenteraden de benodigde meerjareninvestering beschikbaar voor de werkorganisatie en de investeringen; en

Het meerjarenplan wordt uitgewerkt in jaarplannen

Het 3O-bestuur maakt een meerjarenplan en vraagt voor de uitvoering in de planperiode investeringsmiddelen van de gemeenten;

Verantwoording en informatie: De jaarplannen en verslagen worden ter kennisname gedeeld met het college. Het college is betrokken bij de totstandkoming van deze documenten via het lid in het bestuurlijk overleg en of vertegenwoordiging in het bestuur van de stichting;

De jaarverslagen zijn uiterlijk 1 mei beschikbaar voor alle achterbannen. De colleges bespreken deze met hun raden. De jaarverslagen kunnen aanleiding geven tot bijsturing. Indien dat het geval is, kunnen leden van de colleges dit via het bestuurlijk overleg SES inbrengen;

De directeur van Twente Board Development en indien mogelijk vergezeld door de voorzitter van de Twente Board bezoekt indien de raad dat wenst jaarlijks de raad (of gezamenlijk bijvoorbeeld via een Twenteraad) voor terugblik op vorig jaar en schetsen contouren voor komend jaar; en

Raadsleden van een gemeente worden uitgenodigd bij bedrijfsbezoeken aan bedrijven in hun gemeente.

31 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

10.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht Het doel van de veranderopdracht was om de toekomstige samenwerking in Twente voor sociaaleconomische structuurversterking aan te sturen vanuit de 3O’s en om duidelijk te zijn over de rol die er in de nieuwe situatie is voor de colleges en de raden, met aandacht voor democratische legitimiteit. De nieuwe situatie voldoet aan de doelstelling van de veranderopdracht. Er is een heldere 3O organisatie neergezet, waaraan de colleges zelf mede hebben kunnen bouwen hoe deze vorm gegeven moest worden. De gemeenten zijn op collegeniveau goed vertegenwoordigd in de Twente Board. Het afstemmingsoverleg tussen de 14 gemeenten op collegeniveau is van groot belang om ook daadwerkelijk iedereen actief aan te haken en te voorzien van de informatie die nodig is om ook actief de raden te kunnen informeren. Door een open bestuursstijl en door beleid en uitvoering samen op te pakken met belangrijke externe stakeholders vanuit onderwijs en ondernemers, vergroot je de legitimiteit van de totstandkoming van de resultaten.

32 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

11 Rol colleges en raden in de andere onderdelen van regionale samenwerking 11.1 Uitgangspunten veranderopdracht In de veranderopdracht is de rol van de colleges en raden bij de andere onderdelen van de samenwerking niet expliciet belicht. Het heeft gaandeweg het proces vanzelfsprekend wel aandacht gekregen.

11.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht Naast wettelijke bepalingen kende de Regeling Regio Twente ook enkele vrijwillig opgenomen bepalingen over de rol van de raden, te weten een zienswijzeprocedure voorafgaand aan vaststellen vierjaarlijks werkprogramma (dat het karakter heeft van een beleidsprogramma) door het AB en aan eind van elke zittingsperiode evaluatie van de GR door het AB, gehoord de raad. Het AB heeft met de vaststelling van het transitieplan besloten deze extra rol voor de raden in de GR te continueren. Voor Recreatieve Voorzieningen besloot het AB de wettelijke rol van de raad alleen uit te breiden met de evaluatie aan het eind van elke zittingsperiode. In het transitieplan is ook melding gemaakt van een wetsvoorstel voor wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het doel van deze wijziging is het versterken van de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen. Omdat het op het moment van schrijven van het transitieplan echter te vroeg was om hier op te anticiperen, werd in dit plan aangegeven voor de uitwerking hiervan een separaat traject te volgen, waarbij eveneens de raden worden betrokken.

Wat betreft de stemverhoudingen is met het vaststellen van het transitieplan besloten voor de GR Gezondheid het inwoneraantal te blijven hanteren voor de vaststelling van begroting(swijzigingen) en jaarrekening en voor de reguliere besluiten het zo te regelen dat niet alleen met een meerderheid van gemeenten besloten wordt, maar dat daar altijd ook een meerderheid van inwoners van Twente bij vereist is. Ook is besloten om voor de stemverhouding bij Recreatieve Voorzieningen, aansluiting zoeken bij de stemverhoudingen van de GR Gezondheid. Op 3 maart en op 19 maart is in het AB aanvullend gesproken over een amenderingsvoorstel over het opnemen van een unanimiteitsvereiste in de GR Gezondheid ten aanzien van het bieden van gastheerschap en dienstverlening en een unanimiteitsvereiste in de BVO Recreatieschap ten aanzien van het toevoegen van activiteiten. Het voorstel riep vragen op over het perspectief van samenwerking in Twente, omdat de vrees bestond dat hiermee samenwerkingskansen worden verkleind. Vervolgens zijn gesprekken gevoerd over de punten waarop de meningen verschillen. Daaruit is de conclusie getrokken dat behoefte is aan een gedragen document waarin de gedeelde perspectieven op samenwerking in Twente helder zijn verwoord en het dit het vertrouwen biedt bij alle partijen dat de hernieuwde samenwerking op de juiste gronden aan wordt gegaan.

Op 7 april heeft het AB besloten deze amendering door te voeren. De GR-en die nu in procedure zijn bij de gemeenten worden hier nog op aangepast. Om de raden goed mee te nemen in de wijziging van de GR en de oprichting van de GR voor recreatie, is op 18 maart 2021 een webinar georganiseerd over dit onderwerp.

33 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

11.3 Nieuwe situatie De nieuwe situatie is in hoofdlijnen vergelijkbaar met de oude situatie. Wat betreft stemverhoudingen is een aanpassing gedaan dat bij reguliere besluiten naast een gewone meerderheid van stemmen, deze ook minimaal de helft van de inwoners van Twente vertegenwoordigt. Daarnaast is een unanimiteitsvereiste in de GR Gezondheid opgenomen ten aanzien van het bieden van gastheerschap en dienstverlening en een unanimiteitsvereiste in de BVO Recreatieschap ten aanzien van het toevoegen van activiteiten.

11.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht Er is geen beoordeling van de nieuwe situatie versus de veranderopdracht, omdat op dit punt geen opdracht was meegegeven. De aanpassingen over de unanimiteitsvereisten, zijn wel passend binnen de veranderopdracht, omdat het helpt de samenwerking in de GR Gezondheid eenvoudig en gefocust te houden. Er blijft ruimte voor nieuwe initiatieven. Samenwerkingsinitiatieven die toe zijn aan een sterkere mate van institutionalisering kunnen zich “kandideren”, maar dat betekent dat er een unaniem collectief draagvlak voor moet zijn.

34 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

12 Twenteraad 12.1 Uitgangspunten veranderopdracht De Twenteraad bestaat sinds de aanpassing van de Regeling Regio Twente, eind 2015. De Twenteraad is ontstaan uit de wens om meer vorm en inhoud te geven aan de betrokkenheid van de gemeenteraden bij Regio Twente, na het verdwijnen van de “gemengde” regeling, waarbij ook raadsleden in het AB zaten. De positie van de Twenteraad was niet verankerd in de GR van Regio Twente, omdat over de positie van de raden en de voorgestelde werkwijze van de Twenteraad op dat moment nog te veel verschillen van opvatting tussen de gemeenten bestonden. In het rapport van de gemeentesecretarissen werd de Twenteraad niet genoemd als onderdeel van de veranderopdracht. Dit is later door het AB opgevoerd als een belangrijke samenwerking om te continueren. Ondanks de niet-formele positie, is de Twenteraad wel van de grond gekomen en heeft het een belangrijke positie gekregen in de samenwerking. De afgelopen jaren is een aantal succesvolle bijeenkomsten georganiseerd. De samenwerking werd gefaciliteerd door de afdeling bedrijfsvoering van Regio Twente.

12.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht In het transitieplan is de positie en het belang van de Twenteraad beschreven en onderkend door het AB. Omdat het geen geformaliseerde samenwerking is, vastgelegd in de GR , heeft het AB hier geen besluit over genomen, maar het presidium van de Twenteraad geadviseerd de Twenteraadbijeenkomsten te handhaven t.b.v. alle regionale samenwerkingsvormen tussen de gemeenten en de bijeenkomsten daarvan te laten faciliteren door clusters van gemeenten, via door de griffiers te maken afspraken. Het presidium van de Twenteraad heeft daarna per brief aan het DB laten weten de wens te hebben dat de GR Gezondheid de facilitering van de Twenteraad ook in de nieuwe situatie continueert. Het AB heeft op 16 december 2020 het voorstel, om vast te houden aan de uitgangspunten van de veranderopdracht, aangehouden. Hierna zijn gesprekken gevoerd met een delegatie van het presidium van de Twenteraad over de kaders waarbinnen de samenwerking goed zou kunnen functioneren. Ook zijn gesprekken gevoerd met diverse betrokkenen over gastheerschap. In februari 2021 is geconcludeerd dat er nog geen concreet alternatief kan worden uitgewerkt, omdat zich geen nieuwe gastheer had aangediend.

Om te voorkomen dat er geen ondersteuning zou zijn voor de Twenteraad, heeft het AB op 19 maart 2021 besloten de samenwerking voorlopig te blijven ondersteunen vanuit de GR Gezondheid. Er is eveneens besloten om samen met de Twenteraad voor 1 januari 2022 opties uit te werken voor het faciliteren in de toekomst. Inmiddels hebben meerdere gemeenten aangeboden de Twenteraad in de toekomst te willen faciliteren. De bestuurlijke werkgroep vanuit het AB, die de gesprekken heeft gevoerd met het presidium, heeft aangeboden ook de verdere uitwerking op zich te nemen. Het eerste gesprek met het presidium hierover heeft plaatsgevonden op 8 april.

12.3 Nieuwe situatie In de nieuwe situaties is de facilitering van de Twenteraad, inclusief het overleg van het presidium van de Twenteraad en het overleg van griffiers, tijdelijk ondergebracht bij de GR Gezondheid. Er worden voor 1 januari 2022 samen met het presidium van de Twenteraad, opties uitgewerkt voor het faciliteren van de Twenteraad in de toekomst.

12.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht Het uitgangspunt van het AB is om de samenwerking tussen de raden niet meer te faciliteren vanuit de GR gezondheid. Dat is vanuit de veranderopdracht de meest passende oplossing, die ook wordt nagestreefd. De samenwerking wordt als zeer waardevol ervaren door raadsleden en door het AB. 35 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

Daarom worden er voor 1 januari 2022 samen met het presidium van de Twenteraad, opties uitgewerkt voor het faciliteren van de Twenteraad in de toekomst. Tot die tijd blijft de samenwerking inde GR Gezondheid. Het behouden van de Twenteraad in de GR Gezondheid past niet bij de uitgangspunten van de veranderopdracht, maar het is voor dit moment een pragmatisch gekozen oplossing om een belangrijke samenwerking tussen de 14 gemeenten te continueren en ruimte te creëren voor het uitwerken van opties en het zorgvuldig organiseren van de samenwerking tussen de raden in de toekomst.

36 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

13 Financiële hoofdlijnen van het transitieplan 13.1 Uitgangspunten veranderopdracht Het uitgangspunt van de veranderopdracht was niet financieel ingegeven. Het uitgangspunt was om iets te doen aan de gevoelde bestuurlijke drukte en gebrek aan gevoelde transparantie die daardoor de daadkracht van de samenwerking belemmert. Ook was het idee dat met de veranderopdracht meer slagkracht kon worden georganiseerd, om te voorkomen dat we kansen zouden missen en onze ambities voor Twente niet waar kunnen maken. Er was dus geen sprake van een kwantitatieve financiële taakstelling. Er is op 25 september 2019 wel vastgesteld door het algemeen bestuur dat het resultaat van de transitie moest zijn dat dit structureel efficiënter en effectiever is en daarmee goedkoper op de langere termijn dan in de huidige situatie. Daarbij was ook gesteld dat gezorgd moest worden voor indicatoren voor efficiëntie en effectiviteit, zodat de verbeteringen en voordelen kwalitatief zichtbaar worden. Het AB heeft vastgesteld op 25 september 2019 dat de dekking van de frictiekosten/veranderkapitaal plaats moet vinden uit het te behalen voordeel. De dekking van de frictiekosten zou in 3 stappen doorlopen: 1. Voor het dekken van de frictiekosten wordt in eerste instantie gekeken naar de mogelijkheden binnen Regio Twente (reserves, vrijval van formatie of inverdien effecten binnen de nieuwe organisatie) 2.

Er wordt een beroep gedaan op beschikbare kennis en expertise van de 14 gemeenten. Deskundigheid op bijvoorbeeld het vlak van juridisch, personeel of financieel kan om niet door gemeenten beschikbaar worden gesteld. Het DB verwacht voor deze veranderopdracht van iedere gemeente een bijdrage in natura. 3. Indien ondanks stap 1 en 2 er toch extra kosten worden gemaakt, dan zal dit voor rekening zijn van de veertien gemeenten.

13.2 Besluitvorming ter uitwerking veranderopdracht In het transitieplan van juli 2020 is meer inzicht gegeven in de financiële kaders van de veranderopdracht en de mogelijke risico’s die Regio Twente en de 14 gemeenten lopen. Er is aandacht gevraagd voor het feit dat uitvlechten niet per definitie leidt tot financiële voordelen. In de afgelopen jaren zijn bij Regio Twente vele vormen van (vrijwillige) regionale samenwerking gestart, vanwege de te realiseren schaalvoordelen. Met de ontvlechting, wordt een deel van deze schaalvoordelen teniet gedaan en moet het efficiëntievoordeel ergens anders worden gevonden, op plekken waar de ontvlochten onderdelen georganiseerd gaan worden. Voordelen kunnen alleen ontstaan door besluiten over taakstellingen of het afschalen van taken. Het AB stemde daarom in met het toepassen van een taakstellende efficiencykorting van € 300.000 op de gemeentelijke bijdrage vanaf 2021 voor Sociaal Economisch Sterk Twente. Daarnaast is in het transitieplan inzicht geboden in de te verwachten effecten van ontvlechting. Deze waren echter nog niet heel concreet, omdat over veel onderdelen nog koers gekozen moest worden. In het transitieplan werd ook melding gemaakt van risico’s.

Ten eerste ten aanzien van overhead die door ontvlechting (deels) achterblijft in de GR Gezondheid waardoor er structurele frictiekosten/uitvlechtingskosten ontstaan die bij deze GR achterblijven. Ook is aandacht gevraagd voor de kosten die met de transitie zelf zijn gemoeid en niet in de begroting zijn opgenomen. Ze zijn tijdelijk van aard (incidenteel) en de insteek is dat ze binnen de transitie worden opgelost. Op 1 juli 2020 is ook een motie over de financiële kaders van de transitie unaniem aangenomen door het AB. In de motie ingediend door Haaksbergen, werd opgeroepen om “het financiële bestuurlijke kader taakstellend uit te werken met indicatoren voor efficiëntie en effectiviteit, zodat de voordelen en verbeteringen van het transitieplan kwantitatief zichtbaar worden en dit aan het algemeen bestuur ter besluitvorming voor te leggen, vóórdat agendering van de ontvlechting van Regio Twente in de diverse lokale gremia aan de orde is”. Het DB heeft in de vergadering laten weten de door de gemeente Haaksbergen ingediende motie interpreteert het dagelijks bestuur als een opgave aan 37 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

zichzelf om in de uitwerking per onderdeel te verduidelijken waar de exit-kosten vallen, bij wie en wat de hoogte ervan is. Dit stelt het algemeen bestuur in staat om op basis hiervan een keuze te maken voor de nieuwe situatie of om bij het oude te blijven. Het DB meent met dit financiële hoofdstuk uitvoering te hebben gegeven aan deze motie. Hoewel het goedkoper worden van de samenwerking geen uitgangspunt is geweest van deze veranderopdracht, heeft het DB wel steeds strak gestuurd op de financiën. Er is vanuit de organisatie steeds getracht de frictiekosten zo laag mogelijk te houden en in de transitie de oplossingen te kiezen die niet alleen voldoen aan de uitgangspunten van de veranderopdracht, maar ook in financieel opzicht aan de 14 gemeenten te verantwoorden zijn. Op 13 januari 2021 heeft het AB een presentatie gekregen over de te verwachten integrale financiële effecten van de veranderopdracht. Op 27 januari 2021 is deze nogmaals geagendeerd voor het AB en heeft het hierover vragen kunnen stellen. Op 7 april 2021 heeft het algemeen bestuur een update gekregen van de financiële effecten. Toen zijn ook de te verwachten frictiekosten gespecificeerd, met een bandbreedte. Op verzoek van het algemeen bestuur is vervolgens een verdiepende sessie georganiseerd met de gemeente financials. Deze heeft op 21 april plaatsgevonden.

13.3 Nieuwe situatie Hieronder volgt een weergave van de nieuwe financiële situatie van de veranderopdracht, eerst per onderdeel en tot slot integraal.

13.3.1 3O-Samenwerking → Twente Board Development (TBD) Zoals u in hoofdstuk 3 heeft kunnen lezen bedraagt de nieuwe financiële omvang van de samenwerking op sociaaleconomisch gebied € 9,01 per inwoner. Hiervan wordt € 0,42 per inwoner tot en met 2024 bekostigd uit het voormalige PoC-fonds. Totaal komt de financiële begroting neer op € 5.685.000. In de nieuwe situatie is het op het moment van het opstellen van dit stuk nog niet helder welke personeelskosten achter blijven in de GR Gezondheid als gevolg van de transitie van Team Economie naar Twente Board Development. De medewerkers van Team Economie kunnen solliciteren op functies bij Twente Board Development. Dit proces is nu nog gaande en het is nog niet helder welke medewerkers meegaan en welke medewerkers blijven. Alle medewerkers van Regio Twente hebben werkgarantie in dit proces. Indien er geen match is, zal voor de betreffende medewerker(s) een passende andere uitdaging gevonden moeten worden.

13.3.2 GGD/OZJT/VTT inclusief Samen14 en Kennispunt Twente → GR Gezondheid Het AB heeft besloten dat de programma’s GGD, OZJT en VTT samen in een gemeenschappelijke regeling worden ondergebracht en besloten hiervoor de bestaande Regeling Regio Twente aan te passen. Elk programma heeft zijn eigen begroting die dezelfde financiële omvang heeft als in de oude situatie. Het AB heeft ingestemd om de GR van GGD,OZJT en VTT het gastheerschap te laten doen voor Samen14. Met de voorwaarde dat Samen14 en OZJT duidelijk (financieel) administratief gescheiden zijn. Hetzelfde geldt voor het gastheerschap voor Kennispunt Twente. De gemeentelijke bijdrage voor GGD/OZJT en VTT is in 2021 inclusief ondersteuningsbudgetten en overhead € 29.826.000 en dat is het ook in de nieuwe situatie.

13.3.3 Recreatieve Voorzieningen / VTE → Recreatieschap Twente Zoals u in hoofdstuk 7 heeft kunnen lezen worden Recreatieve Voorzieningen en de subsidiering van toeristische promotie en marketing per 1 januari 2022 ondergebracht bij een lichte GR (bedrijfsvoeringsorganisatie). De GR Gezondheid voert de bedrijfsvoeringstaken uit. De gemeentelijke bijdrage voor Recreatieve Voorzieningen is € 2.218.000 inclusief overhead en voor de toeristische marketing en promotie bedroeg deze € 627.000. Ook in de nieuwe situatie blijft dit gelijk en komt de totale gemeentelijke bijdrage voor de GR Recreatieschap Twente uit op € 2.845.000. 38 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

13.3.4 Coalitions of the willing en overige taken In de veranderopdracht is besloten om de coalities door de deelnemende gemeenten zelf te laten organiseren. Het uitgangspunt daarbij was dat de bestaande budgetten en formatie van de coalities bij Regio Twente “over zouden gaan” naar één van de gemeenten. Zoals u hierboven heeft kunnen lezen worden de coalities Samen14 en Kennispunt Twente georganiseerd binnen de GR Gezondheid. Voor de coalities MDA en Netwerkstad Twente is het voornemen om deze onder te brengen bij de gemeente Hengelo. Voor de coalities IT-Platform en Twentse Kracht is het voornemen om deze onder te brengen bij de gemeente Enschede. De bijdragen aan de overhead van Regio Twente van deze coalities bedraagt € 223.000. De financiële omvang (begrotingen) blijven ongewijzigd voor de coalities. Dit geldt niet voor de coalitie Agenda voor Twente, omdat deze in de nieuwe situatie is geïntegreerd in de begroting van de Twente Board Development. Daarnaast zijn er nog een aantal taken waarvan de positionering op voorhand niet helder was, de zogenaamde resttaken.. De betreft onder meer de positionering van Verkeer en Vervoer. De gemeentelijke bijdrage bedraagt hiervoor € 278.000, oftewel € 0,44 per inwoner. Daarnaast zit in de resttaken ook de verplichte samenwerking op het gebied van arbeidsmarkt waarvan de gemeentelijke bijdrage € 185.000 bedraagt.

Naast deze taken zijn er nog een aantal kleinere resttaken die elders belegd worden of worden gestaakt. De gemeentelijke bijdrage bedraagt hiervoor € 12.000. De resttaken die de 14 gemeenten willen continueren gaan, voor zover mogelijk met personele capaciteit, over naar een gastgemeente. De constituerende grondslag van iedere coalitie en overige taken is een convenant dat wordt geaccordeerd door alle deelnemers. Dat verloopt voorspoedig. Alle bij de coalities en overige taken betrokken budgetten worden met de begrotingswijziging overgedragen aan de ontvangende gemeenten. Eventuele verschillen tussen toe te rekenen overhead tussen Regio Twente en gemeenten worden in de overgang buiten beschouwing gelaten. Er is een budgettair tekort in de coalitie MDA qua personeelskosten. Er zijn diverse manieren om het op te lossen. Gezien de samenhang met de hele transitie en de duidelijkheid richting betrokken medewerkers zal de datum van ingang voor alle coalities 1 juli 2021 zijn. Alle betrokken medewerkers van de regio komen onder gelijke voorwaarden in dienst bij de gemeenten. Uitgangspunt is dat het overgang van onderneming is en niet onderhavig aan een sociaal plan. Op kleine onderdelen van secundaire arbeidsvoorwaarden zal mogelijk nog afgestemd moeten worden.

13.3.5 Bedrijfsvoering / overhead De PIOFJACH-overhead is binnen Regio Twente centraal georganiseerd binnen het programma Bestuur & Ondersteuning (Bedrijfsvoering). Voor de Bedrijfsvoering (overhead) is afgesproken het uitgangspunt te hanteren dat deze in principe meegaan met de inhoudelijke onderdelen waarvoor ondersteuning wordt verleend. Vanuit dit programma wordt aan de gehele organisatie inclusief coalities ondersteuning verleend. De totale gemeentelijke bijdrage 2021 bedraagt € 7.799.000. Maar door de ontvlechting van sociaaleconomische structuur versterking, Recreatieve Voorzieningen en de coalitions of the willing verdwijnt € 1.599.000 aan structurele dekking voor de overhead omdat deze meegaat naar de nieuwe organisaties. Het algemeen bestuur is hierover geïnformeerd op 13 en 27 januari 2021. De kosten van Bedrijfsvoering verdwijnen niet (direct) en daarvoor moeten maatregelen/taakstellingen getroffen worden. Eén van de belangrijkste maatregelen die het AB getroffen heeft om deze taakstelling kleiner te maken, is het blijven leveren van de bedrijfsvoeringsdiensten aan de op te richten bedrijfsvoeringsorganisatie Recreatieschap Twente. Hiermee wordt de financiële opgave van de overhead verlaagd van € 1.599.000 naar € 1.031.000.

Om het bedrag van € 1.031.000 structureel te kunnen dekken zijn er in de best-case-scenario voor € 833.000 aan maatregelen geïdentificeerd om de overhead te verlagen. Dit is het maximaal haalbare omdat met deze taakstellingen de overhead maximaal uitgeput is. Dit betekent dat er voor een bedrag van € 198.000 structureel aan aanvullende taakstellingen nog ingevuld moeten worden. Deze opgave blijft door de transitie achter bij de GR Gezondheid. Voor de invulling hiervan zal gekeken moeten worden naar het primaire 39 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

proces en/of de programmaoverhead hiervan. Voor deze opgave wordt drie jaar de tijd genomen zodat de taakstelling van € 198.000 vanaf jaar 4 structureel in de begroting is ingebed.

13.3.6 Samenvatting nieuwe situatie vs. oude situatie integraal In onderstaande tabel staat de oude situatie afgezet tegen de nieuwe situatie. De kosten van de coalities zijn niet meegenomen in dit overzicht. Dit heeft te maken met het feit dat er een financiële waterscheiding in de begroting is aangebracht tussen de bassistaken en de coalition of the willing. De bijdrage voor de Agenda voor Twente is, ondanks dat het een coalition of the willing betreft, voor de vergelijkbaarheid wel meegenomen in onderstaande tabel omdat deze in de nieuwe situatie verwerkt is in de bijdrage aan de Twente Board Development. Ten opzichte van de presentaties van 13 en 27 januari 2021 en 7 april is er een wijziging aangebracht in de cijfers met betrekking tot wat de gemeenten nu betalen. Dit heeft te maken met dat we nu inmiddels een paar maanden verder zijn en er zijn nu gedetailleerde overzichten per gemeente opgesteld per taakveld. De cijfers waren eerder op hoofdlijnen opgesteld met afrondingen. Uit de meeste actuele overzichten blijkt dat de bijdrage van de gemeenten voor de Agenda voor Twente € 56.000 hoger is (ca. 1% van de begrotingsomvang Agenda voor Twente).

Dit heeft enerzijds te maken met afrondingsverschillen en anderzijds heeft het te maken met dat de bijdragen van de gemeenten Almelo en Rijssen-Holten aan de Agenda voor Twente te laag ingeschat zijn vanwege hun projectmatige bijdrage aan de Agenda voor Twente. Totaal betekent dit dat de gemeenten een bijdrage leveren van € 4.345.000 aan de Agenda voor Twente. In eerdere presentaties was dit bedrag ingeschat op € 4.289.000. Daarnaast zitten er afrondingsverschillen van ca. € 5.000 (0,2% van de begrotingsomvang van Recreatieve Voorzieningen) op de gemeentelijke bijdrage van Recreatieve Voorzieningen. Wat betalen de gemeenten nu? (bedragen in €) Begroting 2021 1. Bijdrage Agenda voor Twente (Basisinfra 12 gemeenten + Projecten 14 gemeenten) Totaal gemeentelijke bijdrage

Gemeentelijke bijdrage 2021 34.746.000 4.345.000 39.091.000 (A)

Wat betalen de gemeenten straks? Gezondheids-GR

30.023.000

2. Nog te realiseren taakstellingen GR-Gezondheid i.v.m. ontvlechtingen

198.000-

Subtotaal GR-Gezondheid 3. Subtotaal 3O-samenwerking / Twente Board Development (TBD) BVO-Recreatieschap Twente 4. Subsidiering Toeristische Marketing en Promotie Subtotaal BVO-Recreatieschap Twente 5. Subtotaal budget Verkeer en Vervoer

29.825.000 5.685.000 2.218.000 627.000 2.845.000 278.000

Totaal wat betalen de gemeenten straks?

38.633.000 (B)

Bruto besparing gemeentelijke bijdrage C= (A - B)

458.000

Centrumgemeente taken arbeidsmarkt + arbeidsmarktmonitor (D)

185.000

Overige rest activiteiten (E)

12.000

Netto besparing gemeentelijke bijdrage structureel F = (C - D - E)

261.000

De netto besparing komt uit € 261.000 structureel en is hiermee € 51.000 hoger dan in eerdere presentaties (€ 210.000 werd toen verwacht). Tot en met 2024 is het voordeel nog groter en dit heeft 40 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

te maken met dat een deel van de begroting van het TBD tijdelijk wordt gefinancierd uit het PoC fonds (€ 0,42 per inwoner). Tot en met 2024 wordt jaarlijks ca. € 263.000 uit het PoC-fonds gefinancierd. Tot en met 2024 is de netto besparing daarom € 524.000 (€ 261.000 + € 263.000) en vanaf 2025 en verder daalt de besparing naar het structurele voordeel van € 261.000. Het structurele voordeel van € 261.000 is niet evenredig over de gemeenten verdeeld. Dit heeft te maken met dat de gemeenten Almelo en Rijssen-Holten nu niet volledig meedoen aan de Agenda voor Twente. Deze gemeenten betalen nu € 4,- per inwoner voor projecten en de overige 12 gemeenten betalen € 7,50 (projecten + basisinfra). De Agenda voor Twente is in de nieuwe situatie geïntegreerd in de begroting van het TBD waar alle gemeenten evenredig aan deelnemen waardoor per saldo de besparing van de 12 gemeenten hoger is dan die van Almelo en Rijssen-Holten. De financiële grondslagen voor de overgang van de coalities naar de gemeenten zijn voor Regio Twente dat alle betrokken huidige budgetten worden overgedragen aan de ontvangende gemeenten. Zoals hierboven al uitgelegd worden eventuele verschillen tussen toe te rekenen overhead buiten beschouwing gelaten. In bijlage 1 is een financiële Was-Wordt overzicht opgenomen waar u gedetailleerde informatie per gemeente en per taak kunt vinden.

13.4 Beoordeling nieuwe situatie versus veranderopdracht In deze paragraaf is de beoordeling uitgevoerd van de nieuwe situatie versus de uitgangspunten van de veranderopdracht. Eerst over het te verwachten financiële voordeel en daarna over de frictiekosten. De transitie levert een netto besparing op de gemeentelijke bijlage op van structureel € 261.000 en incidenteel een besparing van € 524.000.

13.4.1 Financieel voordeel In de uitgangspunten van de veranderopdracht is aangegeven dat het resultaat van de transitie op de lange termijn goedkoper moet zijn dan de huidige situatie (begroting 2021). In de vergadering van het AB van 1 juli 2020 heeft het DB het AB geïnformeerd dat de organisatie door het ontstaan van drie autonome ontwikkelingen werd geconfronteerd met een tekort van afgerond € 1 mln. waarvoor extra gemeentelijke bijdrage benodigd was. Om te voorkomen dat de gemeenten € 1 mln. extra moesten betalen is een bezuinigingsopgave ingevoerd. Deze bezuinigsopgave is mogelijk geweest door te voorzien dat er door de ontvlechting van taken als gevolg van de uitvoering van de veranderopdracht minder overhead benodigd is. Hierdoor is reeds een structurele besparing gerealiseerd van € 1 mln. Zoals hierboven is uitgelegd, wordt een structurele efficiencykorting gerealiseerd van € 261.000 (netto besparing) en incidenteel komt hier nog het voordeel van € 263.000 bij (financiering uit het PoCfonds). Bij de netto structurele besparing wordt de kanttekening geplaatst dat om het netto voordeel te kunnen realiseren, de GR Gezondheid nog wel een structurele taakstelling moet invullen van € 198.000. Het is belangrijk om te realiseren dat het voordeel van jaarlijks € 261.000 berekend is op basis van een heel jaar.

Omdat de besluitvorming over de veranderopdracht in loop van het jaar plaatsvindt, is 2021 een overgangsjaar waarbij het verwachte voordeel dit jaar niet in de volle omvang gerealiseerd zal worden. Dit geldt overigens ook voor het structureel tekort van € 198.000. Ook die gaat zich dit jaar naar verwachting niet in de volle omvang voordoen. Vanaf 2022 en verder is dit voor beiden wel het geval. Uit de bovenstaande toelichting kan geconcludeerd worden dat er voldaan is aan het uitgangspunt dat het resultaat van de transitie op de lange termijn goedkoper moet zijn. De verwachte structurele besparing is afgrond € 1,26 mln., waarvan € 261.000 daadwerkelijk leidt tot een verlaging van de bijdrage van de gemeenten aan sociaal economische structuurversterking. Met deze uiteenzetting is eveneens uitvoering gegeven aan de interpretatie van de motie van Haaksbergen van 1 juli 2020 voor 41 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

het kostenbewustzijn en het goedkoper doen dan de huidige situatie. Naast de door ons te kwantificeren financiële effecten, leidt meer transparantie en focus en minder bestuurlijke drukte ook besparingen in de gemeenten, door bijvoorbeeld minder ambtelijke voorbereidingstijd en tijd van bestuurders voor overleggen. Dit is dus een belangrijk positief resultaat dat u hier niet terug ziet, maar mogelijk wel bij de individuele gemeenten zichtbaar kan worden gemaakt.

13.4.2 Frictiekosten In de uitgangspunten van de veranderopdracht is aangegeven dat de dekking van de frictiekosten/veranderkapitaal plaats moet vinden uit het te behalen voordeel (zie ook 13.1). Dit betekent praktisch dat de frictiekosten en het benodigde budget om de verandering te kunnen bewerkstelligen uit bestaande middelen gefinancierd moeten worden (begroting en/of reserves). De uitvoering van een dergelijke transitie als de veranderopdracht is een uitermate complex proces. Dat dit traject ook frictiekosten met zich meebrengt is een feit. Dit hebben wij dan ook steeds benoemd. Wij hebben er heeft er steeds op toegezien dat er in de organisatie strak gestuurd wordt op het zo beperkt mogelijk houden van de frictiekosten. In de presentaties van het DB aan het AB van 27 januari 2021 en op 7 april 2021 is aangegeven dat er frictiekosten zullen zijn. De inschatting van de omvang is voor een aantal onderdelen al goed inzichtelijk maar voor een aantal andere onderdelen zit hier nog bandbreedte in. Het gaat dan met name om de kosten die gemaakt moeten worden met betrekking tot de medewerkers van team Economie (Sociaal economisch sterk Twente). De frictiekosten worden daarom in twee scenario’s berekend, waarvan het worst-case scenario de maximale bandbreedte is. Deze frictiekosten zitten primair op de onderstaande vlakken: 1. Afbouwen langjarige subsidierelatie. 2.

Personeelskosten primair proces sociaal economisch sterk Twente. 3. Structureel overheadtekort t.g.v. de transitie, nog niet ingevulde taakstellingen. 4. Kosten omdat er gebouwd moet worden aan de gezamenlijkheid van de nu nog separate organisatie GGD/OZJT/VTT. 5. Algemene transitiekosten (proceskosten/inhuur van expertise) om de transitie te kunnen uitvoeren. 6. Post onvoorzien voor opvangen onvoorziene tegenvallers in bijvoorbeeld het realiseren van taakstellingen. Uit de onderstaande tabel blijkt dat als alle beschikbare dekkingsbronnen binnen Regio Twente voor de dekking van frictiekosten worden ingezet, het niet nodig is om de gemeenten hiervoor te belasten. De frictiekosten worden op deze manier volledig gefinancierd met bestaande middelen, reserves en jaarrekeningresultaten. Met deze uiteenzetting is eveneens uitvoering gegeven aan de interpretatie van de motie van Haaksbergen van 1 juli 2020 voor wat betreft frictiekosten.

42 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

In de onderstaande tabel is een inschatting gemaakt van de hierboven uiteengezette punten. Met de tabel wordt ook inzicht gegeven op welke wijze de frictiekosten gefinancierd kunnen worden. Voor de inzet van de dekkingsbronnen 3, 4 en 5 moet nog een separaat besluit genomen worden door het AB. Samenvattend overzicht frictie-/transitiekosten en dekkingsbronnen (bedragen in €) Geschat bedrag

Geschat bedrag Worst-case

Totaal

Afbouwen van de subsidierelatie met Pioneering. Budget reserveren voor mogelijk financiële risico / mobiliteitskosten.

-300.000

-

-300.000

-462.000

-406.000

-868.000

Nog niet ingevulde taakstellingen van 198.000

Afbouw in 3 jaar (jaar 1: 100%, jaar 2: 67% en jaar 3: 33%)

-396.000

-

-396.000

4.

Gezamenlijkheid Gezondheids-GR

Bouwen aan de gezamenlijkheid van de nu nog separate organisaties GGD/OZJT/VTT.

-100.000

-

-100.000

5.

Algemene transitiekosten

Inhuur van expertise voor ontvlechten RV: 100.000, ontvlechting Soc. Eco.: 75.000, ontvlechting CoW's: 50.000.

-225.000

6.

Onvoorziene tegenvallers

Reservering voor onvoorziene tegenvallers in bijvoorbeeld het realiseren van de taakstellingen.

-

-100.000

-100.000

-1.483.000

-506.000

-1.989.000

Nr. Omschrijving

Toelichting

1.

Afbouwen langjarige subsidierelatie

2.

Personeelskosten primair proces SES

3.

Totaal inschatting frictiekosten Nr. Dekkingsbronnen Reeds beschikbaar gesteld 1. frictiebudget 2.

Vrijval Agenda van Twente

3. PoC-fonds 4. Egalisatiereserve Leefomgeving 5. Jaarrekeningresultaat 2020 Totaal beschikbare dekkingsbronnen

-225.000

Toelichting

Beschikbaar

Jaarrekeningresultaat 2019 door AB bestemd voor frictiekosten.

382.000

In de oude Agenda van Twente vallen vanuit het MKB-fonds middelen vrij die door het AB bestemd zijn voor frictiekosten Resterende middelen uit vrijval van het PoC-fonds bestemmen (door AB € 150.000 al bestemd). De egalisatiereserve van het programma Sociaal economisch sterk Twente inzetten. Verwacht voordeel uit de jaarrekening van 2020. Saldo

838.000 300.000 210.000 283.000 2.013.000 24.000

43 Concept – tbv opiniërende bespreking in AB 12 mei 2021

14. Medezeggenschap Ondernemingsraad De ondernemingsraad is vanaf het begin betrokken bij de veranderopdracht. De eerste overleggen met de nieuwe bestuurder verliepen in een klimaat van beperkt vertrouwen. Maar zowel de ondernemingsraad als de gehele directie hebben op dat moment besloten fors te investeren in de samenwerking. Dat was een nuttig en noodzakelijk tijdsbeslag en dit heeft geleid tot een samenwerkingsconvenant tussen ondernemingsraad en bestuurder “Organisch Samenwerken bij Regio Twente”. In het overleg met de ondernemingsraad is overeengekomen dat de transitie niet zal leiden tot gedwongen ontslagen, dat in combinatie met niet-vrijblijvende mobiliteit. Daarmee was het belangrijkste belang voor de ondernemingsraad afgedekt. Nu kenmerkt de samenwerkingsrelatie zich door een gegroeid vertrouwen. Momenteel (medio april) liggen de implementatieplannen bij de OR voor advies. Dit advies wordt verwacht uiterlijk eind april.