Brief 25 juni 2021 Bijlage 01 20210106 Ontwerpproces oversteek Hengelosestraat

Memo Datum

: 06-01-2021

Aan

: P. Hoomoedt (Gemeente Haaksbergen)

Kopie aan

: A. Smits (Gemeente Haaksbergen)

Van

: K. Lesker (Proviel B.V.)

Onderwerp

: Ontwerpproces Oversteek Hengelosestraat

1. Doel Het doel van het project is het creëren van een veilige oversteek binnen het plangebied voor schoolgaande kinderen en bezoekers van de nabijgelegen sportvelden. Naast de verkeerskundige aspecten bevat de kruising van de Hengelosestraat met de Raaweg en de Veldmaterstraat een waterhuishoudkundige uitdaging. Een toekomstbestendige oplossing voor het afvoeren van hemelwater is hier een must, waarbij het huidige rioolstelsel kan worden geoptimaliseerd.

2. Ontwerpproces Inventarisatie De inventarisatiefase begon met een inventarisatie van de bestaande situatie. De verkeersproblemen zijn ter plaatse, op de momenten met de hoogste verkeersdruk van een werkdag geïnventariseerd. De momenten met de hoogste verkeersdruk van zowel gemotoriseerd verkeer als fietsers zijn te beperken tot twee momenten per werkdag. Het eerste moment bevindt zich in de ochtendspits en daarbij in het bijzonder wanneer de schoolgaande kinderen aankomen op school. Het tweede moment van de dag is wanneer de schoolgaande kinderen de school verlaten. Ook heeft BVA verkeersadviezen verkeerstellingen uitgevoerd op het kruispunt Hengelosestraat – Raaweg - Veldmaterstraat en ter plaatse van de fietsoversteek De Greune. Verkeerstellingen van fietsers op beide locaties en gemotoriseerd verkeer op het kruispunt Hengelosestraat – Raaweg Veldmaterstraat. De bestaande bovengrondse situatie, het huidige rioolstelsel en overige kabels en leidingen zijn geinventariseerd om eventuele problemen op voorhand in kaart te brengen. Deze gegevens dienen als uitgangspunt voor het ontwerpproces. Schetsontwerp De eerste stap in het ontwerpproces is een schetsontwerp. Het plangebied is voor het verkeerskundige schetsontwerp in drie deelgebieden ingedeeld, waarbij elk deelgebied een verkeerssituatie bevat.

De verdeling, te zien in figuur 1, maakt het mogelijk per deelgebied alternatieven op te stellen. Hieronder per deelgebied de verschillende varianten met voor- en nadelen.

Figuur 1 Deelgebieden Schetsontwerp

Pagina 1 van 12

Algemeen Trottoir bushalte De gebruikers van de lijnbussen op de Hengelosestraat komen vooral fietsend naar de bushalte in het plangebied. Deze fietsen worden in de fietsenstalling geplaatst ter hoogte van het kruispunt Hengelosestraat, Veldmaterstraat waarna te voet naar de bushalte wordt gelopen. In de bestaande situatie wordt over het fietspad naar de bushalte gelopen. Dit kan worden voorkomen door een trottoir aan te brengen langs het fietspad, tussen de fietsenstalling en de bushalte. Het ligt voor de hand om het trottoir dan ook door te trekken in noordelijke richting tot aan de fietsdoorsteek met de nieuwbouwwijk. Trottoir kruispunt De Veldmaterstraat en de Raaweg bevatten in de bestaande situatie ‘doodlopende’ trottoirs. De Veldmaterstraat aan de zuidzijde en de Raaweg aan beide zeiden van de rijbaan. Het kruispunt tussen deze trottoirs bevat geen oversteek voor voetgangers. Deze trottoirs kunnen worden verbonden door een oversteek. Deze kan gerealiseerd worden langs de bestaande fietsoversteek aan de noordzijde van het kruispunt. Figuur 2 Algemeen - Trottoirs bushalte en kruispunt

Deelgebied A Variant A1 Bestaande situatie handhaven • De bestaande situatie wordt gehandhaafd.

Figuur 3 Variant A1 Bestaande situatie handhaven

Figuur 4 Variant A2 Oversteek verwijderen

Variant A2 Oversteek verwijderen Voordeel • Conflictpunt minder in Hengelosestraat. Nadelen • Fietsers moeten gebruik maken van een andere oversteek. • Grote kans op ‘spookfietsers’ langs de Hengelosestraat. • Fietsers gaan gebruik maken van het kruispunt.

Pagina 2 van 12

Variant A3 Fietsopstelplaats middengeleider, fietspad aansluiten Voordelen • Gedwongen oversteek in twee ‘etappes’. • Grotere opstelcapaciteit op middengeleider. • Recht aangesloten fietspad vormt een rechte oversteek over het fietspad langs de Hengelosestraat naar de fietsoversteek. Nadeel • Opstelruimte aan de westkant van de oversteek is minimaal. (Opstelplaat voor de oversteek bevindt zich op het doorgaande fietspad langs de Hengelosestraat.) • Bewoners Hengelosestraat 41 kunnen niet vanaf oprit, over middengeleider richting Hengelo rijden. Figuur 5 Variant A3 Fietsopstelplaats middengeleider

Variant A4 Opstelplaats middengeleider, fietspad verleggen t.b.v. opstelplaats Voordelen • Gedwongen oversteek in twee ‘etappes’. • Grotere opstelcapaciteit op middengeleider. • Deze aansluiting van het fietspad vormt een rechte oversteek over het fietspad langs de Hengelosestraat naar de fietsoversteek. • Opstelruimte aan de westkant van de oversteek is vergroot. Het fietspad langs de Hengelosestraat wordt minder snel geblokkeerd door de fietsers die staan opgesteld voor de oversteek. Nadeel • Het realiseren van de opstelruimte vereist een ‘slinger’ in het fietspad langs de Hengelosestraat. Fietspad maakt onderdeel uit van Figuur 6 Variant A4 Fietsopstelplaats middengeleider kernnet fietsers. • Bewoners Hengelosestraat 41 kunnen niet vanaf oprit, over middengeleider richting Hengelo rijden.

Deelgebied B Variant B1 Bestaande situatie handhaven • De bestaande situatie wordt gehandhaafd.

Figuur 7 Variant B1 Bestaande situatie handhaven

Pagina 3 van 12

Variant B2 Oversteek verwijderen, aanbrengen haag, fietspad twee richtingen Voordeel • Conflictpunt minder in Hengelosestraat. Nadelen • Zonder aanpassing kruispunt Veldmaterstraat – Raaweg kunnen fietsers vanaf Los Hoes aan de oostzijde van het fietspad richting zuiden gaan fietsen, tegen de richting in. • Om geen ‘spookfietsers’ te krijgen is het verstandig om deze maatregel uit te voeren in combinatie met een 2-zijdig fietspad van doorsteek tot aan de Veldmaterstraat.

Figuur 8 Variant B2 Oversteek verwijderen

Deelgebied C Variant C1 Bestaande situatie handhaven • Bestaande situatie wordt gehandhaafd.

Figuur 9 Variant C1 Bestaande situatie handhaven

Figuur 10 Variant C2 Oversteek samenvoegen

Variant C2 Oversteek samenvoegen en fietspaden twee richtingen Voordeel • Conflictpunt minder in Hengelosestraat. Nadelen • Fietsers vanaf de Raaweg naar de oversteek moeten de rijbaan van de Raaweg oversteken. • Fietsers vanaf de oversteek naar de Veldmaterstraat moeten de rijbaan van de Veldmaterstraat oversteken. • Conflict op het stukje Parallelweg. • Fietsers die geen gebruik maken van de oversteek en zo het kruispunt op gaan (gebeurd in de huidige situatie ook, wordt met deze oplossing versterkt). Vervolgens zijn in overleg alle alternatieven besproken. Voor deelgebied C is besloten om te onderzoeken of een rotonde past binnen het ruimte beslag, variant C3.

Pagina 4 van 12

Variant C3 Rotonde Voordeel • Meest verkeersveilige oplossing. • Fietsers in de voorrang. • Integrale oplossing, gehele kruispunt wordt vervangen waarmee ook het waterhuishoudkundige vraagstuk kan worden aangepakt. Nadelen • Kostbare ingreep. De drie beste alternatieven, die uiteraard bij elkaar moeten passen, vormen samen het verkeerskundige schetsontwerp.

Figuur 11 Variant C3 Rotonde met vrijliggende fietspaden

Waterhuishouding De waterhuishoudkundige uitdaging binnen het plangebied is buiten geinventariseerd en in beeld gebracht. Deze gegevens zijn, tijdens een overleg met de rioolbeheerder van de gemeente Haaksbergen, besproken om tot oplossingen te komen met betrekking tot het toekomstbestendig afvoeren van hemelwater. Het waterhuishoudkundige schetsontwerp is een optimalisatie van het bestaande rioolstelsel. Daarnaast is overwogen of het oppervlaktewater binnen het plangebied uitgebreid kon worden. De restlevensduur van de huidige riolering is ca. 5-10 jaar, met de kans dat het in de achterlinggende wijken in de tussentijd fout kan gaan met wateroverlast. Vuilwater: De huidige leidingen onder het kruispunt zijn een kluwen. Deze kluwen is een ‘breiwerk’ van verschillende afvalwateroplossingen. Dit waren praktische oplossingen die een probleem van dat moment oplosten. Nu is de kluwen zo ingewikkeld, dat deze bij instorten van een leiding de complete kruising kan ondermijnen. Verder wordt dit punt een steeds groter knelpunt bij zware regenval. Uiteindelijk kan dit leiden tot wateroverlast in de achterliggende wijken. Schoonwater: Een steeds groter deel van het schone water uit de achterliggende wijken stroomt af via de watergang langs de Veldmaterstraat onder het kruispunt door richting de Raaweg.

Ook de bergingsvijver langs de Veldzichtweg heeft via deze watergang (via de Bon Boys) zijn noodoverloop. De leidingen onder kruising zijn nu al aan de krappe kant om het water af te kunnen voeren bij hevige neerslag. Als we deze onderdoorgang niet verbeteren, loopt vooral de wijk tussen de Veldmatenstraat, Kolenbranderweg en de Veldzichtweg een groter risico op wateroverlast in de toekomst (klimaatverandering). Bij hevige neerslag ervaart deze wijk al de nodig wateroverlast. Conclusie schetsontwerp Om een toekomstbestendige oplossing te realiseren voor het afvoeren van hemelwater en het huidige rioolstelsel te optimaliseren dient het gehele kruispunt te worden opgebroken. Hieruit kunnen Pagina 5 van 12

we concluderen dat we bij het optimaliseren van zowel het riool als de verkeerssituatie, de bovengrondse situatie in zijn geheel opnieuw in moeten richten. Voor deelgebied C is dan de rotonde de beste oplossing. Voor deelgebied B is de keus gevallen op het afsluiten van de oversteek en bij deelgebied A4 de meest verkeersveilige oplossing. Voorlopig ontwerp Het overeengekomen verkeerskundige schetsontwerp is opgewerkt naar een voorlopig ontwerp. Het voorlopig ontwerp bestaat uit een digitale ‘lijnentekening’ en bevat de input vanuit het schetsontwerp. In tegenstelling tot het schetsontwerp bevat het voorlopig ontwerp werkelijke afmetingen van het alternatief en de aansluiting op de bestaande infrastructuur. Evenals het verkeerskundige voorlopig ontwerp bestaat het waterhuishoudkundige ontwerp uit een digitale ‘lijnentekening’ die is getoetst aan de huidige, geïnventariseerde situatie. De overige kabels en leidingen binnen het plangebied worden eveneens inzichtelijk gemaakt op deze tekening. De globale kostenraming van het voorlopig ontwerp is opgesteld en voorgelegd aan de gemeente Haaksbergen. De voorlopige ontwerptekeningen zijn na goedkeuring van de gemeente Haaksbergen voorgelegd aan de verkeersadviseur van de politie en tijdens een informatieavond aan de omwonenden en de wijkraad Hassinkbrink.

Informatie avond juni 2019 De onderstaande voorlopige ontwerpen hebben we laten zien aan de omwonenden tijdens de informatieavond in juni 2019.

Figuur 12 Rotonde met aansluiting Chopinstraat

Figuur 13 Rotonde zonder aansluiting Chopinstraat

Pagina 6 van 12

De feedback van de belanghebbenden is na deze bijeenkomsten verwerkt in de ontwerptekeningen.

Figuur 14 Fietsoversteek de Greune

Definitief Ontwerp Rotonde de beste oplossing? Tijdens het ontwerpproces hebben we onszelf vervolgens nogmaals de vraag gesteld of een rotonde wel de beste integrale oplossing is. Als gevolg hiervan hebben we een tweetal alternatieven onderzocht. Bajonet Dit alternatief komt ten opzichte van de rotonde de beeldkwaliteit ten goede. De oversteekbaarheid voor fietsers wordt niet veel beter, dit blijft een belangrijk criterium. Daarnaast wordt er een extra kruisingsvlak gecreeerd waardoor er meer conflictpunten ontstaan. Bijkomend voordeel van dit alternatief is dat het niet noodzakelijk is om de gasstations te verplaatsen. De schets maakt deels gebruik van de bestaande bushalte, deze dient te worden ingepast in de nieuwe situatie.

Figuur 15 Variant Bajonet

Voorrangsplein De combinatie tussen een rotonde en een bajonet. Echter, zoals op de schets te zien is past deze niet in de bestaande situatie. Als het kruispunt richting het noorden wordt geschoven is deze niet meer toegankelijk vanaf de Raaweg. Daarbij lijkt deze variant geen verbetering m.b.t. de beeldkwaliteit.

Figuur 16 Variant Voorrangsplein

Pagina 7 van 12

Daarnaast heeft ook landschapsarchitect Oosterink een ruimtelijke en groentechnische analyse gemaakt om de kansen en mogelijkheden te schetsen van een zo optimaal mogelijke oversteek Hengelosestraat met behoud van zoveel als mogelijk oude bomen. Aangepaste oversteek fietsers - bestaande kruising Op basis van de bestaande kruising kan op pragmatische wijze de oversteek voor fietsers zodanig worden vormgegeven dat het gebruik van het kruisingsvlak ontmoedigt wordt dan wel minder logisch wordt. Hiervoor is meer ruimte nodig aan de westzijde van het plangebied. Minimaal is een punt van het landgoedbos toe te voegen en ook een hoek van de tuin noordwest. Op die wijze kan het fietsverkeer in natuurlijke booglijn rond het kruisingsvlak worden geleid.

Figuur 17 Alternatief 1 - Aangepaste oversteek fietsers – bestaande kruispunt

Voordelen: • Behoud waardevolle oude bomen; • Lichte verbetering oversteek; • Goedkope (c.q. goedkoopste) variant met weinig civiele aanpassingen. Nadelen: • Geen voorrang fietsers; • Fietsers kunnen, net zoals in de huidige situatie, nog steeds ongewenst gebruik maken van het kruisingsvlak. • Grondaankoop (west) nodig. • Geen aanpassing riool, deze kosten komen over 5-10 jaar, incl. vervangen kruispunt.

Pagina 8 van 12

Rotonde verschoven positie Met behoud van de grote eikenbomen moet de as van de rotonde in noordoostelijke richting verschuiven. Dan kan mogelijk een grote eik op het hart van de rotonde worden gehandhaafd en een aantal bomen in de bermen. Op die wijze kunnen 7 van de 9 grote eikenbomen wellicht behouden blijven. Dit vergt nader onderzoek ten aanzien van maaiveldhoogte en bodemsituatie. De verschuiving van het hart van de rotonde heeft echter consequenties voor de aansluitende wegen. De rotonde schuift verder uit de hartlijn van de wegen en aan de zuidwestkant ontstaat een te scherpe bocht. Aan de noordoostzijde zijn alternatieven denkbaar voor de Figuur 18 Alternatief 2 – Rotonde verschoven positie breedte van de middengeleider in de Veldmaterstraat. Aan de zuidzijde ontstaat meer ruimte naar de bestaande woningen en kan opgaand groen worden gerealiseerd. Voordelen: • Behoud waardevolle oude bomen; • Verbetering privacy woningen zuid, ruimte voor opgaand groen. Nadelen: • Verkeerstechnisch (te) lastig; • Grote aanpassingen aansluiting Veldmaterstraat. • Beperkte(re) verbetering verkeersveiligheid. • In relatie tot de rotonde zijn de kosten minimaal van dezelfde orde van grootte. Fietsrotonde – bypass kruispunt Een alternatieve oplossing zou zijn het kruisende autoverkeer te ontmoedigen en het fietsverkeer op natuurlijke wijzen rond het kruisingsvlak te leiden.

Op die wijze zijn grote brede bermvlakken te creëren waarin enerzijds de bestaande oude bomen worden ingepast en te verplanten lindebomen kunnen worden toegevoegd. Deze variant is denkbaar mits doorgaand verkeer Raaweg – Veldmaterstraat ontmoedigd mag worden en afslaand verkeer RaaFiguur 19 Alternatief 3 – Fietsrotonde – bypass kruispunt weg richting centrum ondergeschikt is. Het is een groene variant en met een middenweg in omvang van civiele aanpassingen.

Pagina 9 van 12

De variant past mogelijk goed in de hoofdverkeerstructuur met alleen rotondes in de “ring”. De variant is ten aanzien van ruimte en groen een “karakteristieke anders dan anders variant” Voordelen: • Behoud waardevolle oude bomen; • Groene oplossing met brede bermvlakken, kansen visuele meerwaarde; • Goede verbetering oversteek; • Middenweg omvang civiele aanpassingen. Nadelen: • Geen voorrang fietsers; • Geen verbetering verkeersveiligheid; • Beperking doorgaand verkeer Raaweg-Veldmaterstraat en afslag Raaweg - centrum. • In relatie tot de rotonde zijn de kosten minimaal van dezelfde orde van grootte. Deze verschillende alternatieven zijn in overleg tegen elkaar afgewogen. In verband met de veiligheid, verkeersafwikkeling en het moeten aankopen van gronden bij alternatieven blijft de rotonde de beste keuze. Wel is afgesproken nog eens goed te kijken naar mogelijkheden om bestaande bomen te behouden. Als gevolg hiervan hebben we een fietspaduitbuiging toegepast en de middengeleider in de Veldmaterstraat laten vervallen. Hierdoor kunnen we meer bestaande bomen handhaven.

Pagina 10 van 12

Informatie avond juli 2020 De onderstaande definitieve ontwerpen hebben we laten zien aan de omwonenden tijdens de informatieavond in juli 2020.

Figuur 21 Fietsoversteek de Greune

Figuur 20 Rotonde

Feedback van de belanghebbenden is na deze bijeenkomst verwerkt in de technische tekeningen.

Figuur 22 Afsluiting fietsdoorsteek

Technisch ontwerp De definitieve ontwerpen zijn vervolgens uitgewerkt naar een technisch ontwerp (bestekstekeningen). De eigenaar van perceel Hengelosestraat 41 wil zijn medewerking verlenen aan onze plannen. Ter compensatie voor zijn beperking om de Hengelosestraat in twee richtingen op te kunnen rijden heeft hij gevraagd om een inrit aan de Fluitekruid (achterzijde perceel). De technische ontwerptekeningen zijn in concept, ter controle aangeleverd aan de gemeente Haaksbergen. De technische tekeningen zijn vervolgens definitief gemaakt door de opmerkingen te verwerken. Besteksfase Naast de tekeningen is een RAW-bestek, incl. bijbehorende bijlagen opgesteld volgens de standaard RAW bepalingen 2015. Het bestek incl. bijlagen is ter controle aangeleverd aan de gemeente Haaksbergen en de opmerkingen zijn verwerkt.

Pagina 11 van 12

Overzicht kosten en financiering Hieronder per maatregel de globale kosten. Fietsoversteek de Greune Maatregel Fietsoversteek de Greune (figuur 21)

Kosten Ca. €105.000,-

Opmerkingen

Kruispunt Hengelosestraat – Veldmaterstraat - Raaweg Maatregel Kosten Opmerkingen Rotonde (figuur 20) Ca. €705.000,Incl. vervangen riolering en kosten kabels en leidingen (€100.000,- gerekend) Alternatief 1 Ca. €95.000,Geen werkzaamheden riolering en geen kosten Aangepaste oversteek kabels en leidingen. fietsers (figuur 17) Alternatief 2 Ca. €705.000,Globaal dezelfde werkzaamheden en dezelfde Rotonde – verschoven kosten. Incl. vervangen riolering en kosten kapositie (figuur 18) bels en leidingen (€100.000,- gerekend) Alternatief 3 Min. €705.000,- Minimaal dezelfde werkzaamheden en dezelfde Fietsrotonde – bypass kosten. Incl. vervangen riolering en kosten kakruispunt (figuur 19) bels en leidingen (€100.000,- gerekend) Variant C2 Ca. €40.000,Geen werkzaamheden riolering en geen kosten Samengevoegde oversteek kabels en leidingen. (figuur 10)

Indien nu niets wordt gedaan aan het kruispunt dan dient over 5-10 jaar de riolering vervangen te worden. Maatregel Kosten Opmerkingen Vervangen riolering en terug Ca. €460.000,Excl. kosten kabels en leidingen brengen huidige situatie

Financiering Omschrijving Restant krediet uitvoering Subsidie Provincie Overijssel Bijdrage GRP

Budget €425.000,€250.000,€135.000,€810.000,-

Opmerkingen

Totaal

Pagina 12 van 12